6 Bijlage 5 Ontwerpnota DO Europaweg stadsstraat

Ontwerpnota DO Europaweg

Europaweg Stadsstraat

projectnummer 0413188.228 definitief revisie 1.0 4 december 2023

www.anteagroup.nl

Ontwerpnota DO Europaweg Europaweg Stadsstraat projectnummer 0413188.228 definitief revisie 1.0 4 december 2023

Auteurs E. Windey M. Vriezekolk K. Koorenblik

Opdrachtgever Gemeente Haarlem Postbus 3333 2001 DH HAARLEM

Gecontroleerd V. Ledeboer

datum 4 december 2023

beschrijving Definitief

vrijgave

2

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

3

1.

Algemeen

5

1.1 1.2 1.3 1.4

Projectomschrijving Projectdoelstelling Scope Leeswijzer

5 5 5 6

2.

Eisen, randvoorwaarden en uitgangspunten

7

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Wettelijke voorschriften, normen, richtlijnen en leidraden Onderzoeken Basis uitgangspunten Principeprofiel Toekomstige ontwikkelingen westzijde Snelheidsregime 50km/u

7 7 10 10 10 11

3.

Ontwerptoelichting per object

12

3.1 3.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.3.4 3.4 3.4.1 3.4.2 3.5 3.5.1 3.5.2 3.6 3.7 3.8 3.8.1 3.9 3.10 3.10.1 3.10.2 3.11 3.12 3.12.1 3.12.2 3.12.3 3.12.4 3.13 3.13.1 3.13.2 3.13.3 3.13.4

Ontwerphistorie Rijweg Kruispunten Kruispunt Europaweg – Schipholweg Rotondes Kruising Surinamepad & Italiëlaan Kruising Europaweg, Amerikaweg & Aziëweg Openbaar Vervoer Busbaan OV-haltes Langzaam verkeer Fietspaden Oversteken tussen de rotondes Haarlemse stoep Parkeren Bomen en groen Bomenbalans Fauna passages Hemelwaterafvoer / drainage Hemelwaterafvoer Drainage Openbare verlichting Overige openbare voorzieningen Ondergrondse afvalcontainers Recreatieve afvalbakken Fietsparkeren Kunst Materialisatie Rijweg Fietspad Busbaan Voetgangersgebied

12 12 12 12 13 14 15 15 15 16 16 16 17 17 18 18 18 20 21 21 21 21 22 22 22 22 22 22 22 23 23 23

4.

Duurzaamheid

24

4.1

Hittestress

24

3

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

4.2 4.3 4.4 4.5

Verharding en oppervlakten Waterberging Materialisatie Groenconcept in het kader van duurzaamheid

24 24 25 25

5.

Vervolg

26

6.

Bijlagen

27

6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.1.4 6.1.5 6.2 6.3 6.4

Tekeningen: DO-plankaart noord DO-plankaart zuid Groenkaart Doorsnede Schets t.b.v. de optie om de busbaan te verleggen Themakaart waterberging DO DO Europaweg – Verkeerskundige analyse Verkenning Europaweg – Profielenstudie Straatmixer

27 27 28 29 30 31 32 33 34

4

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

1.

Algemeen Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn. Om deze ambitie te bereiken is het nodig om voorrang te geven aan schone manieren van vervoer. Haarlem werkt daarom aan een mobiliteitstransitie, waarbij de verplaatsingen in de stad zoveel mogelijk te voet en per fiets gaan, en de verplaatsingen van en naar de stad per openbaar vervoer. De mobiliteitstransitie vraagt aanpassingen in de stad. Hetzelfde geldt voor het klimaatbestendig maken van de stad. Hiervoor is het nodig om meer ruimte voor groen en voor waterberging te maken en de hoeveelheid verharding waar mogelijk te verminderen.

1.1

Projectomschrijving Waar auto’s nu nog een belangrijke plek in nemen op de Europaweg, verandert het over een aantal jaar in een stadsstraat met meer groen, ruimte voor fietsers en voetgangers, meer levendigheid op straat en een minder anonieme uitstraling door de voorkanten van huizen naar de straat toe te keren. Deze transformatie draagt bij aan de duurzame mobiliteitstransitie (ruimte voor voetganger, fietser, Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) en ketenmobiliteit) en geeft een flinke impuls aan de leefbaarheid van het gebied met meer woningen en stadsnatuur. De Europaweg vormt daarmee tevens de verbindende factor tussen de herontwikkelings-projecten (vooral aan de Oostkant). De Europaweg wordt de centrale verbinding met de binnenstad voor een fors toenemend aantal nieuwe gebruikers: fietsers, OV-reizigers en bewoners. Met aan de oostzijde voorkanten van gebouwen (‘adressen’) aan de straat met op de begane grond voorzieningen en woningen voor meer levendigheid en bedrijvigheid. De Europaweg wordt straks een levendige stedelijke ruimte met meer interactie, activiteit, verblijf, ontmoeting en sociale controle. Brede trottoirs met veel groen en fietspaden geflankeerd door bomen bieden fietsers en voetgangers straks een aantrekkelijke prettige route naar het centrum van Haarlem.

Een aantrekkelijk gebied voor voetgangers en fietsers zorg voor een mobiliteitstransitie met (veel) minder ruimte voor autoverkeer. Als stadsstraat heeft de Europaweg minder rijstroken nodig terwijl de weg verkeerskundig goed blijft functioneren voor een toenemend aantal gebruikers. De smalle rijweg en goede oversteekbaarheid voor wandelaars en fietsers zorgen dat de Europaweg geen barrière meer is maar een verbindend element. Het OV-systeem wordt optimaal gebruiksvriendelijk gemaakt, bushaltes zijn goed te bereiken. Het nieuwe profiel zorgt voor minder ruimte voor verkeer én meer ruimte voor bomen, waterberging en ecologie.

1.2

Projectdoelstelling Het uiteindelijke doel is om de Europaweg (tussen Amerikaweg en Schipholweg) om te vormen tot een levendige en klimaatadaptieve stadsstraat met een inrichting voor bewoners en gebruikers die tot stand is gekomen volgens de uitgangspunten van de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR).

1.3

Scope In onderstaande kaart is de scopegrens van het project weergegeven met een rode stippellijn. De scope omvat de Europaweg vanaf te kruising met de Schipholweg tot en met de Amerikaweg, inclusief alle tussengelegen kruisingen. Daarnaast behoren een groot deel van de aanliggende Kennedylaan, en een stukje van de Amerikaweg tot de scope.

5

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

1.4

Leeswijzer In deze ontwerpnota is achtereenvolgens behandeld: Hoofdstuk 2 behandeld de eisen, randvoorwaarden uitgangspunten die voor het project gelden; Hoofdstuk 3 is de ontwerptoelichting per object waarmee aan de in hoofdstuk 2 vermelde eisen, randvoorwaarden en uitgangspunten wordt voldaan en die aansluit bij de projectdoelstelling. Hoofdstuk 4 gaat in op de duurzaamheid van het ontwerp, Hoofdstuk 5 geeft tenslotte een doorkijk naar de volgende ontwerpfasen.

6

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

2.

Eisen, randvoorwaarden en uitgangspunten In dit hoofdstuk zijn de van toepassing zijnde wettelijke voorschriften, normen, richtlijnen en leidraden opgesomd. Ook worden de overkoepelende uitgangspunten besproken.

2.1

Wettelijke voorschriften, normen, richtlijnen en leidraden Eisen voortvloeiend uit de wettelijke voorschriften, normen, richtlijnen en leidraden worden te allen tijde toegepast. Leidraden en richtlijnen geven richtinggevende waarden waarin een range is opgenomen. Indien de situatie daartoe leidt dan is gemotiveerd afwijken toegestaan, mits dit de veiligheid en het gebruik niet belemmert. De in tabel 1 aangehaalde richtlijnen en leidraden staan niet in volgorde van (toepassings)waarde.

2.2

ID

nr.

