20230859597 1 Evaluatie inzet vrijkomend hout na kap

Informatienota

Onderwerp Evaluatie inzet vrijkomend hout na kap Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/859597 Berkhout, R.A.H. 5.3 Circulariteit BBOR Tetteroo-Mathijsen, M.T.L.C. 06-57388890 mtetteroomathijsen@haarlem.nl In 2022 heeft een pilot plaatsgevonden om ervaring op te doen met de inzet van vrijkomend hout na kap in Haarlem. De pilot is geëvalueerd en met deze informatienota informeert het college de commissie over het verloop, de kansen en knelpunten die zijn ervaren gedurende de pilot. Uit de pilot is naar voor gekomen dat een succesvolle hoogwaardige en lokale inzet van het vrijkomende hout vraagt om het oplossen van knelpunten in het proces van kap naar verwerking. Daarom worden drie acties voor de komende periode voorzien: 1. Hanteren van de kaplijsten als instrument om lokaal kansen te blijven benutten voor de korte termijn. 2. Inzicht krijgen, via een proces van marktconsultatie, in de vraag vanuit de lokale markt om het aanbod van het vrijkomende hout hierop beter te kunnen laten aansluiten. En hierbij ook wet en regelgeving te betrekken om te onderzoeken wat mogelijk is. 3. Naast aandacht voor elementenverharding, maken we het vrijkomend hout na kap onderdeel van het proces om tot het groeiplan van de grondstoffenhub te komen om duurzame en waar mogelijk lokale verwerking van vrijkomend hout na kap verder te stimuleren. Hier zijn diverse methoden voor.

Er zijn met vaste aannemers natuurlijk afspraken gemaakt over circulair gebruik van vrijkomende materialen. Ook de ervaringen uit Amsterdam en Utrecht met de inzet van vrijkomend hout na kap kunnen nuttige inzichten bieden.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 4 juli 2023

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie beheer. 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast.

Kenmerk: 2023/859597

1/4

de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding De ambitie van Haarlem om een circulaire stad te zijn in 2040 loopt vooruit op die van het rijk en daarom is een versnelling nodig naar de toepassing van de circulaire principes. Dat betekent minder gebruik van grondstoffen, levensduur of gebruik verlengen en hergebruik van reststromen. Een van die reststromen is gekapt hout. In 2022 is daarom een pilot uitgevoerd naar de inzet van vrijkomend hout na kap vanuit het dagelijks beheer en onderhoud. De deelnemende partijen aan de pilot waren de gemeente Haarlem, Spaarnelanden en Haarlems Hout. Jaarlijks worden er om uiteenlopende redenen gemeentelijke bomen gekapt in Haarlem. Zo kapt Spaarnelanden jaarlijks Haarlemse bomen vanuit het dagelijks beheer en onderhoudscontract. Voor deze kap wordt een kaplijst opgesteld, worden in sommige gevallen collegebesluiten opgesteld en worden vergunningen voor de kap aangevraagd. Het kaphout valt op dit moment vrij aan een onderaannemer van Spaarnelanden die de kapwerkzaamheden uitvoert waardoor Spaarnelanden een korting op de contractprijs van de onderaannemer ontvangt. Het contract van Spaarnelanden met de onderaannemer loopt tot 2026. Geschikt stamhout door de onderaannemer gebruikt om buitenbanken of boompalen van te maken. Daarnaast wordt een deel doorverkocht aan de meubelindustrie, of aan een handelaar om platen of fineer van te maken.

Het materiaal wat niet geschikt is voor deze toepassingen, wordt als snippermateriaal in Haarlem ingebracht of als biomassa/compost aan de markt aangeboden. Een kwart van de bomen die gekapt worden vanuit het dagelijks beheer en onderhoud, is geschikt om verzaagd te kunnen worden tot planken en balken (halffabricaat). De resterende 75% is te rot, te smal of te krom en niet geschikt om te verzagen. De gemeente Haarlem werkt continue aan een duurzamere eigen organisatie. Het Actieprogramma Circulaire Economie vat dit onder de eerste actielijn. De hoogwaardige en waar mogelijk lokale verwerking en hergebruik van Haarlemse stadsbomen spelen daarbij ook een rol. 2. Kernboodschap De pilot is gestart in januari 2022 en had een looptijd tot eind 2022. Onderstaand wordt kort ingegaan op de uitgangspunten van de pilot, de onderdelen waar de evaluatie zich op richtte en de bevindingen. Uitgangspunten pilot De uitgangspunten die in januari 2022 voor de pilot zijn afgesproken, waren dat de gemeente Haarlem ervaring op wil doen om hoogwaardige inzet van restmaterialen, waaronder vrijgekomen hout na kap, mogelijk te maken. Per kwartaal zouden ongeveer 10 bomen voor de pilot beschikbaar

