20230979150 1 Stand van zaken ontwikkelzone Spaarnesprong

Informatienota

Onderwerp Stand van zaken ontwikkelzone Spaarnesprong Nummer 2023/979150 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 4.1 Duurzame stedelijke ontwikkeling Afdeling PG Auteur Bor, T. / Stoop, M. Telefoonnummer 023-5113983 Email tbor@haarlem.nl; mstoop@haarlem.nl Het college informeert de raad over de zone Spaarnesprong vastgesteld in 2018. Kernboodschap Sinds vorig jaar is in de zone overzicht gecreëerd om te bepalen of een ontwikkelstrategie Spaarnesprong nog meerwaarde heeft. In de prioritaire ontwikkelzones Europaweg, Oostpoort, Zuidwest en Zijlweg is de gebiedsontwikkeling volop gaande door de financiële dekking vanuit de woningbouwimpuls (WBI). De zone Spaarnesprong beschikte na de vaststelling in 2018 niet over een financiële dekking van de ambities. Voor en sinds vaststelling vijf jaar geleden is een aantal opgaven uit de visie opgepakt. De zone Spaarnesprong is daarom te typeren als een aantal losse projecten en processen, waarvan een deel van de woningbouw inmiddels is gerealiseerd of op het punt van realiseren staat. De ontwikkelvisie Spaarnesprong blijft daarbij leidend, de zonale aanpak is echter overbodig geworden en zal worden afgerond. Behandelvoorstel voor Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie commissie Ontwikkeling.

Relevante eerdere Relevante eerdere bestuurlijke besluiten: besluiten  Ontwikkelvisie Spaarnesprong (2017/596170)  Vaststellen plan van aanpak ontwikkelgerichte organisatie (2021/87667)  Informatienota Prioritering 2023 (2022/1739441) Besluit College 1. het college stelt de informatienota aan de commissie vast. d.d. 25 juli 2023 de secretaris, de burgemeester,

1. Aanleiding De ambitie Het college heeft de ambitie om 10.000 woningen te realiseren binnen zeven zones. Deze woningbouwopgave vindt plaats onder een aantal randvoorwaarden zoals behoud van stedelijke kwaliteit, vergroening en vernatting, het meegroeien van werkgelegenheid, voldoende voorzieningen en een grote taak op het gebied van mobiliteit en bereikbaarheid, het benutten van kansen op duurzaamheid. Een van de aangewezen ontwikkelzones is de zone Spaarnesprong. In deze nota informeert het college de gemeenteraad over de stand van zaken in deze zone.

Kenmerk: 2023/ 979150

1/4

Het proces op hoofdlijnen De Raad heeft in de periode 2017-2018 de Ontwikkelvisie Spaarnesprong vastgesteld. De visie geeft richting aan de ambities die Haarlem heeft om deze zone verder te ontwikkelen. Anders aan deze ontwikkelzone is dat een groot deel van de ontwikkelingen ten tijde van het vaststellen van de visie al liep. Zo was de herontwikkeling van het Koepelterrein gestart, evenals de Fietznfabriek en is bijvoorbeeld de woningbouw aan de Kelderwindkade gerealiseerd. Ook het Oerkapterrein, met stadsstrand, is gerealiseerd. Voor de Koepel is in 2021 provinciale subsidie toegekend, onder meer voor de inrichtingskosten van de openbaar toegankelijke ruimten. Voor de zone Spaarnesprong is geen ontwikkelstrategie opgesteld omdat er geen verdiencapaciteit in de resterende woningbouwopgave zit. Vanaf 2022 is gewerkt aan het verkrijgen van inzicht en overzicht voor de gehele zone Spaarnesprong. Vragen daarbij waren; wat zijn nog de opgaven voor de zone, wat is de bijbehorende globale businesscase en is zonemanagement relevant voor de verdere ontwikkeling van de zone. Met deze informatienota informeert het college de raad over deze onderwerpen. 2. Kernboodschap Het college informeert de raad over de zone Spaarnesprong vastgesteld in 2018. Sinds vorig jaar is in de zone overzicht gecreëerd om te bepalen of een ontwikkelstrategie Spaarnesprong nog meerwaarde heeft.