Referentiedocument

DOC-0001

1

DOC-0002

2

Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPVE) Knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid Startnotitie Europaweg

DOC-0003

3

Vaststellen startnotitie Europaweg Stadsstraat (BAZ 2022/1380336)

DOC-0004

4

Herinrichting Europaweg Haarlem, Verkeerseffecten

DOC-0005

5

Omgevingsvisie Haarlem 2045

DOC-0006

6

Mobiliteitsbeleid Gemeente Haarlem 2040

DOC-0007

7

Raamwerk Openbare Ruimte Ontwikkelzone Europaweg

DOC-0024

8

DOC-0025

9

DOC-0026

10

CROW ASVV 2021[1] – Aanbevelingen voor verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom Structuurvisie Openbare Ruimte Haarlem 2040 (Dwars door Schalkwijk naar het groen) Groenstructuurplan GSP 2020 Haarlem

DOC-0027

11

Gebiedsontwikkelingen Westzijde

DOC-0028

12

DOC-0030

13

Gebiedsontwikkelplannen Schonevaert, Van der Valk, Spaarne Gasthuis, Roots, Elements en Spaarne Poort Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR)

DOC-0031

14

Integraal Waterbeleidsplan (IWP)

DOC-0032

15

Groenbeleidsplan 2022

DOC-0033

16

Bijlage Ecologisch beleid 2013-2030

DOC-0034

17

Strategisch plan klimaatadaptatie

DOC-0035

18

Klimaat bestendige nieuwbouw

DOC-0036

19

Richtlijn Duurzaam Bouwen

DOC-0037

20

Nota Ruimtelijke Kwaliteit

DOC-0038

21

Nota Hoogbouwprincipes

DOC-0039

22

Cultuurplan 2022-2028

DOC-0040

23

Agenda voor Sport 2020+

DOC-0041

24

Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs

DOC-0042

24

Nota parkeernormen

Onderzoeken Relevante conditionerende onderzoeken noodzakelijk voor het uitvoeren van het project staan vermeld in onderstaande tabel.

7

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

Onderzoek Bomen Effect Analyse

Rapportage BWNL_Bomen_Effect_ Analyse_basisinventari satie_Europaweg_Haar lem_20230221

Omschrijving De doelstelling van de BEA is het in kaart brengen van de boomkwaliteit, toekomstverwachting en verplantbaarheid van de bomen.

Veiligheid rotondes Aalsmeer

Definitieve rapportage monitoring verkeersveiligheid rotondes Aalsmeer 1512-2022

In Aalsmeer heeft men ook rotondes met een busbaan die de rotonde kruist. Men heeft een veiligheidsonderzoek laten uitvoeren na de realisatie van de rotondes om hier lessen uit te trekken. In de variantenstudie is onderzocht hoe een langzaam verkeer oversteek tussen het woongebied en het winkelgebied in het ontwerp ingepast kan worden. In deze studie is onderzocht of de aansluiting met de Schipholweg met één linksaffer of twee geregeld moet worden. In deze studie is heronderzocht of de keerlus voor Spaarne Gasthuis essentieel is voor de afwikkeling van autoverkeer. In deze studie is onderzocht of er in het VO Europaweg Haarlem voldoende ruimte is om met de aanleg van wadi’s 70 mm berging van het openbaar verhard oppervlak te realiseren, en om te bepalen of er drainage bij noodzakelijk is.

Variantenstudie Amerikaweg

Aansluiting Schipholweg, OV knooppunt

Noodzaak keerlus

Waterberging Europaweg

Advies wadi's en drainage herinrichting Europaweg Haarlem

Relevante bevindingen Van de 293 bomen zijn 34 bomen op locatie niet aangetroffen. In totaal zijn 259 bomen onderzocht. De meest voorkomende soorten zijn iep en eik. Advies om alle bomen met een toekomstverwachting van minder dan 5 jaar te vellen. Dit zijn er 40. De busbaan dient duidelijk te onderscheiden zijn van de rijbaan. Fietsers niet in twee richtingen over de busbaan laten rijden. Rotondes uniform aanleggen. -

Een geregelde langzaam verkeeroversteek is verkeerskundig haalbaar; de wachtrijen nemen in de spits niet teveel toe.

-

Één linksaffer zou net wel kunnen als het verkeersbeleid tot uiting komt. Dit zijn echter geen harde cijfers, dus dat zou een risico zijn. De keerlus is niet essentieel.

-

-

-

Het is wenselijk om nieuwe drainage aan te leggen en bestaande drainage te vervangen bij de herinrichting van de Europaweg. Het nieuwe drainagesysteem kan lozen via de bestaande drainage richting de Amerikavaart. Wij adviseren om een drainage-instelniveau van NAP -0,61 m te hanteren. Met dit instelniveau is het niet noodzakelijk om te bemalen en wordt er een ontwatering gedurende natte periode van minimaal 0,70 m tot 0,90 m gehaald. Over het

8

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

Onderzoek

Rapportage

DTM inmeting

Verkeerskundig schetsontwerp Europaweg Afkoppelplan Europawijk

Onderzoek naar hittestress op basis van de Straatmixer

Verkeerskundige rapportage

Verplantbaarh eidsonderzoek

Omschrijving

De bestaande situatie is in detail ingemeten.

413188.166-S-O-0003

Witteveen & Bos, Afkoppelplan Europawijk, kenmerk 133643, d.d. 4-10-2023 IND-413188.228-01A – Straatmixer Europaweg

DO Europaweg – Verkeerskundige analyse

Verkeerskundig ontwerp met een geregelde langzaam verkeer oversteek over de Amerikaweg. Afkoppelplan voor hemelwater voor de hele Europawijk. Hittestress wordt drukkender door klimaatverandering. Er is gekeken naar hoe dit DO impact heeft op de gevoelstemperatuur van weggebruikers. Verzameling van alle verkeerskundige vraagstukken die de keuzes in het DO verder onderbouwen. Er zijn in de VO-fase 23 bomen aangewezen die mogelijk verplant kunnen worden. Dat wordt nu nader onderzocht.

Relevante bevindingen gehele jaar zal de gemiddelde ontwatering hoger zijn. Om te voldoen aan de gewenste bergingsopgave adviseren wij om wadi’s toe te passen met een diepte van 0,40 m op de aangewezen groenblauwe zones in het VO herinrichting Europaweg. Hiermee wordt circa 80 mm aan waterberging over het omliggend verhard oppervlak (weg) gerealiseerd. Wij adviseren om de drainage en de wadi’s nader uit te werken en het tracé van de drainage af te stemmen op de wadi’s en omliggende drainagestelsels. De bestaande situatie blijkt op onderdelen af te wijken van de BGT en het bomenbestand van Opendata van de gemeente Haarlem. Een geregelde langzaam verkeer oversteek over de Amerikaweg is ingepast.

Instralingswarmte neemt gemiddeld met 27% af.

De resultaten volgen in de volgende fase.

9

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

2.3

Basis uitgangspunten Alvorens het proces werd ingezet om het Schetsontwerp (SO) van de Europaweg op te werken naar een VO en nu een (Definitief Ontwerp) DO zijn er enkele basis uitgangspunten meegegeven vanuit de voorgaande fase. Deze uitgangspunten zijn harde eisen die aan de basis liggen van het huidige DO.  De verkeerslichten geregelde kruispunten worden vervangen door rotondes.  De rijbanen worden verkleind tot 2 x 1 rijbaan.  De busbaan blijft op de huidige positie liggen.  Bus heeft absolute prioriteit op al het overige verkeer  Het fietspad wordt aan beide zijden van de weg een twee richtingen fietspad.  Het maximaal aantal van de huidige bomen blijft behouden.

2.4

Principeprofiel In de VO-fase zijn er drie principeprofielen nader onderzocht om zo tot het beste wegprofiel te komen. Principeprofiel 1 was het uitgangspunt dat in het SO was opgenomen, namelijk de bundeling van de autorijbaan en de busbaan. Echter werd in deze ontwerpfase duidelijk dat dit geen gewenst profiel is. Dit ten eerste omdat er op deze manier meer bomen gekapt moeten worden. Ten tweede is er voor veiligheidsredenen een afscheiding tussen de busbaan en de autorijbaan nodig. Ten derde creëert het bundelen van grijs een hitte-eiland-effect. In de context van een duurzaam en leefbaar ontwerp is dit niet wenselijk. Om die reden is besloten om principeprofiel 1 uit te sluiten. Hierna werd principeprofiel 2 onderzocht. Dit profiel zou inricht worden met de busbaan in het midden, dan een groen obstakel, dan een bomenrij, de autorijweg, een groenstrook, dan het fietspad en tot slot de 9m zone voor de Haarlemse stoep. Echter is er in dit profiel te weinig ruimte tussen het fietspad en de autorijweg. Om dit op te lossen werd er overwogen om eventueel het fietspad 3,5m breed te maken, maar 4m breed is een harde eis en daarom geen optie. Het uiteindelijke voorkeursprofiel is een middenweg geworden. Op het smalste deel van de Europaweg is er 48 meter beschikbaar.

