3. Bijlage 2: Jaarverslag 2021 FHM

FRANS HALS Op 1 september 2021, de dag waarop Frans Hals in 1666 werd begraven, werd op zijn grafzerk in de Grote of Sint Bavokerk een nieuwe plaquette onthuld. Bij deze feestelijke onthulling hebben Ann Demeester en conservator oude kunst Norbert Middelkoop namens het museum gesproken. Met particuliere steun via de KBFUS, werd in 2021 gewerkt aan de Frans Hals oeuvrecatalogus door prof. dr. Grimm. De oeuvrecatalogus zal in november 2023 verschijnen als RKDStudies. 32

LEZINGEN EN PRESENTATIES

het publieksprogramma bij de tentoonstelling Frans Hals: the Male Portrait, Wallace Collection, Londen, 27-10-2021 (online).

Het Frans Hals Museum verzamelt, beheert, onderzoekt en presenteert kunstwerken uit de eigen collectie en aanverwante kunstwerken. Daarover doet het museum geregeld verslag in lezingen, (wetenschappelijke) artikelen, catalogi en andere publicaties.

OVERZICHT PUBLICATIES: • Melanie Bühler, Tortured Disney, False Truths and Conflicted Memes, in: Arts of the Working Class, Issue 19: Anticristos, December 2021, 52f. • Norbert Middelkoop, Definition through Appreciation: The Corporate Group Portrait from the Seventeenth until the Twenty-First Century, in: M. Osnabrugge (red.), Questioning Pictorial Genres in Dutch SeventeenthCentury Art. Definitions, Artistic Practicves, Market & Society (Gouden Eeuw. New Perspectives on Dutch Seventeenth-Century Art, Vol. II), Turnhout 2021, pp. 142-164. • Marrigje Rikken, Pieter Aertsen, Vleesstal met de Heilige Familie 1551, in 100 Meesterwerken. Codart Canon. Nederlandse en Vlaamse kunst, 1350-1750, Tielt 2021, pp. 82-83. • Marrigje Rikken, Jacob Jordaens en Frans Hals: eigenzinnige stijl, gericht op burgers, in: Thuis bij Jordaens (OKV), Gent 2021, p. 7. • Jessica Roeders, Liesbeth Abraham en Mireille te Marvelde, X-ray Fluorescence Spectroscopy in Painting Analyses: Undergraduate Classroom, Teaching Laboratory, and Research en Multispectral and Hyperspectral Reflectance Imaging Spectrometry (VIS, VNIR, SWIR) in Paintings Analyses: Undergraduate Teaching and Interfacial Undergraduate Research at the Nexus of Chemistry and Art, in: Erich, S.

Uffelman et al, Contextualizing Chemistry in Art & Archaeology: Inspiration for Instructors, (ACS Symposium Series; American Chemical Society), Washington DC 2021, pp. 135-164 en 166-216.

OVERZICHT LEZINGEN: • Liesbeth Abraham, Case study: Water in Oil Paintings, two paintings by Jan De Bray, voor internationale bijeenkomst Discussion on water in oil paint, 17-032021 (online) en bijdrage aan Supporting preventive conservation strategies for oil paintings with water transport modelling voor dezelfde onderzoeksgroep in Valencia op 2-12-2021 (online) • Melanie Bühler, Some Reflections on Collecting from a Transhistorical Perspective - The Case of the Frans Hals Museum, voor Empowering Voices in the Art World, ArtTable Nederland at Framer Framed, 04-2021 • Mireille te Marvelde, History of Wax-resin Lining, voor The Dutch Method Unfolded, Masterclass on waxresin lining, Universiteit van Amsterdam, 29-01-2021 (online) • Mireille te Marvelde en Liesbeth Abraham, History of Wax-resin Lining in the Frans Hals Museum Haarlem, voor The Dutch Method Unfolded, Masterclass on wax-resin lining, Universiteit van Amsterdam, 29-06-2021 (online) • Mireille te Marvelde en Jessica Roeders, Voortgang van het Heemskerck project, voor de internationale expertgroep van dit project, 17-3-2021 (online) en voor Beminnaers van het museum, 22-04-2021 (online) • Norbert Middelkoop, The (In)dispensibility of Missing Pieces, voor de advisory committee van Operatie Nachtwacht, aangevuld met extern gehoor, Amsterdam, 25-05-2021 (online) • Norbert Middelkoop, The Amsterdam cityscape in the Golden

Age: from representation tool to conversation piece, voor het symposium Imaginary places, real territories. Territorial imagery and the creation of Dutch identities (1579-1702), Parijs, Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne, 07/08-10-2021 (hybride) • Norbert Middelkoop, De Amsterdamse groepsportretten, voor de museumgidsen van Museum IN gebaren (onderdeel van de Stichting IN gebaren, training- en kenniscentrum inclusie in Nederlandse Gebarentaal), 20-12-2021 (zoom) • Marrigje Rikken, Frans Hals: Virtuosity and Vice, voor 33

PUBLIEK De afdeling Publiek bestaat uit twee elkaar versterkende teams. Het team Marketing & Communicatie maakt met aansprekende campagnes het museum zichtbaar en aantrekkelijk voor (potentiële) bezoekers. Het team Educatie & Publiek verzorgt de doelgroepgerichte interpretatie van de inhoud van collecties, tentoonstellingen en onderzoek in het museum en met gerichte outreach. DOELGROEPENBELEID

Museum wil daarom elk Haarlems kind bereiken. Dit doet het via onderwijs, families en duurzame samenwerkingsverbanden met inclusiepartners. Het museum werkt daarbij niet voor, maar met de doelgroep: door co-creatie en publieksonderzoek proberen we de grootst mogelijke impact te bereiken. In lijn met de propositie ‘Anders kijken, meer zien’, wil het museum de jeugd stimuleren om anders te kijken naar kunst, naar zichzelf en naar de wereld om hen heen. In onze zeer diverse maatschappij is dit een competentie die iedereen hard nodig heeft.

In 2021 is het nieuwe doelgroepenbeleid geïmplemen­ teerd via twee lijnen: een Customer Experience traject en Meten is weten. Met dit nieuwe beleid speelt het Frans Hals Museum niet alleen in op vraag uit de markt, maar maakt het zichzelf ook toekomstbestendig. Het Frans Hals Museum focust op de volgende doelgroepen: • museumliefhebbers uit Nederland • buitenlandse toeristen • jeugd van 4 tot en met 18 jaar Het museum wil graag een sterkere rol spelen in zijn directe omgeving en bovendien inclusiever en meer divers zijn. Rekening houdend met de financiële middelen en de demografische ontwikkelingen in Haarlem en omstreken is ‘jeugd’ daarom focusdoelgroep op dit gebied.

CUSTOMER EXPERIENCE TRAJECT In het intensieve Customer Experience traject (CX) dat is uitgevoerd, is gewerkt vanuit een projectgroep met vertegenwoordigers uit allerlei afdelingen van het museum. De projectgroep heeft voor elke doelgroep een persona ontwikkeld, de klantreis van voor, tijdens en na bezoek in kaart gebracht en een roadmap met verbeterpunten opgesteld. Om CX te borgen zijn binnen het museum multi­ disciplinaire klantenteams opgericht. Zij monitoren de ontwikkelingen in de persona’s en jagen kansen aan voor verbetering in bereik en waardering. Ook zijn alle medewerkers getraind over de persona’s en is informatie over de persona’s toegevoegd aan het vaste inwerktraject van nieuwe medewerkers, inclusief vaste partners zoals Hôtes Cultures en Cleeff.

VOOR ELK HAARLEMS KIND Jeugd is in de regio Haarlem een van de grootste leeftijdssegmenten, met een grote diversiteit aan achtergronden en opleidingsniveaus. Door de inclusiefocus te leggen bij jeugd wil het museum relevanter worden voor jeugd en jongeren. Hiermee wordt de drempel voor participatie later in het leven verkleind. Het Frans Hals Museum is immers het kunstmuseum van Haarlem voor elke Haarlemmer, nu en in de toekomst. Het Frans Hals 34

we minder jeugd, mede doordat veel (groeps)activiteiten vanwege coronamaatregelen niet door konden gaan.

METEN IS WETEN De verbeterslag van datamonitoring is voortgezet. Naast bezoekcijfers is na de lockdown ook het doorgaand publieksonderzoek herstart, is er een enquête bij alle boekbare programma’s ontwikkeld en wordt media-aandacht doorlopend gemonitord.

