4 Bijlage 3 - Vormgevingsdocument (toelichting Voorlopig Ontwerp OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid)

OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid vormgevingsdocument

voorlopig ontwerp + en vormgeving openbare ruimte

CONCEPT

P R O J E C T DATA Projectnaam

OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid

Locatie

Schipholweg Haarlem

Opdrachtgever

Principaal Gemeente Haarlem SWECO

Opgesteld door

BoschSlabbers landschapsarchitecten ZJA

In samenwerking met Gemeente Haarlem SWECO Datum 20 juni 2024 Projectnummer

BS23-041 ZJA 1327

Status

Concept

2

- BoschSlabbers & ZJA

Inhoud

1. I N L E I D I N G E N C O N T E X T 1.1 Opgave OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid 1.2 Werkwijze en doel

5 6 7

2. R U I M T E L I J K P L A N 2.1 Nieuw brandpunt in de stad 2.2 Het ruimtelijke plan 2.3 Beleving van de gebruiker 2.4 Familiare inrichting 2.5 Omgang met het Spaarne 2.6 J.J Hamelinkstraat en omgeving 2.7 Het plein 2.8 Omgang met de bushalte en de Schipholweg 2.9 Omgang met de voetgangerspassage 2.10 Omgang met het pleinkarakter aan de noordzijde 2.11 Omgang met het pleinkarakter aan de zuidzijde 2.12 Overgang Rustenburgerlaan

9 9 11 13 15 17 21 27 33 37 39 45 51

3. O P E N BA R E R U I M T E 3.1 Interessant vloertapijt 3.2 Afwatering 3.3 Bomen 3.4 Meerstammige heesters 3.5 (Kruidenrijk) gras 3.6 Vaste plantenmix 3.7 Aantrekkelijk programma 3.8 Routing langzaam verkeer 3.9 Hellingbanen, gids- en geleidelijnen 3.10 Routing functioneel voor verkeer 3.11 Aangenaam verblijven

53 53 59 61 63 65 67 69 73 75 77 79

3.12 Familie aan meubilair 83 3.13 Veilige en sfeervolle verlichting 85 3.14 Sociale veiligheid 87 3.15 Voetgangerspassage fietsparkeergarage 89 3.16 Materiaallijst openbare ruimte 90 4 . B U S S TAT I O N 4.1 Algemeen 4.2 Perroninrichting 4.3 Perronkappen 4.4 Materiaallijst busstation

92 93 93 93 102

5. PA S SAG E E N F I E T S PA R K E E R G A R AG E 5.1 Ondergrondse structuur 5.2 Voetgangerspassage 5.3 Materiaallijst voetgangerspassage 5.4 Fietsparkeergarage 5.5 Materiaallijst fietsparkeergarage

111 111 113 122 127 144

6. D U U R Z A A M H E I D

157

7. TO E KO M S T B E S T E N D I G H E I D

1 59

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid

- 3

schipholweg

BARCODE ARCHITECTS | HAARLEM SCHIPHOLPOORT | 19

Nieuwbouw Spaarnepoort (3)

hamelinkstraat

Nieuwbouw Schipholweg 1 (1)

Herontwikkeling Spaarnepark (6)

Nieuwbouw Hamelinkstraat (2)

Nieuwbouw Schonenvaert (4)

4

- BoschSlabbers & ZJA

Herontwikkeling Europaweg (5)

1. Inleiding en context

Haarlem wordt steeds populairder om te werken, wonen en verblijven. De gemeente Haarlem heeft daarom de intentie om tot 2030 10.000 nieuwe woningen te bouwen. Rondom de Schipholweg/ Europaweg worden momenteel 1.600 woningen ontwikkeld in drie woongebouwen: ontwikkeling Schipholweg 1, ontwikkeling Spaarnepoort en ontwikkeling Schonenvaert. Daarnaast worden op iets grotere afstand van het OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid andere plekken in Schalkwijk en de Slachthuisbuurt ook nieuwe woningen toegevoegd. Met de toename van het aantal woningen neemt ook de vraag naar openbaar vervoer toe en willen steeds meer mensen reizen van en naar de stad. De groei van het openbaar vervoer - huidige prognoses gaan uit van 50% groei in de komende 20 jaar - is voorzien op drie locaties in de stad: in de binnenstad op het Stationsplein, op de locatie spoorzone Spaarnwoude/ Oostpoort en bij een nieuw te realiseren OVknooppunt Haarlem Nieuw Zuid. Deze laatste locatie is bij uitstek geschikt als OV-knooppunt, omdat hier de belangrijke busroutes samenkomen, onder andere naar Schiphol, de Zuidas in Amsterdam en Hoofddorp en het geeft een directe verbinding naar Zuid Kennemerland. Zo draagt OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid bij aan een betere bereikbaarheid van Haarlem en de regio. Bovendien hoeven hierdoor in de toekomst niet meer alle bussen door de stad te rijden naar het centrum.

Het ontwikkelen van OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid heeft nog een bijkomend voordeel. Stadsdeel Schalkwijk is momenteel slecht verbonden met

Haarlem-Oost (Slachthuisbuurt) en de binnenstad, ondanks de nabijgelegen ligging. Dat levert een isolement op van het stadsdeel, terwijl het beleid er juist op gericht is om Schalkwijk beter te integreren in de stad. OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid haalt het gebied Europaweg/ Schipholweg uit de anonimiteit en geeft zowel stadsdeel Schalkwijk als de binnenstad een passende stads- en wijkentree, Om OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid als stads- en wijkentree te laten fungeren wordt de barrièrewerking van de Schipholweg verminderd, wordt een hoogwaardige plek gecreëeerd. Dit wordt gedaan door de openbare ruimte aantrekkelijk stedelijk (park) plein (conform het STOMP-principe) in te richten. Daarnaast worden de aangrenzende plinten van de alzijdige en royale hoogbouw-ontwikkelingen Schipholweg 1, Spaarnepoort en Schonenvaert voorzien van een relevant stedelijk programma. Als laatste interventie vormt OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid een integraal onderdeel van de openbare ruimte, stijlvol vormgeven en op een natuurlijke wijze ingepast. De Schipholweg behoudt als onderdeel van de toekomstige Haarlemse Ring haar stroomfunctie voor auto’s. Vermindering van de barrièrewerking van de Schipholweg is voorzien door een voetgangerspassage ter plaatse van het OV-Knooppunt.

Deze voetgangerspassage zorgt voor een betere verbinding tussen Schalkwijk en het nieuw te ontwikkelen Spaarnepark en Haarlem-Oost (Slachthuisbuurt) en de binnenstad. De ondergrondse fietsenstalling maakt het OV-Knooppunt ook goed bereikbaar met de fiets. Passend binnen het overkoepelend thema

voor het plangebied ‘gezondheid en sport’ wordt In het Spaarnepark niet alleen gesport; omwonenden en passanten kunnen het park ook gebruiken om te wandelen, te recreëren en te genieten van het groen. Ook speelt het park een belangrijke rol in de ambities aangaande klimaatadaptatie.

historisch centrum

Nieuw brandpunt in de stad De stad Haarlem kent diverse brandpunten. De binnenstad vormt een brandpunt, met daarin de opgave om het stationsplein verder te ontwikkelen. Rond station Haarlem Spaarnwoude ligt een brandpunt met meer bedrijvigheid en winkelcentrum Schalkwijk vormt het brandpunt met voorzieningen. Met alle voorzieningen, winkels, woningen en werkplekken wordt OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid en de omgeving straks een nieuwe en prettige plek in Haarlem om te verblijven, een reis te starten, over te stappen of juist te arriveren in Haarlem. Dit nieuwe brandpunt vormt daarnaast ook een verbinding tussen stad en park. De ligging tegenover het Spaarnepark vormt een belangrijk onderdeel van de identiteit van de plek. Locatiekeuze Dit Voorlopig Ontwerp plus is gebaseerd op de Noordvariant vanuit de variantenstudie mobiliteitshub, met de mobiliteitshub pal voor Schipholweg 1. Begin 2022 werd de Noordvariant door college en gemeenteraad vastgesteld als kansrijkste voorkeursvariant voor verdere uitwerking. Per motie werden twee elementen toegevoegd:

landschap en bedrijvigheid parken en wijken

•

het inpassen van een fietsparkeerkelder onder de mobiliteitshub • het versmallen van de Schipholweg tot 2 rijbanen ter hoogte van de mobiliteitshub De Noordvariant is inclusief moties als uitgangspunt meegenomen in het Stedenbouwkundig Plan.