Het profiel is daar als volgt opgebouwd: busbaan, groen obstakel, 3,2m rijbaan, 2,30m strook voor langsparkeren, groenstrook, 4m fietspad in twee richtingen, trottoir/verblijfszone. Tussen de busbaan en de rijbaan kunnen de bomen die er nu staan gehandhaafd blijven staan ook blijven staan omdat deze niet op het smalste punt in het profiel staan.

2.5

Toekomstige ontwikkelingen westzijde Het uitgangspunt van de visie Ontwikkelzone Europaweg is om van de Europaweg een stadsstraat te maken. De Europaweg verandert van een brede autoweg naar een levendige straat voor bewoners en gebruikers met voorkanten en toegangen van gebouwen aan de straat. In de ontwikkelvisie zijn een aantal projecten aan de oostzijde van de Europaweg opgenomen. Deze projecten zijn reeds uitgevoerd of ver in ontwikkeling. Daarnaast zijn aan de westzijde een aantal initiatieven en zoekgebieden voor woningbouw gedefinieerd. Deze locaties waren ten tijde van het opstellen van de Ontwikkelvisie nog minder concreet, maar zijn opgenomen omdat ze een bijdrage kunnen leveren aan het verlevendigen van de stadsstraat, aan de sociale veiligheid en bijdragen aan de bouwopgave van Haarlem. Niet alle locaties die zijn aangegeven in de Ontwikkelvisie zijn even kansrijk. Een aantal van deze locaties hebben de potentie om op lange termijn ontwikkelt te worden, andere locaties zijn vanwege de afmetingen en/of eigendomssituatie dermate complex dat een ontwikkeling van de locatie niet kansrijk wordt geacht. In het ontwerp van de Europaweg houden we rekening met de plekken waar kansen voor ontwikkeling reëel worden geacht door de gemeente Haarlem en die in de toekomst de stadsstraat kunnen versterken.

Op deze plekken zetten we in op een inrichting die deze ontwikkelingen niet in de weg zit, maar in de periode tot

10

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

ontwikkeling wel bijdraagt aan de kwaliteit van de Europaweg. Dit betekent dat we de veelal groene inrichting behouden en eventueel aanvullen met tijdelijke functies. De robuustheid van de Europaweg moet echter niet afhankelijk zijn van deze locaties. Daarom worden op deze plekken geen extra bomen geplant of een deel van de wateropgave opgevangen. De locaties in die niet kansrijk worden geachte en op gemeentegrond liggen worden integraal meegenomen in het ontwerp van de Europaweg.

2.6

Snelheidsregime 50km/u Er zijn meerdere discussies gevoerd over het snelheidsregime dat gehanteerd dient te worden op de Europaweg. Dit staat ook uitgebreid toegelicht in het raadstuk t.b.v. het vaststellen van het Programma van Eisen (PvE) Europaweg Stadsstraat. Uiteindelijk is het uitgangspunt voor de Europaweg een 50km/u snelheidsregime geworden. Een 50 km/u inrichting maakt de snelheid op deze weg handhaafbaar. Ook wordt er gekozen om de rijstrookbreedte in minimale breedte uit te voeren om automobilisten te verleiden rustig te rijden. Dit is het beste compromis tussen enerzijds de functie die een gebiedsontsluitingsweg heeft en anderzijds de leefbaarheid en natuurbalans die in dit project opgelost moeten worden. Om te voorkomen dat er te hard wordt gereden op de rechte stukken tussen de rotondes wordt er geen kantstreep toegepast. Doorgetrokken kantlijnen geven visuele geleiding aan automobilisten waardoor gemakkelijk is te zien hoe het wegverloop verderop is. Doordat een automobilist zich alleen op de belijning hoeft te focussen ontstaat er als het ware een tunneleffect waarbij de omliggende omgeving als irrelevante informatie wordt beleefd. Dit wordt vermeden door geen kantlijnen toe te passen. Door de kantstreep te schrappen moet de automobilist zich juist op de omgeving rond de rijweg oriënteren.

Bij de rotondes worden wel kantlijnen toegepast om de geleiding over de rotonde goed zichtbaar te maken. Zo wordt de bestuurder beter rond de rotonde geleid en wordt men gedwongen langzamer te rijden.

11

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

3.

Ontwerptoelichting per object

3.1

Ontwerphistorie De aanpassingen ten opzichte van het VO worden in de onderstaande tabel samengevat. Deze keuzes worden verder toegelicht in de onderstaande hoofdstukken. Object Rotondes

Aziëweg Stadsbushalte Ondergrondse afvalcontainers Waterberging Langzaam verkeer oversteken

Openbare verlichting

Materialisatie Recreatieve afvalbakken Picknick en speel meubilair Tankstation WAS-paal Trottoir Kennedylaan Locatie kunstwerk

3.2

Wijzigingen t.o.v. het VO Verkeerskundig geoptimaliseerd; Ruimtereservering voor twee-richtingen zuidelijke fietsoversteek bij rotonde Kennedylaan. Verkeerskundig geoptimaliseerd. Toevoegen haltekommen voor het halteren van de stadsbussen langs de busbaan ter hoogte van het Spaarnegasthuis Op basis van de opgave van Spaarnelanden zijn ondergrondse afvalcontainers in het ontwerp ingepast. Mogelijkheden waterberging zijn in beeld gebracht met mogelijkheid van waterberging onder fietspaden en parkeervakken. Ter hoogte van de Italiëlaan is een langzaam verkeeroversteek voor fietsers en voetgangers toegevoegd; Ter hoogte van de Toekanweg is de langzaam verkeeroversteek aangepast van dubbel naar enkel. In het DO is op de dwarsprofielen aangegeven waar lichtmasten in het profiel gesitueerd worden. In een latere uitwerking van het ontwerp zal het lichtplan in de situatie verwerkt worden. Materialisatie verhardingen specifiek aangeduid. Recreatieve afvalbakken zijn opgenomen in het ontwerp. -

Locaties in het DO specifiek aangeduid

-

In verband met beëindigen concessie is het bestaande tankstation uit het ontwerp gehaald. Nieuwe locatie in het ontwerp opgenomen. Het trottoir aan de noordzijde van de Kennedylaan is aangepast.

-

De Europaweg telt in de huidige situatie één kunstwerk dat binnen de scopegrens ligt. Dit kunstwerk heeft een nieuwe locatie gekregen in het DO.

Rijweg De rijweg wordt in de nieuwe situatie ingericht als een 2x1 rijbaan, aan weerszijde van de busbaan. Deze keuze is gemaakt omdat de Europaweg wordt heringericht als stadsstraat. Dit betekent dat de auto een minder prominente plek in het straatbeeld krijgt en dus geen twee rijbanen nodig heeft. Zo komt er ook meer ruimte vrij voor andere ruimteclaims. De rijweg wordt overwegend 3,2m breed. Wel is er ook rekening gehouden met het feit dat de stadsbus op sommige plekken op de rijbaan moet, om die reden wordt de rijbaan daar 3,5m breed.

3.3

Kruispunten

3.3.1

Kruispunt Europaweg – Schipholweg In de studie naar de mobiliteitshub op de Schipholweg is onderzoek gedaan naar een aangepaste kruispuntvormgeving Schipholweg - Europaweg. Daarbij is naar voren gekomen dat onderstaand vormgeving

12

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

(schematisch weergegeven) nodig was om het verkeer af te wikkelen. De vraag die onderzocht is: Wat is het effect wanneer men op de Europaweg (richting 06) niet uitgaat van een dubbele linksaffer, maar van een enkele linksaffer.

Met deze uitgangspunten komt het erop neer dat de regeling haalbaar is. Met enkele aandachtpuntjes die uitgebreider omschreven staan in bijlage 6.3. Als het mobiliteitsbeleid zijn doel bereikt zou één linksaffer net haalbaar zijn. Maar dit beleid is een ambitie en het zijn geen harde cijfers om mee te rekenen. Hierdoor bestaat het risico dat het niet lukt en de doorstroming van het OV in het gedrang komt. Verder is er voldoende ruimte beschikbaar om twee linksaffers aan te leggen. Om te voorkomen dat er opstopping ontstaat en het OV in het gedrang komt heeft men besloten om in eerste instantie twee linksaffers aan te leggen. Wanneer het mobiliteitsbeleid zijn doel haalt kan de tweede linksaffer in de toekomst nog redelijk eenvoudig verwijderd worden.