Online groeide het bereik van het museum in 2021. Het aantal volgers steeg op alle kanalen. Het websitebezoek daalde, maar afgezet tegen het lagere percentage bezoekers dat het museum ontving en rekening houdend met de periodes dat het museum volledig moest sluiten, is ook dit zeer binnen de perken gebleven. Door lockdownacties zoals Zie jezelf anders, wisten we op de website en social media toch binding met ons publiek te houden. Het mediabereik van het museum steeg met 116% en de mediawaarde met 283%. Naast aandacht voor de tentoonstellingen en programmering, genereerde de gevolgen van de lockdown voor de culturele sector veel media exposure. Dit werd versterkt doordat directeur Ann Demeester zich opwierp als woordvoerder voor de kunstsector in nood, met optredens in onder andere Op1, De Vooravond, Buitenhof, Tijd voor Max en M. Toen zij in juli aankondigde het Frans Hals Museum te vertalen zorgde dit wederom voor een piek in het mediabereik.

MARKETING & COMMUNICATIE Zowel in het museum als online lag in 2021 vanwege de coronamaatregelen de focus op regionaal en lokaal bezoek. CORONA BEÏNVLOEDT BEREIK De ingrijpende coronamaatregelen zorgden ook in 2021 voor lagere bezoekcijfers dan normaal. Toch heeft het Frans Hals Museum in 2021 nog 38.876 bezoekers mogen ontvangen. Het museum was dit jaar tot juni en vanaf 19 december gesloten vanwege lockdowns. Maar in de geopende maanden ontving het museum gemiddeld meer bezoekers per maand dan in 2020. Het merendeel van de bezoekers kwam uit Nederland. Buitenlandse bezoekers waren er net als vorig jaar substantieel minder. 53% van de bezoekers had een Museumkaart. Ook ontvingen

2020

2021

369.820 342.478

Websitebezoeken -7% 9.342 10.690

Volgers Instagram +14%

13.382 13.537

Volgers Facebook +1% 5.843 6.116

Volgers Twitter +5% 3.514

Volgers LinkedIn +49%

8.894 9.633

Nieuwsbrief +8% Onderwijsnieuwsbrief +44% Net Promoter Score

5.240

106 153 54 58.525.430 126.448.410

Mediabereik +116% € 830.288,-

Mediawaarde +283%

35

€ 3.181.596,-

mee en stelde portretfoto’s van Haarlemse artiesten tentoon achter de ramen van locatie Hof. Op 13 april gaf Hoofd Collecties Marrigje Rikken in Nederland Unlocked een online college over Frans Hals en De Magere Compagnie. Het college werd via Youtube 940 keer bekeken. Het Frans Hals Museum deed in april 2021 ook mee aan de campagne ‘Kunsthonger’ van Amsterdam&Partners, om het belang van de heropening van de musea onder de aandacht te brengen. Voor de deur van locatie Hof werd een video opgenomen waarin een Haarlems gezin vertelde waarom museumbezoek belangrijk voor hen is.

WEBSITE Naar aanleiding van het Customer Experience traject heeft bureau CG met een testpanel de gebruiks­ vriendelijkheid van de website onderzocht. Dit leidde tot een verbeterplan, dat vanaf eind 2021 wordt doorgevoerd. ONLINE TICKETING/SALES In 2021 zijn de eerste stappen gezet om ook Destination Management Companies en touroperators online te bedienen.

ACTIVITEITEN

FRANS HALS VOOR THUIS Met de webpagina Frans Hals voor thuis vonden bezoekers inspiratie en activiteiten voor thuis, waarin we hen uitdaagden om zelf kunst te maken. Zo konden zij ook thuis anders kijken en meer zien. De activiteiten bestonden bijvoorbeeld uit de fotowedstrijd Zie Jezelf Anders, een mini-tekenworkshop door kunstenaar Jelle Strikwerda en een kleurplaat van de schuttersstukken.

Vanwege de sluitingen door lockdowns, is actief ingezet op online zichtbaarheid. Tijdens de lockdowns werd er met verschillende partners samengewerkt om ook met een gesloten museum op andere manieren ons publiek zingeving te bieden door kunst. Directeur Ann Demeester gaf college kunstgeschiedenis in twee reeksen voor de School of Life. Dit genereerde veel aandacht voor het museum, wat mede versterkt werd door winacties. Van 26 maart t/m 23 april organiseerde poppodium Patronaat samen met verschillende culturele instellingen en (podium) fotografen in Haarlem de wandeling Walk This Way. Het Frans Hals Museum deed als enige museum

ZIE JEZELF ANDERS – ONLINE FOTOWEDSTRIJD Om publiek online te blijven inspireren tijdens de lockdown organiseerde het Frans Hals Museum van 5 januari t/m 28 februari samen met kunstenaar Angela Tellier de online fotowedstrijd ‘Zie jezelf anders’. Dat 36

“Wat een eer dat mijn fotoinzending in hetzelfde gebouw mag zijn als het werk van Frans Hals!! Dank jullie wel! Hopelijk kunnen musea snel weer de deuren openen.”  Rosa Navarro (gedeelde 2e plaats)

inzendingen van de fotowedstrijd ook tentoongesteld in Studio F, zodat bezoekers er ook nog aan mee konden doen. Daarbij is op de website een aparte webpagina aangepakt, specifiek gericht op de winnende inzendingen en de educatieve video met foto-opdracht.

er behoefte was aan zo’n creatieve activiteit voor thuis, bleek uit de bijna 600 inzendingen van mensen die de uitdaging van de wedstrijd aannamen en een zelfportret maakten zonder nadruk te leggen op hun gezicht.

RESULTATEN Deelname: • 586 inzendingen Bereik: • 7257 sessies op de webpagina en 1096 sessies op de prijsuitreiking pagina • Gemiddeld 1.02 minuut op de pagina • 46 vermeldingen in nieuwsmedia met een gezamenlijk bereik van 1.247.865 • 69 vermeldingen op social media (excl. LinkedIn) • 258.456 impressies betaalde social campagne

Tijdens een online prijsuitreiking zijn op 22 maart de winnaars van de fotowedstrijd bekendgemaakt. Uit de vele inzendingen zijn de foto’s van Brenda Onana, Rosa Navarro en Jasmijn door de jury geselecteerd als beste inzendingen. Het stijlvolle, mysterieuze portret In mijn duisternis van Brenda Onana werd verkozen tot winnaar van de hoofdprijs: een persoonlijke fotoworkshop door Tellier. Vanwege het overweldigende aantal inzendingen en de kwaliteit ervan, kozen juryleden Ann Demeester, kunstenaar Angela Tellier en Kirsten van de Haarlemse Kinderraad ieder ook een persoonlijke favoriet. Zowel de drie winnende foto’s als de eervolle vermeldingen waren vanaf de heropening van het museum in juni door alle bezoekers aan locatie Hof te bekijken in Studio F. Deze wedstrijd werd gepromoot via een lokale outdoor en out-of-home campagne, social media campagne, partnermailing, advertentiecampagne en actieve persbenadering.

Presentatie: • 2.232 sessies op de webpagina • Gemiddeld 1.24 minuut op de pagina • 2409 sessies op de opdracht-pagina

EDUCATIE EN PUBLIEK Team EP brengt het motto van het museum ‘Anders kijken, meer zien’ in de praktijk. Dit gebeurt aan de hand van doelgroepgerichte interpretatie en met

Zodra het museum heropende, zijn de winnende 37

“Het Frans Hals Museum heeft een groot voordeel qua collectie, de schilderijen zijn zo levendig”  Docent VMBO in het behoefteonderzoek 2021

Naar aanleiding van het impactonderzoek onderwijs van najaar 2020 en het CX traject is de onderwijsstrategie aangescherpt. Om beter aan te sluiten op de behoeftes van het onderwijs startten er vanaf 2021 twee trajecten: betrouwbare feedbackregistratie om de kwaliteit te monitoren en een onderwijsraad om niet voor, maar met het onderwijs samen te werken. In coronatijd was het daarnaast uitdagend om in beeld te blijven bij scholen. Daarom is het marketingplan aangescherpt, wat onder andere leidde tot 54% meer inschrijvingen voor de onderwijsnieuwsbrief. In november deed het museum een oproep aan docenten uit het primair en voortgezet onderwijs om zich aan te melden voor de Frans Hals Museum Onderwijsraad. Het doel van de onderwijsraad is om door co-creatie nog beter aan te laten sluiten op de wensen van het onderwijs. De onderwijsraad helpt het museum een directe band te onderhouden met scholen door te peilen waar de motivatie, impact, verwachtingen en behoeften zitten. Bovendien kunnen de leden samen met hun leerlingen nieuwe programma’s en lesmateriaal testen vóórdat het beschikbaar wordt gemaakt. De onderwijsraad wordt in januari 2022 officieel geïnstalleerd.

educatieve programma’s en programmering die specifieke doelgroepen bij het museum betrekken. Groepsbezoek was vanwege coronamaatregelen een groot deel van het jaar niet mogelijk. Desondanks is er hard gewerkt aan het strategisch uitdiepen en verduurzamen van de wijze waarop het publiek wordt betrokken bij de missie van het Frans Hals Museum.

PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS Vanwege coronabeperkingen konden veel minder leerlingen dan in voorgaande jaren het museum bezoeken. De focus lag op het doorvoeren van verbeteringen naar aanleiding van het impactonderzoek onderwijs. Het aanbod voor het primair onderwijs is ingedikt en beter afgestemd op de behoeften en kerndoelen uit het onderwijs. Daarnaast is de interactieve rondleiding bij de collectiepresentatie Haarlemse Helden. Andere Meesters voor het voortgezet onderwijs vernieuwd, zodat deze

ONDERWIJS Het Frans Hals Museum wil elk Haarlems kind bereiken. Elk Haarlems kind gaat naar school daarom richt het museum zich actief op het onderwijs om deze groep te bereiken. Het onderwijs is een afspiegeling van alle Haarlemmers. Via het onderwijs wordt zo de diversiteit en inclusie van het museum vergroot en verstevigd, en kan de drempel voor toekomstig bezoek worden verlaagd. 38

beter aansluit bij de kerndoelen van het onderwijs en de belevingswereld van de leerlingen.

thuis krijgt elke deelnemer aan onderwijs- of inclusieprogramma’s vanaf oktober 2021 een voucher om gratis een volwassene mee te nemen naar het museum. Bezoekers tot 18 jaar hebben al gratis entree.

Ook is gestart met de ontwikkeling van een eindexamentraining, die vanaf schooljaar 2021/22 wordt aangeboden.

FAMILIES

DIGITAAL ONDERWIJS Door coronabeperkingen groeide de vraag van scholen naar digitaal aanbod. Lotte Baltussen (adviseur digitale cultuureducatie) heeft voor het Frans Hals Museum een onderzoek uitgevoerd naar de behoefte van scholen aan digitaal aanbod van het Frans Hals Museum. Met de opgedane inzichten is besloten om samen met JVtv Media een serie video’s voor PO en VO te ontwikkelen, die in 2022 vanuit de kanalen van het Frans Hals Museum worden aangeboden.

VAKANTIEAANBOD In de herfstvakantie werd ingezet op extra aanbod voor families met kinderen. Zij konden meedoen met een speciale familietour, en deelnemen aan de familieworkshop ‘De losse toets van Frans Hals en Jacob Jordaens’. KINDERAANBOD Naar aanleiding van publieksonderzoek is het familieboekje omgebouwd tot een meer handzame speurtocht, waarmee kinderen hoogtepunten uit de tentoonstelling Thuis bij Jordaens én de vaste collectie ontdekken.

VOUCHER Om de brug te slaan tussen onderwijs en

39

PUBLIEKSBEGELEIDING BETEKSTING Er is een stylesheet voor beteksting ontwikkeld, waarmee beter gestuurd kan worden op toegankelijke en inclusieve zaalteksten.

“Ik ben niet opgegroeid met kunst of museumbezoek. De audiotoelichting bracht de kunst voor mij tot leven.”  Gebruiker van de audiotour

AUDIOTOUR De audiotour, die via gebruiksvriendelijke GuideID Podcatchers in vier talen gratis beschikbaar is voor bezoekers van Hof, werd door 78% van de bezoekers beluisterd. Vanwege de grote vraag naar informatie over het gebouw is een aantal stops over het monumentale pand toegevoegd.

MUSEUMDOCENTEN Het Frans Hals Museum werkt met speciaal getrainde museumdocenten, die publiek stimuleren om anders te kijken en meer te zien. Zo kan het museum de brug slaan naar de brede diversiteit van publieksgroepen en hen helpen om zelf betekenis uit de kunst te halen. Het afgelopen jaar heeft het Frans Hals Museum zijn poule met museumdocenten vernieuwd, in samenwerking met cultureel uitzendbureau Hôtes Culture. Zes nieuwe museumdocenten werden in augustus getraind en ingewerkt op alle onderwijsprogramma’s en op alle reguliere publieksprogramma’s voor volwassenen en families met kinderen.

BEGELEIDE PROGRAMMA’S Het beleid voor begeleide programma’s voor jong en oud is in 2021 herzien, zodat het publiek beter weet wat het wanneer kan verwachten en de interne logistiek hier beter op kan anticiperen. Vanaf najaar 2021 worden in alle vakanties (behalve de zomervakantie) kinderactiviteiten aangeboden. Ook worden wekelijkse instaptours, inleidingen en rondleidingen voor volwassenen aangeboden. Vanwege coronarestricties zal dit in 2022 verder worden uitgerold.

40

FONDSENWERVING EN RELATIEBEHEER Het Frans Hals Museum werft fondsen voor bijvoorbeeld tentoonstellingen, aankopen, restauratie en onderzoek, en publieksprogrammering. In 2021 bleef corona daarbij een grote rol spelen: er moest veel worden aangepast vanwege lockdowns en beperkte heropeningen. Over deze aanpassingen en de gevolgen was overleg met ondersteunende partijen: hun flexibiliteit en bereidheid om de kunstwereld op nieuwe manieren te helpen, was tot grote steun voor ons. Ook onze Beminnaers, Roemers, Vrienden en andere gevers willen we daarvoor nadrukkelijk danken. Juist in deze omstandigheden is al die steun van groot belang. In 2021 bleef de noodzaak voor het museum onverkort bestaan om een relatief hoog eigen aandeel aan externe financiële ondersteuning te vinden. Dat is in 2021 opnieuw gelukt. Zonder al deze bijdragen zouden programma en activiteiten van het Frans Hals Museum echt lastiger te realiseren zijn, en daarvoor zijn wij dan ook zeer dankbaar.

standplaatsing. Het museum wil zijn collectie in de komende jaren meer centraal stellen, en deze hoognodige eerste grote stap maakt dit mogelijk. Fonds 21 maakte onder de naam Fonds 21 EXTRA, vijftien miljoen euro vrij voor initiatieven om de coronacrisis het hoofd te bieden, sectoren toekomstbestendig te maken en verschraling van het aanbod tegen te gaan. Het Frans Hals Museum mocht hieruit een prachtige bijdrage ontvangen waarmee komende jaren de Inspire Fellowships worden gerealiseerd. Hiermee maken we het museum op nieuwe manieren relevant voor het museumpubliek van de toekomst. Verder stelde CAOP in samenwerking met het Mondriaan Fonds een HR Voucher beschikbaar. Hierdoor kon het museum zijn HR doorlichten op inclusie en diversiteit.

CORONA: EXTRA STEUN Vanwege de kaalslag in de kunstwereld door corona, sloegen fondsen en overheden de handen ineen en boden noodhulp. Het Frans Hals Museum mocht in 2021 een aandeel hierin ontvangen. Om te beginnen vanuit de (in 2020 gestarte) compensatieregeling van het Ministerie van OCW via Mondriaan Fonds: hard nodig en heel welkom. De Vereniging Rembrandt gaf samen met Turing Foundation een bijdrage om een collectiestuk uit te lichten. Dit deden wij letterlijk door de interne verlichting van ons Pronkpoppenhuis te vernieuwen.

MUSEUM IN BLOEI De zalen van het Frans Hals Museum worden in het voorjaar traditioneel voorzien van spectaculaire bloemcreaties, maar vanwege corona liep het anders. De heropening in juni werd gesierd door bloemarrangementen door het Vip’s team van de Vrienden o.l.v. Vibeke Struben. In de zomer werd

Het Mondriaan Fonds bood met de Coronaregeling Medewerkers Collectiebeleid ondersteuning voor een inhaalslag in collectiebeheer bij de registratie en 41

de Hoftuin tijdelijk ingevuld, vooruitlopend op zijn herinrichting. Ook rond kerst werden de museumzalen feestelijk groen aangekleed. Dankzij steun van de Vereniging van het Frans Hals Museum en de VriendenLoterij.

