5 Bijlage 3b Verkeers- en veiligheidskundig onderzoek kelder FHM - VKV - mei 2024

Omgevingsveiligheid HOF GEMEENTE HAARLEM

14 mei 2024

1

Inleiding

In dit rapport wordt een advies gegeven over de realisatie van de kelder bij het project Grote Verbouw van het HOF van het Frans Hals Museum. In dit advies zijn de veiligheidseisen van onder andere het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) verwerkt en zijn de voorwaarden omschreven van de bouwtechniek, de verkeerskunde, de projectorganisatie e.d. Dit advies is gebaseerd op de Haalbaarheidsstudie van 20-12-2023 van bureau Bierman Henket, de notitie Beperkingen en risico’s kelder HOF van bureau ToornendPartners, een rondgang op de locatie en overleg met mevrouw B. Böhne (Gemeente Haarlem), de heren R. van der Mije (Frans Hals Museum) en R. van Gemert (ToornendPartners).

2

Samenvatting en actiepunten

De samenvatting van de aanbevelingen van dit rapport is: Geadviseerd wordt om de hinder en overlast vroegtijdig te communiceren met de omringende betrokkenen vanwege bijvoorbeeld trillingen, lawaai, verkeersoverlast, stofoverlast en dergelijke en de veiligheidsmaatregelen tijdens de ontwerpfase nader uit te werken, vroegtijdig gespecialiseerde expertise in te huren en het werk te gunnen aan een gespecialiseerde aannemer (meerdere namen van deze partijen zijn bekend bij het ontwerpteam). Het huidige ontwerp vraagt gespecialiseerde uitwerking en uitvoering. Om risico’s verder te verkleinen verdient het de voorkeur om klein (en elektrisch; dit is gunstig vanwege duurzaamheid) materieel in te zetten en de kelderdelen te laten vervallen die onder de monumentale bouwdelen liggen vanwege de risico’s voor de omgevingsveiligheid, de stabiliteit van de monumentale bouwdelen en de financiën en daarom wordt geadviseerd om het ontwerp aan te passen zodat bijvoorbeeld de kelder onder de binnenplaats ligt en aangesloten is op de bestaande installatiekelder. Geadviseerd wordt om de Haarlemse betrokkenen vroegtijdig te informeren over de langdurige en ingrijpende impact op de verkeerscirculatie vanwege bijvoorbeeld de beperkte doorgang in Groot Heiligland.

3

Aandachtspunten bij het huidige ontwerp

Afbeelding 1: Aandachtspunten bij het huidige ontwerp In afbeelding 1 zijn de meest risicovolle werkzaamheden vet en cursief gedrukt: dit zijn de werkzaamheden bij de ondergraving, bij het realiseren van de kelder onder het bestaande gebouw.

VKV Omgevingsveiligheid HOF

Pagina 1 van 6

Volgens de voorlopige inschatting van de fasering van de uitvoering volgens het huidige ontwerp is stap 7 (zie afbeelding 2) de meest risicovolle. Tijdens het hijsen en het aanbrengen van damwandplanken doet zich valgevaar voor. De valzone is bepaald door de omvang van de plank en in de praktijk kan deze valzone uitkomen op 20 meter. Dit betekent dat de omringende bewoners en verkeersdeelnemers een groot risico lopen. Dit risico kan weg genomen worden door specifieke veiligheidsmaatregelen toe te passen en door te kiezen voor het funderingssysteem met diepwanden. Het risico kan verder verkleind worden door toepassing van klein (en elektrisch aangedreven) materieel, dat overigens gunstig is vanwege duurzaamheid. Tijdens het bevriezen van het grondpakket bij de ondergravingen (stap 2) doet zich het risico voor van verzakking van het monument als gevolg van plaatselijk onvoldoende draagkracht en mogelijke storingen in het systeem. Om dit risico te beperken kan een extra groot grondpakket bevroren worden. Een ander risico zijn overschrijding van de kosten als gevolg van onverwachts gedrag in de ondergrond. Door te kiezen voor een ander ontwerp (zonder ondergravingen) worden deze risico’s voorkomen.