3.3.2

Rotondes

3.3.2.1 Langzaam verkeer De transformatie die de Europaweg doorgaat, inclusief omliggende ontwikkelingen, maakt van dit gebied, en aantrekkelijke omgeving om te wandelen, te verblijven of te fietsen. Dat is een van de doelstellingen van het Mobiliteitsbeleid van de gemeente Haarlem, evenals het prioriteren van goede en hoogfrequente openbaar vervoersverbindingen die veelvuldig gebruik zullen maken van de busbaan op de Europaweg. Deze combinatie creëert een spanningsveld. Om die redenen is er extra veel aandacht besteed aan het borgen van de veiligheid van het langzaam verkeer. In noord-zuid richting loopt het 4m brede fietspad in twee-richtingen en krijgt de fietser zoals bij een standaard rotonde binnen de bebouwde kom voorrang op de auto. Dit bevordert het fietscomfort voor de hoofdroute en maakt onnodig vaak de Europaweg kruisen niet nodig. Hier dient enkel de zijtakken van de Europaweg gekruist te worden en er ontstaat dus geen ongekende verkeerssituatie. Om die reden is een 2-richting fietspad de meest logische keuze. Het fietspad en de voetgangersoversteek zullen in noord-zuidelijke richting verhoogd worden ten opzichte van de rijbaan. Dit zorgt voor afremming van het autoverkeer.

13

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

In oost-west richting (over de busbaan) is het fietspad in één richting vormgegeven en wordt het fietspad 2,5m breed. De keuze voor 1-richting is gemaakt om het conflict met de hoofdroute voor de auto te minimaliseren. Zo hoeven autobestuurders maar op één rijrichting tegelijk te focussen bij het verlenen van voorrang. Wel is er op de zuidelijke oversteek op de rotonde bij de Kennedylaan een ruimtereservering opgenomen om de fietsoversteek in de toekomst twee richtingen te kunnen maken. Dit om de fietsroute die voorgesteld is in de Visie Dwars door Schalkwijk te kunnen realiseren. Fietsers hebben in deze fietsrichting wel voorrang op auto’s, maar ze zullen geen voorrang hebben op de bussen. Het kruisen met de busbaan wordt ter plaatse van de rotondes met VRI geregeld. Fietsers zullen hier voldoende opstelruimte hebben tussen de autorijbaan en de busbaan.

3.3.2.2 Bus Een essentieel uitgangspunt van het ontwerp voor de Europaweg is dat de busbaan moet blijven liggen waar hij nu ligt. Dit komt mede doordat de busbaan zwaar gefundeerd is om als trambaan te kunnen worden ingezet. Het zou dus kapitaalvernietiging zijn om de busbaan in zijn geheel te verleggen. Verder vormt de Europaweg een belangrijk onderdeel van een HOV-route. De bus moet dus efficiënt over de Europaweg kunnen rijden. Een busbaan die dwars over een rotonde heen ligt is geen veel gebruikte inrichting. Om die redenen moeten er extra voorzorgsmaatregelen genomen worden om dit zo veilig mogelijk vorm te geven. En de inrichting voor de gebruikers zo logisch mogelijk te maken. Hierbij is gebruik gemaakt van lessen van andere soortgelijke inrichtingen, zoals in Aalsmeer. De veiligheid wordt onder andere geborgd door de busbaan in een andere kleur uit te voeren bij de rotondes om voor het autoverkeer duidelijker te maken dat een busbaan gepasseerd wordt en dat men niet over de busbaan mag rijden. De vormgeving op de rotondes is verder zo uniform mogelijk op het tracé van de Europaweg Noord, zodat gebruikers weten wat ze kunnen verwachten. Verder worden maatregelen geïmplementeerd om de bus te laten afremmen. Dit kan door technische maatregelen, zoals de snelheid te verwerken in de VRI regeling voor de bus.

De bus krijgt voor de rotonde pas vrij baan als de snelheid voldoende laag ligt. Het VRI licht voor het autoverkeer zal een normale 3 kleur zijn zodat altijd duidelijk zichtbaar is dat baan gekruist wordt die met verkeerslichten geregeld is. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de rotondes in Aalsmeer waar een tweelicht is toegepast, welke gedoofd is als er geen bus aankomt. Door het toepassen van een driekleur is de verwachting dat het kruisen van een busbaan beter opvalt.

3.3.2.3 Auto Het is wenselijk om de aansluitingen van de rijweg op de rotonde zodanig vorm te geven dat een snelheidsremmend effect verkregen wordt. Dit wordt vooral bereikt door de rijstroken net voor de rotonde verder naar buiten te brengen en vervolgens de rijbaan richting het midden van de rotonde te laten lopen. Zo rijdt de auto haakser op de rotonde. Verder is er ook een rammelstrook opgenomen in het DO rotonde ontwerp. Dit zorgt ervoor dat auto’s niet recht over de rotonde heen kunnen, maar dat grotere voertuigen nog steeds gebruik kunnen maken van de rotonde. In de noord-zuidelijke richting wordt het langzaam verkeer op een plateau gelegd, ook dit vergroot de attentiewaarde van de langzaam verkeerroute. Verkeerskundige berekeningen wijzen uit dat de oprijsnelheid voor de rotonde door deze maatregelen verlaagd is naar circa 15km/u.

3.3.3

Kruising Surinamepad & Italiëlaan In het SO stond dit kruispunt ingetekend als rotonde. Het procesteam heeft echter besloten om de rotonde uit het ontwerp te laten vervallen. Dit heeft twee hoofdredenen. Ten eerste heeft veiligheid in het ontwerp een hoge prioriteit. Om die reden wil men de hoeveelheid interacties tussen langzaam verkeer, auto en bus minimaliseren. Door het weghalen van de rotonde en het intekenen van een rechtsaffer vanuit de Italiëlaan wordt de hoeveelheid kruisingen met de busbaan verlaagt. Ten tweede werd ook duidelijk dat de verkeersintensiteit op deze kruispunt vrij laag ligt. Er komt geen doorgaand verkeer van het Surinamepad. Ook komt er relatief weinig

14

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

verkeer van de Italiëlaan. Dit betekent dat er geen noodzaak is aan een rotonde om het verkeer efficiënter af te wikkelen. Auto’s kunnen eventueel keren op de rotonde bij de Kennedylaan of het blok rond rijden bij de Amerikaweg. Er zijn echter wel twee kanttekeningen die gemaakt moeten worden bij deze beslissing. Ten eerste betekent dit dat er bepaalde keuzes voor het herinrichten van de kruisingen op de Amerikaweg worden weggenomen. Zo kan bijvoorbeeld de afslag vanaf de Amerikaweg naar de Europaweg niet uit het ontwerp gehaald worden. Dit werd overwogen om ruimte te besparen. Ten tweede zou het kunnen gebeuren dat verkeer niet meer via de Italiëlaan, maar de Frankrijklaan en Belgiëlaan gaat rijden. Dit wordt theoretisch gemodelleerd en zal ook gemonitord moeten worden om te zorgen dat de verkeersintensiteiten hier niet te hoog worden. Gezien de verkeeraantallen, zou dit goed moeten gaan, maar monitoring is belangrijk om eventuele hinder snel op te kunnen pakken.

3.3.4

Kruising Europaweg, Amerikaweg & Aziëweg De vormgeving van het westelijke kruispunt verandert ten opzichte van de huidige situatie om het verkeer vanuit de Europaweg Zuid meer te leiden richting de doorgaande autoroute via de Amerikaweg. De doorgaande richting gaat de bocht om en het verkeer naar de Europaweg Noord moet afslaan. De zuidelijke rijbaan van de Amerikaweg is voor een groot deel 1 rijstrook. Alleen ter hoogte van het oostelijke kruispunt is een kort opstelvak voor het rechtsafslaande verkeer naar de Aziëweg. In de verkeerskundig optimale situatie zou dit opstelvak langer zijn, zodat de verkeerslichten beter op elkaar afgesteld staan, maar deze richting zorgt niet voor grote knelpunten en maakt het mogelijk dat er minder asfalt benodigd is. Dit geeft ruimte voor een langzaam verkeersoversteek tussen het winkelcentrum en Stad tussen de bomen. Aan de noordoostkant van het westelijke kruispunt is de rijbaan en het twee-richtingen fietspad dusdanig ingepast, zodat het buiten de kavelgrenzen van stad tussen de bomen past en er nog een trottoir mogelijk is van ongeveer 2 meter. In overleg met de projectontwikkelaar van Stad tussen de bomen is bepaald dat het trottoir over de projectgrens heen gekoppeld kan worden zodat een breder eenduidig trottoir ontstaat.

