5 Bijlage 4 Onderzoeksrappoortage Evaluatie Voorrangsregeling Zorg-, Onderwijs-, en Kinderopvangpersoneel

Maart 2026 I-Ontwikkeling, Data Expertise In opdracht van afdeling ECDW

Voorrangsregeling woning Evaluatie pilot

Opzet onderzoek Aanleiding In Haarlem is sprake van een tekort aan personeel in de zorg en het onderwijs, mede veroorzaakt door een gebrek aan passende woonruimte. Om zorg- en onderwijspersoneel dat in Haarlem werkt te behouden, is een voorrangsregeling voor deze werknemers ingesteld: voorrangsregeling op woning voor zorg- en onderwijspersoneel. In totaal zijn 40 huurwoningen beschikbaar gesteld: 20 jongerenwoningen voor starters van binnen en buiten Haarlem (18–27 jaar) en 20 middeldure huurwoningen voor medewerkers die in Haarlem werken maar buiten de regio ZuidKennermerland/IJmond wonen. De regeling richtte zich op functies met aantoonbare arbeidsmarktschaarste, vastgesteld in samenwerking met zorgen onderwijskoepels.

Doel De gemeente Haarlem wil weten hoe de mensen met een voorrangsbeschikking het proces hebben ervaren. De evaluatie richt zich op de effectiviteit en gebruikservaring van de regeling. Dit rapport beschrijft de resultaten van de gesloten vragen. Er zijn ook open vragen gesteld. De antwoorden hierop worden door team Wonen apart geanalyseerd om meer verdieping te krijgen; ter illustratie is een selectie van open antwoorden in het rapport verwerkt. Het doel van dit onderzoek is het evalueren van de pilot voorrangsregeling voor woningzoekenden werkzaam in de zorg en het onderwijs. De uitkomsten dienen als input voor besluitvorming over eventuele voortzetting, aanpassing of opschaling van de regeling. Doelgroep Woonservice (de organisatie die woningen aanbiedt) geeft aan dat 133 mensen een aanvraag voor voorrang indienden. Hiervan hebben 84 mensen ook voorrang toegewezen gekregen en uiteindelijk hebben 12 mensen hebben een woning met voorrang geaccepteerd. De vragenlijst is uitgestuurd naar de 84 mensen met voorrang. Er hebben 35 mensen meegedaan (respons van 42%); 33 van hen maakten de vragenlijst helemaal af. In het rapport hebben grafieken waar minder dan 25 reacties op zijn een grijze achtergrond en in de titel staat het aantal respondenten in het rood zodat duidelijk is dat het om een kleine groep gaat. De resultaten moeten hier voorzichtig geïnterpreteerd worden.

Met name de groep die wel een woning had gekregen (9 mensen) is klein. Methode Woonservice heeft via een e-mail iedereen met een voorrangsbeschikking uitgenodigd om een online de vragenlijst in te vullen. Halverwege de veldwerkperiode is er een herinnering uitgestuurd. Veldwerk Het online veldwerk heeft plaatsgevonden van 13 november t/m 1 december 2025. Overig • Het aantal respondenten in het rapport verschilt per vraag, omdat de antwoordoptie ‘weet niet/geen mening’ niet is meegenomen. • Er zijn ook open vragen in de vragenlijst gesteld. De antwoorden op deze vragen zijn opgenomen in een apart Excel bestand. Voorrangsregeling woning - Evaluatie

2

Samenvatting Belangrijkste resultaten • Ongeveer een kwart vond woning via regeling Driekwart van de respondenten met voorrang had (nog) geen woning gevonden via die regeling; een kwart wel. Het aandeel dat een woning vond ligt hoger dan in de objectieve cijfers van Woonservice, waar 14% een woning kreeg. Er zitten dus relatief meer mensen met een woning – en daarmee waarschijnlijk een positievere ervaring met de regeling – in dit onderzoek. • Ruime meerderheid deelnemers vindt dat er te weinig woningen beschikbaar zijn in de regeling De meeste deelnemers gaven aan dat er te weinig woningen werden aangeboden waar ze met hun voorrangsbeschikking konden reageren. • Redelijk tevreden over de procedure voor aanvragen voorrang De meerderheid van de respondenten vond dat het duidelijk was hoe ze voorrang aan moesten vragen en wat de voorwaarden waren. Ook vonden de meesten dat de wachttijd tot de toekenning acceptabel was. Ongeveer drie op de tien deelnemers gaf echter aan dat de procedure om voorrang aan te vragen onduidelijk was. • Met voorrangswoning wordt reistijd naar werk korter Voor iedereen die een woning via de regeling kreeg geldt - zoals beoogd - dat de reistijd naar werk is verkort. Allen geven ook aan nog bij dezelfde werkgever te werken als toen ze de voorrang aanvroegen.