In de fase waarin tijdelijke ondersteuningen worden geplaatst (stap 5) doet zich het risico van verzakking van het monument voor als gevolg van fouten in de engineering en onverwachts gedrag in de ondergrond. Om dit risico te beperken is het mogelijk om extra grote ondersteuningen te plaatsen of om het ontwerp te wijzigen (de ondergravingen te laten vervallen). De risico’s bij stap 1 (verkeershinder in Hoog Heiligland), bij stap 9 (trillingen in de ondergrond als gevolg van zwaar materieel en bouwverkeer) doen zich voor bij elk type ontwerp; dit zijn algemene risico’s. Zie paragraaf 5 voor de algemene veiligheidsmaatregelen.

Afbeelding 2: Het faseringsplan met aandachtspunten bij het huidige ontwerp De samenvatting van de risico’s en de adviezen bij het huidige ontwerp: Risico Verzakking van monument tijdens bevriezen, ondersteunen, uitgraven, inzet zwaar materieel, omvangrijk betonwerk. Vallende voorwerpen tijdens hijswerk met damwandplanken

VKV Omgevingsveiligheid HOF

Advies 1. Ondergravingen laten vervallen en de kelder bijv. de vorm laten volgen van de binnenplaats. 2. Onderzoek uitvoeren naar bijv. diepwanden.

Pagina 2 van 6

4

Voorkeur voor een aanpassing in het ontwerp

Afbeelding 3: Aandachtspunten bij een aangepast ontwerp Een belangrijk aandachtspunt bij een aangepast ontwerp is het aanbrengen van een tweede vluchtweg, zie de vet en cursief gedrukte tekst. De overige aandachtspunten doen zich óók voor bij het huidige ontwerp.

Afbeelding 4: Het faseringsplan met aandachtspunten bij een aangepast ontwerp Een aantal fasen is niet van toepassing bij het aangepaste ontwerp. Behalve het aanbrengen van de vluchtweg, zijn de overige aandachtspunten dezelfde als bij het huidige ontwerp.

VKV Omgevingsveiligheid HOF

Pagina 3 van 6

Risico Beschadiging van de installatiekelder tijdens het aansluiten op de nieuwe kelder. Een risico tijdens de gebruiksfase is de belemmering tijdens het vluchten.

5

Advies 3. De aansluiting op de kelders nader uitwerken in een werkplan. 4. Het ontwerp dient te zijn voorzien van voldoende vluchtwegen in het gebouw (bijv. vanuit de kelder).

Algemene veiligheidsmaatregelen

Er zijn algemene veiligheidsmaatregelen die genomen dienen te worden; deze maatregelen zijn nodig bij elk type ontwerp. Risico Vallende voorwerpen, trillingen bij zwaar materieel.

Beperkte ruimte is beschikbaar voor bouwplaatsvoorzieningen zoals keten, parkeerplaatsen e.d.

Om de verkeersveiligheid te borgen is een speciale techniek nodig voor de afvoer van grond uit de bouwkuip.

Vanwege de verkeersveiligheid is een speciale techniek nodig voor de aanvoer van grout en specie. Er is voldoende werkruimte nodig tijdens het funderingswerk en de kelder dient waterdicht te zijn.

Verzakking van het monument, omringende gebouwen.

Verzakking van het monument, omringende gebouwen. Vallend materieel, vallende voorwerpen tijdens hijswerk.

De losplaats afzetten in Hoog Heiligland zodat gevaar van vallende voorwerpen is voorkomen.

