3 Bijlage 2 Duisenberg onderzoek beleidsveld 2 2 Voorzieningen Jeugd en het doel Betere aansluiting bieden op sociale basis jeugdhulp
Tekst van het document
DUISENBERG RAPPORTAGE 2023 PROGRAMMA 2.2: VOORZIENINGEN JEUGD HANNA LAMMERTSE & ARWEN SCHOLTEN
COMMISSIE SAMENLEVING
DUISENBERG ONDERZOEK 1.
Jeugdhulp in Haarlem
2.
Welke doelen zijn er gesteld en behaald ?
3.
4.
Doelenboom & focus van het onderzoek
Analyse Doel & Effect-indicator
Welke prestaties zijn er gepland en behaald?
Tekstuele voorgenomen activiteiten (begroting) en uitgevoerde prestaties (jaarverslag)
Analyse prestatie-indicator
Welke financiële middelen zijn er?
Begroting versus jaarrekening 2023
Extra middelen
Wijzigingen begroting
Taakstelling
1. JEUGDHULP IN HAARLEM
Decentralisatie: in 2015 werd de wettelijke taak voor het bieden van jeugdhulp overgedragen aan de gemeenten.
Bezuiniging: de decentralisatie viel samen met een bezuiniging van 15%, 450 miljoen euro.
Open einde-regeling: geen limiet gesteld aan toegang tot jeugdhulp.
Uitgaven: sinds 2015 nagenoeg verdubbeld.
Percentage: over 2023 niet 9% maar 11% jongeren (tot en met 18) met jeugdhulp.
Bron: Technische sessie “Stand van zaken inkoop jeugdhulp”, 4 maart 2024
Bron: Waarstaatjegemeente.nl (19-5-2024)
1. WACHTLIJSTEN & WACHTTIJDEN
Perceel 1: Aantal wachtenden en gemiddelde wachttijd per jeugdige per consortium & type zorg
Perceel 2: Aanbesteding vertraagd, in december 2023 afgerond: geen informatie beschikbaar over wachttijden
Bron: Technische sessie “Stand van zaken inkoop jeugdhulp”, 4 maart 2024
2. WELKE DOELEN ZIJN ER GESTELD EN ZIJN ZE GEHAALD? DOELENBOOM & FOCUS VAN HET ONDERZOEK ANALYSE DOEL & EFFECT-INDICATOR
2. WELKE DOELEN ZIJN ER GESTELD EN ZIJN ZE GEHAALD? Doelenboom programma 2.2: in totaal zijn 3 doelen geformuleerd.
Rapporteurs hebben gekozen voor focus op Doel 1, dat de wettelijke taak (het bieden van jeugdhulp) reflecteert.
2. WIJZIGING DOEL 1 Doel 1 en bijbehorende prestatie gewijzigd tussen begroting en jaarverslag n.a.v. de raadsconferentie. Bijbehorende indicatoren zijn identiek gebleven.
Nieuwe doelstelling heeft een andere insteek en reflecteert niet langer de wettelijke taak van de gemeente (= het bieden van jeugdhulp aan wie dat nodig heeft).
Doel
Effectindicator
Prestatie
Prestatie-indicator
Begroting 2023
Tijdig jeugdhulp op maat bieden.
% jongeren met jeugdhulp (BZK)
Betere aansluiting jeugdhulp op vraag en behoefte jongere/gezin
% beëindigde jeugdhulptrajecten volgens plan
Jaarverslag 2023
Betere aansluiting bieden op sociale basis/jeugdhulp
% jongeren met jeugdhulp (BZK)
Normalisatie van opvoedvragen. Licht waar kan, zwaar waar moet.
% beëindigde jeugdhulptrajecten volgens plan
Legenda beoordeling Uitvoering volgens plan Uitvoering verdient aandacht Uitvoering niet volgens plan Uitvoering niet te controleren
2. ANALYSE DOEL & EFFECT-INDICATOR
Programma 2, Beleidsveld 2.2
Realisatie 2021
Beoordeling rapporteurs
Streefwaarden 2022
2023
2023
2024
2025
2026
Opmerkingen
2027
Doel Programmabegroting: Tijdige jeugdhulp op maat bieden Doel Jaarrekening: Betere aansluiting op sociale basis/jeugdhulp Programmabegroting
Percentage jongeren met jeugdhulp als percentage van alle jongeren tot 18 jaar.
11,2%
11%
Jaarverslag
Percentage jongeren met jeugdhulp als percentage van alle jongeren tot 18 jaar.
11,7%
11,4%
11%
11%
11%
11%
11%
11%
11%
De Realisatie-waardes voor 2023 zijn niet beschikbaar in de concept jaarstukken, maar aangevuld vanuit de organisatie.
Voor 2021-2022 worden alleen Realisatie-waardes gerapporteerd, waardoor niet vastgesteld kan worden of de gestelde ambitie in voorgaande jaren werd gehaald.