• Woningzoekenden twijfelen of de regeling helpt; meesten overwegen elders te solliciteren De meeste woningzoekenden denken niet dat ze door de regeling eerder een woning zullen vinden dan wanneer ze zoeken op een andere manier. Driekwart overweegt om elders te solliciteren als zij geen geschikte woning in Haarlem kunnen vinden. Voorlopig werkt een grote meerderheid nog wel bij dezelfde werkgever als ten tijde van de aanvraag voor voorrang. • Meesten vinden het aanmelden voor voorrang de moeite waard; wens voor ruimer en diverser aanbod Ruim zeven op die tien vond de aanmelding voor voorrang de moeite waard om hun kans op een woning te vergroten. Dit geldt ook voor een meerderheid van de woningzoekenden. Respondenten waarderen dat de regeling bestaat; zij ervaren dit als erkenning voor hun werk en inzet. Als belangrijkste verbeterpunten noemen zij een groter woningaanbod én meer woningen die aansluiten bij hun woonwensen. Voorrangsregeling woning - Evaluatie

3

Huis gevonden via voorrangsregeling? Ongeveer een kwart van respondenten vond woning via regeling Driekwart van de mensen met voorrang had (nog) geen woning gevonden via die regeling; een kwart wel. Uit de gegevens van Woonservice blijkt dat in totaal 12* van de 84 mensen met voorrang een woning heeft gekregen via de regeling. Met 14% ligt dit aandeel aanzienlijk lager dan in onze steekproef. Dit betekent dat mensen die wél een woning kregen, waarschijnlijk meer geneigd waren om te reageren op de oproep om deel te nemen aan het onderzoek. In deze onderzoeksresultaten zijn dus relatief meer deelnemers vertegenwoordigd die dankzij de voorrangsregeling een woning hebben gevonden, en zij zullen waarschijnlijk een positievere ervaring met de regeling hebben gehad. Bij de interpretatie van de resultaten is het belangrijk om hiermee rekening te houden.

Heeft u via de voorrangsregeling een woning toegewezen gekregen? (n=35)

26%

74%

Ja

Nee

*van de 12 mensen die een woning hadden geaccepteerd bleken achteraf 7 mensen door een fout in de spelregelset bij Woonservice regio Kennemerland (het online platform waar woningcorporaties hun sociale huurwoningen aanbieden) een woning te hebben gekregen die eigenlijk niet onder de regeling aangeboden had moeten worden (gelijkvloerse woning); 5 mensen hebben dus wel terecht een woning passend bij de regeling toegewezen. Voorrangsregeling woning - Evaluatie

4

Aanvragen voorrang Redelijk tevreden over procedure voor aanvraag voorrang • De meerderheid van de respondenten vond dat duidelijk was hoe ze voorrang moesten aanvragen (63%) en wat de voorwaarden waren (77%). Ook waren de meesten tevreden over de tijd tot zij te horen kregen of de voorrang was toegewezen (70%). • Tegelijkertijd gaf ongeveer drie op de tien gaf aan dat het voor hen onduidelijk was hoe de voorrang aangevraagd kon worden.

Voorrangsregeling woning - Evaluatie

In hoeverre bent u het eens met onderstaande stellingen? (n=33)

Het was duidelijk hoe ik voorrang kon aanvragen

9%

Het was voor mij duidelijk wat de voorwaarden waren om voorrang te krijgen

6% 14%

20%

9%

Na mijn aanvraag hoorde ik binnen een redelijke tijd of ik voorrang kreeg

9%

Helemaal oneens

Oneens

Eens

Helemaal eens

18%

40%

54%

52%

23%

23%

18%

Niet oneens/ niet eens

5

Bekendheid via welk kanaal? Meestal op regeling gewezen via werkgever en/of website gemeente • Ongeveer drie op de tien deelnemers kwam met de regeling in aanraking via hun werkgever. Een vergelijkbaar aandeel kende de regeling (ook) via de website van de Gemeente Haarlem. • Een kleiner deel werd erop gewezen via een vriend (19%) en/of via social media (10%).