In de prioritaire ontwikkelzones Europaweg, Oostpoort, Zuidwest en Zijlweg is de gebiedsontwikkeling volop gaande door de financiële dekking vanuit de woningbouwimpuls (WBI). De zone Spaarnesprong beschikte na de vaststelling in 2018 niet over een financiële dekking van de ambities. Voor en sinds vaststelling vijf jaar geleden is een aantal opgaven uit de visie opgepakt. De zone Spaarnesprong is daarom te typeren als een aantal losse projecten en processen, waarvan een deel van de woningbouw inmiddels is gerealiseerd of op het punt van realiseren staat. De zonale aanpak is daarmee overbodig geworden en zal worden afgerond. 3. Stand van zaken Spaarnesprong Omdat het merendeel van de ontwikkelbare woningbouwlocaties inmiddels is gerealiseerd of gestart, is voor de zone Spaarnesprong geen aanleiding meer een ontwikkelstrategie op te stellen. Gezien de beschikbare middelen en capaciteit is gewerkt aan opgaven die een spin off (kunnen) hebben voor onder meer Oostpoort, vergroening/vernatting en bereikbaarheid/parkeren. De woningbouwopgaven in Spaarnesprong zijn deels gereed of in voorbereiding (300+ woningen). Behalve hierna genoemde fysieke resultaten, is een van de resultaten het optimaliseren van het kostenverhaal binnen de plangebieden en bovenwijks. Vorig jaar is daarom verkend hoeveel opbrengsten er in 2023 en later te genereren zijn.

Behalve Kavel 2B zijn er geen serieuze opbrengsten meer te verwachten op de korte en middellange termijn.   

Het Koepelprogramma is een op zichzelf staande gemengd stedelijke opgave, waar de te verwachten plankosten beperkt gecompenseerd kunnen worden. In het Scheepmakerskwartier zijn 153 woningen gerealiseerd. De voorbereiding van de realisatie van de Fietsznfabriek loopt (64 woningen).

Kenmerk: 2023/ 979150

2/4

 

Op de woningbouwlocatie Kavel 2B, dat in gebruik is als parkeerterrein, zal een tijdelijke parkeervoorziening worden gerealiseerd. Op middenlange termijn zijn nog te ontwikkelen de strook Dantuma (eigendom van Van de Waal), Kavel 2B (eigendom gemeente Haarlem) en Oudeweg 6 (eigendom van de NS).

De lopende en nieuw op te starten openbare ruimte projecten als zelfstandige projecten worden opgepakt volgens de reguliere Haarlemse planprocessen in lijn met de beleidskaders. Financiële doorrekening Binnen deze zone is grofmazig gekeken naar optimalisatiemogelijkheden binnen de nog te ontwikkelen plots om te komen tot dekking van openbare ruimte, wensen op het gebied van waterberging en andere ambities uit de visie, die voor de middellange termijn een realistisch perspectief kunnen bieden. Het woningbouwprogramma en de woningmix is daarbij als uitgangspunt genomen. In de beschouwing zijn die maatregelen verwerkt die randvoorwaardelijk zijn voor de realisatie van het woningbouwprogramma: openbare ruimte, gebiedsontsluiting en andere kosten samenhangend met de woningbouwopgave. Optimalisatie in de zone Spaarnesprong bleek niet (meer) mogelijk. Dit betekent dat grote ingegrepen in de openbare ruimte zoals vernatting/vergroening en de doorvaarbaarheid van de Trekvaart door de gemeente zelf moeten worden gefinancierd. De middelen voor een doorvaarbare Trekvaart tussen het Spaarne en De Liede zijn niet meegenomen in het Investeringsprogramma. 4. Stand van zaken geprioriteerde opgaven Spaarnesprong In december 2022 vond een bestuurlijke prioritering plaats. Op basis van de betekenis voor een aantal opgaven verdienen de volgende opgaven aandacht: 1.

Haalbaarheidscalculatie afwaardering van de Amsterdamse Vaart / doorvaarbare Trekvaart 2. Parkeergarage Kavel 2B 3. NStm afspraken Sleutelopgaven in de Spaarnesprong Opgave 1: Afwaardering Amsterdamsevaart/doorvaarbare trekvaart Recent is haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de inpassingskosten van een doorvaarbare trekvaart. Het onderzoek wijst uit dat een doorvaarbare trekvaart in Oostpoort niet is in te passen op de ruimtereservering van 19 m breed. Voor de woningbouwverkaveling in Oostpoort is afwaardering van de zuidelijke rijbanen van de Amsterdamsevaart voorzien. Deze vrijvallende ruimte is nodig voor de gebiedsontwikkeling, de ontsluitingsstructuur en andere functies. De vraag of een doorvaarbare trekvaart tussen spoorlichaam en noordzijde van de Amsterdamsevaart inpasbaar is, zal worden beschouwd in één van de scenario’s voor het Masterplan Hart voor Oostpoort. Verder zal bij elk van de raakvlakprojecten die na 2023 worden voorbereid worden bezien of doorvaarbaarheid van de trekvaart tot de mogelijkheden behoort. Een notitie over dit en andere onderwerpen ten aanzien van Oostpoort is in voorbereiding. Een doorvaarbare trekvaart zal moeten worden aangesloten op de uitgang bij het Spaarne (Molen de Adriaan), de Papentorenvest, de Koepel en de Gedempte Oostersingelgracht (Groene Singel).