3.3.4.1 Optie: Busbaan verleggen Er is een nadrukkelijke voorkeur vanuit het procesteam en de belanghebbende interne stakeholders om de bocht van de busbaan naar buiten te verleggen. Dit zou een betere kwaliteit voor het langzaam verkeer faciliteren. De langzaam verkeer oversteek zou hiermee verder naar het westen verplaatst kunnen worden om de route meer in lijn met het doorgaande fietsverkeer en de looproute te verkrijgen. Er ontstaat op deze manier ook meer ruimte langs de plint. Met de potentiële verlegging is rekening gehouden in het budget. Onderstaand is ook een schets opgenomen van de aanbevolen verlegging. Deze is niet geïntegreerd in het DO omdat de externe stakeholders nog geen toestemming hebben gegeven. Wel is er een schets opgenomen in bijlage 6.1.5.

3.4

Openbaar Vervoer

3.4.1

Busbaan Zoals bij de rotonde inrichting is aangegeven is de ligging van de busbaan een vast gegeven in dit ontwerp. Verder is in die paragraaf ook besproken dat de kleur van de busbaan afwijkend zal zijn ten opzichte van de rijbaan. Dit om aan autobestuurders duidelijk te maken wat de rijbaan is en wat de busbaan is. De busbaan is ook voorzien van enkele afslagen om ervoor te zorgen dat de stadsbussen de busbaan op en af kunnen om zo hun route via de zijwegen van de Europaweg te vervolgen. Zo rijdt lijn 3 van en naar de Boerhaavelaan via het noorden van de Europaweg, lijn 4 van de Boerhaavelaan naar het zuiden van de Europaweg en lijn 73 van en naar de Belgiëlaan via het noorden van de Europaweg. Deze bussen zullen vlak voor de rotonde

15

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

van de busbaan worden geleid en zo via de rijbaan over de rotonde de afslag maken. Wanneer ze terug op de busbaan willen invoegen gebeurt dit na de rotonde.

3.4.2

OV-haltes Er halteren in de huidige situatie 3 buslijnen op de Europaweg: de HOV‐lijn 300 en twee stadsbussen, lijn 3 en lijn 73. Hiervoor zijn momenteel drie haltes op de Europaweg aanwezig. Echter vindt er ook een ontwikkeling plaats op de Schipholweg die hier relevant is. Op de Schipholweg wordt het OV‐knooppunt Haarlem Nieuw Zuid aangelegd die naar verwachting in 2027 wordt opgeleverd. Deze ligt op 270m van de huidige halte voor HOV‐lijn 300 en op 70 meter van de halte voor lijn 3. De halte voor HOV‐lijn 300 zal in afwachting van het definitieve ontwerp en oplevering van het OV‐knooppunt behouden blijven. Dit biedt een oplossing voor bezoeker en medewerkers van het Spaarne Gasthuis. De noordelijke haltes op de Europaweg worden dus opgeheven en verplaatsen zich naar de nieuwe OV‐hub. Dit betekent dat in de definitieve situatie slechts één halte op de Europaweg ligt. Dit is de halte voor lijn 73. Deze halte wordt in de buurt van de nieuwe ingang van Spaarne Gasthuis gelegd en zal op die manier de OV‐bereikbaarheid van het ziekenhuis borgen. Deze halte is in het DO nu vormgegeven als een haltekom om te voorkomen dat bij halteren van een stadsbus de HOV bussen niet kunnen passeren. De haltekom is conform de CROW richtlijnen vormgegeven. Er was ook vraag om een HOV‐halte voor het ziekenhuis te realiseren. Uit gesprekken met Connexxion blijkt dit geen optie te zijn.

In de nieuwe situatie liggen de HOV‐hub en de halte Schalkwijk Centrum ca. 1,6km uit elkaar. Dit volgt het Connexxion beleid van haltecirkels van 800 meter. Verder is lijn 300 een hoogfrequente en succesvolle lijn. Dit succes wordt mede bepaald door hoe snel de verbinding is. Deze snelheid wordt verminderd door een extra halte. Verder biedt de frequentie van lijn 300 ook een goede mogelijkheid om makkelijk over te stappen op de stadsbus die wel bij Spaarne Gasthuis halteert. Vanuit de politiek en meerdere stakeholders is er wel een nadrukkelijke wens om een halte voor de HOV lijn bij het ziekenhuis te realiseren. Hierover vindt naar de toekomst toe afstemming plaats met de Provincie Noord Holland en de Vervoersregio Amsterdam (VRA). . Lijn 3 rijdt nu vanaf de Schipholweg via de Boerhaavelaan en halteert ook op de Boerhaavelaan. Uit gesprekken met Connexxion blijkt dat in de toekomst ook een mogelijkheid zou zijn om lijn 3 via de Kennedylaan te laten rijden. Dan zou deze lijn ook voor Spaarne Gasthuis kunnen halteren om zo de bereikbaarheid verder te bevorderen. Dit borgt de toekomstbestendigheid van deze haltes.

3.5

Langzaam verkeer

3.5.1

Fietspaden De fietspaden worden 4m breed en twee-richtingen aan beide zijden van de Europaweg. Op die manier zijn de fietspaden toekomstbestendig en wordt er geanticipeerd op hogere fietsintensiteiten. Op de Kennedylaan komt aan de zuidzijde conform SO en VO een dubbelzijdig fietspad. Wel is de fietsbereikbaarheid van de nieuwe woningen aan de noordzijde beter in beeld gebracht. Dit wordt in de volgende paragraaf toegelicht.

3.5.1.1 Shared space Kennedylaan Aan de Kennedylaan komen diverse opgaven samen in een vrij smal profiel. De nieuwe woningen daar moeten bereikbaar zijn voor fietsers en voetgangers en daarbij moet ook ruimte blijven voor waterberging, afvalinzameling en verblijfsruimte. Om al deze opgaven gezamenlijk een plek te geven, wordt de noordzijde van de Kennedylaan ter plaatse van de te realiseren woningen ingericht als een shared space. Dit gebied krijgt de uitstraling van een verblijfsruimte en is geschikt om fiets- en voetgangersverkeer af te wikkelen zodat de woningen wandelend of per fiets te bereiken zijn via een prettige omgeving. Aan de zuidzijde komt het dubbelzijdige fietspad en over het midden 2x1 rijbaan voor het gemotoriseerd verkeer. 16

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

3.5.2

Oversteken tussen de rotondes De langzaam verkeersverbindingen tussen de buurten liggen op strategische plekken tussen de grote kruisingen in. Deze oversteken verbinden de Europawijk met Schalkwijk midden en het Spaarne Gasthuis en Schalkwijk midden met Schalkwijk centrum. Hierdoor ontstaat er een netwerk van verbindingen tussen de buurten. De barrière tussen de buurten wordt hiermee gebroken en de Europaweg als verblijfzone levendiger. De oversteken vormen belangrijke markeringspunten op de Europaweg. De verbijzondering in materialisatie, verlichtingskleur, beplanting en de inrichting als plateaus breken de anderhalve kilometer lange Europaweg stadstraat op in zeven segmenten. Hierdoor ontstaat een fijnmazig netwerk van langzaam verkeersverbindingen met een menselijke schaal. Op de plekken waar langzaam verkeersverbindingen tussen de buurten liggen is er een verbijzondering in materialisatie en beplantingskeuze. De tegelverharding die op de trottoirs in halfsteens verband liggen veranderen van bestratingsrichting naar halfsteens verband bij deze kruisingen. Bij het Spaarne gasthuis kleurt het volledige plein inclusief rijlopers mee met de verharding van het trottoir. De beplanting op de langzaam verkeersverbindingen en rotondes wordt ingevuld met een mengsel van vaste planten die individueel gemengd zijn.

