3 Bijlage 2 Uitvoeringsprogramma Handhaving 2025-2026

Uitvoeringsprogramma Handhaving 2025-2026

Inhoud 1

2

3

4

5

Inleiding

3

1.1 Doel Uitvoeringsprogramma

3

1.2 Geprioriteerde thema’s

3

1.3 Reikwijdte

3

1.4 Leeswijzer

3

Organisatie Handhaving

4

2.1 Organisatiestructuur

4

2.2 Werkwijze

4

2.3 Veilig werken

6

Ontwikkelingen: terugblik en vooruitblik

7

3.1 Inleiding

7

3.2 Werkinhoudelijke ontwikkelingen

7

3.3 Organisatorische ontwikkelingen

8

Thema’s Handhaving

9

4.1 Inleiding

9

4.2 Stadsbrede prioriteiten

9

4.3 Gebiedsprioriteiten

11

4.4 Overige thema’s

13

Specialismen Handhaving

14

5.1 Meldcentrale

14

5.2 Camerahandhaving

14

5.3 Afvalscheiding (CAS)

15

5.4 Woon- en adresfraude

15

5.5 Bestuurlijk Toezicht Prostitutie (BTP)

15

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

2

1 Inleiding 1.1

Doel Uitvoeringsprogramma

Voor u ligt het eerste Uitvoeringsprogramma Handhaving. Hierin worden de werkwijze, thema’s, taken en prioriteiten voor de periode 2025-2026 beschreven. Dit met als doel om inzicht te geven in de werkzaamheden van handhaving. Handhaving werkt elke dag aan een leefbaar en veilig Haarlem, samen met partners, inwoners en ondernemers. Hiervoor heeft handhaving een groot pakket aan taken en bevoegdheden ter beschikking, die in dit Uitvoeringsprogramma worden toegelicht.

In het Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid 2023-2026 (IVH) zijn drie thema’s geprioriteerd voor een periode van vier jaar, namelijk (1) jeugd, (2) ondermijning en (3) leefbaarheid. Wat deze thema’s betekenen voor handhaving, staat uitgewerkt in dit Uitvoeringsprogramma. Hoe de thema’s worden opgepakt door Veiligheid staat in het Actieprogramma Veiligheid 2025-2026. Dit Uitvoerings­ programma moet dan ook in samenhang gezien worden met het IVH en het Actieprogramma Veiligheid.

Met dit eerste Uitvoeringsprogramma leggen we een basis voor de aankomende twee jaar wat betreft onze thema’s, taken, werkwijzen en prioriteiten. Momenteel wordt een handhavingsdashboard ontwikkeld. Dit is een systeem waarin informatie vanuit verschillende bronnen beter inzichtelijk en bruikbaar wordt gemaakt. Na afronding van de voorbereidende fase wordt dit stapsgewijs in gebruik genomen door de afdeling. In de volgende editie van het Uitvoeringsprogramma zal een verdiepingsslag worden gemaakt door middel van concrete cijfers (cijfermatige onderbouwing) en acties. Hiermee wordt een volgende stap gezet in het informatie­ gestuurd werken.

1.3 Reikwijdte

1.2 Geprioriteerde thema’s

• In hoofdstuk 2 worden de organisatiestructuur en werkwijze van handhaving toegelicht.

De vraag naar inzet van handhaving is groot en blijft groeien. Daarom is het nodig om keuzes te maken. Door te prioriteren wordt onze capaciteit optimaal benut en zoveel mogelijk bijgedragen aan de handhavingsthema’s waarop dit het meest nodig is. Op de geprioriteerde thema’s zal intensief en proactief worden ingezet. Echter, ieder thema is belangrijk en krijgt onze aandacht. Dit geldt ook voor de thema’s die de komende periode geen prioriteit krijgen.

Waar in dit Uitvoeringsprogramma gesproken wordt over handhaving, gaat het over de handhavingstaken die belegd zijn bij de afdeling Veiligheid en Handhaving. De handhavingstaken die verband houden met de Omgevingswet (milieu- en bouwregelgeving) en met handhaving op het water zijn bij andere organisatieonderdelen belegd (Vergunningen Toezicht en Handhaving en de Havendienst).

1.4 Leeswijzer De indeling van het Uitvoeringsprogramma is als volgt:

• In hoofdstuk 3 worden belangrijke ontwikkelingen op het gebied van handhaving besproken. • In hoofdstuk 4 worden de handhavingsthema’s besproken en wordt de aanpak toegelicht. • In hoofdstuk 5 worden de handhavings­ specialismen toegelicht.

Voor de totstandkoming van het Uitvoeringsprogramma zijn uitvoerige gesprekken gevoerd met de themahouders en teammanagers van handhaving. Daarnaast is er informatie opgehaald bij de betrokken beleidsafdelingen en zijn cijfers uit de Inwonerspeiling en het gemeentelijk meldingssysteem geanalyseerd. Op basis van alle input zijn weloverwogen keuzes gemaakt voor de prioritering voor de komende periode. Dit wordt verderop in het Uitvoeringsprogramma toegelicht.