Het is bij elk van deze raakvlakprojecten ter overweging om doorvaarbaarheid wel of niet te onderzoeken in verband met de vernattings- en vergroeningsopgave. Als door middel van fasering van deze

Kenmerk: 2023/ 979150

3/4

raakvlakprojecten ‘werk met werk’ kan worden gemaakt, kan een watergang van verschillende breedte onderzocht worden. Een actueel voorbeeld hiervan is een rioleringsvervangingsinvestering tussen de T-kruising Lange Herenvest/Oostpoort/ Amsterdamsevaart tot de J.F. Helmersstraat. Beschouwd is hoe breed deze watergang moet zijn om de riolerings- en bergingsdoelstelling te halen (4,35 m breed). Het graven van een watergang langs de Amsterdamsevaart-West is noodzakelijk om de Amsterdamsebuurt in 2030 te kunnen afkoppelen en de klimaatopgave hier toekomstbestendig in te vullen. De afkoppeling is ook nodig om de RWZI Schalkwijk op termijn buiten dienst te kunnen stellen. Opgave 2: Parkeren Kavel 2B Doel is op deze kavel een tijdelijke parkeervoorziening te realiseren met circa 350 parkeerplekken. Kavel 2B wordt de komende 10 jaar ingezet om tijdelijk in de parkeerbehoefte in Spaarnesprong en omgeving te voorzien. De financiering is in het IP gedekt, waarvan € 2,5 miljoen om deze parkeervoorziening te realiseren, is gereserveerd. De parkeergarage op Kavel 2B kan eind 2024/begin 2025 gereed zijn. Opgave 3: NS-treinmodernisering Om klaar te zijn voor de groeiende vraag naar openbaar vervoer, doet NStm grote investeringen in haar werkplaats in Haarlem (€ 163 miljoen). NStm-Haarlem heeft de status gekregen van één van de drie landelijke locaties van treinonderhoud en -renovatie.

Het spoorbedrijf heeft de ambitie om in 2030 in Haarlem 80% minder energie te gebruiken door de gehele NStm-werkplaats gasloos te maken. Daartoe worden bestaande verouderde gebouwen vernieuwd, verduurzaamd en het huidige spooremplacement heringericht. Vorig jaar zijn periodieke gesprekken met NStm gestart om met hen afspraken te maken over lopende en nieuwe ontwikkelingen op en rond het NStm-terrein, waaronder parkeren op Kavel 2B. De investeringsopgave van de NS leidt tot een schuifoperatie op het eigen terrein om gebouwen te kunnen verduurzamen. De werkzaamheden in het ene gebouw worden – tijdelijk – ondergebracht in een ander gebouw, totdat deze terug kunnen. Het spoorbedrijf speelt in Haarlem-Oost de hoofdrol in de transitie naar een circulaire economie en als belangrijke werkgever. Naast afnemer van goederen en diensten van het lokale MKB, is NStm een voorbeeldbedrijf op het gebied van circulaire processen en inclusief personeelsbeleid. Hun investeringen in het verduurzamen van het terrein vragen van de gemeente Haarlem medewerking binnen haar publiekrechtelijke taak. Daarnaast is NS ook eigenaar van een terrein met een bijzondere cultuurhistorische waarde en heeft de verantwoordelijkheid om daarvoor zorg te dragen.

De gemeente heeft een publiekrechtelijke rol in de bescherming van het erfgoed en doet dit onder andere door het aanwijzen van gebouwen als industrieel gemeentelijk monument. 5. Vervolg Met deze informatienota besluit het college de zonale aanpak voor de ontwikkelzone Spaarnesprong af te ronden. Lopende en nieuw op te starten projecten worden als bouwenveloppe opgepakt, conform het Haarlems ruimtelijk planproces.

Kenmerk: 2023/ 979150

4/4