Beminnaers –betrokken particulieren die zich als begunstigers aan het museum verbinden. Hun ruimhartige steun – jaarlijks vanaf € 1.500 – maakt het mede mogelijk om tentoonstellingen met (inter)nationale allure te programmeren. In het Beminnaersfonds worden nu middelen opzijgezet voor de tentoonstelling over Maarten van Heemskerck in 2024. Eén van onze Beminnaers stopte na diens vijfjarige periode, en er werden twee nieuwe Beminnaers geworven, zodat 2021 werd afgesloten met 31 Beminnaers (zijnde een totaal van 59 personen) die een gemiddelde donatie van € 2.290 schonken. Deze gulle kunstliefhebbers zijn enorm belangrijk voor het museum en daarom openen wij voor hen graag af en toe deuren die voor anderen gesloten blijven. In 2021 deden we dat in het voorjaar met een online bijeenkomst over Heemskerck. Gelukkig konden we elkaar ook een aantal keren live ontmoeten: vanwege de aankoop van het werk van Patricia Kaersenhout, bij de aftrap van Gezichten van Noord-Holland, en de VIP-opening van Thuis bij Jordaens. Wij zijn zeer dankbaar voor hun steun. We hopen hen in 2022 weer vaak te zien en het aantal Beminnaars uit te kunnen breiden. Ook de steun van de Vereniging van Vrienden van het Frans Hals Museum en de Roemers is van groot belang voor het museum, en wij danken hen voor de ruimhartige ondersteuning in 2021. Meer informatie vindt u verder in dit jaarverslag.

ACTIVITEITEN In 2020 begon het museum aan de serie Kunst van Kritiek met Beeldmacht, maar werd na een week overvallen door de eerste lockdown ooit. Educatie en randprogrammering konden in 2021, deels op een andere manier, toch worden gerealiseerd. Dit gold ook voor inspanningen om het digitaal bereik van het museum in het onderwijs verder te verbeteren. Met genereuze bijdragen van J.C. Ruigrok Stichting, Rabobank Stimuleringsfonds en Stichting Burgerweeshuis Haarlem, kon gratis busvervoer naar de museumworkshop Beeldbazen worden aangeboden. Helaas kwamen die workshops in 2021 door corona vrijwel tot stilstand en moest daardoor ook het busvervoer worden doorgeschoven naar 2022, inmiddels is hier een start in gemaakt. VRIENDENLOTERIJ Het Frans Hals Museum ontvangt van de VriendenLoterij jaarlijks de vaste bijdrage van € 200.000: een grote steun bij bijvoorbeeld aankopen en tentoonstellingen, waarvoor we zeer dankbaar zijn. Van 2008 t/m 2021 heeft het museum totaal circa € 4.700.000 mogen ontvangen, waardoor het museum ook in 2021 bijzondere tentoonstellingen als Thuis bij Jordaens en uitzonderlijke aankopen kon realiseren. Ook genereerde de VriendenLoterij in 2021 voor de kunstwereld welkome aandacht in coronatijden met verschillende acties. Bijvoorbeeld de Museummaand, waarin VIP-KAARThouders gratis introducées mee konden nemen, vlogs en de podcastserie Topstukken.

De VriendenLoterij kende het museum in 2018 een prachtige extra bijdrage van € 496.000 toe, vanwege de samenvoeging van Hof en Hal. Omdat de gemeente deze plannen niet steunde, moesten ze echter worden stopgezet. Het museum kreeg van de VriendenLoterij gelegenheid om de besteding aan te passen, en in 2021 zijn nieuwe plannen hiervoor uitgewerkt: in 2022 wordt in Hof een bijzondere binnentuin geopend.

Een klein aantal (particuliere) gevers en fondsen biedt steun over langere termijn aan het Frans Hals Museum. Daarnaast kwamen in 2021 vele eenmalige donaties bij het museum binnen, bijvoorbeeld bij het boeken van entreebewijzen. Ook werden er objecten geschonken. Deze gulle giften – groter of bescheiden, helpen het museum echt concreet en direct! Het Frans Hals Museum is met enige regelmaat erfgenaam van geldbedragen of voorwerpen van waarde. Dit wordt zeer gewaardeerd en aanvaardt het museum in dank. In 2020 startte het Frans Hals Museum samen met drie Haarlemse instellingen (Teylers Museum, Stadsschouwburg & Philharmonie Haarlem en Toneelschuur) de nalatenschapscampagne‚ Geef toekomst aan cultuur in Haarlem, om bewustzijn te creëren en aandacht te vragen voor de mogelijkheid, noodzaak en het plezier van geven en nalaten aan kunst en cultuur in Haarlem. Ook in 2021 werd op bescheiden schaal aandacht gevraagd voor dit onderwerp.

PARTICULIERE GEVERS: BEMINNAERS, ROEMERS EN VRIENDEN Het Frans Hals Museum is zeer blij met zijn 42

SAMENWERKINGS­ VERBANDEN Het Frans Hals Museum werkt samen met tal van lokale, nationale en internationale partners. Het bundelen van krachten en het uitwisselen van expertise met deze partners is essentieel onderdeel van het bereiken van onze doelstellingen. Opnieuw werden samenwerkingsverbanden dit jaar vaak virtueel en op afstand onderhouden, maar daardoor niet onverminderd voortgezet. Op het gebied van diversiteit en inclusie werden in 2021 belangrijke stappen gezet, bijvoorbeeld middels de samenwerkingsverbanden in het kader van het bereiken van elk Haarlems kind, het verlagen van de drempel voor museumparticipatie, Gezichten van Noord-Holland en Musea Bekennen Kleur.

Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Rijksdienst voor Cultureel erfgoed (RCE) heeft het Frans Hals Museum deelgenomen aan een grootschalig samenwerkingsproject voor conservering van museale fotografiecollecties in Nederland, waarvan het initiatief is genomen door SBMK, Stichting Behoud Moderne Kunst. Het doel van het Project Collectiekennis 2.0/ Fotografie is om de fotografische kunstwerken in Nederlandse museale collecties duurzaam te conserveren. Museummedewerkers hebben een training gevolgd om foto’s te identificeren en zijn daarna aan de slag gegaan met de eigen collectie.

INTERNATIONAAL Op (inter)nationaal niveau stond het bruikleenverkeer door de pandemie op een laag pitje maar werden de informele contacten warm gehouden. De permanente uitwisseling met Museum Leuven en MASP (Museu de Arte de Sao Paulo) werd gecontinueerd, wat o.a. zal resulteren in gezamenlijke tentoonstelling van Anna Bella Geiger, pionier van Braziliaanse kunst in 2022.

TRAININGEN In 2021 hoste het museum opnieuw een training van VTS Nederland. Samen met penvoerder Reinwardt Academie en partners Scheepvaartmuseum, Van Gogh Museum, LKCA en de Erfgoed Academie is het Frans Hals Museum een project gestart voor een nieuwe rondleidtraining om diversiteit onder rondleiders te bevorderen. De eerste pilots zullen begin 2022 plaatsvinden. Het Frans Hals Museum gebruikt o.a. Visual Thinking Strategie om publiek anders te laten kijken en meer te laten zien.

NATIONAAL Met diverse collega’s, verbonden aan de Museum­ vereniging, werd in het kader van het omgaan met de impact van corona intensief contact gehouden en gewerkt aan een gezamenlijke lobby richting rijks- en provinciale overheid.

MUSEA BEKENNEN KLEUR Het Frans Hals Museum is een van de oprichters van het in 2020 gestarte initiatief Musea Bekennen Kleur. Doel van deze samenwerking is om Nederlandse erfgoedinstellingen duurzaam te verenigen in hun streven om diversiteit en inclusie te verankeren in het DNA van de erfgoedsector. Als één van de founders

CONSERVERING Samen met 15 andere museale collecties, de 43

is het Frans Hals Museum nauw betrokken bij de ontwikkeling van een gemeenschappelijk manifest en een landelijk uit te rollen onderwijspakket. Sinds de start 2020 met dertien musea hebben nog achttien andere musea zich aangesloten. De intensieve reflectiesessies vormen een eerste stap op weg naar organisatiebreed inclusiebeleid, dat het Frans Hals Museum in 2022 wil formuleren als onderdeel van het nieuwe meerjarenplan . Samen met andere musea, leerkrachten en experts van Musea Bekennen Kleur is in 2021 het lespakket De kunst van het doorgeven ontwikkeld. Hiervoor zijn op tien basisscholen in Nederland pilots uitgevoerd. In Haarlem deden leerlingen mee van groep 7 en 8 van de Mgr. Huibersschool. In de lessenreeks ontdekken leerlingen wat culturele diversiteit is, hoe het tot uiting komt en waarom het belangrijk is. Leerlingen denken actief na over hun eigen achtergrond in relatie tot de historische voorwerpen en kunst zoals die in het Frans Hals Museum te zien zijn.