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid

- 5

1.1 O P G AV E OV- K N O O P P U N T H A A R L E M NIEUW ZUID In het verlengde van het stedenbouwkundig plan hebben ZJA en BLSA in opdracht van SWECO een Voorlopig Ontwerp plus gemaakt voor OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid. Het nieuwe OV-knooppunt aan de Schipholweg zal een nieuw brandpunt in de stad vormen. Hier wordt een stedenbouwkundig vernieuwing gecombineerd met het realiseren van een nieuw OV-Knooppunt. Dit OV-knooppunt zal een belangrijke pijler vormen voor het openbaar vervoersysteem van Haarlem. OVknooppunt Nieuw Zuid zal bestaan uit een busstation met een robuuste fietsenstalling die gesitueerd is onder het busstation en onder de doorgaande weg. Deze plek zal een verbinding vormen op drie niveaus, lokaal, stedelijk en op het niveau van het MRA. Hiervandaan kan je wandelen naar het park en de bus pakken richting Schiphol, de Zuidas en Hoofddorp. Het Stedenbouwkundige Plan is voor het maken van dit VO+ het uitgangspunt.

De volgende elementen dienen onderdeel te zijn van het Voorlopig Ontwerp plus: • realisatie van een busstation met 8 haltes; • realisatie van een ondergrondse fietsenstalling voor 2500 fietsen; • realisatie van een voetgangerspassage met een uitnodigende parkentree aan de zuidzijde en een meer stedelijke entree aan de noordzijde (met trappen); • vormgeven van een nieuw stedelijk plein aan de noordzijde van de Schipholweg; • inpassing van de zuidzijde met een entree naar de

6

- BoschSlabbers & ZJA

• •

•

•

fietsenstalling, inpassing doorgaande fietspad en entree naar het Spaarnepark; inpassing van deze ontwikkeling aan de Spaarne, mogelijkheden tot verbinding met de Spaarne; aansluiten op en integreren van diverse ontwerpen voor de omgeving - Schipholweg 1; - ontwikkeling Spaarnepoort; - ontwikkeling Schonenvaert; - ontwerp van de Europalaan; - ontwerp van de Hamelinkstraat; inpassing van het verkeerskundig ontwerp van de busbaan en -haltes, de doorgaande Schipholweg 2 x 1 rijbaan met kruisingen, voorsorteervakken, etc en fietspaden; functioneel inpassen van alle onderdelen voor mensen met een beperking (MMEB), Park&Ride, calamiteitenroutes, afvalophaaldiensten, beheeractiviteiten, etc.

Het Stedenbouwkundig Plan: hoofdkader en het Stedenbouwkundig Programma van Eisen geven onderstaande kaders die van belang zijn voor de ontwikkeling van het voorlopig ontwerp: • Het realiseren van een hoogstedelijke nieuwe plek in de stad met een eigen herkenbare identiteit vormt het centrale thema van het SPVE. Om een hoogstedelijk leefmilieu te ontwikkelen, zijn voor de locatie drie factoren van groot belang: • het terugdringen van de dominantie van de auto • het creëren van ruimte voor voetgangers en fietsers • het realiseren van een mobiliteitshub • De ambities uit het SPVE kunnen in drie delen

worden opgesplitst: - de openbare ruimte * royale opzet voor voetganger en fietser die beweging stimuleert * gericht op verblijven * groenstedelijk (lommerrijk) en duurzaam, klimaatmaatregelen direct mee ontworpen * plangebied mag afwijken van inrichting rest van de Schipholweg * het plein is verhard met veel groenvakken en bomen * busstation en rijbanen maken onderdeel uit van het plein en zijn geen losse elementen * bomen plaatsen om zichtlijnen te versterken * aanvullen en uitbreiden hoofdbomenstructuur * aanhelen ontbrekend deel groenstructuur Spaarne/Schalkwijkerstraat * het aantal boomsoorten en plantsoorten neem toe * hoeveelheid asfalt neemt af en in ieder geval niet toe * soepele overgang naar functies Spaarnepark - stedenbouw en architectuur * transparante vormgeving * open, toegankelijk en gastvrij * helder en afleesbare nieuwe identiteit * 24 uur per dag aantrekkelijk en veilig * dynamische (commerciële) functies tussen 08.00 en 24.00 uur * goed verblijfsklimaat mbt wind NEN-8100norm voor verblijfsplekken * groene doorzichten vanaf Schalkwijkerstraat en Paltsstraat/Hamelinkstraat

•

- routing en mobiliteit. * soepele overstap fiets en HOV * ingangen fietsparkeren sluiten aan op fietsroutes * logische oversteek/voetgangerspassage voor voetgangers onder Schipholweg Het SP formuleert op deze uitgangspunten een antwoord, waarmee een relevante en concrete vertaling ontstaat voor het ontwerp van de openbare ruimte, het architectonisch ontwerp en het technisch ontwerp.

Het begrip Mobiliteitshub in het stedenbouwkundig plan staat gelijk aan een multimodaal OV-knooppunt, ofwel een station zonder trein. Dat wil zeggen dat kan worden overgestapt tussen (H)OV-bussen onderling, tussen verschillende modaliteiten zoals fiets en bus en voetgangers en bus, en dat aanvullende ruimte wordt gecreërd voor het faciliteren van aanvullend vervoer zoals (deel-) auto’s en taxi’s op een Park&Ride-spot. Het plan is toegerust op, en gedimensioneerd voor een verdere ontwikkeling van het openbaar vervoer zoals de komst van Bus Rapid Transitsystemen.

1.2 W E R K W I J Z E E N D O E L Met het opstellen van het Voorlopig Ontwerp plus is een gepaste uitwerking van het stedenbouwkundig gerealiseerd. Om een haalbaar VO te ontwerpen zijn parallel diverse onderzoeken uitgevoerd. Hierbij spelen vele technische aspecten een rol, bijvoorbeeld kabels en leidingen, verkeersontwerp, fasering en realisatie, kosten, etc. Al deze aspecten kunnen van invloed zijn op het ontwerp. Waar deze aspecten de kern van het stedenbouwkundig plan wijzigen zal er in dit document melding van gemaakt worden.

avond georganiseerd voor mensen uit de buurt. Naar aanleiding van uitgesproken zorgen tijdens deze avond is er een omgevingstafel opgericht om nader met elkaar in gesprek te gaan. (zie ook participatieverslag). Deze overleggen hebben geleid tot een gedragen ontwerp in de organisatie van de gemeente Haarlem. Daarnaast is het ontwerp ook tot stand gekomen in samenwerking met de partners provincie NoordHolland en VRA. Dit VOplus vormt de basis voor een door de aannemer nog uit te werken definitief ontwerp.

Het doel van het voorlopig ontwerp is een goede basis te hebben voor het selecteren van een uitvoerende partij in het najaar van 2023. Tevens zal dit najaar gebruikt worden om dit VO verder te specificeren. In het ontwerpproces van dit VO is zo breed mogelijk gecommuniceerd met de verschillende partijen. • Elk projectoverleg, de ene week tussen Sweco en ZJA/BSLA en de andere week met verschillende belanghebbenden van de gemeente; • diverse ontwerpateliers met specialisten van de gemeente en de provincie Noord-Holland; • diverse overleggen met het kwaliteitsteam en de ARK; • diverse participatie-momenten om de vorderingen in het ontwerp ook met de omgeving te delen en input op te halen. Hierbij is gesproken met de Fietsersbond Haarlem, Reizigersvereniging Rover, Stichting Drempelloos, Ambassadeurs van toegankelijk Haarlem, Platform Groen en de diverse ontwikkelaars. Daarnaast is er een informatie-

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid

- 7

Spaarne noord stedelijk

brug vormt koppelstuk

Spaarne zuid landschappelijk structuur Schipholweg

Parkgroen over de weg naar het plein, Schipholweg is niet scheidend.

Boomstructuren langs Spaarne en Schipholweg verlopen in het plein.

OV-knooppunt vormt schakel, brede invloessfeer. De busbaan is onderdeel van het plein. Inrichting overal herkenbaar

Aantrekkend programma

8

- BoschSlabbers & ZJA

2. Ruimtelijk plan

2.1 N I E U W E BRA N D P U N T I N DE STA D OV-knooppunt Haarlem Nieuw Zuid wordt een stedelijke ruimte met een grote mate van dynamiek. Mensen komen en mensen gaan. Mensen kiezen ervoor om even neer te strijken, een kopje koffie te drinken of te ontbijten, alvorens ze doorreizen naar Schiphol of de Zuidas. Mensen wonen hier op een plek met prachtig uitzicht over het Spaarnepark of het Spaarne zelf en wonen midden in Haarlem op een zeer goed bereikbare plek. Maar dit is ook de plek waar de bewoner van de Slachthuisbuurt de voetgangerspassage neemt om een ommetje te maken door het Spaarnepark. Het wordt een echt stedelijke plek waar het leeft en bruist! De noordzijde van het OV-knooppunt wordt een eigentijds plein. Een plein waar je je als bezoeker opgenomen voelt in een zachte, warme omgeving. Het is een plein dat vorm geeft en ruimte biedt aan allerlei vormen van stedelijk gebruik. Dat gebruik moet geactiveerd worden en verbonden worden.