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

3

2 Organisatie Handhaving 2.1

Organisatiestructuur

2.2 Werkwijze

Handhaving bestaat uit de volgende organisatie­onderdelen: 1.  Parkeerhandhaving: dit team houdt zich bezig met de thema’s fiscale handhaving en foutgeparkeerde voertuigen. Daarnaast handhaven ze op rijdend verkeer en werken ze samen met het integrale handhavingsteam. 2. Integrale handhaving: dit team houdt zich bezig met alle andere handhavingsthema’s. Zij ondersteunen het team Parkeerhandhaving waar nodig. 3.  Meldcentrale: dit team is het informatieknooppunt van de afdeling. Hun hoofdtaken bestaan uit het aannemen van handhavingsmeldingen, meldingen uitzetten bij handhavers en het coördineren van de inzet van de handhavers op straat. 4. Specialisten: binnen handhaving zijn er toezichthouders en boa’s die specialistische taken uitvoeren (soms in deeltijd/soms fulltime). Zij zijn actief op het gebied van afvalscheiding, adresonderzoek, bestuurlijk toezicht op prostitutie en digitale camerahandhaving.

Handhaving levert een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en veiligheid van Haarlem. Dit wordt gedaan door toezicht en handhaving op verschillende soorten wet- en regelgeving in de openbare ruimte. Hierbij speelt de oren- en ogenfunctie een grote rol. Handhaving werkt hiervoor nauw samen met interne en externe partners, zoals de politie, Spaarnelanden en jongerenwerk. Wanneer een handhaver een overtreding ziet, zal deze daarop handelen. Hierbij is handhaving geen doel op zich, maar een middel om de naleving van regels te bevorderen of af te dwingen. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een goed gesprek, (preventieve) acties, waarschuwingen, boetes of bestuursrechtelijke maatregelen. Daarnaast is handhaving zichtbaar aanwezig en aanspreekbaar voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Op plekken waar vaker overlast voorkomt, zal handhaving meer aanwezig zijn. Deze plekken worden gemonitord door middel van werkopdrachten en hotspots. Hotspots zijn locaties waar veel leefbaarheidsproblematiek speelt. Deze plekken krijgen extra aandacht van handhaving, veiligheid en betrokken

5. Ondersteunende functies: de handhavingsteams worden geadviseerd en ondersteund door diverse functies binnen de afdeling Veiligheid & Handhaving. De belangrijkste hiervan zijn (handhavings)juristen, administratief medewerkers, personeelsplanners, kwaliteit en innovatieadviseurs, beleidsmedewerkers en een informatie­analist. Zij zorgen samen met hand­ having voor een zo efficiënt en effectief mogelijke uitvoering van de handhavingstaken. In 2025 zullen integrale handhaving en parkeerhandhaving vanuit het gebiedsgericht werken worden samengevoegd. Deze ontwikkeling wordt verder toegelicht in hoofdstuk 3.

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

4

ketenpartners ketenpartners. De samenwerking tussen veiligheid en handhaving speelt hierbij een belangrijke rol. De hotspots worden mede op basis van informatiegestuurd werken in kaart gebracht en gemonitord. Handhaving werkt iedere dag van de week, inclusief zondagen en feestdagen. In de basis wordt er gewerkt van 8.30 – 23.15 uur, waarbij er een dagdienst en een avonddienst is. Op zondag werken we van 13.00 – 21.30 uur. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld vanwege een bijzonder evenement of een actie, wordt er ook ’s nachts en in de vroege ochtend gewerkt.

2.2.1 Themagerichte aanpak Handhaving heeft een zeer breed takenpakket. Om hierin overzicht aan te brengen zijn de taken onderverdeeld in 12 thema’s: 1. afval 2. dieren 3. evenementen 4. fietsen 5. fiscale naheffingen 6. foutgeparkeerde voertuigen 7. horeca 8. jeugd

9. objecten openbare ruimte 10. ondermijning 11. overlastgevende personen 12. rijdend verkeer In hoofdstuk 4 worden de thema’s toegelicht. Ieder thema heeft een themahouder die de aanpak op het thema coördineert. Denk bijvoorbeeld aan het organiseren van acties, het maken van werkopdrachten en het afstemmen van een aanpak met interne en externe partners. Daarnaast wordt bij steeds meer thema’s gewerkt met thema-ambassadeurs. Dit zijn handhavers met extra kennis op dit thema die regelmatig op dit thema worden ingezet. Het streven is om vanaf 2025 bij ieder thema te gaan werken met thema-ambassadeurs.

2.2.2 Gebiedsgerichte aanpak Haarlem is onderverdeeld in 5 stadsdelen. Ieder stadsdeel heeft zijn eigen aandachtspunten waarop extra inzet nodig is. Handhaving werkt in gebiedsteams, zodat handhavers extra kennis opdoen en een netwerk opbouwen in hun eigen gebied. Handhavers zijn hiervoor regelmatig aanwezig in het eigen gebied. Ze hebben hierbij een belangrijke verbindende functie. Ze zijn zichtbaar, herkenbaar en aanspreekbaar voor bewoners, ondernemers, partners en wijkplatforms en zijn verantwoordelijk

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

5

voor het bevorderen van leefbaarheid en de bestrijding van overlast. Handhavers sluiten aan bij overleggen in de wijk en worden aangestuurd door een gebiedscoördinator handhaving. Zo kan er preventief worden ingespeeld op overlast of kan bestaande problematiek in een bepaald gebied effectief worden aangepakt.