Kerncijfers over jeugdzorg | CBS
2. WELKE PRESTATIES ZIJN ER GEPLAND EN BEHAALD? ANALYSE VOORGENOMEN ACTIVITEITEN (BEGROTING) EN UITGEVOERDE PRESTATIES (JAARVERSLAG) ANALYSE PRESTATIE-INDICATOR
3. WELKE PRESTATIES ZIJN GEPLAND EN BEHAALD? Focus Duisenberg onderzoek: spiegel tussen plannen (begroting) en behaalde prestaties (jaarverslag). • Begroting: Geplande activiteiten/prestaties worden niet systematisch beschreven. • Jaarverslag: Uitgevoerde activiteiten samengevat per prestatie. • ‘Spiegel’ is hierdoor niet eenduidig te maken. Rapporteurs hebben de beschreven activiteiten geclusterd in 2 categorieën: • Preventie & aansluiting sociale basis • Wettelijke taak versus gelimiteerd budget Doel
Effectindicator
Prestatie
Prestatie-indicator
Begroting 2023
Tijdig jeugdhulp op maat bieden.
% jongeren met jeugdhulp (BZK)
Betere aansluiting jeugdhulp op vraag en behoefte jongere/gezin
% beëindigde jeugdhulptrajecten volgens plan
Jaarverslag 2023
Betere aansluiting bieden op sociale basis/jeugdhulp
% jongeren met jeugdhulp (BZK)
Normalisatie van opvoedvragen. Licht waar kan, zwaar waar moet.
% beëindigde jeugdhulptrajecten volgens plan
3. PRESTATIES IN BEGROTING VS. JAARVERSLAG A - PREVENTIE EN VERSTERKEN SOCIALE BASIS Oordeel rapporteurs
Proramma 2 ‘Ondersteuning en Zorg’
Legenda beoordeling Uitvoering volgens plan Uitvoering verdient aandacht Uitvoering niet volgens plan Uitvoering niet te controleren
Opmerkingen
Begroting 2023
Jaarverslag 2023
Preventieprogramma's: "Preventieprogramma's worden versterkt, met daarin aandacht voor de toenemende problematiek rond suïcide. Vanaf 2023 is hiervoor €300.000 beschikbaar." (p. 32; p. 307)
Suïcide wordt niet genoemd in jaarverslag. De extra uitgetrokken €300.000 is niet helder terug te vinden in het jaarverslag. Hierover zullen de rapporteurs nog vragen stellen aan de accountant.
Sterke overlap tussen activiteiten in beleidsvelden in programma's 1 en 2, scheidslijn (indien aanwezig) niet helder aangegeven.
Kansrijke start: Via het actieprogramma Kansrijke Start wordt ingezet op het verbeteren van de gezondheid van kinderen in de eerste duizend dagen om fysieke en/of mentale problemen op latere leeftijd te voorkomen. (p. 70)
[Beleidsveld 1.3] Preventieve ondersteuning aan ouders ligt bij vele partners, waaronder JGZ, GGD, Buurts, onderwijs en CJG (p. 56). Het cursusaanbod voor ouders in Haarlem met vragen over opvoeden of over de ontwikkeling van het kind was groot. (p. 81). Bij Beleidsveld 2.2 is enkel dezelfde zin als in de begroting terug te vinden over de doelstelling van het actieprogramma, maar geen informatie over de concrete uitvoering (p. 88).
Actieprogramma "Kansrijke Start": verwijst naar beleidsnota uit 2022, waardoor activiteiten & begroting voor 2023 niet goed te vinden zijn. Er worden geen concrete activiteiten genoemd in het jaarverslag.
Herorganisatie enkelvoudige jeugdhulp: Nieuwe aanbesteding jeugdpreventie en –hulp; focus op zorgcontinuïteit, verschuiven van zware naar lichte zorg. Eenvoudig georganiseerd en toegankelijk.
Aanbesteding voor perceel 2 (enkelvoudige jeugdhulp) is in de laatste maand van 2023 afgerond. (p. 85)
Aanbesteding perceel 2 liep in 2023 significante vertraging op, wat leidde tot veranderd beleid (overgangsregeling i.p.v. aanbesteding vanaf 2023); dit wordt echter in het jaarverslag niet toegelicht.
Ondersteuning ouders: Versterken zelfredzaamheid van ouders door laagdrempelige voorlichting en ondersteuning door het CJG. (p. 80).