Door het plein te maken als een verbinding tussen werelden wordt: • de barrièrewerking van de Schipholweg tussen noord en zuid opgeheven door een robuuste en uitnodigende voetgangerspassage zorgvuldig en logisch in te passen; • het Spaarnepark dat thans nog een omgeving is voor ‘members only’ als openbaar park verweven met de noordzijde van de Schipholweg; • worden omringende robuuste, alzijdige stedelijke ontwikkelingen met sterke plinten opgenomen in de openbare ruimte

Onderdeel van de parkengordel langs het Spaarne In essentie wordt er ingezet om de stedelijkheid van Haarlem te laten samensmelten met de natuurlijkheid van het groen van het Spaarnepark. Als je op grotere schaal en door de eeuwen heen deze locatie beschouwd, dan valt op dat door de jaren heen op de oevers van het Spaarne robuuste groene ontwikkelingen plaatsvonden. Dit waren soms buitenplaatsen met prachtige buitens, soms kwekerijen en agrarische activiteiten en later in de tijd sportvelden en verenigingen. Het Spaarne is een robuuste hoofdstructuur in de stad Haarlem. Haaks hierop ligt de Schipholweg als een interventie van de jaren 60. Deze weg heeft zich in zijn bestaan ontwikkeld tot een belangrijke hoofdstructuur, zowel stedelijk, verkeerskundig als qua groenstructuur. Als eerste stap is onderzocht waar het OV-knooppunt haar identiteit aan zou moeten ontlenen. Het kan: 1. een volledig nieuwe interventie zijn met een eigen identiteit (een stand alone in de stad); 2. een voortzetting zijn van de “binnenstad” met een echt stedelijk, verhard plein; 3. een sterke voortzetting van de Schipholweg en haar identiteit kunnen zijn; 4. een voortzetting zijn van de lossere parkstructuur langs het Spaarne. In het VO is gekozen voor een concept dat gestoeld is op de combinatie van 2 en 4, dus een combinatie van de stedelijkheid van de “binnenstad” en de losse parkstructuur.

Dat concept krijgt vorm in een ontwerptaal die aansluit bij het parkachtige karakter van het Spaarnepark, in een lossere boomstrooiing en een sterk groen karakter. Dit wordt gecombineerd met een mooie

stedelijke inrichting in materialen, gebruik en dimensies (stedelijke activiteiten moeten wel plaats kunnen vinden) en een stedelijke voetgangerspassage die het stadse karakter tot in het Spaarnepark brengt.

•

De boomstructuur volgt het parkgroen en krijgt een losse strooiing als doorzetting van de parkstructuren. De losse setting creëert een optimale flexibiliteit om bomen in te passen (irt verkeer, kabels en leidingen, etc); Het mooie van deze benadering is dat de ordening • een herkenbare stedelijke vloer die de verschilvan de hoofdstructuren op het niveau van de stad lende gebieden met elkaar verbindt en de plek RUIMTELIJKE BOUWSTENEN helder wordt. Het Spaarne met haar “oevers” vormt identiteit geeft (ook adres aan de Spaarne); het aantal rijstroken voor de auto beoperken van de Schipholweg gelegd, zo ver mogelijk van het voetde hoofdstructuur en “wint” het op deze• plek van de • Dynamiek opgangerdomein. het plein creëren door stedelijke Het stedenbouwkundig concept is opgebouwd uit de vier tot twee Door de fysieke scheiding ontstaat een Schipholweg, deze volgende bouwstenen een latere interventie. Tevens • de krijgt rijbaan voor de auto wordt verderfuncties van de stadsen relatief het stadsplein in deluwplint vanrustig hetverblijfsklimaat gebouw teopintroduceaf gelegd voorbij het busstation voor Schipholweg 1.

Hierdoor functioneert de ruimte plek hierdoor meteen identiteit en duiding,pleinruimte het is een ren en diverse activiteiten op het plein mogelijk • Ruimte scheppen voor voetgangers • een hoogteverschil schermt het park af van het beter als verblijfsgebied en is de auto in de ruimtelijke aan het Spaarne en aan het park. maken (terras, spelen, verblijven, etc). • plek Uitstekend bereikbaar voor fietsers autoverkeer beleving niet langer de dominante factor in het gebied. • Robuust busstation • Groene en gezonde omgeving vandoor ditiedereen concept zijn: • Hoofdelementen Sociaal veilig en bruikbaar

Beperken aantal rijstroken Afschermen door hoogteverschil hierbij is dat OV-knooppunt Door het aantal rijstroken voor de Het auto teuitgangspunt beperken tot Het autoverkeer wordt aan de zuidkant vanHaarlem het toekomontstaat voldoende ruimte om een stadsplein stig Spaarnepark gescheidenDe door het aanzetten van • Het parkgroen, het karakter en detwee, structuur Nieuw Zuid te aanvoelt als één geheel. materialisatie, 1. Ruimte scheppen voor voetgangers creëren in het verlengde van Schipholweg 1. Hierdoor het bestaande hoogteverschil tussen de Schipholweg en worden over de Schipholweg en over het plein vormgeving en uitstraling vanRomolenpolder. de voetgangerspassage, Een prettige verblijfsruimte voor voetgangers vormt een worden bebouwing en busstation via een verblijfsplein de lager gelegen Door de hoofdfietsessentiële succesfactor van de mobiliteitshub onder- de aan elkaarruimtegekoppeld. Het busstation hier voor enen looproute het verlaagde te laten verlopen, heen getrokken. Hierdooralsvormt weg hetzorgt busstation het pleinvia vormen eendeel eenheid. De deel van een betekenisvolle nieuwe stedelijke ruimte. De dynamiek, de bebouwing voor openbare functies die verliest ook aan de parkzijde de auto zijn dominante rol lijk geen scheiding maar wordt het onderdeel van keuzes die daarbij zijn gemaakt worden verder uitgehub wordt beschouwd als station zonder trein.

Moderne de dynamiek ondersteunen en het stadsplein nodigt uit ten opzichte van de huidige situatie ten gunste van de de parkstructuur. De invulling het plein wordt stationsgebieden vragen om een aanliggend voetgan-van tot ontmoeten. Het beperken van het aantal beleving van voetganger en fietser. legd enrijstroken geduid inruimtelijke het hoofdstuk Openbare Ruimte. gersdomein om optimaal te functioneren. Om een derheeft bovendien een geluiddempend effect. Zonder het groen en aangenaam; 2. Uitstekend bereikbaar voor fietsers gelijke plek te creëren is fysiek ruimte nodig en dient het beperken van de rijstroken voor de auto komt de pleinDe mobiliteitshub vormt een sleutelproject op het autoverkeer op een grotere afstand te worden gelegd ruimte onvoldoende uit de verf. gebied van de Haarlemse mobiliteitstransitie. Verplaatvan het voetgangersdomein. In het stedenbouwkundig singen binnen de stad worden bij voorkeur lopend of plan gebeurt dat op een aantal manieren: Autorijbaan verplaatsen tot voorbij het busstation fietsend afgelegd. Een goede bereikbaarheid per fiets De rijbanen voor de auto worden aan de zuidkant van

Doorsnede als illustratie van het gebruiken van hoogteverschillen 16

SP KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

Concept: Park erover, plein eronder (doorsnede uit SP)

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid

- 9

10

- BoschSlabbers & ZJA

2.2 H E T R U I M T E L I J K E P L A N In dit hoofdstuk worden de verschillende ruimtelijke onderdelen van het ontwerp beschreven, evenals de samenhang met het grotere geheel. In hoofdstuk 3 beschrijven we de voorstellen voor de openbare ruimte thematisch. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op het busstation, in hoofdstuk 5 op de voetgangerspassage en fietsparkeerkelder, en in hoofdstuk 6 op duurzaamheid, klimaatadaptatie en mobiliteitstransitie. Het plangebied wordt aan de zuidzijde begrenst door het nieuwe fiets- en wandelpad. Aan de oostzijde door het kruispunt met de Europaweg, aan de noordzijde door de J.J. Hamelinkstraat en aan de westzijde door de keermuur langs de Rustenburgerlaan en de erfgrenzen van de bestaande woningen / functies. De bruggen maken geen onderdeel uit van het plangebied.