2.2.3 Specialistische aanpak Naast de thema’s waar handhaving zich op concentreert, heeft handhaving een aantal specifieke taken. Deze zijn ondergebracht in 5 specialismen: 1. Meldcentrale 2. Camerahandhaving 3. Afvalscheiding (CAS) 4. Woon- en adresfraude 5. Bestuurlijk Toezicht Prostitutie (BTP) De specialismen worden verder toegelicht in hoofdstuk 5. Voor de specialismen is specifieke capaciteit vrijgemaakt om de taken uit te voeren. De werkzaamheden voor deze specialismen komen voort vanuit verschillende soorten beleid, bijvoorbeeld gericht op de inrichting van de openbare ruimte of openbare orde en veiligheid. Daarnaast omvat het ondersteunende werkzaamheden.

2.3 Veilig werken Handhavers in Haarlem worden, net zoals in andere gemeenten, regelmatig geconfronteerd met fysieke en verbale agressie. Er worden verschillende maatregelen genomen om het aantal incidenten te minimaliseren. Zo nemen alle handhavers meerdere keren per jaar deel aan trainingen en krijgen ze bijscholing. Daarbij wordt onder andere aandacht besteed aan de-escalerend optreden, aanhoudingstechnieken en verdedigingstechnieken. In het kader van de professionalisering worden handhavers ook opgeleid in communicatie en weerbaarheid, scenariogericht werken en volgen ze een bike-opleiding. Daarnaast zijn er specifieke trainingen voor omgang met bepaalde doelgroepen, zoals jeugd en bezoekers van evenementen en horeca. Handhavers hebben een uitgebreide uitrusting bestaande uit o.a. een steekvest, handboeien, bodycam en een C2000 portofoon. De portofoon staat in verbinding met zowel de eigen meldcentrale als de meldkamer van de politie. Een deel van de handhavers draagt sinds augustus 2024 ook een korte wapenstok. Wanneer er een incident heeft plaatsgevonden worden collega’s intern opgevangen door speciaal getrainde collega’s van het Bedrijfs Opvang Team (BOT). Zij zorgen voor goede nazorg na incidenten. Indien er behoefte is aan extra hulp worden collega’s daarnaar doorverwezen.

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

6

3 Ontwikkelingen: terugblik en vooruitblik 3.1

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt toegelicht welke belangrijke ontwikkelnigen zich op het gebied van handhaving hebben voorgedaan in 2024 en zich zullen gaan voordoen in 2025 en 2026. Dit gaat om zowel landelijke en regionale ontwikkelingen als lokale en organisatorische ontwikkelingen die invloed hebben op handhaving.

3.2 Werkinhoudelijke ontwikkelingen Toename (politie)taken De afgelopen jaren zijn de taken van handhaving uitgebreid en wordt er meer van handhaving verwacht. Dit komt onder andere door teruglopende capaciteit bij de politie. Dit maakt het noodzakelijk om de rol en taken van handhaving duidelijk te definiëren en daarin prioriteiten aan te brengen. Afspraken hierover met de politie zijn vastgelegd in een Handhavingsarrangement dat periodiek wordt geëvalueerd. Hierin wordt per thema beschreven wat de taken en bevoegdheden van zowel politie als handhaving zijn. Naast het feit dat er taken van de politie naar handhaving verschuiven, is er ook sprake van een nauwe samenwerking tussen handhaving en politie. De komende jaren wordt verder in deze samenwerking geïnvesteerd, bijvoorbeeld door het uitvoeren van gezamenlijke acties.

van 2025 wordt het Uitvoeringsplan Fietsparkeren vastgesteld in het college. In dit plan wordt dieper ingegaan op allerlei aspecten rondom fietsparkeren, zoals duidelijkere regels, betere communicatie en voldoende fietsstalplekken. In het Uitvoeringsplan Fietsparkeren wordt ook ingegaan op de capaciteit van handhaving. Handhaving werkt samen met Spaarnelanden, die verantwoordelijk is voor het ophalen van de fietsen en het beheer van het fietsendepot. Ook de randvoorwaarden en afspraken met Spaarnelanden worden toegelicht in het Uitvoeringsplan.

Ontwikkelingen parkeerbeleid Op woensdag 6 maart 2024 is een referendum georganiseerd over de ‘Nota Uitwerking Parkeerregulering’. Naar aanleiding van het referendum is het College in opdracht van de gemeenteraad in gesprek gegaan met de stad. In 2025 wordt een nieuwe parkeernota gepresenteerd waar ook parkeerhandhaving onderdeel van uitmaakt. Uit van de gevoerde gesprekken is een voorstel met verbeteracties gekomen. Een belangrijke verbeteractie voor handhaving is de digitalisering van de gehandicaptenparkeerkaart (GPK). Met een GPK mogen burgers met een beperking parkeren op een

Uitbreiding bevoegdheden Per 1 januari 2024 zijn de bevoegdheden van handhavers (boa’s domein I) uitgebreid op het gebied van verkeershandhaving. Specifiek gaat het om het handhaven op het niet voeren van juiste fietsverlichting, het gebruik van een mobiele telefoon op de fiets en het negeren van het rode verkeerslicht door fietsers en voetgangers. Vanaf 1 juni 2024 is de handhaving daarop daadwerkelijk gestart. In 2025 worden er nog een paar acties in samenwerking met politie uitgevoerd. Daarna zal handhaving zelfstandig acties uitvoeren op het niet voeren van de juiste fietsverlichting en het negeren van het rode verkeerslicht. Op het gebruik van een mobiele telefoon op de fiets wordt tijdens de reguliere werkzaamheden gehandhaafd.

