3 Overzicht activiteiten Buitengebied

Overzicht activiteiten Buitengebied

17 februari 2026 Marie-Thérèse Tetteroo-Mathijsen, Martijn Dekker & Christien Jordaan PG, OMB & BBOR

Lopende & toekomstige activiteiten Vanuit lopende projecten en vastgestelde uitvoeringsplannen horend bij het Groenbeleid en de RegioDeal MRA West Beter in Balans wordt er al gewerkt aan diverse activiteiten voor het buitengebied. Hieronder geven we een overzicht van de lopende activiteiten en gaan we in op de activiteiten die we de komende twee jaar nog voorzien.

1.1 Westelijk Tuinbouwgebied Gebiedsproces Zuid-Kennemerland De provincie is bezig met de voorbereiding van het realiseren van Natuur Netwerk Nederland op het provinciaal eigendom in het Westelijk Tuinbouwgebied. Haarlem ziet kansen om daarmee ook de recreatieve mogelijkheden voor de westkant van Haarlem uit te breiden. De provincie staat open voor het realiseren van eventueel extra recreatieve voorzieningen, zolang deze niet in strijd zijn met de doelstellingen om NNN te realiseren. De provincie heeft beperkte financiële middelen tot haar beschikking om extra recreatieve voorzieningen aan te leggen binnen natuurgebied en vraagt de gemeente daarin bij te dragen in de vorm van cofinanciering Het WTG maakt onderdeel uit van het gebiedsproces Zuid- Kennemerland van de Provincie NoordHolland. Voor het provinciaal NNN in zijn de volgende punten relevant: • Dit gebied is bijzonder. Door het grondwater en de diepe kwel kan hier unieke natte natuur ontstaan. • In het zuidelijk deel kan vochtig hooiland worden gemaakt. Dit type natuur kent meer bijzondere en unieke natuurwaarden dan een droger en meer algemeen natuurtype, en is meer typerend voor de binnenduinrand. • In andere delen kan de biodiversiteit omhoog, zonder dat dit verplicht is. • Er is ook ruimte voor dieren en planten uit de duinen. • De waterkwaliteit moet beter. Dat vraagt om minder mest en bestrijdingsmiddelen.

Ook kunnen natuurvriendelijke oevers en kleine stuwtjes worden aangelegd. • Schoon kwelwater kan langer worden vastgehouden in de bodem. Dat is goed voor de natuur én voor droge tijden. • Door groei van Haarlem is er meer vraag naar recreatie. Denk aan wandel- of vlonderpaden die passen bij het landschap. • De verkaveling en zichtlijnen moeten behouden blijven. Die zijn belangrijk voor de cultuurhistorie. We gaan in samenhang met de NNN- ontwikkeling van de provincie de kansen voor extra recreatieve voorzieningen in het provinciale NNN-gebied onderzoeken. Landje van boer Piet In 2024 heeft de gemeente percelen aangekocht in het Westelijk Tuinbouwgebied, onder Haarlemmers ook bekend als het “Landje van boer Piet”. De percelen waren niet meer agrarisch in gebruik en vrij toegankelijk. Er waren twee overwegingen om de aankoop te doen: het gebied als wandel- en recreatiegebied behouden en daarnaast om de natuurwaarden te kunnen versterken naast de aanwezige ecologische verbindingszone van Natuur Netwerk Haarlem. Het Houtmanpad en de omgeving werd door bewoners van de omliggende buurten al gebruikt om een ommetje te

2

lopen, om honden uit te laten, van de natuur te genieten, of om het als route tussen Ramplaankwartier en Houtvaartkwartier te gebruiken. Om de fietsbewegingen op het Houtmanpad terug te brengen, heeft de gemeente het geitenpaadje wat was ontstaan op het “Landje van boer Piet” voorzien van halfverharding. Ook is er een tweetal picknick banken geplaatst. In het kader van een toezegging vindt overleg plaats met het kinderdagverblijf BSO om te kijken of de toegang van het kinderdagverblijf/BSO naar de andere kant kan om bewegingen op het Houtmanpad zoveel mogelijk terug te brengen. Kaderrichtlijn Water Naar aanleiding van motie 40 Op naar een gifvrij Haarlem heeft het college eind 2024 een brief gestuurd aan de VNG over het beperkte gemeentelijke instrumentarium en de vraag om meer inzicht in het gebruik en effect van gewasbeschermingsmiddelen. De VNG heeft hier met een brief op gereageerd en ziet aanknopingspunten met de Kaderrichtlijn Water. Het college blijft hierover in contact met de VNG. Ontpachten gronden Op dit moment is de gemeente in gesprek over het ontpachten van een perceel in het buitengebied. Via het tweede uitvoeringsspoor van het Groenbeleidsplan zijn hiervoor tot en met 2026 middelen beschikbaar.