IMC WEEKENDSCHOOL EN JINC In 2021 is voorwerk gedaan voor langdurige partnerschappen, die het museum vanaf 2022 zal aangaan met IMC Weekendschool en JINC. IMC Weekendschool organiseert een speciaal zomerprogramma voor kinderen die niet op zomervakantie kunnen. In juli bezochten leerlingen van IMC on Tour Summer School het Frans Hals Museum.

REGIONAAL

LOKAAL

In de Metropoolregio Amsterdam neemt het Frans Hals Museum deel aan het Overleg Amsterdamse Musea, het Marketing Overleg Amsterdamse Musea en het Educatie Overleg Amsterdamse Musea. Het museum is eveneens onderdeel van het Miniconvent, een informeel verband van alle Nederlandse musea met een internationaal gerenommeerde collectie hedendaagse kunst. Het Amsterdam Museum was een partner op twee fronten, met de gedeeltelijk detachering van conservator oude kunst Norbert Middelkoop en het aangaan van het eerdergenoemde vierjarige BISpartnerschap Gezichten van Noord-Holland.

Op lokaal niveau continueert het Frans Hals Museum het overleg en de samenwerking met de andere Haarlemse culturele instellingen. Onder meer in de vorm van het zogenaamde C9-overleg, dat ook in coronatijd wekelijks contact met elkaar heeft. Daarnaast heeft het Frans Hals Museum de bijzondere samenwerking met de Toneelschuur, Teylers Museum en de Stadsschouwburg & Philharmonie Haarlem wat de werving van nalatenschappen betreft succesvol voortgezet. De banden met Haarlem Marketing zijn ook tijdens de lockdowns aangehaald. Daarnaast is het Frans Hals Museum een actieve partner in de binnenstad. De adjunct-directeur treedt op als vertegenwoordiger van de culturele sector in de Centrum Management Groep, een samenwerkingsplatform van publieke en private partijen dat tot doel heeft de binnenstad van Haarlem economisch sterker, duurzamer, aantrekkelijker, bekender en beter bereikbaar te maken. De algemeen directeur neemt deel aan de BIZ Binnenstad, met ruim 1.100 ondernemers wordt pre-en post corona binnen dit gremium samengewerkt aan meer bezoekers, langere verblijven en hogere bestedingen in de binnenstad. In 2021 is er in opdracht van de gemeente Haarlem een studie door ToornendPartners gedaan naar een Nieuw Haarlems Depot. Naast het Frans Hals

“De leerlingen van ons programma IMC On Tour zijn nog druk bezig om de Nederlandse taal vaardig te worden. In het Frans Hals Museum is er gelukkig een universele taal die iedereen kan spreken: de taal van kunst.”  Jildou Feenstra, Stichting IMC Weekendschool

Met het Stedelijk Museum Alkmaar werd verder gewerkt aan de unieke overzichtstentoonstelling rondom leven en werk van Maarten van Heemskerck, waarvan prof. dr. Ilja Veldman de gastcurator is en Friso Lammertse, conservator 17de-eeuwse Nederlandse schilderkunst van het Rijksmuseum, het Frans Hals Museum adviseert. Voor het meerjarige restauratie- en onderzoeksproject rond vier schilderijen van Maarten van Heemskerck in de collectie van het Frans Hals Museum, is samengewerkt met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Samen is materiaaltechnisch onderzoek uitgevoerd, waaronder MA-XRF opnamen en analyses van dwarsdoorsneden. 44

Museum zitten hierin het Noord-Hollands Archief, Bureau Archeologie van de gemeente Haarlem, Museum van de Geest, Teylers Museum en de gemeente Velsen. Doel is om een gezamenlijk depot te realiseren waarin voor bepaalde functies en ruimten wordt samengewerkt, voor een efficiënt gebruik en exploitatie. Ook de samenwerking met de Stichting Elisabeth van Thüringenfonds, werd gecontinueerd.

HAARLEM MARKETING Op gebied van online ticketing/sales is in november de pilot gestart met Haarlem Tickets, onderdeel van Haarlem Marketing. In het kader van de ‘Haarlem Midweek’ campagne van Haarlem Marketing werden opnames voor een commercial gedaan in Hof en heeft het Frans Hals Museum meegedaan in het kortingsboekje met een actie op beide locaties. Bezoekers konden met de actievoucher een tasje met een poster en een ansichtkaart ophalen. Ook is er een gezamenlijke advertorial verschenen in NS Spoor Magazine.

CLEEFF In 2020 is Cleeff horecapartner geworden van het Frans Hals Museum. Op 5 juni 2021 mochten museum en horeca weer open voor publiek, waardoor deze samenwerking pas in 2021 invulling heeft gekregen. Tijdens de lockdowns heeft het museum bij Cleeff uit solidariteit geen huur in rekening gebracht. Frans Hals Museum is bijzonder blij met de invulling van deze nieuwe samenwerking en ons publiek is enthousiast over de huisgemaakte gerechten en sfeer bij Cleeff Frans Hals.

FRANS HALS HOFTUIN Voor de tijdelijke inrichting van de binnentuin van locatie Hof werden verschillende partners betrokken, waaronder Stichting Doe-Tuinen. Bezoekers konden in de zomer van 2021 meer over het gebouw ontdekken met een extra stop in de audiotour. Tevens konden zij foto’s maken bij de Muurmeester van een schuttersstuk uit het museum.

45

MUURMEESTERS Sinds mei 2021 is het Frans Hals Museum trotse partner van Muurmeesters en is de collectie Haerlemsche Meesters te koop: hoogwaardige reproducties van topstukken uit de collectie van het Frans Hals Museum voor bij jou aan de muur. Het museum kan hierdoor de collectie toegankelijk maken op plekken waar de kwetsbare kunstwerken zelf niet getoond kunnen worden. Voor de gezamenlijke lancering bezochten interieurstylisten het Frans Hals Museum en deelden hun ervaring hierover op social media. Ook in RTL Z was aandacht voor de samenwerking. In een aantal Haarlemse horecazaken zijn de werken uit onze collectie als Muurmeester te zien. 46

JEUGDEVENEMENTEN Op 23 oktober deed het Frans Hals Museum mee aan de Haarlemse Museumnacht Kids, een evenement speciaal voor gezinnen met kinderen tussen de 4 en 12 jaar, met als doel kinderen te laten ervaren hoe leuk een museum is. In totaal namen ruim 900 bezoekers deel aan uiteenlopende programmaonderdelen: van een Ondersteboventour en verhalen op zaal, tot een speurtocht en een workshop ‘maak je eigen expeditietas’. Op 6 en 7 november deed het Frans Hals mee aan de Kinderkunstlijn. De Kinderkunstlijn is onderdeel van het evenement ‘Kunstlijn Haarlem’, waarbij galeries, musea, kerken en andere culturele locaties hun deuren openen voor publiek. Het Frans Hals Museum bood op beide dagen een gratis workshop ‘Schilderen als Frans Hals’ aan. 47

PERSONEEL EN ORGANISATIE Eind 2021 kende het museum een formatie van 31 fte verdeeld over 39 medewerkers. Daarnaast heeft het museum gebruik gemaakt van de inzet van medewerkers via Paswerk, uitzendbureaus Ervaren Jaren en Hôtes Culture en diverse ZZP’ers. Er is een ruimhartig stagebeleid gevoerd, zodat meerdere studenten tijdens hun studie al enige werkervaring hebben opgedaan. Het museum kende in 2021 een aantal personele wisselingen. PERSONEELSLEDEN

Paul Stork – Adjunct directeur (vanaf 1juni 2021) 06-12-1962 Zijn nevenfuncties zijn: • Sinds 1-1-2021: Stichting OpusOne, Ridderspoor (Zakelijk leider) • Sinds 10-12-2020: Stichting Nature is Good (Voorzitter/Bestuurslid) • Sinds 30-1-1992: Ir. P.J. Stork Beheer BV (Directeur) • Sinds 27-1-2018: Vereniging Vrienden van het Concertgebouw en het Concertgebouworkest (Penningmeester/Bestuurslid) • Sinds 26-8-2013: Vereniging Kinselmeerzicht (Penningmeester/Bestuurslid)

DIRECTIE Ann Demeester – directeur 27-03-1975 Haar nevenfuncties zijn: • Sinds 2020: Bijzonder hoogleraar Kunst en Cultuur, Anton van Duinkerken leerstoel, aan de Radboud Universiteit, Nijmegen • Sinds 2020: bestuurslid van de BIZ Haarlem, Bedrijven Investeringszone Binnenstad Haarlem • sinds 2017: bestuurslid van De Vleeshal in Middelburg, centrum voor hedendaagse kunst; • sinds 2009: bestuurslid van de Stichting Akhet/ Uitgeverij Octavo, verantwoordelijk voor uitgaven van Nederlandse vertalingen van filosofen als Schiller, Rancière, Deleuze en Daney.