CJG richtte zich in 2023 op het versterken van de veerkracht van ouders. CJG-coaches betrokken het netwerk van het gezin, coachten ouders, boden kortdurend lichte hulp. Ook POH Jeugd en huisartsen speelden een rol. Echter kon het CJG de inzet in het onderwijs niet verder uitbreiden vanwege capaciteitstekorten. (p. 82, Beleidsveld 1.3] Ook bood CJG een vrij toegankelijk aanbod van cursussen en werkte voor het ontzorgen en normaliseren van opvoedvragen. (p. 88, Beleidsveld 2.2)
Rol van CJG uitvoerig beschreven voor beide beleidsvelden. Echter is de rol van JGZ in beleidsveld 2 onderbelicht waardoor activiteiten in dit werkveld niet helder terug te vinden zijn.
Samenhang tussen velden: Toekomstscenario kinden gezinsbescherming is in ontwikkeling, met als doel meer samenhang van passende, tijdige hulp en bescherming. (p. 69)
Samen met de gemeenten uit de regio is gestart met de overgang naar de regionale aanpak van het nieuwe landelijke programma: Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.
Toekomstscenario wordt enkel genoemd als 'gestart', maar geen verdere toelichting wat hier de activiteiten of doelstellingen zijn. Er wordt ook geen link naar een beleidsnota gegeven.
3. PRESTATIES IN BEGROTING VS. JAARVERSLAG A - PREVENTIE EN VERSTERKEN SOCIALE BASIS Oordeel rapporteurs
Progrmma 2 ‘Ondersteuning en Zorg’
Legenda beoordeling Uitvoering volgens plan Uitvoering verdient aandacht Uitvoering niet volgens plan Uitvoering niet te controleren
Opmerkingen
Begroting 2023
Jaarverslag 2023
Kansengelijkheid: Ongelijk investeren voor gelijke kansen. Extra aandacht voor wegwerken van leerachterstanden. Haarlem is voorloper in het traject Rijke Schooldag. (p. 70)
Onderwijskansenbeleid is geactualiseerd, ingezet op het verrijken van schooldagen (sport, cultuur, gezondheid). In 2023 namen 8938 kinderen deel aan activiteiten in dit kader. Regionaal is actieprogramma Kansen voor Jongeren vastgesteld. (Beleidsveld 1.1; p. 3; 61)
Helder overzicht van de behaalde prestaties.
Schoolverzuim: De regionale verzuimaanpak, de thuiszittersaanpak en de aanpak voortijdig schoolverlaten en jongeren in kwetsbare posities wordt vanaf 2023 geïntensiveerd. (p. 70)
Aanpak schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten is gecontinueerd en versterkt door aanvullend beleid (o.a. maatwerkaanpak voor jongeren in kwetsbare positie). Nauwe samenwerking met onderwijs en andere ketenpartners in de regio ("Kansen voor Jongeren"). Verzuim en voortijdig schoolverlaten zijn toegenomen, maar deels vanwege een andere manier van kwantificeren. (Beleidsveld 1.1. p. 61)
Helder overzicht van de prestaties. Ook is een toelichting opgenomen m.b.t. de niet behaalde prestaties (schoolverzuim).
Toegang jeugdzorg: Werk aan eenvoudige toegang tot de jeugdzorg. (p. 71) CJG heeft een spilfunctie op het gebied van preventie en hulp aan jeugdigen/gezinnen. Ook is het gemandateerd om toegang tot gespecialiseerde jeugdhulp te verlenen. (p. 223)
CJG besloot over toegang tot specialistische jeugdhulp en nam deel aan verschillende overlegtafels met andere verwijzers en consortia om te spreken over zaken als de verwijsroute in het inkoopstelsel. Er liggen nog vraagstukken over samenwerking tussen ketenpartners en er is nog geen eenduidige verwijsroute. (p. 87)
Enkel een beschrijving van de activiteiten van het CJG, activiteiten & prestaties van andere ketenpartners en gemeente zelf blijven onduidelijk. Het gestelde doel (eenduidige toegang) is niet behaald maar de reden(en) hiervoor worden niet genoemd.
PGB: Over mandatering toekennen van PGB wordt in de begroting geen informatie gegeven.
CJG bood ondersteuning bij individuele zaken die op de wachtlijst staan voor specialistische hulp en besloot (…) over toekenning van PGB. (p. 88).
Of/hoe toekenning PGB volgens plan verlopen is, kan niet worden vastgesteld omdat er in de begroting geen plan voor werd gegeven.
Onderwijs: Doorbraakaanpak onderwijs & jeugdhulp staat centraal. (p.71)
Niet genoemd in Jaarverslag.
Doorbraakaanpak wordt niet toegelicht in begroting en niet genoemd in jaarverslag.
