3. Bijlage 2: Advies IVH Haarlem DSP groep

1008

1045

841

965

841

Diefstal van brom- en snorfietsen

211

169

284

221

137

Winkeldiefstal

411

508

420

446

333

Zakkenrollerij

76

70

43

63

28

Vernieling openbare gebouwen (c30)

7

3

3

4

6

Overige vernieling/baldadigheid (c40)

492

478

570

513

339

Overlast door personen met verward gedrag

1217

1264

1370

1284

1440

Huiselijk twist

136

107

124

122

105

% Haarlemmers dat Haarlem een (zeer) veilige stad vindt

81%

80%

78%

80%

75%

% Haarlemmers dat de binnenstad (zeer) veilig vindt

76%

76%

75%

76%

72%

% Haarlemmers dat de eigen woonbuurt (zeer) veilig

81%

80%

79%

80%

79%

Rapportcijfer sociale kwaliteit

6,3

6,3

6,4

6,3

6,6

% Haarlemmers dat vindt dat men in de wijk prettig met

78%

78%

79%

78%

78%

Geluidsoverlast

1290

1159

1440

1296

1817

Aantal burenruzies

414

274

346

345

353

Subjectieve veiligheid (bron: Omnibus)

vindt

elkaar omgaat

Bron: Overlastmonitor Politie 2018-2021, Inwonerspeiling overlast en veiligheid Omnibus

7 Op woning, geld- en waardetransport en overig.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

27

Er is een duidelijke dalende trend waarneembaar voor bijna alle categorieën van registraties. Zo is er een dalende trend te zien voor High Impact Crimes als woninginbraken, straatroven, diefstal en bedreiging. Deze dalende trend kwam in de vorige veiligheidsanalyse ook al aan de orde (en in het vorige hoofdstuk) en lijkt versterkt te worden door de covid-19-maatregelen die in 2020 en 2021 golden. Deze ontwikkeling is in lijn met de landelijke trend, zoals te zien in de figuur in paragraaf 3.2.5. Er is ook een aantal categorieën van registraties waarbij we juist een stijgende trend zien. Hierbij vallen met name ‘overlast door personen met verward gedrag’ en ‘geluidsoverlast’ op. Bij het aantal registraties van openlijke geweldpleging is een schommeling te zien, waarbij het aantal registraties in 2019 toeneemt, in 2020 daalt en in 2021 weer is gestegen. Ook schommelt het aantal registraties van diefstal van motoren. Het aantal vernielingen van zowel openbare gebouwen als anderszins is de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven. Wat betreft de indicatoren over subjectieve veiligheid zien we een voorzichtige dalende lijn. Zo neemt het percentage Haarlemmers dat de (binnen)stad of de eigen woonbuurt als zeer veilig ervaart iets af sinds het begin van deze IVH-periode.

Het aantal meldingen van geluidsoverlast (hierbij gaat het niet over geluidsoverlast door horeca of evenementen, die komen bij het volgende veiligheidsveld aan de orde) neemt toe. Dit zou verband kunnen houden met de covid-19-maatregelen waarin men meer thuis was en er eerder sprake was van geluidsoverlast. Positief te noemen is dat het rapportcijfer dat Haarlemmers geven voor de sociale kwaliteit van de stad iets is gestegen de afgelopen jaren, en ook dat het aantal burenruzies is gedaald. Uit de Veiligheidsmonitor 2021 blijkt dat het percentage Haarlemmers dat tevreden is over de onderhoud van stoepen, straten en pleintjes, 57%, iets lager ligt dan het landelijk gemiddelde (60%). Ook is 63% van de Haarlemmers tevreden over de bevolkingssamenstelling in hun eigen buurt, terwijl dit percentage in heel Nederland op 69% ligt. Op dit punt scoort Haarlem dus iets minder goed dan het landelijk gemiddelde. Een iets groter percentage Haarlemmers (15%) vindt dat de woonbuurt het afgelopen jaar een vooruitgang heeft doorgemaakt, ten opzichte van het percentage Nederlanders dat die mening heeft (11%). 47% van de Haarlemmers vindt dat de gemeente zich inzet voor de leefbaarheid en veiligheid in de buurt. Haarlemmers vinden gemeentelijke handhavers zichtbaarder in de eigen buurt dan gemiddeld in Nederland (45% in Haarlem tegen 30% in Nederland als geheel).

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

28

Figuur B1.3

Het percentage Haarlemmers dat veel overlast, uitgesplitst per categorie, 2021

Bron: CBS Statline

Als we kijken naar de verschillende vormen van sociale overlast dan zien we in de Veiligheidsmonitor (Wolberink & Andringa, 2021) dat de meeste overlast ervaren wordt door rondhangende jongeren. Gevolgd door overlast door buurtbewoners, drugshandel en drugsgebruik. Het percentage dat veel sociale overlast ervaart ligt voor alle vormen over het algemeen iets hoger dan het landelijke en regionale niveau (Centraal Bureau voor Statistiek, 2021). Dit hangt samen met het feit dat Haarlem verstedelijkt is.