Hierdoor ontstaat een beeld van een bloemrijke weide ook wel ‘Prairie beplanting” genoemd. Het sortiment beplanting is uitgekozen op de potentiële hoogte die het gewas kan krijgen zodat de oversteken overzichtelijk en verkeersveilig blijven. De oversteken komen ter hoogte van de Schipholweg, Toekanweg, Nederlandlaan, Ruslandstraat en de Italiëlaan. Ter hoogte van de Toekanweg en de Nederlandlaan is de verwachting dat daar zeer beperkt fietsers willen oversteken en is er voor gekozen om een oversteek voor de fietsers daar niet specifiek vorm te geven. Fietsers kunnen daar indien ze toch willen oversteken met de fiets aan de hand gebruik maken van de voetgangersoversteek. Verder zullen deze tussenliggende oversteken ongeregelde oversteken zijn. De voetgangers krijgen een zebrapad over de rijbaan, en dus voorrang, maar ze zullen voorrang moeten verlenen aan de fietsers en de bus. De fietsers moeten voorrang verlenen aan zowel de auto als de bus.

3.6

Haarlemse stoep De Haarlemse stoep vormt een belangrijk onderdeel van de stedenbouwkundige ontwerpvisie. De 9m -zone die in het ontwerp is opgenomen voor de Haarlemse stoep zal als identiteitsdrager van de stadsstraat bijdragen aan de beleving van de straat. De Haarlemse stoep zorgt dat de buitenruimte direct grenzend aan de gebouwen van de Europaweg de meeste verblijfskwaliteit krijgen. De trottoirs vormen een prettige ruimte waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten en verblijven. Onderdeel van de trottoirs is de Haarlemse Stoep, een overgangszone langs de gevel waaraan bewoners, en ondernemers van de aangrenzende gebouwen zelf invulling kunnen geven (bankje, bloembakken, et cetera). Het gebruik en vormgeving van de openbare verblijfsruimte in de Europaweg is zorgvuldig afgestemd met de gebiedsontwikkelingen en de functies die in de aangrenzende gebouwen komt. Verder bevordert de Haarlemse stoep de menselijke maat van de Europaweg. Zo wordt de stadsstraat een levendige ruimte met meer interactie, activiteit, verblijf, ontmoeting en sociale controle. Door te ontwerpen vanuit de menselijke maat komt ruimte vrij om de klimaatopgaves, groen of sport/spel te realiseren en deze vorm te geven als aangename plekken voor beleving en verblijf.

17

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

3.7

Parkeren In het SO waren er 54 parkeerplekken vastgelegd in anterieure overeenkomsten. In het DO staan er 30 parkeerplekken ingetekend. Deze zijn op basis van de huidige anterieure overeenkomsten. Er zijn 24 parkeerplekken die stonden vastgelegd in de anterieure overeenkomsten, maar die niet langer geëist worden door de ontwikkelaar. Dit brengt het verplicht te realiseren parkeerplekken in de openbare ruimte terug naar 30. Deze plekken zouden idealiter allemaal zo dicht mogelijk bij Schalkwijk Midden moeten komen. Verder is er een inspanningsplicht voor 8 parkeerplekken bijgekomen. Deze zouden ook ten behoeve van Schalkwijk Midden gerealiseerd worden. Er zijn echter meerdere afwegingen gemaakt in verband met de ruimtelijke opgaves die op dit stuk van de Europaweg gerealiseerd moeten worden. Zo liggen hier al 30 parkeerplekken, moeten er ondergrondse afvalcontainers komen, moet het verkeer allemaal voldoende ruimte krijgen en moet de leefbaarheid van de weg een hoge prioriteit krijgen. Om die reden is besloten om deze 8 parkeerplekken niet in het DO op te nemen.

3.8

Bomen en groen Voor het ontwerp van de stadsstraat wordt het principe van ‘groen tenzij’ gebruikt. Door vooraf goed na te denken over welke verharding echt nodig is, wordt er niet onnodig veel verharding aangelegd. Ook worden bestaande waardevolle bomen opgenomen en zijn deze de basis voor het landschapsontwerp. Door bestaande bomen te behouden duurt het minder lang voordat de straat er groen uitziet. Jonge bomen moeten nog groeien, maar de oudere bomen bieden al schaduw en hebben al veel ecologische waarde voor de dieren in het gebied. Op deze manier wordt er vanaf het begin een biodivers lineair arboretum voor de Europawegzone gerealiseerd. De bestaande bomen worden aangevuld met veel nieuwe bomen. Bij het ontwerpen van het nieuwe groen zijn diverse afwegingen gemaakt en wordt er geanticipeerd op de toekomst. Zo is het groen uitgekozen met oog op het veranderende klimaat. De zomers worden bijvoorbeeld warmer en droger. De verwachting is dat ons klimaat over 50 jaar lijkt op het klimaat van midden Frankrijk van nu. Het groen is uitgekozen om deze veranderingen te kunnen doorstaan. Door niet alleen Nederlands inheemse soorten toe te passen maar vooruit te kijken naar Europees inheems sortiment, die zich binnen de levensverwachting van de bomen (minimaal 60 jaar) zal vestigen binnen het Nederlandse klimaat, zal de boomstructuur duurzaam robuust blijven.

De Europaweg is onderdeel van het Natuur Netwerk Haarlem (NNH). Voor het beplantingssortiment binnen deze zone gelden richtlijnen. Het streven is om binnen het NNH circa 80% inheemse boomsoorten toe te passen. Dit ondersteund ook de lokale fauna. In het beplantingsplan is rekening gehouden met de huidige richtlijnen rondom inheems sortiment. Rondom de busbaan en rijbaan is voor het grootste deel Nederlands inheems sortiment voorgeschreven. Aan de randen van het profiel is een grote diversiteit aan boomsoorten toegepast met eveneens meer Europees inheems sortiment. De verdeling tussen Nederlands inheems sortiment en Europees inheems sortiment is respectievelijk 75% en 25%. Onder de bomen wordt een rijke bloemrijke mix geplant. Hierin zitten veel bloeiende inheemse kruiden. Dit ziet er niet alleen mooi uit maar is ook nuttig voor insecten en is beter bestand tegen droogte dan gras. Rondom kruisingen en in de zone naast de stoep worden vaste planten aangeplant. Hierdoor is het mogelijk om de hoogte en sierwaarde van de beplanting goed te beheren en onderhouden met betrekking tot verkeersveiligheid en overzicht.

3.8.1

Bomenbalans Voor de bomen is het uitgangspunt vastgesteld om uit te gaan van maximaal behoud van bomen. Echter het realiseren van dit nieuwe straatontwerp is niet mogelijk zonder bomen te kappen. Er is onderzoek gedaan naar

18

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

de bestaande bomen binnen het plangebied door middel van een bomeninventarisatie. Dit is een belangrijk startpunt geweest van het ontwerp en van de groenbalans. Daarnaast zijn behoud van de ligging van de busbaan, 50km rijbanen voor de auto en vrij liggende tweerichting fietspaden aan beide zijden van de weg harde uitgangspunten. Dit bepaalt voor een groot deel de invulling van de rest van het straatprofiel. Met bovenstaande uitgangspunten en een aantal ontwerpkeuzes zijn zoveel mogelijk bestaande bomen zorgvuldig opgenomen in het straatprofiel. De ontwerpkeuzes zijn;  Het afbuigen van een rijbaan fiets/auto om bomen te behouden,  Voldoende groen tussen de verschillende verkeersstromen (zowel tussen voetganger en fiets, maar ook tussen bus en auto). In het bijzonder tussen de Italiëlaan en de Belgiëlaan naast de bestaande busbaan,  Zorgvuldige routing en padenstructuur binnen het hele plangebied,  Strategische positionering van oversteken voor langzaam verkeer. De bomeninventarisatie laat zien dat er een aantal bomen te verplanten zijn. In het ontwerpproces zijn bomen zoveel mogelijk op hun huidige positie gehandhaafd. Daar waar dit niet mogelijk is, wordt voorgesteld de bomen te verplanten. Hiervoor is een verplantbaarheidsonderzoek uitgezet. De resultaten hiervan worden meegenomen in de volgende planfase. Deze bomen zijn gemarkeerd in de plankaart met een groen vinkje.