VKV Omgevingsveiligheid HOF

Advies 5. Een grote winst in duurzaamheid is te behalen als (het huidige) ontwerp uitgevoerd wordt met klein en elektrisch aangedreven materieel. 6. Informeer de aannemer over de mogelijkheden voor het benutten van delen van het gebouw voor een kantoor. Wijs de aannemer op de beperkingen bijv. bij personenvervoer, opslag van materialen, geluidshinder, beperkte CO2 uitstoot e.d. 7. Houd rekening met de toepassing van een baggertechniek waarbij water wordt aangevoerd vanuit de Kampersingel en bagger wordt afgevoerd via buizen bijv. naar schuiten in de Kampersingel. Dit is gunstig voor de verkeersveiligheid. 8. Onderzoek de mogelijkheden voor de aanvoer van materialen (bijv. grout, specie e.d.) via de Kampersingel. 9. Volgens de voorlopige inschatting wordt de kelder kleiner doordat in het huidige ontwerp onvoldoende ruimte is gereserveerd voor het werkgebied en bijv. de doos-in-doos constructie vanwege een hoogwaardig klimaat. 10. Tijdens de ontwerpfase een gespecialiseerd adviesbureau inschakelen. Het ontwerpteam kent tenminste drie adviesbureaus met de benodigde kennis en ervaring. 11. De uitvoering gunnen aan een gespecialiseerde aannemer. Het ontwerpteam kent tenminste drie aannemers (één in Nederland, twee uit Duitsland en werkzaam in Nederland) met de benodigde kennis en ervaring. 12.

De verkeersdeelnemers in Haarlem (inclusief hulpdiensten) vroegtijdig informeren over de verkeersmaatregelen en op de ingrijpende en langdurige impact in de verkeerscirculatie, zie afbeelding 5 en 6.

Pagina 4 van 6

Risico Diverse risico’s zoals aanrijdgevaar in Klein Heiligland, beschadiging van obstakels (geparkeerde auto’s, bomen, fietsnietjes etc.), op de wegen, belemmeringen in vluchtwegen, ruimtegebruik tijdens verpompen van grond, lawaai tijdens funderingswerk, knelgevaar door ruimtegebrek, stabiliteit van de stadswal, hinder voor omringende bouwprojecten (bijv. Egelantier).

Advies 13. De risicoanalyse in elke ontwerpfase van grof naar fijn uitvoeren, risico’s beheersen in overleg met bijv. brandweer, omgevingsdienst, wegbeheerder, beheerder e.a., informeren van betrokkenen in samenspraak met de constructeur, geotechnisch adviseur, veiligheidskundige e.a.

Door nader in te zoomen op de verkeersmaatregelen blijkt dat er aanrijdgevaar is bij het inrijden vanuit de Gedempte Oude Gracht naar Klein Heiligland, zie afbeelding 5. Volgens een voorlopige inschatting is het mogelijk om met een trailer de draaicirkel te maken naar Groot Heiligland. Om een definitief uitsluitsel te geven over het type transportmiddel en de benodigde verkeersruimte van het bouwverkeer, is nader onderzoek nodig. Om veilig het materiaal te kunnen lossen is een afzetting nodig in bijv. Hoog Heiligland. Naast de losplaats is beperkte ruimte beschikbaar voor een looproute en de vluchtwegen, zie afbeelding 5.

Afbeelding 5: Draaicirkels Er is beperkte ruimte beschikbaar voor de aanrijd- en retourroute van het bouwverkeer en er doet zich aanrijdgevaar voor, zie afbeelding 6.

VKV Omgevingsveiligheid HOF

Pagina 5 van 6

Afbeelding 6: Aanrijd- en retourroute Tijdens de rondgang en uit de interviews is gebleken dat een aantal risico’s beheerst worden. Naar verwachting is de omvang van asbest beperkt, is de bodemkwaliteit redelijk en is de hoeveelheid inkt en lood in de ondergrond beperkt, is de kans op een archeologische noviteit klein. Beschikbaar is namelijk informatie uit proefsleuven, een onderzoek van de asbestinventarisatie, informatie uit archeologisch onderzoek, informatie over de historische waarde van gevelstenen en ingemetselde poorten etc.

Bijlagen: Aandachtspunten huidig ontwerp Aandachtspunten aangepast ontwerp Fasen huidig ontwerp Fasen aangepast ontwerp Draaicirkels Aanrijd- Retourroute

VKV Omgevingsveiligheid HOF

Pagina 6 van 6