3. PRESTATIES IN BEGROTING VS. JAARVERSLAG B – WETTELIJKE TAAK VERSUS GELIMITEERD BUDGET Oordeel rapporteurs
Progrmma 2 ‘Ondersteuning en Zorg’
Legenda beoordeling Uitvoering volgens plan Uitvoering verdient aandacht Uitvoering niet volgens plan Uitvoering niet te controleren
Opmerkingen
Begroting 2023
Jaarverslag 2023
Extra middelen: College stelt structureel extra geld beschikbaar. Afronding van de regionale aanbesteding Jeugdhulp, gegunde aanbesteding Gewoon in de Wijk geven verwachting van positieve effecten op de kwaliteit van zorg. Andere maatregelen worden nu niet overwogen (p. 67)
Een groot aantal kinderen kreeg tijdig jeugdhulp op maat aangeboden. De wachttijden zijn echter niet verkort. (p. 87-88). In 2023 zijn de vier consortia zoals verwacht van start gegaan. De vaststelling van de definitieve verdeelsleutel heeft financiële gevolgen (1.7 miljoen nadelig) voor gemeente Haarlem. (p. 191)
• Positieve effecten op kwaliteit van zorg waren in 2023 niet waarneembaar en wachtlijsten zijn niet verkort.
Nieuwe aanbesteding: De gemeente besteedt jeugdpreventie en –hulp opnieuw aan, waarbij ingezet wordt op zorgcontinuïteit en zoveel mogelijk verschuiving van zware naar lichte zorg. (p. 70)
Voor perceel 2, de enkelvoudige jeugdhulp, is de aanbesteding pas in de laatste maand van het jaar afgerond.
• De verwachte positieve effecten van de nieuwe aanbestedingen (perceel 1 en perceel 2) zijn in 2023 (nog) niet waarneembaar. • De aanbesteding voor perceel 2 was flink vertraagd, waardoor er in 2023 sprake was van overbrugging i.p.v. nieuwe gunning. Dit wordt echter niet benoemd in het Jaarverslag.
(Her)organisatie: Zorg moet eenvoudig georganiseerd en toegankelijk zijn, in samenwerking met huisartsen. Er moeten strategische keuzes gemaakt worden welke vormen van jeugdhulp gecontinueerd, geïntensiveerd, anders georganiseerd of afgebouwd moeten worden, op basis van inzicht in de vraag naar jeugdhulp en ervaringen voorgaande jaren. (p.70)
Er liggen nog verschillende vraagstukken voor de 'werkgroep toegang'. Er is nog geen eenduidige verwijsroute voor alle verwijzers. (p. 88)
• De rapportage van de activiteiten in 2023 in het jaarverslag geeft alleen concreet beeld van de activiteiten van het CJG, niet van andere ketenpartners en de gemeente • Geen verdere toelichting op de ‘strategische keuzes’ op het gebied van verschillende vormen van jeugdhulp.
Toegang: Werk aan eenvoudige toegang en versterking van jeugdzorg, waaronder invoering Hervormingsagenda Jeugd. (p. 71)
Landelijk: de Hervomingsagenda is vastgesteld: 7 thema’s & 13 maatregelen (bijv. beperking reikwijdte jeugdwet, samenwerking aanpalende domeinen), die echter nog niet volledig zijn uitgewerkt en een vervolg zullen krijgen in 2024. (p. 53)
Concrete uitwerking m.b.t. toegang en hervorming zijn nog niet afgerond in 2023 en kunnen dus nog niet gerapporteerd worden.
Verantwoording: Informatie voor derden (iv3) verantwoording voor (wmo en) jeugd veranderen per 2023 uitgaande van p*q bekostiging, terwijl de nieuwe aanbesteding voor de Jeugdzorg grotendeels op lump-sum financiering is gebaseerd, met mogelijk extra administratieve lasten tot gevolg. (p. 73-74)
Over de Iv3-verantwoording is in het Jaarverslag niets terug te vinden.
Potentieel zorgelijke ontwikkeling waar in het jaarverslag geen verdere toelichting op is gekomen.
3. ANALYSE PRESTATIE-INDICATOR Programma:
Realisatie 2021
Streefwaarden 2022
2023
2023
Beoordeling rapporteurs
2024
2025
2026
2027
Prestatie volgens Programmabegroting: De jeugdhulp is toegankelijk en sluit aan op de vraag en behoefte van de jongere en gezin. Er is een verschuiving van residentiële zorg naar ambulante jeugdhulp, zoals beschreven in de beleidsnota Samen voor Jeugd Haarlem. Prestatie volgens Jaarverslag: Normalisatie van opvoedvragen. Licht waar kan, zwaar waar moet. NB: Bijbehorende prestatie-indicator is niet veranderd.
Prestatie indicator
Programmabegroting: Het percentage beëindigde jeugdhulptrajecten volgens plan (CBS). Het CBS heeft hierover een nieuwe reeks gepubliceerd.
pm%
Jaarverslag: Het percentage beëindigde jeugdhulptrajecten volgens plan (CBS). Het CBS heeft hierover een nieuwe reeks gepubliceerd.