Via welk kanaal kende u de regeling? (n=31) Meerdere antwoorden mogelijk Website Gemeente Haarlem

29%

Via mijn werkgever

29%

Via een vriend Via sociale media

19%

10%

Krant 3% Anders, namelijk:

Voorrangsregeling woning - Evaluatie

23%

6

Woningaanbod via de regeling Te weinig woningen aangeboden volgens ruime meerderheid • Ongeveer zeven op de tien deelnemers gaf aan dat er te weinig woningen werden aangeboden waarop zij konden reageren met hun voorrangsbeschikking. • Twee op de tien vond dat het aanbod wél voldoende was. • De groep die via de regeling daadwerkelijk een woning had gevonden (n = 9), gaf over het algemeen aan dat dit voor hen snel genoeg was verlopen.

In hoeverre bent u het eens met onderstaande stelling? (n=33) "Het aantal woningen waar ik op kan reageren met mijn voorrang is voldoende"

45%

Helemaal oneens Eens

24%

Oneens Helemaal eens

9%

18%

Niet oneens/ niet eens

In hoeverre bent u het eens met onderstaande stelling? (n=9) "De tijd tussen het krijgen van de voorrang en het vinden van een woning vond ik acceptabel“ Basis: mensen die aangaven via de voorrangsregeling een woning toegewezen te hebben gekregen.

11%

22%

Helemaal oneens Eens

Voorrangsregeling woning - Evaluatie

67%

Oneens Helemaal eens

Niet oneens/ niet eens

7

Reageren op woningaanbod De helft heeft wel gereageerd, maar (nog) geen woning • Van de mensen die (nog) geen woning hadden gevonden, had de helft wel gereageerd op woningen. De rest had niet gereageerd (36%) of wist dit niet meer (12%). • De groep die nog niet had gereageerd (n=9) is gevraagd naar de redenen hiervoor. Soms kwam dit doordat het woningaanbod niet aansloot bij hun wensen of doordat er te weinig aanbod was. In andere gevallen voldeed men niet aan de voorwaarden die woningcorporaties stellen om voor bepaalde woningen in aanmerking te komen (bijvoorbeeld jongerenwoningen). Een enkele respondent had inmiddels op een andere manier een woning gevonden.

Voorrangsregeling woning - Evaluatie

Heeft u gereageerd op woningen die gelabeld zijn voor de voorrangsregeling? (n=25) Basis: mensen die aangaven via de voorrangsregeling (nog) geen woning toegewezen te hebben gekregen.

52%

Ja

36%

Nee

12%

Weet niet (meer)

8

Effecten regeling I Met woning wordt reistijd naar werk korter; meeste woningzoekenden verwachten niet sneller een woning te vinden • De meeste mensen die via de regeling een woning hadden gekregen (78%, n = 9) denken dat zij dankzij de regeling sneller een woning vonden dan wanneer zij op een andere manier hadden gezocht (niet in grafiek). • Voor iedereen die een woning via de regeling kreeg, geldt - zoals beoogd - dat hun reistijd naar werk is verkort. Ze geven ook allen aan nog bij dezelfde werkgever te werken als toen ze de voorrang aanvroegen. • De meeste (70%, n=23) woningzoekenden denken niet dat ze door de regeling eerder een woning zullen vinden; 17% denkt van wel. Er is dus een aanzienlijke groep respondenten die wel een voorrangsbeschikking heeft, maar betwijfelt of de regeling hen daadwerkelijk sneller aan een woning zal helpen dan reguliere zoekroutes.

Voorrangsregeling woning - Evaluatie

In hoeverre bent u het eens met onderstaande stelling? (n=23) “Door de regeling denk ik dat ik eerder een woning zal vinden vergeleken met zoeken op een andere manier (bijvoorbeeld via eigen netwerk, een makelaar, websites, hospiteren).” Basis: mensen die aangaven via de voorrangsregeling (nog) geen woning toegewezen te hebben gekregen.