Bedrijvigheid en veiligheid Tabel B1.3

Aantal registraties met betrekking tot het veiligheidsveld bedrijvigheid en veiligheid

Indicator (bron: politie)

2018

2019

2020

Gemiddeld

2021

Ontwikkeling

2018-2020 Winkeldiefstal

411

508

420

446

333

Overvallen (niet alleen winkel)

16

17

17

17

9

Diefstal/inbraken in bedrijven en

33

31

23

29

2

425

512

484

474

521

instellingen Overlast door alcohol of drugs Geluidshinder evenementen Geluidshinder horeca

9

6

4

6

6

144

80

44

89

33

Bron: Overlastmonitor politie 2018-2021

Zoals eerder werd geconstateerd, zien we dat het aantal winkeldiefstallen en overvallen de afgelopen jaren is afgenomen. In bovenstaande cijfers komt tevens naar voren dat er ook een dalende trend te zien is bij het aantal diefstallen en inbraken in bedrijven en instellingen. Overlast vanwege alcohol of drugs is echter toegenomen in de afgelopen beleidsperiode. Het aantal meldingen voor geluidshinder door evenementen ligt door de jaren heen relatief gezien structureel laag. Geluidshinder

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

29

door de horeca laat een gestage dalende trend zien. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat als gevolg van de covid-19 maatregelen de horeca grotendeels dicht was.

Jeugd en veiligheid Onderstaande cijfers met betrekking tot jeugd laten over het algemeen een negatieve trend zien. Het aantal meldingen jeugdoverlast is toegenomen en meer Haarlemmers geven in het Omnibusonderzoek aan dat zij veel overlast van jongeren ervaren. Tabel B1.4

Cijfers met betrekking tot jeugdoverlast, 2018-2021

Indicator

Bron

2018

2019

2020

Gemiddeld

2021

Ontwikkeling

2018-2020 Meldingen jeugdoverlast

Politie

858

787

1257

967

1010

Meldingen jeugdoverlast

Gemeente

514

505

958

659

899

% Haarlemmers dat veel overlast

Omnibus

16%

17%

21%

18%

20%

Omnibus

17%

16%

21%

18%

19%

Omnibus

5,8

5,6

5,4

5,6

5,6

Gemeente

-

12

99

56

155

ervaart van jongeren % Haarlemmers dat vindt dat de overheid meer aandacht moet hebben voor overlast van groepen jongeren Rapportcijfer handhaving overlast veroorzaakt door jongeren HALT verwijzingen

Bron: Overlastmonitor politie 2018-2021, overlastmeldingen gemeente 2018-2021, Inwonerspeiling overlast en veiligheid Omnibus

Uit de Veiligheidsmonitor van 2021 komt naar voren dat bijna zes op de tien Haarlemmers (59%) aangeeft weleens overlast van jongeren te ervaren. Dit gaat dan voornamelijk om het achterlaten van afval (40%), geluidsoverlast (27%), het in groepjes rondhangen en creëren van een intimiderende sfeer (25%) en het afsteken van vuurwerk (22%). Overlast door drugs- en drankgebruik (beiden 10%) komt ook voor (Wolberink & Andringa, 2021).

Fysieke veiligheid In de afgelopen vier jaar was er gemiddeld 91 keer per jaar sprake van brandstichting. In 2021 is er een flinke daling zichtbaar. Tabel B1.5

Cijfers met betrekking tot fysieke veiligheid

Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Brandstichting

Politie

94

106

114

49

Ontwikkeling

Bron: Overlastmonitor politie 2018-2021

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

30

Integriteit en veiligheid Tabel B1.6

Cijfers met betrekking tot fraude Indicator (bron: politie)

2018

2019

2020

2021

-

81

139

190

Waarvan fraude met online handel

-

19

32

109

Waarvan fraude met betaalproduct

-

32

58

48

Waarvan identiteitsfraude

-

30

49

33

Fraude

Ontwikkeling

Bron: Overlastmonitor politie 2018-2021

Te zien is dat met name fraude met online handel sterk is toegenomen in 2021. Meerdere respondenten bevestigden dit beeld tijdens de interviews. Onder online handel vallen bijvoorbeeld Marktplaatsoplichtingen, maar ook WhatsApp-fraude. Dit is een landelijke trend waarin waarneembaar is dat fraude steeds vaker gedigitaliseerd gepleegd wordt. Uit de Veiligheidsmonitor van 2021 blijkt dat negen procent van de Haarlemmers het afgelopen jaar slachtoffer is geworden van online fraude, in de regio Noord-Holland en Nederland als geheel ligt dit percentage op tien procent (zie figuur 6). Figuur B1.4

Slachtofferschap online criminaliteit

Bron: (Wolberink & Andringa, 2021)

Uit de Veiligheidsmonitor 2021 blijkt verder dat 17% van de Haarlemmers het afgelopen jaar slachtoffer is geworden van online criminaliteit. Onder online criminaliteit valt online oplichting of fraude (9%), hacken (8%) of online bedreiging of intimidatie (2%). Dit percentage is ongeveer gelijk aan het slachtofferschap in heel Nederland en de regio Noord-Holland (18%). Van de Haarlemmers die aangaven slachtoffer te zijn geworden, heeft 14% aangegeven emotionele, psychische of financiële schade te hebben ondervonden als gevolg van het delict (Wolberink & Andringa, 2021).