SECRETARIAAT Minke Sluiter – directie assistent Judith Harren – administratief secretarieel medewerker Roxana Srodzinski – administratief secretarieel medewerker (tot 1 december 2021) Margot van der Heide – administratief secretarieel medewerker (vanaf 1 december 2021)

Margot Gerené – adjunct-directeur ad interim (tot 1 juni 2021)

FONDSENWERVING EN RELATIEBEHEER Annette Mullink – hoofd fondsenwerving en relatiebeheer

48

VERDELING GESLACHT (peildatum 22/12/2021 ■ vrouw

■ man

VERDELING LEEFTIJD 14

12

12 10

9

9

30-39

40-49

9

8 6 4 2 0

0

0

<19

20-29

HR Gwen Nijbroek-Breuer – HR adviseur

50-59

60>

AFDELING FINANCIËN Jasper Veeneman – hoofd financiën en control Rita Weijers – financieel administratief medewerker

AFDELING COLLECTIES Marrigje Rikken – hoofd collecties Karien Beijers – registrar collectie Liesbeth Abraham – restaurator Mireille te Marvelde – restaurator Jessica Roeders – restaurator Erik van Rossum – depotbeheerder Roxana Srodzinski - medewerker collectiebeheer (vanaf 1 december 2021)

FACILITAIRE DIENSTVERLENING John Buch – hoofd facilitaire dienstverlening Herman Bessels – technisch medewerker klimaat en verlichting Ulric Roldanus – medewerker technische dienst Wilfred Zwart – medewerker technische dienst HOSPITALITY & BEVEILIGING Magdalena de Hoog – hoofd hospitality en beveiliging Ayla Nakken – teamcoördinator hospitality en beveiliging Koen Wensveen – teamcoördinator hospitality en beveiliging Laura Alting – medewerker hospitality en beveiliging Sandy Bersee – medewerker hospitality en beveiliging Louise van Dam – medewerker hospitality en beveiliging Piet Hoogland – medewerker hospitality en beveiliging Annelies de Nijs – medewerker hospitality en beveiliging Gerard Nijssen – medewerker hospitality en beveiliging/medewerker technische dienst Ben Suringbroek – medewerker hospitality en beveiliging Monique Wentink – medewerker hospitality en beveiliging Pauline Wijker – medewerker hospitality en beveiliging

AFDELING PRODUCTIE TENTOONSTELLINGEN Marthe Kes – junior registrar (tot 1 februari 2021) CONSERVATOREN Melanie Bühler – conservator hedendaagse kunst Norbert Middelkoop – conservator oude kunst a.i. (vanaf 1 juni 2021) AFDELING PUBLIEK Marthe de Vet – hoofd publiek Geert-Jan Davelaar – coördinator educatie en publieksbegeleiding Meike Scholten – coördinator educatie en publieksbegeleiding Maaike Koeten – medewerker marketing en communicatie Sarah van Bodegraven – medewerker marketing en communicatie Andrada Simo – medewerker participatie Gezichten van Noord Holland

ONDERNEMINGSRAAD Karien Beijers Judith Harren Ulric Roldanus Erik van Rossum Paulien Wijker 49

INHUUR VIA HÔTTES CULTURES, ERVAREN JAREN, PASWERK Max de Bakker Valerie Boom Anja Brakman Charlotte de Bruijn Vivian Dierickx Rob van der Dussen Mirella Hadzic Dylan Hulzing Lia Kijzer Daan Knijnenburg Fred Lagerweij Melinda Leurs Rob Jon Ming Sabine Nijbroek Christina Peralta Bob Smit Belga Tamayo Ramirez Claudia Zunnebeld

STAGIAIR(E)S EN WERKERVARINGSPLAATSEN Jasmine Boevé Kate Darnton Roísín Douglas Christa Molenaar MUSEUMDOCENTEN Antoinette Andriese Marius Bruin Aletta van Heems Levi Jacobs Annemijn Leguijt Iris Plessius Renée Roebbers

INHUUR VIA ZZP EN DETACHERING Jannemieke van Dieren Katinka Duffhuis Tim van ’t Hoff Claudia Hofstee Wendy Jansen Maarten de Leede Suzanne Plaum Herman van Putten Sietske Rooda Michelle Roos Charlotte Rulkens Amber van Schagen Rowan Stol Hannah Wahab-Hueting

50

GOVERNANCE EN GEDRAGSCODES Het Frans Hals Museum onderschrijft de principes van de drie gedragscodes: Governance Code Cultuur, de Code Diversiteit & Inclusie en de Fair Practice Code. Tijdens de vergaderingen van de Raad van Toezicht worden deze codes ten minste eenmaal per jaar geëvalueerd en besproken. Binnen het managementteam wordt dit onder andere gedaan tijdens de behandeling van de risicobeheersing, waar deze codes ook deel van uitmaken.

De Raad van Toezicht houdt toezicht op de uitvoering van het goedgekeurde beleid en de kwaliteit van de organisatie en het management. De statuten van de stichting zijn leidend voor de uitvoering van het bestuur en zijn daar waar nodig aangevuld met drie reglementen: een Directiereglement, een Raad van Toezichtreglement en een Auditcommissiereglement. In de reglementen wordt aandacht besteed aan transparantie, integer handelen, verdeling van verantwoordelijkheid, onderlinge rolverdeling (bestuur versus toezicht) en voorkoming van belangenverstrengeling.

GOVERNANCE CODE CULTUUR De Governance Code Cultuur hanteert acht principes, die grotendeels zijn verankerd in de statuten van de Stichting Frans Hals Musuem. Ook past het museum alle aanbevelingen uit de code toe en zijn er geen uitzonderingen die uitleg behoeven. In dit jaarverslag komt de verantwoording van deze acht principes in verschillende hoofdstukken aan bod. Het Frans Hals Museum is een stichting zonder winstoogmerk, met als doel het registreren, bewaren, conserveren, verrijken, documenteren, publiceren, onderzoeken, presenteren en vervreemden van kunstwerken op het gebied van beeldende kunst; dit is vastgelegd in de statuten. Het bestuur van de stichting vindt plaats aan de hand van het Raad van Toezichtmodel, zoals beschreven in de Governance Code Cultuur 2019.

De beloning van de directie wordt jaarlijks door de accountant getoetst aan de Wet Normering Topinkomens. De nevenfuncties van de algemeen directeur worden ter goedkeuring voorgelegd aan de Raad van Toezicht. De nevenfuncties van de adjunct-directeur worden vooraf door de directeur goedgekeurd en ter informatie aan de Raad van Toezicht voorgelegd.

De algemeen directeur van het Frans Hals Museum is verantwoordelijk voor de strategie en de operationele gang van zaken. In samenwerking met de adjunct-directeur draagt de algemeen directeur zorg voor een goede naleving van de wet- en regelgeving, zowel op artistiek, erfgoedkundig als op zakelijk en op personeelsgebied.

51

RAAD VAN TOEZICHT

Marie Hélène Cornips (vanaf juni 2021) - Voorheen algemeen directeur Fonds 21; thans oa. voorzitter Wertheimer Stichting.

De Raad van Toezicht van de Stichting Frans Hals Museum was in 2021 als volgt samengesteld: Frans Corpeleijn (voorzitter) - Voorheen (managing) partner Stibbe advocaten; thans toezichthouder bij verschillende ondernemingen in Nederland.

Sheila Sitalsing (vanaf juni 2021) - Nieuwscolumnist De Volkskrant, journalist, schrijver, columnist, presentator, lid RvT Stichting Lezen en Schrijven, bestuurslid (penningmeester) Stichting Haarlems Stimuleringsfonds Lokale Journalistiek, journalist-lid Raad voor de Journalistiek.