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid

- 11

12

- BoschSlabbers & ZJA

2.3 B E L E V I N G VA N U I T D E G E B R U I K E R De openbare ruimte rondom het busstation wordt een groot deel van de dag en de nacht gebruikt, en gedurende het gehele jaar. Op alle momenten moet de inrichting van de openbare ruimte kwaliteit hebben en prettig aanvoelen. Hoe ervaart de gebruiker straks de openbare ruimte van het OV-knooppunt?

wegen van A naar B te liggen, dan op verblijven. De route over het plein, de tunnel en de perrons bij het busstation zijn daarom goed verlicht. De beplanting is op ooghoogte open, waardoor het plein veilig aanvoelt. Er zijn vanuit de plint en wachtende reizigers altijd ogen op de openbare ruimte. De fietsenkelder is bewaakt.

Ochtend, dag, avond en nacht Gedurende de dag loop je als gebruiker over een levendig plein. De dag begint met de ochtendspits. In de de plint van de gebouwen halen zij een kopje koffie voor op het terras of onderweg. Er is voldoende zitgelegendheid om in de ochtend, middag of avond een plekje in de zon te vinden. Gedurende de dag kunnen mensen op het plein terecht om even te zitten, terwijl de kinderen bij het waterelement of op het plein spelen. De busperrons liggen weliswaar aan de Schipholweg: de ruimte biedt veel ruimte voor groen, waardoor ook de perrons als onderdeel aanvoelen van het beschutte en intieme plek in de stad. Als wachtende reiziger kijk je richting het zuiden uit op het Spaarnepark, terwijl voorbijrijdende auto’s grootendeels uit het zicht rijden door de verhoogde plantvakken. De reuring van overstappende fietsers en reizigers die worden gebracht of gehaald met de auto, speelt zich met name aan de randen af bij de J.J. Hamelinkstraat en aan de zuidzijde van het busstation, zodat het plein en de perrons zelf in de luwte blijven. De tunnel is licht en ruimtelijk, met goed uitzicht op het groen aan beide zijden. Als de avond valt, komt de nadruk meer op het be-

Lente, zomer, herfst en winter De inrichting van de openbare ruimte is jaarrond te gebruiken. Dat wil niet zeggen dat het er altijd hetzelfde uitziet. Integendeel: de beplanting is zodanig gekozen, dat de sfeer van de plek met de seizoenen meeverandert. Vanaf het vroege voorjaar tot in de winter zijn er steeds andere bloeiende planten. De bomen en heesters verkleuren in de herfst, waarna een silhouet van stammen en takken overblijft in de winter. Op enkele plekken staan wintergroene bomen die ook op de wat killere momenten van het jaar voor kleur zorgen. Hitte, droogte, neerslag en wind De luifel biedt voor wachtende reizigers een plek om te schuilen tegen neerslag. Bij de uitgang van de tunnel is de luifel iets langer, zodat je wanneer je de tunnel uitloop, niet direct in de regen staat. De luifel zorgt samen met de beplanting ook voor schaduw. Samen met het watertappunt en het waterelement op het plein komen reizigers zo ook de hete dagen door. De nieuwe gebouwen zorgen ervoor dat enkele plekken op het plein als het hard waait erg winderig kunnen worden. Met de positionering van geluidsschermen en beplanting wordt beoogd de overlast

hiervan tot een minimum te beperken, en ook zo voor luwte te zorgen. Luwte en dynamiek Gemotoriseerd verkeer wordt zodanig om het plein heen geleid, dat de openbare ruimte als een luwe plek kan worden ervaren temidden van een dynamische stedelijke omgeving. Tegelijkertijd trekt het OV-Knooppunt ook veel nieuwe reizigers aan, te voet en te fiets. Fietsers die willen overstappen op de bus, stappen aan de randen van het plein af, lopen te voet naar de stalling en vervolgens naar de haltes of het plein. Aan de zuidzijde lopen fietsers direct de stalling in. Voetgangers uit de wijken en vanuit het centrum wandelen via het plein naar de bushalte. Alle looplijnen zijn via hellingbanen ook voor mensen toegankelijk die minder goed ter been zijn. Een tweede gebruikersgroep zijn mensen die vanuit de Slachthuisbuurt naar het Spaarnepark willen. Het Spaarnepark wordt ontwikkeld tot een openbaar park waar sport centraal staat. De tunnel biedt deze gebruikers een prettige verbinding. Op het plein of aan de zuidkant van het busstation kun je dus straks met je sportgroepje verzamelen, een rondje sporten in het Spaarnepark, en dan nog even napraten op het plein.

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 13

Schipholweg 1 met warm klinkermateriaal

14

- BoschSlabbers & ZJA

J.J. Hamelinkstraat hout en lichte materialen

2.4 FA M I L I A R E I N R I C H T I N G Voor het OV-knooppunt wordt maximaal ingezet op een eenheid in beeld. De omgeving van het OVknooppunt is divers en in ontwikkeling. Met het ontwerp van het OV-knooppunt wordt gezocht naar samenhang en rust in het gebied. Dit krijgt vorm door samenhangende materialen en een samenhangende vormgeving te kiezen. Voor het OV-knooppunt is gekozen voor een warme uitstraling met warme kleuren. Dit krijgt concreet vorm in de toepassing van veel hout in de openbare ruimte. Dat komt terug in de overkappingen en in de zitgelegenheden. De horizontale materialen worden in één palet van kleuren gekozen. Ook de verticale elementen krijgen een gelijke kleurstelling. De banden en tevens ook zitelementen krijgen een frisse, lichte kleur. In het ontwerp wordt op alle niveaus getracht objecten zoveel mogelijk te integreren, bijvoorbeeld zitelementen in randen van groenvakken en informatievoorziening bij bushaltes in de overkappingen.

houten perronkappen en zitranden

subtiele kleurschakering pleinmateriaal (beton, gebakken klinker)

bronzen verticale elementen (aandachtspunt huisstijl R-net) en meubilair

opsluitbanden lichtgrijze natuursteen

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 15

16

- BoschSlabbers & ZJA

2.5 O M G A N G M E T H E T S PA A R N E De Buitenrustbruggen vormen in het grotere geheel een belangrijke schakel. Het is gevoelsmatig de overgang naar de oude stad (in ieder geval het 19e eeuwse gedeelte van de stad). Maar de bruggen vormen ook een overgang in karakter aan de zuidoever en noordoever langs het Spaarne. In het noorden is de oever stads, met platanen en een robuuste wegstructuur. Aan de zuidzijde is de oever landschappelijker, met brede bermen en grote bomen. De bruggen blijven als markant punt behouden door het zicht op de brug vanaf de Schipholweg open te houden. Zowel aan de zuid- als noordzijde van de bruggen worden de boomstructuren doorgezet tot aan de brug. De rotonde en een stukje van de Schalkwijkerstraat tot aan de J.J. Hamelinkstraat zullen in de toekomst in gebruik zijn als busbaan, waarmee het (drukke) autoverkeer van deze route af zal gaan. Zo ontstaat de mogelijkheid om de verblijfskwaliteit van de oever te vergroten. Aan de noordzijde van de Schipholweg wordt daarom het plein ook echt aan het Spaarne gelegd. Autoverkeer (bestemmingsverkeer voor de nieuwbouw en Park&Ride van het busstation) slaan af naar de J.J. Hamelinkstraat. Hier ligt dan ook de grens van het plein, gemarkeerd door een voetgangersoversteekplaats over de busbaan.

