44 Bijlage 16 bij Bijlage 5 Archeologisch onderzoek

Eventuele duintjes op de strandvlakte zullen dus hoger moeten liggen dan dat om aantrekkelijk voor bewoning te zijn. De strandvlakte in het plangebied is met geologische boringen vanaf -3,3 m NAP (3,9 m -Mv) aangetroffen. • Het veengebied dat vanaf het Laat-Neolithicum ontstond, was onaantrekkelijk voor bewoning tot aan de ontginning in de Late-Middeleeuwen. In de omgeving van het plangebied zijn geen vindplaatsen in het veen bekend, alleen een akkerlaag uit de Late-Middeleeuwen-Nieuwe Tijd. Daarnaast is de top van het veen in de omgeving grotendeels aangetast met de aanleg van de woonwijk in de 20e eeuw en het bijbehorende ophogingspakket. De archeologische verwachting voor de top van het veen, voor de periode Laat-Neolithicum-Late-Middeleeuwen, is daarom laag. Mocht toch veraard veen aanwezig zijn, dan is dit een indicatie voor lokale ontwatering van het veen, en geldt een middelhoge verwachting op vindplaatsen uit de periode Laat-Neolithicum-LateMiddeleeuwen. Wel zal de aanwezigheid van een recent ophoogpakket (2,0 tot 3,0 m dik op basis van geologische boringen in het plangebied) voor zetting in het veen gezorgd hebben, wat de conservering van archeologische resten hierin negatief beïnvloedt. De top van het veen ligt op basis van geologische boringen in het plangebied rond -2,4 m NAP (2,8 m -Mv). • Voor wat betreft de Nieuwe Tijd is de archeologische verwachting laag.

Gezien de historische kaarten vond bewoning vooral plaats langs het Spaarne, en het plangebied ligt niet direct aan het Spaarne. Op historische kaarten vanaf 1590 na Chr. is het plangebied onbebouwd en in gebruik geweest als weiland. De archeologische verwachting op huisplaatsen uit de Nieuwe Tijd is daarom laag. Of nog daadwerkelijk archeologische resten en/of sporen aanwezig kunnen zijn is mede afhankelijk van de mate van intactheid van de ondergrond. In het plangebied is een woonwijk aanwezig. De funderingen en kabels en leidingen zijn vermoedelijk in het ophogingspakket gelegen, maar eventuele heipalen kunnen tot in de archeologische niveaus (veen, duintje op strandvlakte) reiken. Advies Een deel van de bestaande bebouwing in het plangebied zal worden gesloopt om plaats te maken voor een nieuwe woonwijk. Er zijn ingrepen gepland in een zone van ongeveer 8,2 ha. Details over de funderingsdiepte en het heipalenplan zijn nog niet bekend. In de buitenruimte zullen graafwerkzaamheden plaatsvinden tot 1,2 à 2,5 m -Mv (-2,0 m NAP) voor wadi’s en riolering. De 23

graafwerkzaamheden voor de funderingen en de inrichting van de openbare grond reiken zeer waarschijnlijk niet tot in de archeologische niveaus. Mogelijk dat alleen met de riolering de top van het veen geraakt wordt. De heipalen gaan echter dwars door alle archeologische niveaus heen (top veen, top van een eventueel duintje op de strandvlakte). Afhankelijk van hun aantal en de tussenafstand tussen de heipalen, kan een eventuele vindplaats hierdoor worden aangetast. Name clusters van heipalen, waarbij de tussenafstand tussen de heipalen minder dan 4,0 m bedraagt, zijn verstorend voor eventuele archeologische resten en/of sporen. Het huidige onderzoek is uitgevoerd in het kader van de wijziging van een omgevingsplan. Met betrekking tot de wijziging van het omgevingsplan zijn er twee opties voor wat betreft wanneer de gespecificeerde archeologische verwachting getoetst kan worden. Dit kan in het kader van de wijziging van het omgevingsplan (optie 1), of in het kader van de hierna aan te vragen omgevingsvergunning(en) (optie 2). Beide opties zijn hieronder besproken: Optie 1 (toetsen in kader wijziging omgevingsplan): De eerste optie is om de gespecificeerde archeologische verwachting te toetsen door middel van een verkennend booronderzoek in het gehele plangebied, vòòrdat de gespecificeerde archeologische verwachting wordt opgenomen in het nieuwe omgevingsplan.