Fietsplan Het aantal fietsen in Haarlem neemt toe, en daarmee ook de overlast van gevaarlijk geparkeerde en foutgeparkeerde fietsen. In het eerste kwartaal

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

7

parkeerplaats speciaal voor gehandicapten. Daarnaast mogen zij ook gratis parkeren op een betaalde parkeerplek op straat. Door het digitaliseren van de GPK is het mogelijk om efficiënter te handhaven en het oneigenlijk gebruik te verminderen. We sluiten aan bij de landelijke voorziening van SHPV. Naar verwachting wordt dit in de eerste helft van 2025 gerealiseerd.

Onderzoeken uitbreiding inzet horeca Handhaving wordt meerdere nachten per jaar ingezet, specifiek om horecagerelateerde overlast en overtredingen aan te pakken. Op basis van een aangenomen motie in de gemeenteraad wordt uitgezocht tegen welke kosten en voorwaarden het horecateam van de politie structureel kan worden aangevuld met gemeentelijke handhavers.

Uitbreiding uitrusting: korte wapenstok Vanaf augustus 2024 draagt een deel van de handhavers een korte wapenstok. Zo kunnen ze zichzelf beter beschermen in gevaarlijke situaties. De afgelopen jaren is er een toename geweest van agressie en geweld tegen handhavers. De korte wapenstok kan worden ingezet voor zelfverdediging in het geval van een incident. Alleen ervaren handhavers die een speciale training hebben gevolgd zijn bevoegd om een wapenstok te dragen. Het dragen van de wapenstok wordt nauw gemonitord en geëvalueerd. Na een periode van twee jaar kan de bevoegdheid voor het dragen van de wapenstok worden verlengd.

3.3 Organisatorische ontwikkelingen In- en uitstroom medewerkers In 2024 is er, net als in voorgaande jaren, een relatief groot verloop van handhavingsmedewerkers geweest. Dit is een bekend fenomeen bij veel gemeentelijke handhavingsorganisaties. Jonge medewerkers stromen vaak binnen enkele jaren door naar functies bij andere handhavingsorganisaties in het veiligheids- en leefbaarheidsdomein, zoals de politie, Marechaussee of Douane. Nieuwe medewerkers moeten eerst worden opgeleid voordat ze volledig inzetbaar zijn. Hoge in- en uitstroom beïnvloedt de beschikbare capaciteit en inzetbaarheid van handhaving en maakt prioritering noodzakelijk. Voor de werving van nieuw handhavingspersoneel is er een continue wervingscampagne. We werken met meerdere ROC’s samen om toekomstige medewerkers te vinden die na hun stage of opleiding bij de gemeente willen werken. Om personeel te behouden zijn de afgelopen jaren functies op verschillende

niveaus gecreëerd, zodat medewerkers kunnen doorgroeien. Er is ook aandacht voor een evenwichtige leeftijdsopbouw binnen handhaving om een gezond werkklimaat te bevorderen. Werving en behoud van medewerkers blijft ook voor 2025 en 2026 een aandachtspunt. In het eerste kwartaal van 2025 zal de gemeente Haarlem zichzelf online extra promoten als werkgever. Daarnaast zal er in 2025-2026 een benchmark worden uitgevoerd met andere gemeenten in de regio of van vergelijkbare grootte, om te bekijken welke stappen zij hebben genomen om een aantrekkelijke werkgever te zijn en blijven.

Digitale transitie en informatiegestuurd werken In 2024 is de afdeling Veiligheid & Handhaving gestart met het Programma Digitale Transitie. Het programma heeft drie hoofddoelen: (1) digitalisering van processen, (2) een robuuste en wendbare informatievoorziening en (3) digitaal fitte mede­ werkers. Dit jaar zijn verschillende projecten binnen het programma van start gegaan. In 2025 en 2026 zullen de effecten hiervan merkbaar worden binnen de organisatie. Verschillende handhavingsprocessen, zoals het afhandelen van meldingen en bestuursrechtelijke handhavingsprocessen, worden efficiënter en effectiever ingericht. Door de ontwikkeling van een dashboard wordt informatie beter toegankelijk en bruikbaar in de operatie. Dit ondersteunt onze ambitie om informatiegestuurd te werken. De digitalisering van processen en de introductie van nieuwe werkwijzen vragen om andere vaardigheden van medewerkers. Zij zullen daarom training en opleidingen ontvangen, om hen in staat te stellen mee te gaan in de transitie.

Gebiedsgericht handhaven In 2025 gaan het parkeerteam en integrale handhaving gezamenlijk gebiedsgericht werken. Daarbij werken we naar één handhavingsteam per gebied toe. De samenvoeging komt voort uit de steeds nauwere samenwerking tussen de teams, ontwikkelingen binnen het gebiedsgericht werken en de wens om de handhavingsorganisatie toekomstbestendig in te richten. De samenvoeging leidt tot een robuuster en flexibeler team. Door de inzetbaarheid van medewerkers te vergroten kan beter worden ingespeeld op de behoeften van de stad. Dit verbetert de kwaliteit van onze dienstverlening. De nieuwe organisatiestructuur wordt momenteel verder uitgewerkt.