Hendrik Driessen - Voorheen directeur en hoofdconservator De Pont museum, thans voorzitter, voorzitter bestuur Huis Marseille, museum voor fotografie, lid Raad van Adviseurs vereniging Rembrandt, lid College van Kapittel Grote Kerk Breda, curator Biënnale Kunst in de Heilige Driehoek.

Monique Steijns (vanaf juni 2021) - Wetenschappelijk medewerker Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), voorzitter bestuur Nederlands Juristen Comité voor de mensenrechten (NJCM), bestuurslid Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam (SLAA), bestuurslid Studio Dries Verhoeven, bestuurslid Stichting Niet Normaal.

Bartout Gieben - Partner bij RAGE, bestuurder, toezichthouder en private equity investment manager, bestuurslid van Keep an Eye Foundation. Mireille Kok (tot mei 2021) - Voorheen marketing & exploitatiemanager science museum NEMO, zakelijk manager Droog Design, verschillende managementfuncties bij de Koninklijke Bibliotheek; thans manager publiek-private samenwerking bij het Nationaal Cyber Security Centrum.

De leden van de Raad van Toezicht ontvangen geen vergoeding voor hun werkzaamheden. In de Raad van Toezicht zijn de volgende expertises vertegenwoordigd: - managementervaring op directieniveau; - financiële en fiscale deskundigheid; - kennis van marketing, fondsenwerving en sponsoring; - ervaring in politiek en openbaar bestuur; - deskundigheid op artistiek en kunsthistorisch terrein; - risicomanagement.

Volker Manuth - Hoogleraar kunstgeschiedenis bij de Radboud Universiteit, lid van het bestuur van de landelijke Onderzoeksschool Kunstgeschiedenis, lid van de redactie van Oud Holland, lid van het College van Adviseurs van de Vereniging Rembrandt en lid van de redactie van het Bulletin Rijksmuseum.

De stichting heeft geen winstoogmerk: eventuele exploitatieoverschotten worden toegevoegd aan het eigen vermogen van het museum. Voor het toezicht op de financiën heeft de Raad van Toezicht een Auditcommissie ingesteld. De externe controle van de jaarrekening geschiedt door een externe accountant, die zowel aan de directeur-bestuurder als aan de Raad van Toezicht rapporteert.

Wietze Reehoorn - Member of the Board of Directors of National Bank of Greece, chairman Supervisory Board of MUFG Bank (Europe), member Supervisory Board of Anthos Private Wealth Management, lid RvT Rijksuniversiteit Groningen, voorzitter RvT TopsportCommunity, bestuurslid Abe Bonnemastichting, directeur/lid financiële commissie Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen.

De Raad van Toezicht en de Auditcommissie vergaderen (minimaal) vier keer per jaar, hetgeen schriftelijk wordt vastgelegd. Eenmaal per jaar bespreekt de Raad van Toezicht het eigen functioneren van de directeur-bestuurder. De Raad van Toezicht heeft een rooster van aftreden opgesteld, rekening houdend met het gegeven dat niet te veel leden tegelijk aftreden. Om een onafhankelijke en zelfstandige positie van de stichting te kunnen waarborgen, mogen in de Raad van Toezicht geen personen zitting hebben die een bestuurlijke binding hebben met de gemeente Haarlem. Verder neemt een

Thérèse van Schie (tot medio december 2021) Voorheen marketingdirecteur Unilever ICI, directeur Amsterdams Uitburo; thans eigen adviespraktijk, bestuurslid Vereniging Rembrandt, lid Raad van Toezicht Openbare Bibliotheken Amsterdam, lid Raad van Toezicht (Auditcommmissie) CITO, regent Oude Katholieke Armen Kantoor, voorzitter Raad van Commissarissen De STIHO groep, voorzitter Raad van Toezicht Dance4life. 52

lid van de Raad van Toezicht geen deel aan discussies waarin sprake is van een tegenstrijdig belang. Eenmaal per jaar heeft de voorzitter van de Raad van Toezicht (of een ander lid van de Raad van Toezicht namens de voorzitter) een gesprek met de Ondernemingsraad van het museum. De Raad van Toezicht benoemt de externe accountant.

Advies van de Stichting Frans Hals Museum was in 2021 als volgt samengesteld: Jack Bakker Dirk Beljaarts Jurgen Bey Willem Bijleveld Aveline de Bruin Joris van Dijk Tom Dorresteijn Frank Houben Thomas Leysen Ingrid van de Maegdenberg Erik de Muinck-Keizer Tanja Nagel Simon Reinink Ciel Stevens-Meeuwis Rob Vellekoop Bartjan Zoetmulder

In het verslagjaar waren er zes vergaderingen van de Raad van Toezicht, naast de vele informele contacten van leden onderling en met de directie. Door het aangekondigde vertrek van Ann Demeester is de Raad van Toezicht intensiever betrokken geweest bij het werven van een nieuwe directeur. Dit proces is eind 2021 positief afgerond met de voorgenomen aanstelling van Lidewij de Koekkoek per 1 maart 2022. Door deze directiewissel is ook intensiever contact geweest tussen de Raad van Toezicht, de directie, het managementteam en de ondernemingsraad.

CODE DIVERSITEIT & INCLUSIE Gericht op Code Diversiteit & Inclusie heeft het museum in 2021 stappen gezet tot verbetering, onder andere in het kader van het project Musea Bekennen Kleur waar het Frans Hals Museum initiatiefnemer van is. Er is een plan van aanpak opgesteld en gestart met de uitvoering daarvan. Het plan van aanpak is binnen Musea Bekennen Kleur gedeeld en van feedback voorzien. Samen met een door Mala Paltoe uitgevoerd onderzoek is deze feedback verwerkt tot een vernieuwd plan van aanpak. In 2022 zal de uitvoering hiervan starten. De activiteiten uit het plan richten zich op de korte termijn met name op de pijlers personeel en publiek. De andere pijlers (programma en partners) zullen daaruit volgen. Om bewustwording voor diversiteit en inclusie te vergroten is in november een langere medewerkersbijeenkomst gehouden over dit onderwerp. Er is besloten om begin 2022 een nulmeting binnen de organisatie over dit thema uit te voeren.

AUDITCOMMISSIE De Auditcommissie is, onder verantwoordelijkheid van de Raad van Toezicht, belast met twee zaken: • het houden van toezicht op de financiële gang van zaken binnen de stichting in het algemeen • de toetsing van de werking van de administratieve organisatie, in het bijzonder de betalingsorganisatie en de planning en control cyclus. De Auditcommissie bestaat uit Wietze Reehoorn (voorzitter) en Bartout Gieben. De Auditcommissie koppelt de inhoud van de vergaderingen terug aan de Raad van Toezicht, waar nodig voorzien van een advies. In 2021 heeft de Auditcommissie er op toegezien dat de interne controlesystemen werden nageleefd. Dit boekjaar vroeg wederom om een bijzonder intensieve rol van de commissie vanwege de urgente financiële positie van het Frans Hals Museum door de nietgoedgekeurde en niet-sluitende exploitatiebegroting, in combinatie met het beperkte weerstandsvermogen. Daarbij zette de coronacrisis en de daarmee gepaarde (gedeeltelijke) lockdowns, net als bij veel andere organisaties, de financiële huishouding van geheel op zijn kop. In 2021 heeft zeven keer overleg plaatsgevonden tussen de Auditcommissie en de directie.

FAIR PRACTICE CODE Medewerkers van het Frans Hals Museum worden gehonoreerd volgens de CAO Gemeenten. Deze CAO is met de verzelfstandiging van het museum in 2009 ook bij de Stichting Frans Hals Museum doorgevoerd. Het is echter noodzaak om te kunnen werken met een CAO die bij een museum past, die aansluit bij de specifieke werking en de daarbij behorende functieomschrijvingen van een museum. Daarom is eind 2021 begonnen met onderhandelingen met de vakbonden om over te gaan op de Museum CAO.

RAAD VAN ADVIES De Raad van Advies is in 2021 één keer (digitaal) bijeengekomen en wel op 13 oktober. De Raad van 53

Naar verwachting zal het museum deze overgang medio 2022 kunnen realiseren. Naast de overgang naar een nieuwe CAO is het museum ook in gesprek met de vakbonden en de ondernemingsraad over het intrekken van de B3-status (eigenrisicodrager voor de WW-uitkering) en het vrijwillig toetreden tot pensioenfonds ABP. Eind 2021 is hiervoor gezamenlijk een aanvraag ingediend.