38% *dit is 83%
87%
87%
87%
87%
87%
87%
Opmerkingen
Hoewel prestatie is gewijzigd, is prestatieindicator hetzelfde gebleven.
87% De cijfers over 2023 zijn nog niet beschikbaar.
-
nnb
De indicator geeft geen heldere indicatie m.b.t. het al dan niet behalen van de prestatie: Cijfers over 2023 zijn nog niet beschikbaar, dus kan niet beoordeeld worden of de uitvoering volgens plan verloopt. •
NB: Realisatie-waarde 2021 klopte niet in concept (38% moet 83% zijn)
DASHBOARD CJG
In het jaarverslag wordt verwezen naar het dashboard van het CJG voor ‘alle informatie over de inzet van passende zorg’. Echter is het dashboard niet toegankelijk voor raadsleden. Advies: ofwel het dashboard toegankelijk maken, ofwel de verwijzing hiernaar uit de jaarstukken halen.
VOORBEELD WEERGAVE TREND STREEF- & REALISATIE WAARDES Scores publieksonderzoek
Indicator X
Vraag A
250
10
Vraag J
8
4
200
200
6
Vraag I
220
Vraag B
Vraag C
2
150
160 150
180 165
170
175
175*
180
185
2020
2021
2022
2023
2024
2025
190
195
200
2026
2027
2028
0
Vraag H
Vraag D
Vraag G
Vraag E Vraag F
Gewenst
Resultaat Haarlem
100 50 0
Resultaat Landelijk
2019
Streefwaarde
Realisatie waarde
De visualisatie van Streef- en Realisatiewaardes in tabelvorm is voor velen niet intuïtief
Aanbeveling rapporteurs: andere mogelijkheden zouden verkend kunnen worden, zoals ‘spin’-diagram of staafdiagram, zoals voorbeelden hierboven
3. ANALYSE PRESTATIES – SMILEYS IN JAARVERSLAG
Cijfers voor effect- en prestatie-indicator voor 2023 zijn niet beschikbaar, uitvoering van de gestelde doelen/prestaties is dus nog niet kwantitatief te beoordelen
Desondanks zijn er ‘smileys’ toegekend die suggereren dat doel/prestatie gedeeltelijk of volledig zijn gerealiseerd.
Definitie
Indicator
Smiley jaarverslag
Betekenis smiley
Doel
Betere aansluiting bieden op sociale basis/jeugdhulp
% jongeren met jeugdhulp (BZK)
Doel of prestatie is gedeeltelijk gerealiseerd
Prestatie
Normalisatie van opvoedvragen. Licht waar kan, zwaar waar moet.
% beëindigde jeugdhulptrajecten volgens plan.
Doel of prestatie is volledig gerealiseerd.
CONCLUSIES PRESTATIES & INDICATOREN
Begroting mist nu een centrale opsomming van geplande activiteiten, waardoor uitvoering op basis van het jaarverslag lastig te beoordelen is.
Toekenning van oordeel ('smiley') in het jaarverslag is niet gebaseerd op cijfers over de gekozen indicatoren aangezien deze niet beschikbaar zijn.
Advies: toevoegen concrete opsomming geplande activiteiten zodat hierop teruggegrepen kan worden in het jaarverslag.
Advies: Duidelijk aangeven waar smiley-toekenning op gebaseerd is.
Signalen uit het veld en raadsinformatiebrieven geven aan dat de situatie nog niet volgens plan verloopt: • Er wordt veel werk verzet, maar de wachttijden zijn nog niet verkort; • Preventie-maatregelen leiden tot dusver niet tot een reductie in het aantal jeugdigen dat jeugdhulp nodig heeft; • Veel betrokken partijen geven aan dat de financiële middelen niet toereikend zijn. Er is dus sprake een discrepantie tussen de smileys in het jaarverslag (veelal groen) en deze signalen.
4. WELKE FINANCIËLE MIDDELEN ZIJN ER? JAARREKENING 2023 EXTRA MIDDELEN WIJZIGINGEN BEGROTING TAAKSTELLING
4. JAARREKENING 2023 Programma
Realisatie voorgaande jaren
Begroting na wijz. 2023
Realisatie 2023 (Jaarverslag)
Meerjarenperspectief (o.b.v. Programmabegroting 2024-2028)
2023
2024
2025
2026
2021
2022
Programma 2: Ondersteuning en Zorg
132.576
145.734
168.103
164.784
146.441
146.441
146.441
Deelprogramma Beleidsveld 22: Voorzieningen Jeugd
37.758
39.868
44.324
46.069
43.175
43.484
43.484
Verklaring verschillen begroting – jaarverslag >€100.000 Aanpassing regionale verdeelsleutel complexe jeugdhulp n.a.v. invoering woonplaatsbeginsel Extra lasten (verwacht structureel): €1.720.000 Gedeeltelijke onderbesteding van ontvangen subsidie van Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugdhulp Noord-Holland voor alternatieve vormen van hulp voor jongeren uit de gesloten jeugdhulp Onderschrijding (baten): €132.000
Opmerkingen
Begroting 2023 voor/na wijzigingen verschilt: 24.998
4. BEGROTING: EXTRA FINANCIËLE MIDDELEN • •
Begroting: het positieve resultaat van 2021 (€16.8M) is deels aangewend (via algemene reserve) voor het domein Jeugd. Besteding hiervan is in het Jaarverslag niet duidelijk terug te vinden door rapporteurs en accountant. • Antwoord Concerncontrol: dotatie van €6M is gerealiseerd in jaarrekening 2022 in de algemene reserve (zie p. 25, p. 282, H4.5) Wat betekent dat het geld zoals bij de begrotingsbehandeling 2022 afgesproken is, zonder oormerk naar de algemene middelen is gegaan.