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 17

doorsnede Schalkwijkerstraat

18

- BoschSlabbers & ZJA

*gewenste bomen, indien mogelijk i.v.m. kabels en leidingen

+1,15

+1,17

+0,98

+0,97

+0,72

+0,64

+0,68

+0,70

-1,36

4.83

4.50

2.00

2.37

7.22

5.38

4.69

30.97

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 19

20

- BoschSlabbers & ZJA

2.6 J. J. H A M E L I N KS T R A AT E N O M G E V I N G De J.J. Hamelinkstraat is vanaf de Schalkwijkerstraat tot de Park&Ride aan de oostzijde ingericht als onderdeel van het plein. In materiaal, vormgeving en uitstraling sluit de inrichting aan op het pleinontwerp. De plaatsing van de bomen langs de weg en de inrichting van de weg zijn onderdeel van het totale plein. Zo wordt de weg subtiel aangegeven met een schuine band en krijgt dezelfde verharding als het plein. Vanaf de Schalkwijkerstraat tot aan de ingang van de parkeergarage van de nieuwbouw aan de J.J. Hamelinkstraat is het wegprofiel ingericht voor tweerichtingsverkeer. Vanaf de ingang parkeergarage tot de Park&Ride is de weg ingericht voor eenrichtingsverkeer. Het noordelijke deel van de J.J. Hamelinkstraat ontsluit de diverse aanpalende gebouwen, en voorziet ook in een deel van de parkeervoorziening. Leveringen en afvaldiensten volgen ook deze route. De containeropstelplekken zijn langs de rijbaan geplaatst. Tussen de nieuwbouw langs de J.J. Hamelinkstraat en de nieuwbouw van Schipholweg 1 onstaat in het verlengde van de voetgangerspassage een mooie kleinschalige pleinruimte: het Hamelinkplein. In de plint van de nieuwbouw is een buurtkamer voorzien aan het plein. Het Hamelinkplein maakt in zijn vormgeving onderdeel uit van het plein. Op deze wijze ontstaat er eenheid in het gebied.

Het ontwerp laat extra ruimte bij het gebouw voor mogelijk terras functies of ander gebruik. De groenvakken zorgen voor aan prettige omsluiting van het plein, en zorgen voor zitgelegenheid. De vormgeving is zoda-

nig, dat looplijnen richting de Slachthuisbuurt logisch zijn. Voor dit deel is een mogelijke toekomstige doorbraak richting het Slachthuisterrein van belang. Met het realiseren van een verbinding naar de Gouwstraat ontstaat er voor de achterliggende wijk een kortere loop naar het plein en het Spaarnepark. De vormgeving van de Park&Ride sluit aan op de langsparkeervakken langs de J.J. Hamelinkstraat. Er zijn 6 plekken voorzien, waar vandaan je via een wandelpad en/of hellingbanen direct de perrons kunt bereiken (evt. via het zebrapad). Bij de Park&Ride is een bankje voorzien waar je even kunt wachten. De inrichting van het groen rondom de Park&Ride bestaat uit vaste plantenborders, die in een vrij steil talud naar de voetgangerspassage overgaan. Deze taluds moeten worden verstevigd en voorzien van vaste planten. Het vrijliggende fietspad langs de Schipholweg eindigt bij het kruispunt met de Europaweg. Op deze wijze wordt de route naar de voetgangerspassage en de fietsenstalling logischer, en er kan zo meer groen worden gerealiseerd. Het groen sluit hier aan op het groen van de Schipholweg: (kruidenrijke) grasbermen met bomen. De bomen worden echter in een losser verband aangeplant, als overgang naar de boomstructuur van het plein.

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 21

2% +0,70 +0,68

+0,64

2.62

+0,59

2.00

+0,57

3.40

1.85 16.44

doorsnede van de J.J. Hamelinkstraat

22

- BoschSlabbers & ZJA

+0,64

2%

4.30

+0,68

+0,70

*gewenste bomen, indien mogelijk i.v.m. kabels en leidingen

+0,68

+0,64

2%

+0,53

+0,52

+0,45

+0,52

+0,63

2.5%

+0,65

GW 0.61-

7.59

5.24

1.80

5.90

1.80

2.54

24.88

doorsnede van het Hamelinkplein

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 23

24

- BoschSlabbers & ZJA

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 25

26

- BoschSlabbers & ZJA

2.7 H E T P L E I N Het plein biedt veel zitgelegenheid, en fungeert daarmee als een aangename wachtruimte voor reizigers. Dat draagt ook bij aan de sociale veiligheid van het plein. De perrons zijn zo ontworpen, dat ze gevoelsmatig onderdeel zijn van het plein. In het ontwerp is veel aandacht besteed aan logische looplijnen, voorzien van gidslijnen en veilige hellingbanen naar alle perrons. De perrons en een deel van het plein liggen boven de ondergrondse fietsenstalling. De gronddekking moet voldoende dik zijn voor een goede groeiplaats, inclusief voorziening voor bewatering. Het plein krijgt een parkachtig karakter. Om dat te bereiken, worden waar mogelijk nieuwe bomen en meerstammige heesters geplant, en komen er meerdere groenvakken tussen het plein en de bushalte. Het voortzetten van het groen op het plein zorgt voor een zachte, aangename verblijfskwaliteit. Vanwege de aanwezige kabels en leidingen is er beperkte ruimte voor grote bomen in de volle grond. Er is in het ontwerp heel precies gekeken waar wel mogelijkheden zijn voor (grote) bomen. De bomen staan in een losse, verspreide strooiing over het plein, en worden aangevuld met meerstammige struiken. De soortkeuze van bomen sluit aan op de (veelal inheemse) bomen die al in het Spaarnepark staan.

Wel kunnen hier uitheemse soorten aan worden toegevoegd, zodat er meer uiting kan worden gegeven aan de stedelijkheid van de plek. De laag onder de bomen wordt gevormd door vaste planten. De plantvakken liggen als groene eilanden in de verharding, zodanig dat enerzijds de pleinruimte mooi is begrensd,

en anderzijds dat looplijnen comfortabele zijn. Ook wordt de pleinruimte subtiel verdeeld in drie plekken. De randen van de groenvakken worden ingezet om zitgelegenheden te creëren. De randen van de plantvakken komen als het ware omhoog, zodat mensen er op kunnen zitten. Op sommige plekken worden daar houten zittingen en rugleuningen aan toegevoegd. Op het plein zijn twee verbijzonderingen opgenomen: een terras en een waterelement. Deze verbijzonderingen sluiten in hun vormgeving aan bij de plantvakken, maar vormen geen barrière in het gebruik. Ze zorgen voor extra levendigheid op het plein. De verharding van beide elementen is onderscheidend ten opzichte van de gebakken klinkers, bijvoorbeeld natuursteen. Het terras kan worden geëxploiteerd door een horecaondernemer in de plint van het gebouw. Het kletterende water van het waterelement zorgt voor ‘positief geluid’ op het plein, is een leuke speelaanleiding voor kinderen en geeft verkoeling op warme dagen.

variatie aan maat ruimtes

interessant ruimteverloop

robuuste vormgeving en weelderige beplanting

bus is onderdeel van plein (gekleurd beton)

voldoende maatvoering voor programma

intimiteit door toepasssen mix bomen en meerstammige heesters

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 27

28

- BoschSlabbers & ZJA

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 29

+1,07

+0,89

1,5%

+0,00

GW 0.61-

4.01

3.54

3.27

4.87 23.00

doorsnede van het plein aan de westkant

30

- BoschSlabbers & ZJA

7.33

+0,64

+0,68 +0,70

+0,78 blindegeleide

+0,96

1,5%

1,5%

+0,64

+0,68

+0,70

+0,00

GW 0.61-

11.32

4.32

3.41

5.67

24.72

doorsnede van het plein aan de oostkant

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 31

32

- BoschSlabbers & ZJA

2.8 O M G A N G M E T D E B U S H A LT E E N D E S C H I P H O LW E G Het toevoegen van een nieuwe bushalte op deze plek heeft een grote impact op de plek. In het stedenbouwkundig plan is al afgesproken dat dat de Schipholweg hier van 2 x 2 rijbanen in de huidige situatie wordt versmald tot 2x1 rijbaan. Desalniettemin blijft de Schipholweg van groot belang voor de ontsluiting van Haarlem richting het oosten. Het autoverkeer wordt vanaf de kruising Europaweg samengevoegd tot één weg die via de zuidelijke van de twee bruggen verbonden is met de Buitenrustlaan aan de overzijde van het Spaarne. In de vrijgekomen ruimte wordt een busbaan aangelegd, die via de noordelijke van de twee bruggen met de Buitenrustlaan is verbonden. Aan weerszijden van de busbaan komen in totaal 8 haltes. De bushaltes worden ingericht als onderdeel van plein. Zo voelt de gehele bushalte tot aan de autorijbaan als onderdeel van het plein, waardoor de impact van de infrastructuur mild is. Om dit te bereiken, sluit de beplanting en de vormgeving van de halte aan op het die van het plein, en is ook in materiaalkeuze verwantschap gezocht. Het ontwerp van de overkapping en die van de inrichting van het maaiveld zijn zorgvuldig op elkaar afgestemd, waarmee er een sterke eenheid ontstaat in het gebied.