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

8

4 Thema’s Handhaving 4.1 Inleiding Onze handhavingstaken zijn onderverdeeld in 12 thema’s. De thema’s worden in dit hoofdstuk toegelicht en geprioriteerd. Prioriteren is noodzakelijk, omdat het niet altijd mogelijk is om overal op toe te zien en alles te handhaven. We werken met twee soorten prioriteiten, namelijk stadsbrede prioriteiten en gebiedsprioriteiten. 1. Stadsbrede prioriteit: er wordt in heel Haarlem met voorrang en proactief ingezet op dit thema. Er wordt in alle gebieden verhoudingsgewijs extra capaciteit en middelen vrijgemaakt op dit thema. Stadsbrede prioriteiten zijn afval, fiscale handhaving, foutgeparkeerde voertuigen en jeugd. 2.  Gebiedsprioriteit: er wordt in één of meer gebied(en) met voorrang en proactief ingezet op dit thema. Er wordt verhoudingsgewijs extra capaciteit en middelen voor vrijgemaakt in de geprioriteerde gebieden. Gebiedsprioriteiten zijn evenementen, fietsen, horeca, ondermijning en overlastgevende personen.

Er zijn maximaal 6 prioriteiten gesteld per gebied. Voor het gebied Centrum geldt een uitzondering, omdat relatief meer handhavingsthema’s hier intensieve aandacht behoeven. Uiteraard betekent het stellen van prioriteiten niet dat van handhaving op niet-geprioriteerde thema’s wordt afgezien. Wel gaat er verhoudingsgewijs minder inzet naartoe in vergelijking tot de geprioriteerde thema’s. We zetten bijvoorbeeld handhaving in wanneer er sprake is van (meerdere) meldingen, bij heterdaadsituaties en excessen.

4.2 Stadsbrede prioriteiten 4.2.1 Afval Het thema afval heeft prioriteit in de hele stad. Het gaat hierbij om het verkeerd aanbieden van huishoudelijk afval, bedrijfsafval, grofvuil en zwerfafval. Uit de Inwonerspeiling van 2023 blijkt dat 35% van de Haarlemmers meer aandacht wil voor afval en vuil op straat. Dit is het hoogste percentage van alle bevraagde thema’s en scoort hoog in alle

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

9

stadsdelen. Afvaloverlast beïnvloedt de leefbaarheid van de stad en kan bij escalatie leiden tot ongedierte, schade aan openbaar groen en verkeersveiligheidsproblemen. Door afvaloverlast te verminderen wordt bijgedragen aan een beter straatbeeld, een verhoogd veiligheidsgevoel en de duurzaamheid van de stad. Voor de aanpak van afvaloverlast is het belangrijk om zowel sanctionerend als preventief op te treden. Meerdere keren per week bezoekt handhaving de afvalhotspots. Dit zijn locaties waar deze overlast regelmatig plaatsvindt. Hierbij wordt nauw samengewerkt met Spaarnelanden. Er wordt gewaarschuwd en bekeurd bij het verkeerd aanbieden van verschillende soorten huishoudelijk afval en bedrijfsafval. Daarnaast voert handhaving prikacties uit met scholen en buurtbewoners om (zwerf)afval op te ruimen. Het doel is om inwoners bewust te maken van de overlast die afval veroorzaakt en samen te zorgen voor een schonere stad.

4.2.2 Fiscale naheffingen Het thema fiscale naheffingen is een stadsbrede prioriteit vanwege de grote parkeerdruk in Haarlem. Betaald parkeren moet inwoners en bezoekers ontmoedigen om de auto te nemen. Haarlem heeft

zes zones met betaald parkeren, waarbij de tarieven per zone kunnen verschillen. De tijden van het betaald parkeren zijn overal hetzelfde. Handhaving controleert met de scanauto of voertuigen in bezit zijn van een geldig parkeerrecht. Dit parkeerrecht kan op verschillende manieren verkregen worden: via een vergunning, betaling bij een parkeerautomaat of via een app, aanmelding bij bezoekersparkeren, (bedrijfs)ontheffing of gehandicaptenparkeerkaart. Wanneer er geen geldig parkeerrecht is, wordt een fiscale naheffing opgelegd.

4.2.3 Foutgeparkeerde voertuigen Het thema foutgeparkeerde voertuigen omvat verschillende parkeerovertredingen, overtredingen van het stilstaanverbod, onrechtmatig parkeren op gehandicaptenparkeerplaats en het veroorzaken van gevaar of hinder. Vanwege de vele meldingen die hierover binnenkomen, heeft dit thema prioriteit voor heel Haarlem. Veruit de meeste handhavingsmeldingen gaan over parkeeroverlast van auto’s en motoren. Dit geeft aan dat er veel overlast wordt ervaren, bijvoorbeeld van foutgeparkeerde voertuigen op straathoeken.