Programmabegroting 2023-2027, p. 25
4. VERSCHIL BEGROTING VOOR/NA WIJZIGINGEN
Bestuursrapportage: €3.137.563 nadelig; • •
Vaststelling lumpsum-budgetten perceel 1 op basis van productie 2022, initiële begroting was op basis van productie 2021. Maatwerk voor cliënt buiten de consortia.
Decemberrapportage: €171k subsidie ontvangen (alternatieve plaatsingen JeugdZorgPlus) Resterend verschil is verklaard door de Voortgangsrapportage, aanvullende voorstlelen & amendementen, zichtbaar in het Verloopoverzicht (p. 373), maar daar zijn de onderliggende details van de wijzigingen niet terug te vinden.
Bestuursrapportage 2023
Decemberrapportage 2023
4. TAAKSTELLING VOOR KOSTENBEHEERSING Budgetplatfond voor zorgaanbieders: lager dan op basis van verwachte volumegroei & prijsindexatie reëel. Onzekerheden: uitgezonderde zorgaanbieders (vrijgevestigden, landelijke transitie-arrangementen, JeugdzorgPlus, Gecertificeerde instellingen). Jaarverslag: alle in de begroting opgenomen taakstellingen zijn gerealiseerd. Begroting 2024: Geen taakstellingen opgenomen.
4. CONCLUSIES ANALYSE FINANCIËLE MIDDELEN Koppeling begroting/jaarverslag: Besteding uitgetrokken extra middelen (bijv. €300k suïcidepreventie) en taakstelling zijn
niet duidelijk terug te vinden. Onduidelijk hoe structurele + incidentele lasten zich verhouden tot de jaarrekening. Gewijzigde begroting: Begroting voor/na wijziging verschil niet helder verklaard in Bestuurs- en Decemberrapportages • Begroting voor de komende jaren is vergelijkbaar met de initiële begroting voor 2023 (Programmabegroting 2024-2028). • De aangegeven ambitie is niet versoberd en een daling van het aantal zorgvragen of –complexiteit ligt niet in de lijn de verwachting. Dekking preventie-activiteiten: Teksten in begroting + jaarverslag wijzen op versterkte inzet op preventie/sociale basis. • Als deze activiteiten uit de begroting van beleidsveld 2.2 gefinancierd zouden moeten worden, dan sluit de voorziene begroting dus niet aan bij de gestelde ambitie voor het continueren van huidige zorg én uitbouwen van preventieprogramma’s. • Sociale basis overlapt met aanpalende werkvelden: niet helder of de dekking uit Programma 1 moet komen, en of deze middelen beschikbaar zijn. Toekomst: Vanaf 2025 worden bezuinigingen op Jeugd verwacht vanuit het Rijk (Begroting 2024-2028, Hervormingsagenda
Jeugd) voor rekening & risico Rijk. Het structureel nadeel (Bestuursrapportage 2023) werd in 2024 ten laste gelegd van de algemene middelen. Analyse op financieel kader hiervoor komt bij Kadernota 2025.
5. OORDEEL RECHTMATIGHEID, DOELMATIGHEID EN DOELTREFFENDHEID
5. RECHTMATIGHEID, DOELMATIGHEID EN DOELTREFFENDHEID Opmerkingen naar aanleiding van het gesprek van de rapporteurs met de accountant op 23 mei 2024: Er is een begrotingsonrechtmatig van 1.745M. Dit is een onrechtmatigheid die meeweegt om in de
rechtmatigheidsverantwoording te worden opgenomen en vermeld. Gezien de oorzaak (o.a. open einde-regeling) en de financiele verordening (met de criteria wel/niet acceptabel) is deze onrechtmatigheid wel acceptabel.