Echter om het nieuwe ontwerp van de Europaweg te realiseren moeten er desondanks bomen gekapt worden. Hiervoor zijn de bomen ingedeeld en gecategoriseerd en is een bijbehorende argumentatie gemaakt. Er is sprake van de volgende categorisering:  Bomen met een levensverwachting minder dan 5 jaar – het gemeentelijkbeleid is om deze bomen in omvormingsprojecten ontegenzeggelijk te kappen.  Bomen in de buurt van te realiseren nieuwbouw – wanneer er bomen in de buurt van de nieuw te realiseren gevellijn van gebouwen (in hun toekomstige boomkroongrootte plus 1.5m) staan is de levensvatbaarheid niet meer te garanderen.  Bomen die strijdig zijn met het nieuwe straatontwerp – In het straatontwerp zijn bovenstaande uitgangspunten en ontwerpkeuzes toegepast. Tijdens het ontwerpproces zijn er vervolgens keuzes gemaakt om bijvoorbeeld twee bomen te kappen zodat er vier bomen behouden kunnen blijven. Hierbij is de conditie van de bomen en de boomkroongrootte meegewogen. De onderstaande bomenbalans is op basis van het DO aangepast. Er ligt enige verschuiving in de aantallen, maar het eind totaal van de bomen in de nieuwe situatie is nagenoeg gelijk als het bomenaantal dat in het VO was opgenomen. Hier zijn 5 bomen bijgekomen. Veranderingen Bomen huidig totaal Kap huidige bomen

Bomen ter verplanting

Bomen nieuwe situatie Start na kap & verplanting Nieuwe bomen

Eind totaal:

Kap ivm levensverwachting <5 jaar Kap ivm nieuwe ontwikkelingen Kap ivm ontwerp stadsstraat Totale kap Verplant ivm nieuwe ontwikkelingen Verplant ivm ontwerp stadsstraat Totale verplanting

Aanplant 1e orde boom Aanplant 2e orde boom Aanplant 3e orde boom Totaal nieuwe bomen

Aantallen 269 38 11 47 96 4 3 7 173 188 154 200 542 715

19

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

3.9

Fauna passages Op basis van een eerste inventarisatie zijn fauna passages wenselijk binnen de projectscope in verband met de gewenste faunaverbindingen. Hier wordt naar gekeken en er zijn enkele voorstellen voor locaties. Dit zal in een later stadium verder worden uitgewerkt. Hier zijn ook nog enkele technische overwegingen te maken, zo zou een passage onder de busbaan een technische uitdaging kunnen zijn.

20

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

3.10

Hemelwaterafvoer / drainage

3.10.1 Hemelwaterafvoer Voor de gehele Europawijk is er een afkoppelplan opgesteld (Witteveen & Bos, Afkoppelplan Europawijk, kenmerk 133643, d.d. 4-10-2023). In de huidige situatie worden bij bui 09 (een bui die statistisch eenmaal in de 2 jaar voorkomt) significante hoeveelheden water op straat berekend. Hiermee voldoet het huidige stelsel niet aan de eisen van de gemeente Haarlem. Voor de gehele Europaweg is een integraal HWA (hemelwaterafvoer) ontwerp opgesteld. Hierbij wordt hemelwater via riolering rechtstreeks afgevoerd naar open water (Amerikavaart en het Spaarne). In het rapport zijn de benodigde diameters van het HWA systeem bepaald zodanig dat bij bui 09 geen water op straat situaties worden berekend. Daarnaast is een extreme bui doorgerekend (90 mm in 1 uur) om te bepalen of er bij de water op straat situaties geen schade optreedt. De berekende water op straat overschrijdt nergens de hoogte van openingen in de gevel. Zodoende wordt er geen schade verwacht wanneer dit nieuwe HWA stelsel wordt aangelegd. Hierbij is geen rekening gehouden met de realisatie van waterberging anders dan in het rioolstelsel (zie volgende paragraaf). Daarmee is een robuust systeem ontworpen. De inpassing van een HWA systeem wordt in een latere fase verder technisch uitgewerkt. In de raming is de aanleg van HWA stelsel conform de rapportage opgenomen.

3.10.2 Drainage Er is een drainageadvies opgesteld (Aveco de Bondt, Drainageadvies Europaweg, Haarlem, kenmerk 223814 d.d. 28-3-2023). De belangrijkste conclusies uit dit rapport zijn:  Om de gewenste ontwatering te verkrijgen is het wenselijk om nieuwe drainage aan te leggen en bestaande drainage te vervangen bij de herinrichting van de Europaweg. Het nieuwe drainagesysteem kan lozen via de bestaande drainage richting de Amerikavaart.  Er wordt geadviseerd om een instelniveau van NAP -0,61 te hanteren. Hierbij is geen bemaling noodzakelijk. Het drainagestelsel, o.a. onder de fietspaden, zal in een volgende fase verder technisch uitgewerkt worden. Op basis van bovenstaande conclusies is het verwijderen en aanleggen van een drainagesysteem in de bouwkostenraming opgenomen.

3.11

Openbare verlichting In het DO is op de dwarsprofielen aangegeven waar lichtmasten in het profiel gesitueerd worden. In een latere uitwerking van het ontwerp zal het lichtplan in de situatie verwerkt worden. De verlichting zal hierbij voldoen aan de normen conform NPR13201:2018. Uit een eerste analyse van de benodigde verlichting wordt het volgende voorgesteld wat de basis is voor de verdere uitwerking:  Verlichting rijweg: lichtpunthoogte 9,0 m, mast ‘Europa’ met Teceo LED armatuur. Hart op hart afstand lichtmasten ca. 30 m  Verlichting fietspaden: lichtpunthoogte 4,0 m, paaltopmast (eventueel combi met mast rijweg) met Teceo LED armatuur. Hart op hart afstand lichtmasten ca. 30 m  Verlichting voetgangersgebied: lichtpunthoogte 4,0 m, paaltopmast met KIO armatuur. Hart op hart afstand lichtmasten ca. 30 m Voorgaande is conform HIOR en conform verlichting toegepast bij zuidelijk gedeelte Europaweg. In de vormgeving van de stadsstraat is er een duidelijk onderscheid in de verkeersfunctie en de verblijfsfunctie. In de verlichting wordt hier rekening mee gehouden door op de specifieke verkeersconflictpunten (rotondes, kruisingen en langzaam verkeer oversteken) een kleurtemperatuur van 4000 kelvin (koud licht) te hanteren en op de overige gebieden 2700 kelvin (warm licht).

Door het toepassen van het koudere licht bij de verkeersconflictpunten vallen deze in het donker extra op wat de verkeersveiligheid ten goede komt. Bij de

21

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

overige gebieden geven de armaturen met een kleurtemperatuur van 2700K een warme uitstraling wat bij deze verblijfsgebieden beter past.

3.12

Overige openbare voorzieningen

3.12.1 Ondergrondse afvalcontainers Er zijn gesprekken gevoerd met de betreffende stakeholders in verband met afvalcontainers in dit ontwerp. Er worden veel nieuwe woningen ontwikkeld op de Europaweg, dit vergt extra containers. Zo zijn er op de kop van de Europaweg 19 ondergrondse containers opgenomen ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen. Verder zijn er ook 10 ondergrondse containers opgenomen op de Europaweg bij Schalkwijk Midden. En tot slot nog 5 ondergrondse containers op de Kennedylaan. Om bij het legen van de ondergrondse containers de weg niet te blokkeren is bij bijna alle locaties opstelruimte voorzien voor de vuilniswagens. Er zijn vier containers op de Kennedylaan waar geen mogelijkheid is om een opstelruimte in het ontwerp op te nemen. Daar is in verband met andere ruimteclaims zoals de rijbanen, het fietspad, de trottoirs, de WADI, de bestaande bomen, de locatie van de inritten en de ondergrondse infra geen mogelijkheid om een opstelruimte te creëren.

3.12.2 Recreatieve afvalbakken Er is vanuit de raad een oproep gedaan om recreatieve afvalbakken op te nemen in het ontwerp, dit is in de DO fase opgepakt. De Europaweg wordt een levendige stadsstraat met verblijfsruimte. Mensen zullen dus gebruik maken van de openbare ruimte om te recreëren. Om dit ten volste te faciliteren zijn recreatieve afvalbakken noodzakelijk. Om die reden zijn er 14 afvalbakken op locaties bij bankjes of speelplekken in het ontwerp opgenomen.