Het doel van het verkennende booronderzoek is om de bodemopbouw en de mate van intactheid van de ondergrond in kaart te brengen. Op deze manier kan de locatie en intactheid van een eventueel duin worden vastgesteld, kan de intactheid van het veen worden bepaald, en kan worden bepaald wat het effect daarvan is op de archeologische verwachting. Op basis van de resultaten van het verkennende booronderzoek kan de archeologische potentie van het plangebied dus gedetailleerder in kaart worden gebracht, waarmee het archeologische verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek wordt getoetst en mogelijk kan worden bijgesteld. Op basis van de resultaten van het veldonderzoek kunnen dan nieuwe planregels worden opgesteld voor het nieuwe omgevingsplan. Optie 2 (toetsen bij aanvraag omgevingsvergunning(en)): Een andere mogelijkheid is om de gespecificeerde archeologische verwachting op te nemen in het nieuwe omgevingsplan. Aangezien op basis van het bureauonderzoek nog geen zonering in archeologische verwachtingszones kan worden aangebracht, wordt voor het gehele plangebied dezelfde onderzoeksgrens geadviseerd. Geadviseerd wordt om een onderzoeksgrens van groter dan 2500 m2 en dieper dan 1,5 m -Mv op te nemen.

De oppervlaktegrens is gebaseerd op de huidige beleidskaart bij een zone met een lage archeologische verwachting, en de dieptegrens is gebaseerd op de dikte van het aanwezige ophogingspakket (2,0 tot 3,0 m dik) inclusief de door de gemeente gehanteerde buffer hierop. Bij ingrepen die deze onderzoeksgrens (>2500 m2 en dieper dan 1,5 m Mv) overschrijden, zal een vervolgonderzoek noodzakelijk zijn. Gezien de huidige plannen gaat dit om een zone van ongeveer 8,2 ha, waar graafwerkzaamheden voorzien zijn (bijlage 16). Dit vervolgonderzoek kan het beste worden uitgevoerd als een mechanisch verkennend booronderzoek, dat als doel heeft om de aanwezigheid, locatie en bewoonbaarheid van duintjes en bewoonbare veenlagen in het plangebied te toetsen. Vanwege het aanwezige ophoogzand en de hoge grondwaterstand wordt geadviseerd dit middels een mechanische boor te doen (bijvoorbeeld Aqualock met Sonic boormodule). De onderzoeksstrategie, het doel- en de vraagstelling van het verkennend booronderzoek dient in een Plan van Aanpak (PvA) te worden verwoord. Dit PvA moet voorafgaand aan de start van het booronderzoek aan het Vakgroep Archeologie van de gemeente Haarlem ter beoordeling worden voorgelegd. Bovenstaande is een advies. Op grond van de resultaten van het rapport en het advies zal de bevoegde overheid (de gemeente Haarlem) een besluit nemen over de daadwerkelijke omgang met eventueel 24

aanwezige archeologische waarden binnen het plangebied. Het rapport moet daarom ter toetsing worden voorgelegd aan de Vakgroep Archeologie (adviesarcheologie@haarlem.nl). Het rapport is beoordeeld door de gemeente.

25

11. Geraadpleegde bronnen Archeologische kaarten en databestanden: • Archeologische Monumenten Kaart (AMK), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2007. • Archeologisch Informatie Systeem III (Archis3), Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE), Amersfoort, 2016; https://archis.cultureelerfgoed.nl/ • www.ruimtelijkeplannen.nl • www.kadastralekaart.com • www.pdok.nl • www.ahn.nl • www.bodemloket.nl • bagviewer.kadaster.nl • www.kadaster.nl • www.dinoloket.nl • landschapinnederland.nl/bronnen-en-kaarten/archeologische-landschappenkaart • beeldbank.cultureelerfgoed.nl • www.topotijdreis.nl • www.ikme.nl • https://omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart • https://www.rijnland.net/over-rijnland/archieven-en-erfgoed/archieven-en-collecties/onlineinzien-en-gebruiken/ • Beschermd Erfgoed gemeente Haarlem: https://kaart.haarlem.nl/app/map/62 • Cultuurhistorische Hoofdstructuur van de stad: https://kaart.haarlem.nl/app/map/33 • https://kaart.haarlem.nl/app/maps • www.noord-hollandsarchief.nl • Informatiekaart Landschap en Cultuurhistorie Noord-Holland: https://apps.vertigisstudio.eu/web/?app=7dc2bda920d44fb58cdc0ced2648269f • Kaart van verdedigingswerken RCE: https://rce.webgis.nl/nl/map/kaart-van-verdedigingswerken • Open Data op de kaart: https://kaart.haarlem.nl/app/map/18 Lijst met afbeeldingen Figuur 1. Ligging van het plangebied op een topografische kaart.