1.2 Regio Deal MRA West Beter in Balans Het Rijk, de gemeenten Haarlem, Zandvoort, Haarlemmermeer, Beverwijk, Velsen en het Hoogheemraadschap van Rijnland, Recreatieschap Spaarnwoude, Nationaal Park ZuidKennemerland, PWN, De Groene Stelling en de Provincie Noord-Holland hebben in het najaar van 2024 de Regio Deal MRA West Beter in Balans gesloten. De kern van de Regio Deal MRA West Beter in Balans is Gezond – Groen – Samen (sociale cohesie). Het Rijk heeft € 5 miljoen toebedeeld aan de ‘Case for Change Haarlem’ om samen met partners projecten en activiteiten uit te voeren. Vanuit bestaande budgetten (lopende projecten, contracten, activiteiten en bijdrage in uren) wordt door de gemeente € 3,5 miljoen als cofinanciering ingebracht en € 1,5 miljoen door de partners In februari 2025 is een apart uitvoeringsprogramma voor de Case for Change Haarlem vastgesteld. In de periode van 2025 tot 2028 worden verschillende activiteiten, maatregelen en projecten in Schalkwijk en Haarlem Oost uitgevoerd, waarbij de nadruk ligt op samenwerking met bewoners en lokale organisaties. Onderwerpen zoals stadslandbouw, bewustwording rondom natuur en gezondheid, en het versterken van de sociale infrastructuur staan centraal in het uitvoeringsplan.

De in het uitvoeringsplan 'Case for Change Haarlem' opgenomen projecten in het buitengebied, zoals het aantrekkelijker maken van de entree van de Veerplas en het verbeteren van de waterkwaliteit, het verplaatsen van Ecoring naar de Poelpolder, meer en betere verbindingen met het buitengebied en de ecologische versterking bij de dijkverzwaring dragen allemaal bij aan het toekomstbeeld van het Haarlemse buitengebied. Herinrichting Poelpolder

3

De Poelpolder wordt beter ontsloten en aantrekkelijker gemaakt om in te verblijven. We breiden de recreatieve routes uit en zetten tegelijkertijd in op het beschermen en versterken van de aanwezige natuurwaarden. Dit doen we door, volgend op de dijkversterking aan de Ringvaart, de wandelpaden aan te passen en de ecologische zone aan de westkant van de dijk te versterken. Ook worden er natuurvriendelijke oevers aangelegd. Daarnaast wordt er gewerkt aan activatie om inwoners bekend te krijgen met de oostrand van de stad en wordt een deel van de Poelpolder heringericht. Het ontwerpend onderzoek van Young Innovators van Studio Inscape heeft geleid tot inzicht in de kansen om de Poelpolder te verbinden met de wijken én aantrekkelijker te maken voor verblijf en bewegen. De uitkomst van het onderzoek wordt ter inspiratie meegenomen in de vervolgstappen conform het Haarlems planproces. Daarbij is het uitgangspunt samen met de bewoners een ontwerp te maken voor de Poelpolder en te kijken naar mogelijkheden voor het realiseren van korte termijnmaatregelen, zoals heldere toegangen naar het buitengebied en het toevoegen van bankjes. Samen met de bewoners van Schalkwijk wordt het ontwerp voor de Poelpolder opgesteld. De uitvoering is voorzien in 2027-2028.