ONDERNEMINGSRAAD Frans Hals Museum heeft sinds 2020 een ondernemingsraad en had daarvoor een personeelsvertegenwoordiging (PVT). De ondernemingsraad vergadert vier keer per jaar met de directie en minimaal een keer per jaar met de voorzitter van de Raad van Toezicht en de directie. In 2021 hebben mede in het kader van een nieuw aan te stellen zakelijk directeur en een algemeen directeur meer besprekingen plaatsgevonden. De ondernemingsraad heeft instemming gegeven voor de per 1-1-2022 voorgenomen organisatiewijziging, waarbij de afdelingen Collecties en Productie Tentoonstellingen zijn samengevoegd. Daarnaast is positief advies gegeven voor de aanstelling van de zakelijk directeur Paul Stork per 1-6-2021 en eveneens voor de aanstelling van de algemeen directeur Lidewij de Koekkoek per 1-3-2022.

Om overwerk te compenseren hanteert het museum een systeem van ‘tijd voor tijd’, dit wordt zorgvuldig geregistreerd en gemonitord in een digitaal systeem. Het personeel kan gebruikmaken van scholings- en coachingsmogelijkheden. Voor de honorering van kunstenaars volgt het Frans Hals Museum de richtlijn die ook door het Mondriaan Fonds wordt voorgeschreven. Het museum heeft deze richtlijn ondertekend. Voor de flexibele inhuur van medewerkers voor Hospitality & Beveiliging werken we met een aantal vaste partners, waaronder Hôtes Culture en Ervaren Jaren. Museumdocenten worden eveneens ingehuurd bij Hôtes Culture. ZZP’ers werken volgens een overeenkomst van opdracht. Het uurtarief van de ZZP’ers wordt zoveel mogelijk in lijn gebracht met de functieschalen uit de CAO, waarbij een opslag wordt gehanteerd van om en nabij 30%. Voor ZZP’ers geldt dat de uren die conform afspraak gemaakt worden, ook allemaal worden uitbetaald. Het Frans Hals Museum werkt soms ook met vooraf vastgestelde vergoedingen voor een helder gedefinieerde opdracht (zoals het uitwerken van een tentoonstellingsconcept).

54

VERENIGING VAN VRIENDEN VAN HET FRANS HALS MUSEUM In een jaar waarin corona domineerde, heeft een ieder opnieuw ervaren hoe belangrijk vriendschap is. De Vereniging van Vrienden van het Frans Hals Museum is er trots op dat ze in dit moeilijke jaar met ruim 1.130 leden, waaronder een flink aantal vrijwilligers, tot steun is geweest voor het museum. De daling in winkelinkomsten was proportioneel met het lagere aantal bezoekers aan het museum, wat uiteraard samenhing met de periodes van gedwongen sluiting. De opbrengsten uit lidmaatschappen zijn in 2021 nagenoeg gelijk gebleven, omdat de daling van het aantal leden is afgevlakt en er gul is gedoneerd.

en afstemming met het museum. In 2021 heeft Claartje Wijkhuizen-Ruha afscheid genomen van het bestuur om de extra zorg en aandacht te kunnen bieden die haar vriendenkring behoeft. Noor Eyken, Marianne Hartmann, Ank van Meggelen en Elly Uenk sturen nu gezamenlijk de winkel aan.

Gelukkig blijft de financiële positie van de vereniging sterk en kon het museum ook dit jaar worden ondersteund met schenkingen en met bijdragen aan tentoonstellingen. De Vrienden zijn trots en blij ruim € 180.000,- aan het museum te hebben kunnen doneren. Het betrof bijdragen aan: • tentoonstelling Museum in Bloei • bijdrage aankoop Patricia Kaersenhout • restauratie plafondstukken voor de -tentoonstelling Thuis bij Jordaens • educatief programma bij de tentoonstellingenserie Kunst van Kritiek • collectieaankopen hedendaagse kunst • aankoop schilderij Dirck Hals / Dirck van Delen.

• Het is Marja Ploeger en het team van Artetcetera gelukt om een aanzienlijk deel van de volle kalender van Vriendenactiviteiten te laten doorgaan: online lezingen over de Schuttersstukken, Thuis bij Jordaens, Montmartre en onlangs: het koloniaal verleden van Haarlem. We verheugen ons op een nieuw jaar waarin we weer in het museum bij elkaar kunnen komen. De Soireecommissie, bestaande uit Marjan Bijkersma, Emilie Dries, Anke Knottenbelt, Marja Ploeger en Marjo Pompen staat in de startblokken om dit jaar een extra mooie avond te organiseren. • De Roemers vierden hun eerste lustrum met een lustrumdiner in de binnentuin van het museum. Een fantastische en sfeervolle avond opgeluisterd met livemuziek, groepsrondleidingen binnen en buiten het museum en heerlijke hapjes. Daarnaast hebben de Roemers, samen met het team van het museum, een begin gemaakt met de Vriendenwervingsacties. Eerste uiting daarvan is het initiatief ‘Geef Vriendschap Cadeau’.

Het organiseren van lezingen en excursies werd ook in 2021 gehinderd door coronamaatregelen. Toch hebben vele actieve leden zich op vrijwillige basis ingezet voor het museum en de Vriendenvereniging: • Een groep van 45 enthousiaste Vrienden draagt zorg voor de museumwinkel. De winkelcommissie coördineert de in- en verkoop, vrijwilligersinzet 55

• Michiel Kramer volgde Esther Kwaks op als Secretaris. De vereniging dankt Esther voor de doortastende en praktische wijze waarop zij verbeteringen doorvoerde en problemen oploste. De administratie van de vereniging is dankzij haar gemoderniseerd en nauw verbonden met die van het museum. Onmisbare kracht op de achtergrond hierbij was ook dit jaar Helga de Vries. Het Bestuur kwam in 2021 vijf keer in vergadering bijeen. Belangrijkste onderwerpen waren: de organisatie van coronaproof ledenactiviteiten, de werving van nieuwe leden, de financiële en nietfinanciële steun aan het museum, opvolging bestuursen commissieleden, en de ledenadministratie waaronder koppeling van het ledenbestand aan het boekhoudsysteem. Op 6 april 2021 is de jaarlijkse Algemene Ledenvergadering gehouden in digitale vorm. In het vierde kwartaal bespraken directie van het museum en bestuur van de vereniging in een aantal sessies de activiteitenkalender voor 2022 en de aanvraag voor donaties.

• Maartje Blans heeft afscheid genomen van de Roemercommissie. Wij zijn haar dankbaar voor haar inzet, met name haar kunstenaarsoog voor de artistieke inhoud van onze activiteiten. Zo heeft Maartje ons ertoe aangezet om meer kunstzinningheid en diversiteit in onze vereniging te brengen. De Roemercommissie bestaat nu uit Jolien Posthumus (voorzitter), Henk Pieter van Asselt, Alette Bastiaansen, David Lette, Rosemarij Schotte en Caroline de Vries. • Vip’s Bloementeam, onder leiding van Vibeke Struben en Anna Mélissant, heeft in de periodes dat het museum open was steeds gezorgd voor een feestelijke museumentree.

De Vereniging van Vrienden van het Frans Hals Museum dankt alle vrijwilligers en het team van het museum. We missen het persoonlijk contact van onze Vrienden en hopen elkaar, evenals al het moois en inspirerends dat het Frans Hals Museum te bieden heeft, weer snel live te mogen zien.

• De Kascommissie, bestaande uit Hein Coops en Michiel Jensma, toetste het financiële beleid en gaf een goedkeurende verklaring.

Het bestuur van de vereniging van Vrienden van het Frans Hals Museum Cees van Buchem (voorzitter) Piet-Hein Timp (penningmeester) Michiel Kramer (secretaris) Claartje Wijkhuizen-Ruha (winkelcommissie) Marja Ploeger (activiteitencommissie)

• Met de Denktank, bestaande uit Esther Brasser en Faridah Azimullah, werd in dialoog met directeur Ann Demeester gekeken naar manieren waarop het museum - en cultuur in het algemeen - op lange termijn meerwaarde biedt aan de stad Haarlem. 56

TOELICHTING BIJ DE SAMENGEVATTE JAARREKENING GRONDSLAGEN BIJ DE JAARREKENING De jaarrekening van de Stichting Frans Hals Museum is opgesteld in overeenstemming met in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaglegging voor organisaties zonder winststreven, zoals vastgelegd in richtlijn RJ 640 Organisaties zonder winststreven. De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Activa en passiva worden over het algemeen opgenomen tegen nominale waarde. Baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop deze betrekking hebben. Winsten worden slechts genomen voor zover deze op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen welke hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen en indien deze voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.