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

10

Om deze overlast zoveel mogelijk terug te dringen wordt er, naast het handhaven op meldingen, proactief ingezet op overlastlocaties. Dagelijks worden locaties bezocht waar veel parkeeroverlast voorkomt en wordt er actief gehandhaafd op overtredingen. Bij gevaar of hinder wordt er direct bekeurd.

4.2.4 Jeugd Het thema jeugd is geprioriteerd voor de hele stad. Jeugdoverlast is een breed thema met een variatie aan overtredingen en vereist een specifieke aanpak ten opzichte van volwassen overlastgevers. Overtredingen die onder dit thema vallen zijn bijvoorbeeld alcohol- en middelengebruik door personen onder de 18 jaar, het betreden van verboden terrein (artikel 461 Wetboek van Strafrecht) en geluids- en afvaloverlast. Daarnaast kan de overlast ook bestaan uit groepsvorming op hangplekken en het uitdagen van omwonenden. Sommige van deze overtredingen zijn niet jeugdspecifiek en komen ook voor bij andere handhavingsthema’s. Uit de Inwonerspeiling van 2023 blijkt dat 24% van de inwoners meer aandacht wil voor overlast van groepen jongeren. Jeugdoverlast wordt op verschillende manieren aangepakt. Dit gebeurt door het preventief contact maken met jeugd, controles op bekende overlastlocaties in de gebieden, het oppakken van meldingen en het uitvoeren van specifieke (integrale) handhavingsacties. Tijdens deze controles en acties worden

gegevens van jongeren genoteerd om hen uit de anonimiteit te halen. Ook wanneer er geen sprake is van overlast, wordt contact gemaakt met jongeren, bijvoorbeeld tijdens controles of geplande evenementen met Jongerenwerk. Een aantal handhavers heeft een extra opleiding gevolgd en is nu jeugdboa. Zij hebben een aantal extra taken met betrekking tot jeugd, zoals het in kaart brengen van de groepsdynamiek van overlastgevende jeugdgroepen, het bijwonen van overleggen om informatie uit te wisselen met partners, en het brengen van huisbezoeken aan ouders wanneer een jongere vaker in beeld komt.

4.3 Gebiedsprioriteiten 4.3.1 Evenementen Het thema evenementen is een gebiedsprioriteit in Centrum en Zuidwest. Dit betekent dat ook bij kleinere evenementen in deze stadsdelen handhaving wordt ingezet. De meeste evenementen vinden plaats in het Centrum en Zuidwest en hierbij wordt verhoudingsgewijs de meeste overlast ervaren. Bij de grote evenementen, ook buiten Centrum en Zuidwest, is er altijd handhavingsinzet. Er wordt dan integraal samengewerkt met verschillende afdelingen van de gemeente, politie en andere veiligheidspartners. Veelvoorkomende overlast rondom evenementen bestaat uit wildplassen, alcoholgebruik onder de 18 jaar, parkeeroverlast, jeugdoverlast en geluidsoverlast. Handhaving van het thema evenementen bestaat uit twee delen. Ten eerste wordt er toezicht gehouden op hierboven genoemde overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) rondom het evenemententerrein. Daarnaast vindt er controle plaats op de vergunningseisen en op naleving van de Alcoholwet.

4.3.2 Fietsen Onder het thema fietsen verstaan we geparkeerde fietsen. De meest voorkomende overtredingen zijn foutgeparkeerde fietsen en weesfietsen. Dit thema heeft prioriteit in Centrum en Noord. In het Centrum is een aantal aangewezen gebieden waar verkeerd geparkeerde fietsen sneller kunnen worden verwijderd. In Noord is er veel overlast van foutgeparkeerde fietsen bij het station, rondom belangrijke busroutes en in de omgeving van de Generaal

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

11

Cronjéstraat. Dit komt mede door veel dubbele bewoning van panden, waardoor er extra fietsen in de openbare ruime staan. De aanpak van foutgeparkeerde fietsen en weesfietsen gebeurt door middel van labels, waarbij verschillende termijnen gelden per soort overtreding. Na het aflopen van de termijn worden de fietsen in samenwerking met Spaarnelanden verwijderd.

4.3.3 Horeca

leeftijdsgrensaanduiding, de juiste vergunning(en), kansspelexploitatie, het alleen schenken van alcohol aan personen van 18 jaar of ouder en correcte terrasafmetingen. Tijdens horecacontroles wordt ook gelet op overlast van bezoekers, zoals wildplassen, geluidsoverlast en vandalisme. Bij horecazaken in het centrum worden preventief terrassenpinnen geslagen, zodat voor zowel de ondernemer als handhaving duidelijk is waar het terras mag staan. Sanctionering vindt plaats volgens het Horecasanctiebeleid.

Het thema horeca gaat over horecagelegenheden en de overtredingen die hier kunnen plaatsvinden. Handhaving controleert op de naleving van de Alcoholwet, Wet op de Kansspelen, exploitatievergunning en de Haarlemse regels voor terrassen. Onder de Alcoholwet vallen verschillende aspecten, zoals het hebben van de juiste vergunningen en het verbod op schenken aan personen onder de 18 jaar. In de Haarlemse regels voor terrassen is onder andere vastgesteld wat de terrasafmetingen mogen zijn in het Centrum. Dit thema is in het gebied Centrum geprioriteerd, omdat hier veruit de meeste horecazaken zijn gevestigd en er Terasseninrichtingsplannen zijn vastgesteld.