Literatuur Bakker, H. de, 1966. De subgroepen van het systeem voor bodemclassificatie voor Nederland. In: Boor en Spade. Bakker, H. de en J. Schelling, 1989. Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere niveaus. Wageningen. Bennema, J., A. de Visser, 1952. Rapport omtrent de bodemgesteldheid van het gebied ten oosten van Haarlem. Stiboka-rapport 305. Stichting voor de Bodemkartering, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2008. Landschappelijk Nederland. Assen (Fysische Geografie van Nederland). Biggelaar, D.F.A.M., van den, 2021. Cajanuspad, Haarlem. Gemeente Haarlem. Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend. Veldonderzoek, verkennende fase. IDDS Archeologie rapport 2639. 26

Blokzijl, J., R.M. Metten, 1995. Vereenvoudigde geologische kaart van Haarlem en omgeving, 1: 50 000. Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen TNO. Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik, A.H. Geurts, 2012. Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de Rijn?Maas Delta. Dept. Fysische Geografie. Universiteit Utrecht. Digitale Dataset. Hijma, M.P., K.M. Cohen, G. Hoffmann, A.J.F. Van der Spek en E. Stouthamer, 2009, From River valley to estuary: the evolution of the Rhine mouth in the early to middle Holocene (Western Netherlands, Rhine-Meuse delta), Netherlands journal of Geosciences 88-1/13-53/2009. Korver, I., J.P.M. de Wit, 2023. Haarlem, Rivièraplein, gemeente Haarlem (NH). Een archeologisch bureauonderzoek (BO). Transect-rapport 3950. Kwinfra bv, 2025. Rapport verkennend bodemonderzoek Waddenbuurt te Haarlem. Kwinfra b.v. rapportnummer M25172-RAP-01. Datum 22 december 2025. Maas, G. J., W.M. van der Meij, S. P. J. v. Delft, A. H. Heidema., 2020. Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50 000. http://legendageomorfologie.wur.nl/. Wageningen, Wageningen Environmental Research. Médard, A., 2011. Archeologische begeleiding riolering en bergbezinkbassin Schalkwijk,Zuiderzeelaan, gemeente Haarlem. ARGO 18. Archeologenbureau ARGO, Zaandam. Mulder, E.F.J., M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003.

De ondergrond van Nederland. Houten. Programma van Eisen voor de Leefomgeving Waddenbuurt Molenwijk-Noord. Juni 2025. Afdeling Omgevingsbeleid, gemeente Haarlem. Putten, M.J., J.M.J. Willems, M.A. Tolboom, N. Warmerdam, 2021. Gemeente Haarlem, Archeologische verwachtings- en beleidskaart. BAAC-rapport V-19.0130A. BAAC, 's-Hertogenbosch Raczynski-Henk, Y., 2007. Europawijk, gemeente Haarlem; archeologisch vooronderzoek: een bureauen inventariserend veldonderzoek. Raap-notitie 2082. Rensink, E/ H.J.T. Weerts/ M. Kosian/ H. Feiken/B.I. Smit, 2015. Archeologische Landschappenkaart van Nederland Methodiek en kaartbeeld. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Stouthamer, E., K.M. Cohen, W.Z. Hoek, 2023. De vorming van het Land. Utrecht (Fysische geografie van Nederland). Team Erfgoed, 2024. Haarlemse Richtlijnen. Aanvullende eisen aan de uitvoering van archeologisch onderzoek. Gemeente Haarlem. TNO, 2020. Geologische Overzichtskaart van Nederland, schaal 1:600 000 . Valk, L. van der, 1995. Geology and sedimentology of Late Atlantic Sandy, wave-dominated deposits near The Hague (South-Holland, the Netherlands): a reconstruction of an early prograding coastal sequence. Mededelingen van de Rijks Geologische Dienst, 57. Van Dijk Geotechniek en Milieu, 2023. Verkennend bodemonderzoek geplande sloop en nieuwbouw elf wooncomplexen, Waddenbuurt te Haarlem. Opdrachtnummer 153725.

Datum 13-06-2023.

27

Verheij, R.S., en A.J.Wullink, 2022. Archeologisch inventariserend veldonderzoek Californiëplein 16, 17 en 18 en Costa Del Sol 184, 186 en 190 in Haarlem. Econsultancy rapport 11212.007. Vos, P., M. van der Meulen, H. Weerts en J. Bazelmans, 2018, Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam (Prometheus). Wilbers, A.W.E., V. Blekemolen, 2018. Slachthuisterrein, Haarlem Gemeente Haarlem. Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase. IDDS Archeologie rapport 2092. Wit, J., de, 2023. Haarlem, Rivieraplein, gemeente Haarlem (NH). Een Archeologisch Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase. Transect-rapport 4810. Zagwijn, W.H./C.J. van Staalduinen, 1975.Toelichtingen bij de geologische overzichtskaarten van Nederland. Haarlem: Rijks Geologische Dienst.