0.30 geluidswal

1.20 +2,30 +1,67

+1,69

bovenzijde tunnelbak

De ligging van de rijbaan is ten opzichte van het stedenbouwkundig plan iets zuidelijker gelegd. Daarmee krijgt de middenberm iets meer ruimte voor de inpassing van bomen en groen. De beplanting zorgt voor een mooie afscheiding tussen halte en de weg. De plantvakken worden aan de wegzijde begrenst met een geluidwerende voorziening van 1.20 meter hoog. De muur wordt uitgevoerd met houtvezelpanelen. Net voor de brug over het Spaarne ligt een rotonde. De rotonde maakt het voor de bussen mogelijk om af te slaan naar de Schalkwijkerstraat en om te keren. De rotonde wordt ‘opgenomen’ in het pleinontwerp, door de plantvakken eromheen te leggen.

doorsnede bij de rotonde

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 33

-0,00 -0,50

7.12

doorsnede aan de zuidzijde van het bustation

34

- BoschSlabbers & ZJA

windscherm

0.30 geluidswal

1.20 +1,44 +1,10 bovenzijde tunnelbak

+0,92

1.75 ruimte voor boom

21.63

6.50

8.05

3.42

46.81

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 35

36

- BoschSlabbers & ZJA

2.9 OMGANG MET DE VOETGANGERSPASSAGE De voetgangerspassage vormt een prachtige verbinding tussen de Slachthuisbuurt en het Spaarnepark. De passage is een verkeersveilige oversteek voor de voetganger, en heft daarmee de barrièrewerking op van de Schipholweg. Daarnaast is de passage essentieel voor het functioneren van de bushalte en de ondergrondse fietsenstalling. De vormgeving van de voetgangerspassage is onderdeel van het stedelijke plein, en sluit in materialisatie aan op de ‘lichtheid’ van het park en de overkapping. De voetgangerspassage is asymmetrisch. Aan de noordwestzijde komt de fietsenstalling, die goed zichtbaar is vanuit de passage door de glazen wand. De oostzijde wordt uitgevoerd in metselwerk. In de voetgangerspassage komen twee trappen om de perrons aan de zuidzijde van de bushalte te kunnen bereiken. De openingen zijn royaal, zodat zo veel mogelijk daglicht de voetgangerspassage bereikt.

zijde vormt een royale parkachtige entree met een geleidelijke verlaging van het maaiveld. Vanuit de voetgangerspassage heeft de gebruiker zicht op het park. Aan de noordzijde is de de beschikbare ruimte voor een parkachtige helling beperkt. De vormgeving van trappartijen en de plantvakken zorgen hier voor een prettige aansluiting naar het plein. De trappen worden uitgevoerd in natuursteen, en sluiten daarmee aan op de natuursteenelementen van het plein. De noordelijke trap wordt uitgevoerd met fietsgoot, zodat fietsers vanaf het noorden de passage kunnen bereiken. Daarnaast is aan beide entrees een hellingbaan in het groene talud ingepast.

Voor de voetgangerspassage is de hoogteligging de grootste ontwerpuitdaging. Door de vloer van de voetgangerspassage zo hoog mogelijk te leggen, is de aansluiting met de stalling en de omgeving comfortabel. Er is een balans gezocht tussen het gebruiksgemak van de passage enerzijds, en de hoogteligging van de busbaan en de Schipholweg, het vloerpeil van de omringende bebouwing, de vrije doorgang van de voetgangerspassage, de vrije hoogte van de fietsenstalling (niet bepalend), de constructiediktes, de hoogte van de Buitenrustbruggen, het grondwaterpeil en afwateringspercentages anderzijds. De entree van de voetgangerspassage aan de zuid-

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 37

38

- BoschSlabbers & ZJA

0,50+ 1,700,70+ 0,10+

3,900,40-

0,63+ 0,90-

2,902,40-

1,401,90-

2.1 0 O M G A N G M E T H E T P L E I N K A R A K T E R AAN DE NOORDZIJDE Tussen de voetgangerspassage en het plein aan de noordzijde van de bushalte moet een hoogteverschil van circa 4,5 meter worden overbrugd. Het hoogteverschil wordt opgevangen met een groen talud, die qua sfeer aansluit op de groenvakken van het plein. De pleinsfeer wordt hiermee als het ware naar beneden gehaald en zichtbaar gemaakt vanuit de tunnel. Dat draagt ook bij aan een veilig gevoel in de passage. Het groene talud is technisch gezien een uitdaging, omdat deze op plekken steil is. Een constructieve oplossing is dus nodig, bijvoorbeeld door terrassering met verticale wandjes. De constructie zelf mag hierbij niet zichtbaar zijn. In het talud zijn twee trappen en een hellingbaan opgenomen. De westelijke trap is het breedst sluit direct aan op het plein en de perrons. De vormgeving sluit aan op de plantvakken en looplijnen en ligt aan beide zijden in het groen. De middelste trap is smaller en voorziet een doorloop richting het Hamelinkplein. Ook deze trap ligt aan weerszijden in het groen en heeft twee fietsgoten. De beperkte ruimte op het plein betekent dat in de noordelijke trap slechts één tussenplateau kan worden gemaakt (afwijkend op de CROW-norm). De hellingbaan is zo gepositioneerd dat deze goed aansluit op het hoofdplein en het Hamelinkplein.

Halverwege de hellingbaan is er een mogelijkheid om met de trap naar de Park&Ride te gaan. De Park&Ride biedt ruimte aan zes parkeerplaatsen, waarvan één invalideparkeerplaats. Naast de Park&Ride wordt een bankje toegepast.

3645

1,65-

0,47-

0,70+

0,90-

300

360 480

kratten met substraatlaag voor hellingstabilisatie

2,40433 vormgeving onderdeel van toegangen

constructieve oplossing voor steile helling met beplanting

voorbeeld steile helling

hellingbaan en trappen in het groen ingepast

voorbeeld steile helling

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 39

+0,83

+0,65

+0,70

+0,50

-1,70

-3.90

5.00

4.50

3.49

4.50

4.93

2.12

24.57

doorsnede voetgangerspassage en trap noordzijde

N 40

- BoschSlabbers & ZJA

*gewenste bomen, indien mogelijk i.v.m. kabels en leidingen

+0,47

1.10

+0,65

+0,51

+0,63+0,65

+0,58

blindegeleide

-0,90

-2,40

2.99

2.30

2.00

2.83

2.00

2.96

2.72

4.40

2.10

24.36

doorsnede hellingbanen bij de Park&Ride

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 41

* gras wordt uitgevoerd als vaste planten

42

- BoschSlabbers & ZJA

* gras wordt uitgevoerd als vaste planten

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 43

indicatief poldergebied 0.00+

44

- BoschSlabbers & ZJA

waterlijn in ontwerp

Optie 1: huidige waterlijn uitgangspunt

bouwkuip

0.00

0.50-

0.80

wp 1.30- zp 1.201.60-

waterlijn in ontwerp

Optie 2: natuurvriendelijke oever volgens Rijnland met onderwaterbeschoeiing

bouwkuip

0.00 0.50wp 1.30- zp 1.20-

1:3

1.60-

2.10

waterlijn in ontwerp

Optie 3: natuurvriendelijke oever plas-dras

Principe natuurvriendelijke oever langs de nieuwe waterloop van het Spaarnepark

1:2

1.60-

OV HUB Schipholweg onderwerp doorsnede grondwal busbaan

0.00 0.50-

wp 1.30- zp 1.20-

project

bouwkuip

1.40

2.1 1 O M G A N G M E T H E T P L E I N K A R A K T E R AAN DE ZUID Zstatus IJDE fase/ projectnummer opdrachtgever tekeningnummer BS23-041 VO SWECO 1/1 Het landschap schaal/ aanformaat de zuidzijde van de bestandsnaam voetgangersdatum tekenaar 17.05.2024 in ontwikkeling 240313 ovmanier knooppunt_drsn.dwg passage zakt op een royale CJen parkachtige omlaag naar de passage. Het plein ligt onder een helling en moet aanvoelen als een warm welkom. Het nieuwe fietspad buigt om de entree van de passage heen en zakt vanaf de Schipholweg ongeveer 3 meter, om daarna richting de brug weer aan te sluiten op de brug. Het huidige fietspad en de waterloop worden iets opgeschoven naar het zuiden, ten koste van één van de honkbalvelden. In het ontwerp van het Spaarnepark wordt een aansluiting voorzien met de voetgangerspassage. Via de passage kunnen mensen vanuit de Slachthuisbuurt dus direct het Spaarnepark bereiken. De parksfeer bepaald aan de zuidzijde de inrichting. Bomen worden als losse groepjes verspreid in de bermen aangeplant. De inrichting van het maaiveld is groen, de bermen worden ingezaaid met kruidenrijk gras. Rondom de entree naar de passage liggen enkele plantvakken die één geheel ormen met de beplanting op het plein aan de noordzijde. Tussen het fietspad en de weg wordt een recreatief grasveld voorzien met enkele informele speelvoorzieningen.