22%

Helemaal oneens Eens

48%

Oneens Helemaal eens

13%

13% 4%

Niet oneens/ niet eens

9

Effecten regeling II Grote meerderheid werkt nog bij zelfde werkgever; meeste woningzoekenden in Haarlem overwegen elders te solliciteren • Negen op de tien respondenten werkt nog steeds voor dezelfde Haarlemse werkgever in de zorg of het onderwijs als op het moment dat zij de voorrang aanvroegen. • Binnen de groep die (nog) geen woning heeft gevonden (n = 19) overweegt een groot deel (74%) om een andere baan te zoeken als zij geen passende woning kunnen vinden (er is niet naar concrete plannen gevraagd). Ongeveer één op de vijf overweegt dit niet en lijkt tevreden te zijn met de huidige werkplek, ondanks de langere reistijd. • Vooralsnog werkt een grote meerderheid van de woningzoekenden (88%) nog steeds voor dezelfde werkgever als toen ze voorrang aanvroegen (niet in grafiek). • Aan de mensen die wél een woning hadden gevonden (n = 9) is gevraagd of zij zonder die woning waarschijnlijk elders zouden hebben gesolliciteerd. Bijna de helft gaf aan van niet; een derde gaf aan dat zij dat waarschijnlijk wel zouden hebben gedaan.

Werkt u nog steeds voor dezelfde Haarlemse werkgever in de zorg of het onderwijs als toen u de voorrang aanvroeg? (n=34) 91% Ja

Nee

Wil ik liever niet zeggen

In hoeverre bent u het eens met onderstaande stelling? (n=19) “Als ik geen woning vind in Haarlem, overweeg ik om elders te gaan solliciteren” Basis: mensen die aangaven via de voorrangsregeling (nog) geen woning toegewezen te hebben gekregen. 5%

16%

5%

Helemaal oneens

32% Oneens

42%

Niet oneens/ niet eens

Eens

Helemaal eens

In hoeverre bent u het eens met onderstaande stelling? (n=9) "Als ik geen woning had gekregen in Haarlem, had ik waarschijnlijk elders gesolliciteerd" Basis: mensen die aangaven via de voorrangsregeling een woning toegewezen te hebben gekregen. 44% Helemaal oneens

Voorrangsregeling woning - Evaluatie

6%

22% Oneens

Niet oneens/ niet eens

22% Eens

11% Helemaal eens 10

Algemeen oordeel - I Aanmelden voor voorrang: de moeite waard • Ruim zeven op die tien vond de aanmelding voor voorrang de moeite waard om hun kans op een woning te vergroten. Twee op de tien vond het niet de moeite waard. • Ook in de groep die (nog) geen woning heeft (n=24) vond een meerderheid (63%) het de moeite waard (niet in grafiek). • Gevraagd naar wat ze goed vonden aan de regeling, gaven veel respondenten aan dat ze het erg waardeerden dát de voorrangsregeling bestaat; ze voelden zich hierdoor erkend in hun bijdrage aan de maatschappij (vitale beroepen). Mensen met een woning via de regeling waren daar erg blij mee: het scheelt reistijd en vergroot daarmee het tevredenheid met het werk.

In hoeverre bent u het eens met onderstaande stelling? (n=33) "Ik vond de aanmelding voor voorrang de moeite waard om mijn kans op een woning te vergroten” 6%

15%

6%

Helemaal oneens

33%

Oneens

Niet oneens/ niet eens

39%

Eens

Helemaal eens

Wat vindt u goed aan de regeling? (n=31) Selectie van open antwoorden Woning gevonden via de regeling: “Ik vind het mooi dan mensen die zich inzetten voor andere mensen, zoals ik als verpleegkundige, voorrang krijgen om dichterbij hun werk te wonen en deze reis zo makkelijker te maken.” “Super fijn dat de regeling er was. Ik ben erg blij met de werkgever en had niet elders willen werken. Dankzij deze regeling ben ik niet meer dagelijks 1 uur of langer onderweg van en naar werk. Het geeft mensen weer ruimte om hun vrije tijd in te delen. De regeling was duidelijk en makkelijk aan te vragen. De medewerkers waren erg adequaat en vriendelijk. Daarnaast was het aanbod groot genoeg en heb ik binnen drie maanden een woning gekregen, misschien deels op goed geluk, maar ik ben er super blij mee.” (Nog) geen woning gevonden: “Het is fijn dat er bewustzijn is voor vitale beroepen tijdens deze woningnood. Je voelt je gezien en gewaardeerd.” “Ik waardeer het zeer dat de voorrangsregeling erkent hoe essentieel werken in het onderwijs (en zorg) is voor de samenleving. Het feit dat deze regeling niet alleen geldt voor docenten, maar ook voor mensen in allerlei functies binnen het onderwijs, denk aan ondersteunend personeel, begeleiders, administratief medewerkers enzovoort maakt de regeling inclusief en eerlijk.