Kenmerk: 2023/859597

2/4

gesteld worden. De 10 pilotbomen zouden tegen een symbolisch bedrag door Haarlems Hout overgenomen kunnen worden. Spaarnelanden of de onderaannemer zou na kap de bomen afleveren bij windmolen de Eenhoorn. Deze zaagt 1x in de week op zaterdag en kan maximaal 10 bomen per keer verwerken. Vanwege beperkte opslag bij de molen zou Spaarnelanden of de onderaannemer, de pilotbomen op een bepaalde wijze bij de molen plaatsen. Na het zagen zou Haarlems Hout voor het wegtransport naar de locatie van Haarlems Hout op de Kweektuin zorgen en het hout daar verwerken. Evaluatie In februari 2023 zijn de deelnemende partijen bij elkaar gekomen om de ervaringen die zijn opgedaan in 2022 met elkaar te bespreken. In de evaluatie is de keten van kap tot eindproduct gesplitst in een aantal fasen in het verwerkingsproces. Bij elke fase hoort een locatie waar activiteiten plaatsvinden: 1. Kap - locatie waar kap plaatsvindt en ook het selectieproces kan plaatsvinden om hout dat geschikt is voor verdere hoogwaardige verwerking te markeren 2. Opslag - locatie waar het vrijgekomen hout kan worden opgeslagen voordat het wordt verzaagd 3. Verzagen - locatie waar het hout in de juiste afmetingen voor verdere verwerking verzaagd kan worden 4. Drogen - locatie waar het gezaagde hout kan worden gedroogd voordat het tot het eindproduct verwerkt kan worden 5.

Verwerking - locatie waar het gedroogde hout verwerkt wordt tot het eindproduct Bevindingen Het grootste knelpunt bleek te zitten in het niet hebben van een opslaglocatie, anders dan de beperkte capaciteit bij Molen de Eenhoorn. Op het moment dat molen de Eenhoorn uit bedrijf raakte, stokte de gehele pilot. De stand van zaken met betrekking tot de molen de Eenhoorn is dat er momenteel werkzaamheden worden verricht waarbij het streven is dat de molen in het najaar weer volledig in bedrijf is. Een mobiele zaag of een zaaglocatie buiten Haarlem had de zaagfunctie van de Eenhoorn over kunnen nemen, maar niet de opslagfunctie. Daarnaast bleek het, door het moment waarop de pilot startte, lastig om het aanbod van het vrijkomende hout te doseren. Om vrijkomend hout na kap op een goede manier aan de markt aan te kunnen bieden, zou aanbod en opslag door de gemeente en/of haar partners beter geborgd moeten zijn. Een deel van de knelpunten betreft ook de ‘marktzijde’ van de verwerking. De gemeente Haarlem ambieert vooralsnog niet om een eigen stadszagerij of verwerkingslocatie te ontwikkelen. Marktpartijen vervullen die rol in de keten. 3. Consequenties De pilot heeft vooralsnog geen financiële of ruimtelijke gevolgen. Afhankelijk van de oplossingen

Kenmerk: 2023/859597

3/4

voor de knelpunten die uit de evaluatie zijn gekomen, zullen er financiële en ruimtelijke consequenties te verwachten zijn. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan benodigde ruimte voor de opslag van stammen, maar ook tijdige afname van het opgeslagen hout. Deze financiële en ruimtelijke consequenties zijn nu nog niet inzichtelijk. Dit zal nadrukkelijk in samenwerking met de partnerorganisaties, oa die betrokken zijn bij de grondstoffenhub, besproken moeten worden. 4. Vervolg Uit de pilot is naar voor gekomen dat een succesvolle hoogwaardige en lokale inzet van het vrijkomende hout vraagt om het oplossen van knelpunten in het proces van kap naar verwerking. De pilot heeft laten zien dat de keten kwetsbaar is en dat deze geborgd moet zijn om met de inzet van vrijkomend hout echt een bijdrage te kunnen leveren aan de circulaire stad in 2040. Dit is een complex vraagstuk waarbij de omvang (vraag - aanbod), het schaalniveau (lokaal - regionaal), de gehele logistieke keten (kap - eindproduct) en de regels en richtlijnen omtrent rollen en marktwerking (om staatssteun uit te sluiten en een eerlijk speelveld te creëren voor partijen die een rol spelen in de verwerkingsketen) betrokken dienen te worden. Om hier stappen in te kunnen zetten, worden drie acties voor de komende periode voorzien: 1.

Hanteren van de kaplijsten als instrument om lokaal kansen te blijven benutten voor de korte termijn. 2. Inzicht krijgen, via een proces van marktconsultatie, in de vraag vanuit de lokale markt om het aanbod van het vrijkomende hout hierop beter te kunnen laten aansluiten. En hierbij ook wet en regelgeving te betrekken om te onderzoeken wat mogelijk is. 3. Naast aandacht voor elementenverharding, maken we het vrijkomend hout na kap onderdeel van het proces om tot het groeiplan van de grondstoffenhub te komen om duurzame en waar mogelijk lokale verwerking van vrijkomend hout na kap verder te stimuleren. Hier zijn diverse methoden voor. Er zijn met vaste aannemers natuurlijk afspraken gemaakt over circulair gebruik van vrijkomende materialen. Ook de ervaringen uit Amsterdam en Utrecht met de inzet van vrijkomend hout na kap kunnen nuttige inzichten bieden. 5. Bijlagen Evaluatie pilot inzet vrijkomend hout na kap

Kenmerk: 2023/859597

4/4