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

31

Bijlage 2 - Geïnterviewde personen De volgende personen zijn tijdens het interview ééns of meermaals geïnterviewd. Onderstaande tabel geeft de functie weer ten tijde van het interview.

Bestuurders Naam

Functie

Jos Wienen

Burgemeester

Professionals op alfabetische volgorde op achternaam

DSP-groep

Naam

Functie

Marije van Barlingen

Manager Zorg- en Veiligheidshuis

Martijn Dekker

coördinator integrale handhaving

Sacha Ellerbeck

projectcoördinator Centrum/Zuidwest

Kristel Gortzak

Coördinator sociale veiligheid

Michel de Graaf

gebiedsverbinder Schalkwijk

Maaike Grondheid

Projectcoördinator Schalkwijk/Zandvoort

Jan Gunther

Teamcoördinator straathoekwerk

Kelly Hupsel

Beleidsadviseur ondermijning

Rosa Kant

Gebiedsverbinder Oost

Niels Knijn

Operationeel expert politie

Joke Korsaan

Projectleider woonfraude

Sinan Mehmet

Operationeel expert politie

Linda Ramak

Ketenregisseur OGGZ

Mara Roos

Accountmanager RIEC

Han van Schaik

Operationeel expert politie

Rosa Scheper

Coördinerend handhaver

Manuela van Schip

Team ondermijning gemeente

Manon Schouwink

Operationeel expert politie

Bas Slutter

Veiligheidsmanager

Merel Vendel

Veiligheidsmanager

Marieke Verhagen

Projectleider Noord-Holland Samen Veilig

Linda Vos

Manager Veiligheid en Handhaving

Victor Walman

beleidsadviseur

Tijn Wierda

Beleidsadviseur Jeugd

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

32

Bijlage 3 - Bronnenlijst Centraal Bureau voor Statistiek. (2022). Aantal misdrijven per 1000 inwoners, naar regio. Den Haag: CBS. Centraal Bureau voor Statistiek. (2022). Aantal meldingen sociale overlast, naar regio. Den Haag: CBS. Centraal Bureau voor Statistiek. (2021). Veiligheidsmonitor 2021. Den Haag: CBS. Gemeente Haarlem. (2019-2022). Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid. Gemeente Haarlem. (sd). Actieprogramma 2019-2022. Omnibus. (2021). Inwonerspeiling overlast en veiligheid. Politie. (2021). Overlastmonitor. Politie. (2022). Geregistreerde overlast; soort overlast; gemeentelijke indeling. van Egmond, P., Pluijm, M., & Nauta, O. (2021). Evaluatie IVH gemeente Haarlem: rekenkameronderzoek naar doelmatigheid en doeltreffendheid. Amsterdam: DSP-groep. van Gaalen, J. (2021). Kernbeleid veiligheid 2021: handreiking voor gemeenten. BMC Advies & Nederlandse Vereniging voor Gemeenten (VNG). Veiligheid en Handhaving Gemeente Haarlem. (2018). Veiligheidsanalyse 2018. Gemeente Haarlem. Wolberink, J., & Andringa, W. (2021). Veiligheidsmonitor gemeente Haarlem 2021. I&O Research.

DSP-groep

RAPPORT ─ Veiligheidsanalyse en beleidsprioriteiten IVH

33

DSP-groep BV Van Diemenstraat 410 1013 CR Amsterdam +31 (0)20 625 75 37 dsp@dsp-groep.nl KvK 33176766 www.dsp-groep.nl DSP-groep is een onafhankelijk bureau voor onderzoek, advies en management, gevestigd aan de IJ-oevers in Amsterdam. Sinds de oprichting van het bureau in 1984 werken wij veelvuldig in opdracht van de overheid (ministeries, provincies en gemeenten), maar ook voor maatschappelijke organisaties op landelijk, regionaal of lokaal niveau. Het bureau bestaat uit 40 medewerkers en een groot aantal freelancers. Dienstverlening Onze inzet is vooral gericht op het ondersteunen van opdrachtgevers bij het aanpakken van complexe beleidsvraagstukken binnen de samenleving. We richten ons daarbij met name op de sociale, ruimtelijke of bestuurlijke kanten van zo’n vraagstuk. In dit kader kunnen we bijvoorbeeld een onderzoek doen, een registratie- of monitorsysteem ontwikkelen, een advies uitbrengen, een beleidsvisie voorbereiden, een plan toetsen of (tijdelijk) het management van een project of organisatie voeren. Expertise Onze focus richt zich met name op de sociale, ruimtelijke of bestuurlijke kanten van een vraagstuk. Wij hebben o.a. expertise op het gebied van transitie in het sociaal domein, kwetsbare groepen in de samenleving, openbare orde & veiligheid, wonen, jeugd, sport & cultuur. Meer weten?

Neem vrijblijvend contact met ons op voor meer informatie of om een afspraak te maken. Bezoek onze website www.dsp-groep.nl voor onze projecten, publicaties en opdrachtgevers.