Daarnaast helpt de extra positie (bijvoorbeeld een hogere rang in de wachtlijst) echt om sneller in aanmerking te komen voor een huis, wat in deze drukke woningmarkt een enorme steun is.”

Voorrangsregeling woning - Evaluatie

11

Algemeen oordeel - II Verbeterpunten: behoefte aan ruimer en diverser aanbod • Gevraagd naar verbeterpunten voor de regeling noemden veel respondenten dat er meer woningaanbod nodig is. Daarnaast gaven zij aan dat niet alle woningen waarvoor zij in aanmerking kwamen goed aansloten bij hun woonwensen (bijvoorbeeld alleen studio’s zonder aparte slaapkamer). • Ook merkten verschillende respondenten op dat het onpraktisch was dat men op een vast tijdstip fysiek aanwezig moest zijn bij een bezichtiging; vanwege hun vitale beroep was het niet altijd mogelijk om vrij te krijgen van werk. • Bij overige opmerkingen noemden een aantal respondenten nog enkele aandachtspunten. Zo vroegen sommige respondenten zich af waarom de voorrang slechts één keer geldt. Verschillende woningzoekenden uitten frustratie dat het ondanks de voorrang nog niet was gelukt om een woning te bemachtigen. Tegelijkertijd gaven sommige mensen die wél een woning kregen aan juist blij te zijn met de regeling.

Wat zou volgens u verbeterd kunnen worden aan de regeling? (n=32) Selectie van open antwoorden Woning gevonden via de regeling: “Veel meer woningen beschikbaar maken voor deze regeling. Zelf heb ik een jaar gewacht en kwam er misschien 1 woning per maand beschikbaar vanuit de regeling. Dat is te weinig. Ook was het niet altijd duidelijk welke woningen er nou wel meededen en welke niet. Dat lag misschien meer aan de App DAK. De regeling had zichtbaarder kunnen zijn bij de gemeente/woningbouwvereningen. Er was weinig over te vinden.” “Het is jammer dat de urgentie verdwijnt wanneer je een woning zou weigeren, hierdoor heb ik uiteindelijk een woning geaccepteerd die wat kleiner was dan gehoopt. Daarnaast had ik veel bezichtigingen en was je steeds net niet degene die het kreeg. Je moest steeds fysiek aanwezig zijn om in aanmerking te komen terwijl dit soms met werk moeilijk te regelen was.” (Nog) geen woning gevonden: “De regeling zou moeten gelden voor alle type sociale huurwoningen. Voor middenhuur verdien ik te weinig en ik ben te oud voor een jongeren woning, deze regeling heeft mij maar ook mijn collega's in de kinderopvang niks gebracht. De waardering die je in eerste instantie voelt door de mogelijkheid op voorrang verdwijnt al snel als je merkt dat jij toch niet in de juiste 'klasse' valt.” “Meerdere woningen met op z’n minst 1 slaapkamer en 1 woonkamer.

Ik kon alleen maar op een studio voorrang krijgen verder op geen enkel andere woning. Ook vind ik dat het duidelijker aangegeven mag worden welke woningen je voorrang kan krijgen. Ik kon de woningen waarop ik voorrang zou moeten kunnen krijgen maar niet vinden …”

Heeft u verder nog opmerkingen over de voorrangsregeling? (n=18) Selectie van open antwoorden Woning gevonden via de regeling: “Waarom maar 1 keer kunnen gebruiken? Met 4 jaar moet ik weer uit de woning als het al niet eerder is en dan zit ik weer met de situatie als daarvoor. Binnen 4 jaar heb ik echt niks anders gevonden door de woningnood”

“Heel blij dat dit mogelijk was! Hopelijk blijft deze voorrangsregeling” (Nog) geen woning gevonden: “Persoonlijk hoop ik natuurlijk dat ik dankzij deze regeling binnenkort een geschikt huis kan vinden. Op dit moment kom ik helaas maar zelden in aanmerking, ondanks mijn voorrangspositie. De regeling begint veelbelovend, je krijgt een betere plek op de lijst en dat voelt als erkenning, maar eindigt vaak in teleurstelling door het beperkte aanbod. Een uitbreiding van het aanbod, gericht op vitale beroepen, zou deze regeling écht effectief maken en behouden als een waardevol instrument in de woningmarkt.” Voorrangsregeling woning - Evaluatie

12