6. AANBEVELINGEN AANBEVELINGEN VAN RAPPORTEURS – COMMISSIE SAMENLEVING
GEZAMENLIJKE AANBEVELINGEN – ALLE RAPPORTEURS
ALGEMENE AANBEVELINGEN: 1. INFORMATIE BEGROTING EN JAARVERSLAG BETER OP ELKAAR AAN LATEN SLUITEN
In het jaarverslag verantwoordt het college zich over het gevoerde beleid van het afgelopen jaar. Dit doet zij niet alleen over de uitgaven, maar ook over wat er bereikt (doelen) en uitgevoerd (prestaties) is. In de programmaverantwoording wordt voor ieder beleidsveld kort toegelicht wat er wel of niet bereikt en gedaan is. Voor de rapporteurs is het echter lastig om te beoordelen of ook bereikt en uitgevoerd is, wat afgesproken is. In de begroting voor dat betreffende jaar is deze informatie namelijk niet op dezelfde manier opgenomen, maar moet gezocht worden in andere hoofdstukken of documenten. De rapporteurs bevelen aan om bij ieder beleidsprogramma de koppen ‘wat willen we bereiken’ en ‘wat gaan we doen’ toe te voegen op de manier zoals dat ook in het jaarverslag gedaan wordt voor de tegenhangers ‘wat hebben we bereikt’ en ‘wat hebben we gedaan’, zodat er een beter inzicht komt in of wat er gepland was ook bereikt en uitgevoerd is. Zo sluit de informatie in de begroting en het jaarverslag beter op elkaar aan.
ALGEMENE AANBEVELINGEN: 2. PRESENTATIE EN LAY-OUT TABELLEN VERBETEREN TER ONDERSTEUNING VAN LEESBAARHEID EN TREND INFORMATIE De verschillende tabellen in begroting en jaarverslag zijn door de gekozen presentatievorm van de informatie en de lay-out niet erg goed leesbaar. Het is bijvoorbeeld lastig om in de indicatorenoverzichten een goed onderscheid te maken tussen de doelen met de effect-indicatoren en de prestaties met de prestatie-indicatoren. Door de manier van presenteren is tevens niet goed te zien of realisatiewaardes in lijn zijn met streefwaardes. Ook andere trendinformatie voor bijvoorbeeld de baten en de lasten is zowel door de manier van presenteren als door de versnippering van de informatie binnen de documenten zelf, lastig te zien. Er zijn gemeenten, zoals de gemeente Utrecht, die dit op een andere manier presenteren door bijvoorbeeld de lay-out van deze tabellen aan te passen of gebruik te maken van grafieken en diagrammen. De rapporteurs zijn zich ervan bewust dat de documenten hierdoor minder compact worden, maar de leesbaarheid zal hierdoor verbeteren, het is nu te compact.
De rapporteurs bevelen aan om de presentatie en lay-out van zowel de indicatorenoverzichten als de informatie over de baten en de lasten uit te breiden met trendinformatie en te onderzoeken op welke manier visualisatie van deze informatie bijvoorbeeld door het gebruik van grafieken en diagrammen kan worden verbeterd, eventueel aangevuld met infographics.
ALGEMENE AANBEVELINGEN: 3. SMILEYS LEGENDA OBJECTIEVER MAKEN
Het college geeft in het jaarverslag met gekleurde smileys aan in hoeverre doelen en prestaties gerealiseerd zijn of niet. Wat opvalt is dat een doelstelling als gerealiseerd (groen) gepresenteerd kan worden terwijl de onderliggende prestaties niet gehaald en zelfs rood of geel zijn. Dit kan een vertekend beeld geven. De rapporteurs constateren na navraag dat het toekennen van de score gebeurt op basis van een inschatting van de beleidsafdelingen zelf en dat de betekenis van de scores: volledig, grotendeels, gedeeltelijk of niet gerealiseerd ruimte laat voor veel interpretatie. De rapporteurs stellen voor om voor een wat meer objectieve legenda te kiezen waarbij aangegeven wordt of het behalen van het doel / de uitvoering van de prestaties volgens plan verloopt (groen), aandacht verdient (oranje) of niet volgens plan (rood) verloopt.
ALGEMENE AANBEVELINGEN: 4. INDICATOREN FORMULEREN IN TRAJECT NIEUWE FORMATS RAADSNOTA’S Na navraag blijkt dat er binnen de gemeente van verschillende indicatoren voor het beleid gebruik gemaakt wordt, die om verschillende redenen niet opgenomen kunnen worden in het jaarverslag of in andere monitoringinstrumenten die voor de raad toegankelijk zijn. Ook lijkt het CJG dashboard niet vrij toegankelijk en zijn jaarcijfers van de indicatoren nog niet beschikbaar in mei 2024. Hierdoor missen raadsleden informatie en kan de organisatie eigenlijk niet het volledige beeld geven. De rapporteurs stellen dan ook voor bij het traject voor de nieuwe formats voor raadsnota’s de wens te betrekken om bijvoorbeeld in kaderstellende nota's een uitgebreidere set indicatoren op te nemen. Deze kunnen dan gedurende de gehele beleidsperiode gevolgd worden in een bijbehorende monitor. Een dashboard zou de raad kunnen ondersteunen in haar controlerende taak als het trends en ontwikkelingen zichtbaar maakt.