28

Bijlage 1: Archeologische periode-indeling voor Nederland Periode

Deel-/subperiode

Recent

Van

Tot

1945 na Chr.

2050 na Chr.

Nieuwe Tijd

Late-Nieuwe tijd Midden-Nieuwe tijd Vroege-Nieuwe tijd

1850 na Chr. 1650 na Chr. 1500 na Chr.

1945 na Chr. 1850 na Chr. 1650 na Chr.

Middeleeuwen

Late-Middeleeuwen B Late-Middeleeuwen A Vroege-Middeleeuwen D Vroege-Middeleeuwen C Vroege-Middeleeuwen B Vroege-Middeleeuwen A

1250 na Chr. 1050 na Chr. 900 na Chr. 725 na Chr. 525 na Chr. 450 na Chr.

1500 na Chr. 1250 na Chr. 1050 na Chr. 900 na Chr. 725 na Chr. 525 na Chr.

Romeinse Tijd

Laat-Romeinse tijd B Laat-Romeinse tijd A Midden-Romeinse tijd B Midden-Romeinse tijd A Vroeg-Romeinse tijd B Vroeg-Romeinse tijd A

350 na Chr. 270 na Chr. 150 na Chr. 70 na Chr. 25 na Chr. 12 voor Chr.

450 na Chr. 350 na Chr. 270 na Chr. 150 na Chr. 70 na Chr. 25 na Chr.

IJzertijd

Late-IJzertijd Midden-IJzertijd Vroege-IJzertijd

250 voor Chr. 500 voor Chr. 800 voor Chr.

12 voor Chr. 250 voor Chr. 500 voor Chr.

Bronstijd

Late-Bronstijd Midden-Bronstijd B Midden-Bronstijd A Vroege-Bronstijd

1100 voor Chr. 1500 voor Chr. 1800 voor Chr. 2000 voor Chr.

800 voor Chr. 1100 voor Chr. 1500 voor Chr. 1800 voor Chr.

Neolithicum

Laat-Neolithicum B Laat-Neolithicum A Midden-Neolithicum B Midden-Neolithicum A Vroeg-Neolithicum B Vroeg-Neolithicum A

2450 voor Chr. 2850 voor Chr. 3400 voor Chr. 4200 voor Chr. 4900 voor Chr. 5300 voor Chr.

2000 voor Chr. 2450 voor Chr. 2850 voor Chr. 3400 voor Chr. 4200 voor Chr. 4900 voor Chr.

Mesolithicum

Laat-Mesolithicum Midden-Mesolithicum Vroeg-Mesolithicum

6450 voor Chr. 7100 voor Chr. 8800 voor Chr.

5300 voor Chr. 6450 voor Chr. 7100 voor Chr.

Paleolithicum

Laat-Paleolithicum B Laat-Paleolithicum A Midden-Paleolithicum Vroeg-Paleolithicum

18.000 BP 35.000 BP 300.000 BP -

8.800 voor Chr. 18.000 BP 35.000 BP 300.000 BP

29

Bijlage 2: Luchtfoto

30

Bijlage 3: Kadaster

31

Bijlage 4: Plantekeningen Bron: Programma van Eisen voor de Leefomgeving Waddenbuurt Molenwijk Noord. Juni 2025.

32

33

34

Bijlage 5: Gemeentelijke archeologische beleids- en verwachtingskaart

35

36

37

38

Bijlage 6: Geologie

39

40

Bijlage 7: Geologische boringen

41

Van links naar rechts boring 1 t/m 10 (in Dinoloket zijn de nummers anders; van B25C2480 t/m B25C2397; bron: www.dinoloket.nl). De dieptematen zijn ten opzichte van het maaiveld. In grote lijnen is te zien: ophoogzand (geel), op veen (bruin), op klei (groen) op strandzand (geel).

42

Bijlage 8: Archeolandschappelijke eenheden

43

44

Bijlage 9: Geomorfologie

45

Bijlage 10: Maaiveldhoogte

46

Bijlage 11: Bodem

47

Bijlage 12: Archeologische waarden en onderzoeken

48

Bijlage 13: Historische kaarten

49

50

51

52

53

54

55

56

57

Bijlage 14: Bouwtekeningen bestaande bebouwing Bron: opdrachtgever.

58

59

60

Bijlage 15: Bestaande riolering Bron: Open Data op de kaart (https://kaart.haarlem.nl/app/map/18).

61

Bijlage 16: Advies bij aanvraag omgevingsvergunning

62