3.12.3 Fietsparkeren Volgens de nota parkeernormen ligt de verantwoordelijkheid voor alle parkeervoorzieningen, ook voor fietsers, bij de initiatiefnemer. De gemeente Haarlem wil echter het gebruik van de fiets stimuleren en faciliteren. Om die reden worden er ook fietsparkeerplaatsen in de openbare ruimte voorzien. Deze worden op plekken ingepast waar men verwacht de grootste nood te hebben, bijvoorbeeld nabij nieuwe groene gebieden of voorzieningen langs de Europaweg. Verder zijn er naar aanleiding van gesprekken met stakeholders ook op enkele specifiekere plekken fietsparkeerplaatsen opgenomen in het DO.

3.12.4 Kunst De Europaweg is momenteel voorzien van één kunstwerk. Deze zal in het nieuwe ontwerp behouden worden en heeft in het DO een mooie locatie gekregen. De verplaatsing zal conform procedures worden uitgevoerd. Er is ook ruimte voor eventuele toekomstige kunst.

3.13

Materialisatie

3.13.1 Rijweg De rijweg wordt uitgevoerd in een standaard asfaltconstructie conform de eisen die het technisch programma van eisen van de gemeente hiervoor stelt. Naast de rijweg worden trottoirbanden toegepast conform het HIOR, met aan de afwaterende zijde een rollaag van betonstraatstenen om de afwatering naar de kolken te borgen.

22

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

3.13.2 Fietspad Het fietspad wordt uitgevoerd in een standaard asfaltconstructie conform de eisen die het technisch programma van eisen van de gemeente hiervoor stelt. De deklaag wordt uitgevoerd in de kleur ‘Haarlems’ rood.

3.13.3 Busbaan De busbaan krijgt op verschillende belangrijke punten een afwijkende kleur om de attentiewaarde te verhogen. Deze wordt via een asfaltverharding deklaag op de bestaande fundering aangebracht.

3.13.4 Voetgangersgebied Voor de Europaweg is gekozen voor een basis van een neutraal kleurpalet van licht betongrijze banden, betontegels met porfier afstrooilaag, stoepen van aards kleurige gebakken klinker en houten spijlen meubilair met lichtgrijs staalwerk. Als contrast zijn de speel elementen, pleintjes, open plekken en bijzonder sortiment voorzien van de accentkleur. Hiervoor is Zweeds rood gekozen. Rondom deze plekken wordt hetzelfde meubilair gebruikt, maar hier krijgt het staalwerk ook de accentkleur. Het bijzondere sortiment bomen van Europees inheems sortiment worden ook gemarkeerd met bomenverf in Zweeds rood.

23

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

4.

Duurzaamheid

4.1

Hittestress In het ontwerp zijn veel bomen in het ontwerp opgenomen om hittestress tegen te gaan. In bijlage 6.4 zijn 5 profielen van het nieuwe ontwerp van de Europaweg onderzocht. De rapportage focust op de profielen van het VO, maar zoals wordt aangegeven zijn deze in het DO nagenoeg gelijk gebleven. In de rapportage is te lezen dat vooral de instralingswarmte in de profielen aanzienlijk afneemt. Deze vermindert gemiddeld 26%.

4.2

Verharding en oppervlakten Huidig

[m2]

Verharding

71.668

Groen

32.374

Water

768

Nieuw

[m2]

Verharding

60.282

Grasbeton

165

Groen

42.829

Wadi

1.198

In totaal vermindert het verhard oppervlak met ongeveer 16% ten opzichte van de huidige situatie. Dit geeft meer ruimte aan groen en waterberging. Ook vergroot het de oppervlakken waar water kan infiltreren. In bijlage 6.4 wordt genoemd dat de verharding in enkele onderzochte profielen toeneemt. Dit geeft echter een vertekend beeld van de volledige situatie die in het DO wordt weergegeven. De bovenstaande tabel geeft het volledige beeld weer. Het groenoppervlak wordt 32% groter, het wateroppervlak groeit met 56%.

4.3

Waterberging Waterberging speelt een belangrijke rol in het vertraagd afvoeren om piekbelastingen op open water te voorkomen. Daarnaast wordt in droge periodes de grondwaterstand makkelijker aangevuld. Om invulling te geven aan het vertraagd afvoeren heeft de gemeente zich tot doel gesteld om 90 mm van het totale verharde oppervlak als waterberging in het ontwerp op te nemen. In het DO is waterberging opgenomen middels het toepassen van wadi’s, waterberging in bermen en waterberging in fundering van parkeervakken en fietspaden. Zie bijlage 6.2 voor een nadere specificatie van de totale waterberging. Deze bijlage is leidend ten op zichtte van de afnemende infiltratie die in bijlage 6.4 geschetst is. In die rapportage was er nog geen volledig beeld van de waterbergingsmethoden die in het DO zijn opgenomen. Er kan in het DO 54,9 mm waterberging gerealiseerd worden. Hieruit blijkt dat binnen het ontwerp rekening houdend met overige eisen het niet mogelijk is om te voldoen aan de wens van 90 mm berging. Met name de groeninvulling met veel extra bomen zorgt ervoor dat er onvoldoende ruimte beschikbaar is voor de gewenste berging. Er kunnen in WADI’s geen bomen geplaatst worden. Verder is er een wens om een diverse beplanting te kunnen realiseren, kunnen er niet enkel planten gekozen worden die waterbestendig zijn.

In deze afweging (belang van veel groen) wordt geaccepteerd dat de gewenste waterberging niet gerealiseerd kan worden.

24

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

4.4

Materialisatie In het DO is het nog te vroeg om te bepalen hoeveel van de vrijkomende materialen bij de herontwikkeling van de Europaweg opnieuw kunnen worden toegepast in het project. Ook is het nu nog niet in te schatten welke materialen er tegen die tijd vanuit andere projecten bij de gemeente Haarlem beschikbaar zijn. Wel zijn dit kansen ten aanzien van duurzaamheid die verder onderzocht zullen worden in latere stadia van het proces. Verder zal er ook veel nieuw materiaal worden toegepast op de Europaweg. Ook hier zijn winsten te halen op vlak van duurzaamheid. Zo zou er in de volgende fase een MKI-berekening kunnen worden uitgevoerd om zo de meest duurzame optie uit te kiezen.

4.5

Groenconcept in het kader van duurzaamheid Bij het ontwerpen van het nieuwe groen zijn diverse afwegingen gemaakt en wordt er geanticipeerd op de toekomst. Zo is het groen uitgekozen met oog op het veranderende klimaat. De zomers worden bijvoorbeeld warmer en droger. Zoals eerder is omschreven is de verwachting is dat ons klimaat over 50 jaar lijkt op het klimaat van midden Frankrijk van nu. Het groen is uitgekozen om deze veranderingen te kunnen doorstaan. Het veranderende klimaat zorgt er ook voor meer extreem weer en dus ook meer hittestress in de bebouwde omgeving. Ook hier helpen bomen. Het bladerdek van de stadstraat vormt na verloop van tijd een parasol tegen de hitte. In de winter, als er minder zon is, zit er geen blad aan de bomen en warmt de zon de straat juist aangenaam op. Verder betekend extremer weer ook intensere piekbuien. Daarom wordt er naar het midden van de straat wordt robuuster groen geplant dat tegen tijdelijke overstroming kan. Verder wordt er extra aandacht besteed aan diversiteit. Vroeger werd er langs wegen vaak maar één soort bomen aangeplant, een eikenlaan of zoals in Schalkwijk iepen- of populierenlanen. Als er ziekten of plagen zijn kunnen die snel verspreiden en is het gevolg dat een hele laan gekapt moet worden. Door meer soorten door elkaar heen te planten is de straat voorbereid op een onzekere toekomst.

25

datum 4 december 2023 projectnummer 0413188.228 betreft Ontwerpnota DO Europaweg

5.

Vervolg Deze ontwerpnota, inclusief het opgestelde ontwerp, vormt voor de gemeente de benodigde input om het ontwerp ter besluitvorming in te brengen. Na goedkeuring van het ontwerp word de volgende projectfase ingegaan. Dit is het technische DO en het Uitvoerings Ontwerp (UO). Nadat het huidige bestuurlijke DO wordt vastgesteld kan het noodzakelijk contractdocument definitief worden vervaardigd waarna de realisatie van start kan gaan in naar verwachting 2025. In de nadere uitwerking naar het UO dienen enkele zaken afgerond te worden en vooruitlopende taken worden opgepakt. Deze zijn hieronder opgesomd om op die manier een éénduidige start voor de volgende fase op papier te hebben staan: Het verder technisch uitwerken van het ontwerp, Stippenplan voor openbare verlichting opnemen, Opstellen bebordingsplan.