De plantvakken langs de toegang naar de passage worden evenals het plein voorzien van natuurstenen (zit)randen. De randen voorkomen bovendien afsnijdroutes door fietsers. Voor de entree zelf komt een groeneiland, dat enerzijds een knipoog is naar de groeneilanden op het plein, en anderzijds een scheiding markeert voor fietsers (nemen de linkerafslag richting de entree van de fietsenstalling) en voetgangers (nemen de rechterafslag richting de passage).

Aan de westzijde is parallel aan de Schipholweg een stallingsplek voor huurscooters voorzien. Den Haag Bergen op Zoom Maarn Statie 3 1e Sweelinckstraat 30 Landgoed Plattenberg - Het Koetshuis Aan De4611 de is GDeen trap voorzien die aanCZ oostzijde Bergen op Zoom 2517 Den Haagextra Amersfoortseweg 38 0118-592288 070-3061618 3951 LC Maarn bergenopzoom@bsla.nl denhaag@bsla.nl 0118 592288 sluit boschslabbers.nl op de nieuwe ontwikkeling Spaarnepoort. Ten zuiden van het fiets- en voetpad is een hellingbaan voorzien richting het Spaarnepark. Langs het water wordt de bouwkuip (die moet op circa 0+NAP komen) beeindigd met een natuurstenen rand. De rand fungeert ook als uitzichtplek/verzamelplek. Vanwege de diepe ligging van de passage ten opzichte van het grondwaterpeil, is het noodzakelijk om een polderconstructie te maken. Deze constructie (waarschijnlijk een diepe folie) geeft beperkingen voor bomen. De ruimte voor de hellingbaan (gebaseerd op het stedenbouwkudnig plan) is beperkt. Daarom is het niet mogelijk om de hoofdhelling uit te voeren volgens de gewenste normen. In het voorlopig ontwerp zijn voor de entree van de fietsenstalling en de voetgangerspassage verschillende varianten onderzocht om binnen de beschikbare ruimte een ontwerp conform de richtlijnen te realiseren.

Er is gekozen voor een landschappelijke benadering waarmee op een natuurlijke en passende manier de hoogteverschillen overbrugd worden. Het doorgaande fietspad gaat zo’n 3 meter naar beneden met een hellingspercentage van 4%. Het laagste punt van het fietspad ligt in het verlengde van de voetgangerspassage. Vanaf het laagste punt van het fietspad naar de voetgangerspassage ligt een helling van 6% naar de entree van de fietsenstalling en de voetgangerspassage. Aan de westzijde is een hellingbaan voorzien met een helling van 5%.

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 45

0,00

-0,80

-1,65

-2,50

2.80

Doorsnede toerit zuidzijde

46

- BoschSlabbers & ZJA

2.00

2.80

2.00

2.80

5.15

4.00

0.30

1.20

1.10

+0,83

+0,65

6%

-4.00

-4.00

-3.90

6%

31.36 52.97

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 47

48

- BoschSlabbers & ZJA

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 49

50

- BoschSlabbers & ZJA

2.1 2 OV E R G A N G R U S T E N B U R G E R L A A N Ten westen van het Spaarne, bij de aansluiting op de Rustenburglaan is verkeerskundig aangepast op de gewijzigde verkeerssituatie waarin de busbaan en de 2x1 rijbaan voor autoverkeer zijn gescheiden. De doorgang wordt georganieerd met één VRIinstallatie. Per saldo betekent de nieuwe verkeerssituatie dat er minder verharding nodig is ten opzichte van de huidige situatie. De ruimte die hierdoor ontstaat, wordt ingericht met groene bermen (kruidenrijk gras) en groepjes met (grote) bomen. Een aantal van de te verplanten bomen van de Schipholweg, kunnen hier een nieuw onderkomen krijgen. Het beoogde beeld is parkachtig, en sluit daamee aan op de parkachige sfeer die deze plek al lange tijd in de geschiedenis heeft gehad. De plein sfeer begint pas aan de oostelijke oever van het Spaarne.

13.87 afstand tot de huidige busbaan 17.60

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 51

gebakken klinker licht gebakken klinker midden beton in kleur donker natuursteen verharding rood asfalt zwart asfalt gebakken klinker parallelweg betontegels grijs grasbetonklinkers natuursteen banden geleideband beton

52

- BoschSlabbers & ZJA

3. Openbare ruimte

3.1 I N T E R E S SA N T V LO E R TA P I J T De pleinverharding krijgt een warme uitstraling, die aansluit op de (nieuwe) architectuur eromheen, en met een knipoog naar het centrum en Schalkwijk. Het beoogde kwaliteitsniveau van deze plek is hoog, en daarom wordt ingezet op een hoogwaardig materiaal: gebakken klinkers. De klinkers worden in twee tinten toegepast: beige en bruin. De tintverschillen maken voor de gebruiker onbewust het verschil duidelijk tussen rust (verblijfplekken langs de randen van de plantvakken, om te staan en te zitten), en reuring (looproutes over het plein). Ook maakt het onderscheid in kleur de verharde oppervlaktes visueel kleiner, en het plein dus gemoedelijker. Bovendien fungeert het contrast tussen de tinten als geleidelijn voor mensen met een visuele beperking. Het palet van gebakken klinkers wordt doorgezet rondom het gehele OV-knooppunt tot aan het fietspad aan de zuidkant, inclusief de voetgangerspassage zelf. Definitieve materiaalkeuzes in de bouwfase dienen altijd te worden voorgelegd aan de landschapsarchitect ter goedkeuring.

De busbaan wordt gemaakt van beton, en wordt uitgevoerd in een kleurtint die aansluit bij het kleurenspectrum van de gebakken klinkers. Daarmee oogt de busbaan als een logisch onderdeel van het totaal van het Spaarneplein. Langs de J.J. Hamelinkstraat komen enkele containeropstelplekken in grijze betontegels. Langs de pleinentree wordt een deel van het plantvak uitgevoerd in grasbetontegels, zodat nood en hulpdiensten voldoende ruimte hebben om de bocht te kunnen maken. Er worden enkele verbijzonderingen aangebracht op het plein in een lichtgrijze natuursteen: de traptreden, de randen van de plantvakken, het waterelement, het terras en de twee paadjes door het plantvak tussen plein en perron.

subtiele kleurschakering pleinmateriaal (beton, gebakken klinker)

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 53

natuursteen verharding

stalen rand

400 1200

400 400 400

1200

stalen keerwand, kleur dezelfde als de overkappingen

1200

natuursteen rand

smalle doorgang met verhoogde stalen rand

granite, lichte grijs

500

9350

150

400

stalen keerwand, kleur dezelfde als de overkappingen

natuursteen rand granite, lichte grijs

500

stalen keerwand, kleur dezelfde als de overkappingen

9350

150

lichte grijs

9350

150 1200

1200

54

- BoschSlabbers & ZJA

50

420

320 100

420

1600

50

1600

500 550

320 100

100

250

100

500 550

250 400 450

400 450

R45

500 550

500 550

overgang van zitrand naar lage rand

150 500

150 400

500

400 150

1000

1000

natuurstenen zitrand: bovenaanzicht

1000

1000

1000

1000

1000

1000

1000

1000

1000

1000

natuurstenen zitrand: vooraanzicht

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 55

150

%

2630

1, 5

210

R1000

70

0,70+

150

9000

3200

2700

2035

7500

R2010

R2000

0,82+

baksteen grens

%

natuursteen rand

1,5

2000

0,89+ 5000

R2070

R2070

3280

2780 4000 56

- BoschSlabbers & ZJA

0,89+ 350

1

baksteen grens natuursteen rand

0,89+

150

0,82+

400

0,70+

350

natuursteen rand

staal keerwand, kleur dezelfde als de overkappingen, breedt 2cm

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 57

molgoot met kolk straatkolken in opsluitband busbaan straatkolken in band rijbaan afwatering in plantvak afwatering met lijngoot afwateringsrichting

58

- BoschSlabbers & ZJA

3.2 A F WAT E R I N G De afwatering van het busstation en het plein is haaks op de Schipholweg georganiseerd. De Schipholweg en de busbaan wateren af in kolken langs de rijbaan. Het plein watert af naar 2 molgoten in de vorm van een iets verdiepte strek in combinatie met kolken. De zigzaggende lijn vangt een deel van het regenwater af en lijn parallel aan de nieuwbouw van Schipholweg 1 vangt het overige regenwater af. De molgoot markeert tevens de overgang van de twee kleuren klinkerverharding. De J.J. Hamelinkstraat watert inclusief trottoirs af in kolken in de opsluitband langs de rijbaan. Het fietspad, de rotonde, de Schalkwijerstraat en de overige wandelpaden wateren af in de aangrenzende bermen of plantvakken. In de voetgangerspassage wordt ter hoogte van de entrees aan beide zijden en onderaan de twee trappen vanaf de perrons een lijngoot toegepast.