4.3.4 Ondermijning

De aanpak van horecaovertredingen gebeurt door middel van controles. Horecazaken worden bezocht en onder andere gecontroleerd op de aanwezigheid van een op de vergunning vermelde leidinggevende,

De rol van handhaving op dit thema is vooral het signaleren van mogelijke ondermijningsactiviteiten. Signalen worden doorgegeven aan het Ondermijningsteam van de afdeling Veiligheid & Handhaving,

Criminelen maken regelmatig voor illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven en diensten. Door ondermijning vervagen normen en neemt het gevoel van veiligheid en leefbaarheid af. Het thema ondermijning is iets wat vaak niet erg zichtbaar is, maar wel degelijk aangepakt dient te worden. Illegale ondermijnende activiteiten bestaan bijvoorbeeld uit drugshandel en -productie, witwassen van geld, arbeidsuitbuiting, vastgoedfraude en bedreiging en intimidatie. Dit thema heeft prioriteit in Schalkwijk, Oost en Noord, omdat hier de meeste acties en eigen waarnemingen van handhaving zijn.

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

12

dat hier opvolging aan geeft. Daarnaast worden er integrale controles uitgevoerd, waarbij handhaving een toezichthoudende en handhavende rol vervult. Bij deze controles wordt vaak samengewerkt met de politie, arbeidsinspectie, Omgevingsdienst en andere interne en externe partners.

4.3.5 Overlastgevende personen Onder het thema overlastgevende personen valt de brede aanpak van diverse soorten overlast die mensen vanwege hun gedrag kunnen veroorzaken. Het omvat de handhaving op verschillende overtredingen van de APV, zoals wildplassen, slapen op de weg, alcohol- en drugsgebruik, verward gedrag, vandalisme, geluidsoverlast, bedelarij, dealen en overlast gerelateerd aan horecabezoekers. Dit thema heeft prioriteit in het Centrum om verschillende redenen. In het Centrum zijn veel faciliteiten, waardoor het er vaak druk is. Er is veel horeca en het is gemakkelijk om alcohol te verkrijgen. Daarnaast zijn er in het centrum relatief veel opvanglocaties voor verschillende doelgroepen die extra zorg en aandacht behoeven. Handhaving controleert regelmatig locaties waar veel overlast wordt gemeld. Als het gaat om overlastgevende personen die dakloos zijn of (O)GGZ problemen hebben, verwijst handhaving hen door naar geschikte locaties, zoals de 24-uursopvang. Het uitschrijven van een bekeuring bij dakloze mensen is weinig effectief. Het uitgangspunt is bij deze specifieke doelgroep om te waarschuwen. Indien nodig wordt opgeschaald naar een gebiedsverbod, waarbij wordt samengewerkt met de politie.

4.4.2 Objecten openbare ruimte Het thema objecten openbare ruimte omvat een breed scala aan overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de Bomenverordening Haarlem. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om voertuigen of objecten die zonder vergunning of te langdurig op de openbare weg staan, zoals containers. Daarnaast vallen ook het innemen van openbare grond, bomen en overhangend groen onder dit thema. In de basis wordt er een handhavingsprocedure op deze thema’s gestart wanneer er sprake is van excessen, spoed of één of meerdere meldingen.

4.4.3 Rijdend verkeer Het thema rijdend verkeer gaat onder andere over de handhaving op het negeren van verkeersborden, de helmplicht en het niet gebruiken van de rijbaan. Sinds 2024 heeft handhaving nieuwe bevoegdheden gekregen op dit thema en wordt er gehandhaafd op het niet voeren van juiste fietsverlichting, het gebruik van een mobiele telefoon op de fiets en het negeren van het rode verkeerslicht door fietsers en voetgangers. Wanneer een handhaver op heterdaad een overtreding constateert, dan wordt hierop gehandeld. Daarnaast zal een aantal acties per jaar worden uitgevoerd, waar mogelijk in samenwerking met de politie.

4.4 Overige thema’s 4.4.1 Dieren Binnen het thema dieren houdt handhaving zich voornamelijk bezig met hondenoverlast, zoals loslopende honden, het niet opruimen van uitwerpselen en gevaarlijke honden. In de praktijk is het vaak lastig om overtredingen op heterdaad te constateren. Op hondenoverlast wordt daarom voornamelijk gehandhaafd op basis van meldingen. Daarnaast worden jaarlijks een aantal acties uitgevoerd op locaties waar relatief veel hondenoverlast wordt ervaren. Deze acties hebben, naast het verminderen van de overlast, ook als doel om de verantwoordelijkheid van hondenbezitters te benadrukken. Wanneer een handhaver een overtreding op heterdaad constateert, zal hierop gehandeld worden.

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

13

5 Specialismen Handhaving Naast de thema’s heeft handhaving een aantal specialismen. Voor de specialismen is specifieke capaciteit vrijgemaakt om de taken uit te voeren. Werkzaamheden komen voort vanuit verschillende soorten beleid, bijvoorbeeld gericht op de inrichting van de openbare ruimte of openbare orde en veiligheid. Daarnaast omvat het ondersteunende werkzaamheden. Hieronder wordt een toelichting gegeven op de verschillende specialismen.

De afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in het professionaliseren van de Meldcentrale, onder andere door trainingen en verbeterde werkplekken. De komende jaren gaan we verder aan de slag met een efficiëntere werkwijze voor het uitzetten en afhandelen van meldingen door middel van digitalisering en slimmere werkprocessen.

5.1 Meldcentrale

De gemeente gebruikt kentekencamera’s voor het handhaven op geslotenverklaringen en de Milieuzone. Het is wettelijk verplicht dat het sanctioneren en uitkijken van camerabeelden gebeurt door een opsporingsambtenaar. Deze taak wordt dan ook uitgevoerd door specifieke opsporingsambtenaren. Geconstateerde overtredingen worden doorgezet naar het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), die voor de verdere afhandeling zorgt. Daarnaast wordt er een maandelijkse schouw uitgevoerd om de bebording te controleren. Per 1 juni 2025 wordt de zero-emissiezone ingevoerd. Vanaf dat moment zal de huidige Milieuzone vervallen en wordt er gehandhaafd op de zero-emissiezone.

De Meldcentrale is de spin in het web van hand­ having. De Meldcentrale is digitaal en telefonisch bereikbaar voor burgers en ondernemers die een handhavingsmelding willen maken. De centralisten zetten meldingen uit bij handhavers en coördineren de inzet van de handhavers op straat. De Meld­ centrale heeft daarbij een belangrijke rol in het waarborgen van de veiligheid van onze handhavers. Centralisten staan in contact met de politie voor het delen van belangrijke informatie en het bieden van versterking aan elkaar.

5.2 Camerahandhaving

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

14

5.3 Afvalscheiding (CAS) In Haarlem wordt ingezet op een schonere en duurzamere stad door afvalscheiding te bevorderen. Dit wordt Circulair Afval Scheiden (CAS) genoemd. Door afval goed te scheiden, kan het efficiënt worden verwerkt en gerecycled, wat zorgt voor minder overlast en een prettige leefomgeving. Spaarnelanden is hierbij een belangrijke samenwerkingspartner. Om bewoners en ondernemers te stimuleren hun afval te scheiden zijn er verschillende containers voor diverse soorten afval, zoals PMD (plastic, blik en pak), papier, Gft (groente-, fruit- en tuinafval) en restafval. Afvalscheidingsspecialisten controleren duobakken voor plastic en papier, evenals de Gft-containers om ervoor te zorgen dat deze correct worden aangeboden. Daarnaast worden de ondergrondse en bovengrondse containers voor plastic en papier gecontroleerd om te zien of er voldoende capaciteit is. Met bewoners en ondernemers wordt gesproken over het belang van afvalscheiding en het juiste gebruik van de containers. Afvalscheidingsspecialisten werken hiernaast samen met gebiedshandhavers voor de aanpak van bijplaatsingen, waarbij afval naast de ondergrondse containers wordt gezet. Hiervoor worden dagelijkse controles uitgevoerd op hotspots. Dit zijn plekken waar veel overlast van afval is.

5.4 Woon- en adresfraude Binnen het handhavingsteam zijn specifieke toe­ zichthouders binnen de afdeling die adres­controles uitvoeren. Het doel hiervan is het herkennen en herstellen van incorrecte adresgegevens in de Basis Registratie Personen (BRP). Bij de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) werken overheden samen om tot een correcte adresregistratie te komen. Deze

samenwerking is één van de manieren waardoor adressen en personen in beeld komen bij de gemeente waarvan het vermoeden bestaat dat de inschrijving niet correct is. Na een vooronderzoek wordt een huisbezoek afgelegd om de feitelijke situatie vast te kunnen stellen. Indien blijkt dat de feitelijke situatie afwijkt van de administratieve werkelijkheid wordt hiervan melding gemaakt, zodat de registratie gecorrigeerd kan worden. Waar nodig vindt er afstemming plaats met andere afdelingen en/of externe partners, zoals politie, woningcorporaties en verhuurders.

5.5 Bestuurlijk Toezicht Prostitutie (BTP) Bestuurlijk Toezicht Prostitutie (BTP) is een regionaal project dat valt onder het samenwerkingsverband NH – Samen Veilig. De gemeente Haarlem is vanuit het regionale project regiehouder voor gemeenten binnen het district Kennemerland. Door een team toezichthouders, het Prostitutieteam Kennemerland, worden controles gecoördineerd in alle gemeentes uit de Veiligheidsregio Kennemerland. Er wordt samengewerkt met toezichthouders uit verschillende gemeenten, die allen een specifieke opleiding hebben gevolgd voor het uitvoeren van deze taken. In 2025 en 2026 worden door het Prostitutieteam Kennemerland in wisselende samenstelling tweewekelijkse controles uitgevoerd op zowel vergunde als niet-vergunde prostitutie. Daarbij wordt er gelet op signalen van mensenhandel, uitbuiting, maar ook de algemene gezondheid en werkomstandigheden van sekswerkers. Ook wordt er veel geïnvesteerd in bewustwording op het thema van seksuele uitbuiting. Bij de controles zijn ook hulpverleningsinstanties aanwezig. Door hen kan indien nodig direct passende hulp worden aangeboden aan de sekswerkers.

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

15

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, December 2024 Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl

Uitvoeringsprogramma Handhaving | 2025-2026

16