ALGEMENE AANBEVELINGEN: 5. MAAK DE VERKLARING VOOR VERSCHILLEN TUSSEN PRIMAIRE BEGROTING EN BEGROTING NA WIJZIGING INZICHTELIJKER IN HET PROGRAMMAVERSLAG ZELF.
In het jaarverslag wordt bij verschillende programma’s in het onderdeel Financiën per programma een verschil tussen de primaire begroting en de begroting na wijziging weergegeven. In het programma verslag zelf wordt in de toelichting een summiere verklaring gegeven voor een deel van dit verschil. Er komt pas na veel gepuzzel met informatie uit de bestuursrapportage, december rapportage en de bijlage 6.5 ‘analyse en toelichting per beleidsveld’ meer duidelijkheid. Hierdoor is het lastig voor raadsleden om een sluitend verband te zien. Het advies is om de beknopte toelichting bij de programma’s in het jaarverslag over de verschillen tussen de primaire begroting en de begroting na wijziging iets aan te vullen. Zodat duidelijk wordt welke verschillen bijvoorbeeld het resultaat zijn van amendementen of verklaard zijn in voortgangsrapportages waardoor de informatie waarde voor raadsleden verhoogd wordt en zij zonder lang te hoeven puzzelen een sluitend verband kunnen zien. Neem ook links op naar relevante documenten waar de verschillen in toegelicht zijn.
ALGEMENE AANBEVELINGEN: 6. MEER INZICHT IN PRESTATIES VERBONDEN PARTIJEN In artikel 8 van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) staat dat in het programmaplan dient te worden opgenomen op welke wijze ernaar gestreefd wordt de doelstellingen te bereiken, en hierbij de betrokkenheid van verbonden partijen aan te geven. Door de toevoeging in het overzicht verbonden partijen, van de beleidsvelden en in enkele gevallen ook de doelen waaraan een verbonden partij bijdraagt, voldoet de gemeente nog niet aan de vereiste van BBV artikel 8. De gemeenteraad krijgt ook nog niet voldoende informatie om op hooflijnen in te kunnen schatten of de door het college met de verbonden partij afgesproken doelen en prestaties ook bereikt en geleverd worden. De rapporteurs stellen voor dat om beter inzicht te krijgen in op welke manier verbonden partijen bijdragen aan de door de gemeente gestelde doelen en prestaties en te voldoen aan de vereisten van BBV artikel 8, toegevoegd wordt: 1. Welke prestaties (geheel of gedeeltelijk) door verbonden partijen uitgevoerd worden; 2. Informatie op hooflijnen over of de door het college met de verbonden partijen afgesproken doelen en prestaties ook bereikt en geleverd worden; 3.
Dit niet alleen inzichtelijk gemaakt wordt in de bijlage verbonden partijen, maar ook in de programma verantwoording zelf, bijvoorbeeld via een actieve verwijzing naar de bijlage.
PROGRAMMA-SPECIFIEKE AANBEVELING: 1.WETTELIJKE TAAK WEER OPNEMEN IN DOELEN, PRESTATIES EN INDICATOREN BIJ VOLGENDE RAADSCONFERENTIE
Gewijzigde doel & prestatie (n.a.v. raadsconferentie) richten zich op een specifiek aspect van jeugdhulp (preventie), maar bieden raadsleden daardoor geen inzicht meer in de uitvoering van de wettelijke taak van de gemeente (het verzorgen van tijdige, passende jeugdhulp). De gekozen indicatoren geven bovendien geen helder inzicht in de stand van zaken omtrent het nieuwe doel/de nieuwe prestatie. Advies is om bij de eerstvolgende raadsconferentie een extra doel + prestatie toe te voegen die de wettelijke taak van de gemeente ‘het verzorgen van tijdige, passende jeugdhulp’ omvat en passender indicatoren te kiezen voor het monitoren van deze doelen.
PROGRAMMA-SPECIFIEKE AANBEVELING: 2. MAAK OVERLAP TUSSEN PROGRAMMA’S EN BELEIDSVELDEN BETER INZICHTELIJK
Als toevoeging op het advies van de rapporteurs van 2022:
Geef bij doelen en prestaties waaraan binnen verschillende beleidsvelden gewerkt wordt - zoals extra inzet op preventie maatregelen in het domein Jeugd of de werkzaamheden uitgevoerd door het CJG - aan onder welke beleidsvelden deze komen te vallen en uit welke financiële posten ze gefinancierd worden.
EIND RAPPORTAGE HANNA LAMMERTSE & ARWEN SCHOLTEN MEI 2024