molgoot markeert het verschil in kleurtinten

strek als molgoot

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 59

Acer buergerianum Alnus glutinosa Carpinus betulus Ginkgo biloba Liriodendron tulipifera Quercus ilex Quercus robur Tilia cordata Ulmus CV gewenste boom op K&L (n.t.b.) Acer campestre Salix alba (knot) te verwijderen te verplaatsen Maat 20/25, hoogstam, bomen op K&L conform plantlijst Liander

60

- BoschSlabbers & ZJA

PLEIN

PARK

Nieuw inheems

44 (79%)

70 (84%)

114

Nieuw uitheems

12 (21%)

13 (16%)

25

Te kappen

116

Te verplanten

28

Bomenbalans voorstel VO+

3.3 B O M E N Bomen vormen een cruciaal ingrediënt om de parksfeer vanuit het Spaarnepark ook aan de noordzijde van het busstation te ervaren. Bomen zorgen voor een aangenaam klimaat (beschutting voor wind en schaduw voor hitte). Het is essentieel dat bomen goede groeiplek-omstandigheden hebben. De ondergrondse fietsenstalling en de aanwezige en nog te verleggen kabels en leidingen maken het maken van goede groeiplaatsomstandigheden tot een uitdaging. Voor de inpassing van de bomen in dit plan is gebruikgemaakt van de Haarlemse standaarden en van vereisten die zijn meegegeven voor kabels en leidingen in gesprekken tijdens het ontwerpproces. Op de fietsenstalling wordt in dit plan rekening gehouden met een substraatdikte van 1 meter. Voor de aanleg van het OV-knooppunt zullen 144 bestaande bomen moeten wijken. Daarvan kunnen 28 bomen worden verplaatst. Omdat de te verplanten bomen direct naar een definitieve locatie moeten worden gebracht, worden ze buiten het plangebied herplant. Er worden 116 bomen gekapt. Deze zijn niet geschikt om te verplanten. Er worden in het plan circa 139 nieuwe bomen aangeplant. In de nieuwe situatie wordt een aantrekkelijke mix van bomen voorgesteld die enerzijds goed aansluit bij het Spaarnepark en bij de bomen langs de Schipholweg (veelal grote inheemse landschappelijke bomen).

Anderzijds worden ook bomen toegevoegd met sierwaarde zoals bloei, bladtextuur of bladkleur, waarmee recht rechtgedaan aan de stedelijkheid van de plek. Op het plein zelf wordt een verhouding gehanteerd van 50% inheems en 50% uitheems (conform gemeentelijk beleid voor stedelijk groen). In het gebied daarbuiten wordt een verhouding gehanteerd van 80% inheems en 20% uitheems (conform gemeentelijk beleid voor parkgroen). Langs het Spaarne liggen een groot aantal kabels en

leidingen. Op enkele plekken moet nog nader worden onderzocht of het mogelijk is om (grote) bomen aan te planten. Deze plekken zijn op de kaart in een oranje gestippelde cirkel aangeduid (deze bomen zijn buiten de berekening van nieuw aan te planten bomen gehouden). Langs het Spaarne is het gewenste beeld om knotwilgen (Salix alba) aan te planten ten zuiden van de brug, en platanen (Platanus orientalis) ten noorden van de brug in aansluiting op de platanen verderop langs de Schalkwijkerstraat. Ook de mogelijkheden voor bomen op enkele plekken in de J.J. Hamelinkstraat en langs de zuidzijde van de Schipholweg moeten nog nader worden onderzocht. Soorten • Verplantbare soorten: Quercus robur (26), Tilia cordata ‘Erecta’ (4), Ulmus ‘Columella’ (1), Ulmus ‘Dodoens’ (4), Ulmus x hollandica cv (1). • Nieuwe soorten: Acer buergerianum, Alnus glutinosa, Carpinus betulus, Ginkgo biloba, Liriodendron tulipifera, Quercus robur, Quercus ilex Tilia cordata, Ulmus laevis. Maten De te verplanten zijn circa 12-15m hoog en enkelstammig. Ze worden allen op locaties geplant buiten de werkgrens van dit project. De nieuwe bomen worden in aangeplat met variatie in stamdiameter met een minimale maat van 20-25 om sneller een volgroeid resultaat te krijgen.

voorstel boomsoorten ten westen van het Spaarne

meerstammige heester

parkachtige bomen met variatie kleuren en texturen

grote enkelstammige bomen (1e/2e grootte)

Beheer Bomen langs de rijbaan worden opgekroond volgens gemeentelijk beleid voor bomen langs wegen. Bomen in het park mogen vrij uitgroeien.

parkachtig met variatie kleuren en texturen

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 61

meerstammige boom/heester gewenste heester (te onderzoeken i.v.m. kabels en leidingen) heestertypen: Cornus mas, Mespilus germanica, Sorbus aucuparia, Rhamnus frangula, Pyrus communis ssp ‘Pyraster’, Amelanchier lamarckii. Meerstammig, parasolvorm, maat 300-400, conform plantlijst Liander voor beplanting op K&L

62

- BoschSlabbers & ZJA

voorstel boomsoorten ten westen van het Spaarne

3.4 M E E R S TA M M I G E H E E S T E R S Meerstammige heesters zorgen voor een groen beeld, zeker op plekken met beperkingen voor de aanplant van bomen (i.v.m. kabels en leidingen). In de volgende fase wordt nog nader besproken welke heestersoorten wel en niet boven kabels en leidingen kunnen worden aangeplant. Het beoogde beeld is een transparante openbare ruimte op ooghoogte, maar wel met de beschutting van een bladerdak. Dat betekent een sortiment dat dusdanig is gekweekt en opgekroond, dat je door de stammen heen kunt blijven kijken. Op sommige plekken kunnen wel heesters worden aangeplant als dichte struiklaag, zoals ten zuiden van de autoweg. Het streven is een mix van heesters met voornamelijk inheemse soorten, waarmee de beplanting meerwaarde biedt voor biodiversiteit. Soorten • Geschikte heesters boven kabels en leidingen: Acer campestre, Cornus mas, Mespilus germanica, Sorbus aucuparia (meerstam of hoogstam als groepje), Rhamnus frangula, Pyrus communis ssp ‘Pyraster’, Amalanchier lamarckii. • Soorten elders: Euonymus alatus, Fraxinus excelsior, Corylus avellana, Perrotia persica, Acer triflorum, Acer tataricum ssp. Ginnala, Catalpa Bignonioides.

volgroeid resultaat te krijgen: minimaal 300-400cm hoog. Beheer Zorgen voor een overzichtelijke openbare ruimte, door heesters op ooghoogte transparant te houden.

Gewone hazelaar (Corylus avellana, meerstammig)

Spaanse Aak (Acer campestre, meerstammig of hoogstam)

Mix van soort met accenten in vrucht, bloei, herfstkleur: (Catalpa bignonioides (meerstammig), Pyrus communis, Cornus mas, Parrotia persica)

Maten De heesters worden als meerstam aangeplant, parasolvormig. Meerstammige vormen blijven in het algemeen lager dan hoogstam-bomen. De heesters worden in forse maat aangeplant om sneller een Gewone Es (Fraxinus excelsior, meerstammig)

Sorbus aucuparia (meerstammig of hoogstam)

CONCEPT OV-knooppunt Haarlem NIeuw Zuid - 63

kruidenrijke berm (recreatief) gras

64

- BoschSlabbers & ZJA

3.5 ( K R U I D E N R I J K ) G R A S De bermen worden ingericht met een kruidenrijke grasbegroeiing, conform de ecologische ambitie van gemeente Haarlem. Kruidenrijke bermen bieden meerwaarde voor de biodiversiteit. In het maaibeheer wordt variatie in bloeitijd nagestreefd door middel van gefaseerd maaibeheer. Afhankelijk van de bodem is de begroeiing rijker en hoger of schraler en lager. Het gras is over het algemeen betreedbaar. Randen langs (fiets)paden en het recreatieve gazon aan de zuidzijde van het busstation worden intensiever gemaaid. Hiermee oogt het gebied verzorgder, en ontstaat ruimte om op het gras te kunnen recreëren.