1.3 Van Aanpak naar Gebiedsgericht omgevingsprogramma Om nog beter te kunnen sturen op initiatieven in het buitengebied vraagt de 'Aanpak Buitengebied' om een vervolg. Het is aan de nieuwe coalitie om hier invulling aan te geven en de ‘Aanpak Buitengebied’, conform de vereisten van de Omgevingswet vorm te geven als een gebiedsgericht omgevingsprogramma Buitengebied. Het toekomstbeeld met richtlijnen kan de nieuwe coalitie hanteren als handvatten hiervoor. De overzichtstabel met richtlijnen die voortvloeien uit bestaande kaders blijven we in de tussentijd gebruiken voor een eerste toets op initiatieven in het buitengebied. Westelijk Tuinbouwgebied Een eerste uitwerkingsplan in het gebiedsgerichte omgevingsprogramma kan het Westelijk Tuinbouwgebied zijn. Het gebied heeft een hoge ecologische potentie en grote landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. Er liggen hier kansen voor het realiseren van natuur, het bieden van mogelijkheden voor recreatie dichtbij (nieuwe) woonwijken en het versterken van het cultuurhistorische landschap. In dat kader is een eerste verkenning gedaan. In samenhang met het gebiedsproces van Zuid-Kennemerland binnenduinrand, waaronder de NNN-opgave, van de provincie Noord-Holland zijn gesprekken gevoerd door het Nationaal Park en de gemeente met partners als Staatsbosbeheer, de provincie Noord-Holland, het Hoogheemraadschap en buurgemeenten.

Daarnaast is gesproken met onder meer grondeigenaren, agrarische ondernemers en het wijkplatform. De conclusie van de gesprekken is dat er veel waarde gehecht wordt aan de cultuurhistorische waarden van het gebied, dat de aanwezige ondernemers de locatie positief waarderen en kansen zien, dat er sprake is van wrijving tussen verschillende bestaande en/of gewenste functies en dat er kansen liggen om aan te haken op het gebiedsproces van de provincie en aanleg van natuur. In het gebiedsproces gaan we in overleg met de grondeigenaren, partners, bewoners en ondernemers om een visie op te stellen voor het Westelijk Tuinbouwgebied. Het doel is om keuzes te maken en een visie te ontwikkelen voor de toekomst van het gebied, waarin de verschillende opgaven (natuur, recreatie en (stads)landbouw) geïntegreerd worden.

4

1.4 Financieel instrumentarium Voor het realiseren van de ambities in het buitengebied is aanvullend budget nodig. Een deel van de benodigde financiën is reeds beschikbaar via vastgestelde investeringskredieten of exploitatiebudgetten zoals de Regio Deal MRA West Beter in Balans (tot en met 2028) of het budget van het Groenbeleidsplan (tot met 2026). Er liggen twee concrete financieringsvraagstukken voor: • Een cofinancieringsvraag van de Provincie Noord-Holland bij de gemeente voor extra recreatieve voorzieningen in de door hen beoogde NNN in het Westelijk Tuinbouwgebied (maximaal €400.000). • Ambtelijke inzet voor het gebiedsproces in het Westelijk Tuinbouwgebied om gezamenlijk met de betrokken partijen tot een gedragen visie te komen. Daarvoor is €120.000 jaarlijks budget nodig in de jaren 2027-2029. Voor het realiseren van ambities in het buitengebied wordt onderzocht welk financieel instrumentarium passend is bij de ambities en het toekomstbeeld van het Haarlems buitengebied. Daarbij wordt gekeken naar verschillende scenario's. De nieuwe raad kan via het investeringsplan in de Programmabegroting 2027-2030 middelen reserveren voor aankopen in het buitengebied en de voorbereiding en realisatie van herinrichting van het buitengebied mogelijk te maken. De gemiddelde kosten voor de verwerving van gronden met een natuurbestemming is € 5,- per m2.

Inrichtingskosten liggen op gemiddeld €125,- per m2. Ook kan de nieuwe raad budget reserveren voor de inzet van de gemeentelijke cofinanciering (proces en investeringsbudget). Uitgangspunt daarbij is dat de betrokken partijen zich ook financieel committeren aan de beoogde ontwikkeling van het buitengebied. Als dat commitment niet wordt bereikt, kan de gereserveerde cofinanciering vervallen en blijft een groot deel van het buitengebied zoals het nu is. Conceptraming: Activiteit Cofinanciering recreatieve voorzieningen WTG Inzet team aanpak Buitengebied

Budget € 400.000 € 360.000

IP Budget EP

Verwerving gronden Herinrichting percelen Cofinanciering initiatieven

PM PM PM

IP IP Budget EP

5

6