20230845242 01 Informatienota Haalbaarheidsstudie toekomstbestendige overdekte zwembaden gemeente Haarlem

Informatienota

Onderwerp Haalbaarheidsstudie toekomstbestendige overdekte zwembaden gemeente Haarlem Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/845242 De Raadt, E. 1.1. Onderwijs en Sport PCM / JOS Pierik, J.A. / M. Lems 06 - 39290075 jpierik@haarlem.nl Gezien de levensduur, de afnemende functionaliteit van de twee overdekte zwemaccommodaties in Haarlem, alsmede de demografische ontwikkelingen en de groei van de stad Haarlem, is een herziening van het bestaande zwemaccommodatiebestand vanaf 2028 gewenst. In 2021 is de voorkeur uitgesproken voor nieuwbouw ter vervanging van de bestaande overdekte zwembaden. Voor beide zwembaden zijn potentiële nieuwbouwlocaties in beeld. Voor “noord” is een locatie aan de Planetenlaan opgenomen en voor “zuid” is een locatie in het winkelcentrum van Schalkwijk in beeld. Binnen de structuurvisie “Centrum Schalkwijk’” wordt een grootschalige maatschappelijke voorziening zoals een zwembad als onderdeel van de strategie gezien voor het vitaliseren van het winkelcentrum en het gebied in haar geheel.

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

Om tot een wel overwogen keuze te komen voor nieuwbouw van twee overdekte zwembaden en een spreiding over Haarlem in Noord en Schalkwijk, is door middel van een haalbaarheidsstudie een verdiepingsslag gemaakt naar de zwemwaterbehoefte tot 2070 en zijn de (financiële en ruimtelijke) consequenties hiervan globaal in beeld gebracht. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving. Op grond van artikel 87 van de Gemeentewet geheimhouding op te leggen ten aanzien van de bij dit besluit behorende bijlage(n), te weten bijlage 9 (globale investeringskostenraming zwembad Zuid) en bijlage 10 (globale investeringskostenraming zwembad Noord), ter bescherming van de economische en financiële belangen van de gemeente, zoals bedoeld in artikel 5.1, eerste lid aanhef en onder c en artikel 5.1., tweede lid, aanhef en b van de Wet Open Overheid. Relevante eerdere bestuurlijke besluiten: - Agenda voor de Sport 2020+ (2020/915663) - Integraal uitvoeringsplan sportaccommodaties 2018 – 2028 ‘Sport aan zet’ (2018/15838) - Toekomst overdekte zwembaden Haarlem na 2028 (2019/570273)

Kenmerk: 2023/845242

1/7

Besluit College d.d. 20 juni 2023

1. Instemmen met de rapportage “Haalbaarheidsstudie toekomstige overdekte zwemaccommodaties gemeente Haarlem”, d.d. 13 juni 2023; 2. Instemmen met de Informatienota over de “Haalbaarheidsstudie toekomstige overdekte zwemaccommodaties gemeente Haarlem” en deze ter kennisname aan de commissie Samenleving voorleggen; 3. Op grond van artikel 87 van de Gemeentewet geheimhouding op te leggen ten aanzien van de bij dit besluit behorende bijlage(n), te weten bijlage 9 (globale investeringskostenraming zwembad Zuid) en bijlage 10 (globale investeringskostenraming zwembad Noord), ter bescherming van de economische en financiële belangen van de gemeente zoals bedoeld in artikel 5.1., tweede lid, aanhef en b van de Wet Open Overheid. 4. De geheimhouding op te leggen tot en met de definitieve gunning van de opdrachten voor de nieuwbouw van de zwembaden. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Haarlem is in de laatste jaren uitgegroeid tot een populaire en aantrekkelijke stad, met als gevolg dat veel mensen hier willen wonen en werken. Naast wonen en werken wil Haarlem ook een stad zijn en blijven waar sprake is van een gezonde leefomgeving. Bewegen in het algemeen en sporten specifiek speelt daarin een belangrijke rol. In Haarlem zijn op dit moment de twee overdekte zwemaccommodaties aanwezig, te weten: “De Planeet” en het “Boerhaavebad”1. Gezien de levensduur, de afnemende functionaliteit van de twee overdekte zwemaccommodaties, alsmede de demografische ontwikkelingen en de groei van de stad Haarlem, is een herziening van het bestaande zwemaccommodatiebestand vanaf 2028 gewenst. Ten behoeve van de herziening is in 2020 en 2021 vooronderzoek uitgevoerd naar de verschillende zwembadmodellen (geen uitbreiding, renovatie met uitbreiding en nieuwbouw op één of twee locaties) die aansluiten op de in hoofdlijnen voorziene zwemwaterbehoefte. Uit de eerdere onderzoeken blijkt dat er ruimtelijke beperkingen zijn voor renovatie en uitbreiding van de zwembaden op de bestaande locaties. Ook past dit minder goed binnen de door de gemeenteraad van Haarlem vastgestelde gebiedsvisies.

Daarom is op een eerder moment (2021) de voorkeur door het college (collegebesluit: Toekomst overdekte zwembaden Haarlem na 2028 2019/570273) uitgesproken voor nieuwbouw ter vervanging van de bestaande overdekte zwembaden. Voor beide zwembaden zijn potentiële nieuwbouwlocaties in beeld. 1

Het openluchtzwembad “De Houtvaart” is, gelet op de specifieke situatie van dit bad en de conclusie dat er geen aanvullend buitenzwemwater nodig is, niet verder betrokken bij het onderzoek.

Kenmerk: 2023/845242

2/7

Voor “De Planeet” is een locatie aan de Planetenlaan opgenomen en voor het “Boerhaavebad” is een locatie in het (winkel)centrum van Schalkwijk in beeld. Binnen de structuurvisie “Centrum Schalkwijk’” wordt een grootschalige maatschappelijke voorziening zoals een zwembad als onderdeel van de strategie gezien voor het vitaliseren van het winkelcentrum en het gebied in haar geheel. Om tot een wel overwogen keuze te komen voor een voorkeursmodel voor beide overdekte zwembaden, is door middel van een haalbaarheidsstudie een verdiepingsslag gemaakt op de reeds aanwezige vooronderzoeken. De volgende doelstellingen zijn benoemd voor het nadere onderzoek: -

Inzichtelijk maken uitgangssituatie zwembaden; Ramen behoefte zwemwater tot 2070; Vertaling behoefte zwemwater naar configuraties; Toetsen inpasbaarheid op beoogde locaties; Opstellen globaal Programma van Eisen; Raming investeringskosten en jaarlasten.

De resultaten van de haalbaarheidsstudie zijn opgenomen in de rapportage “Haalbaarheidsstudie toekomstige overdekte zwemaccommodaties gemeente Haarlem” d.d. 13 juni 2023 (bijlage 11). 2. Kernboodschap In de voorliggende nota wordt een korte omschrijving gegeven van de uitgevoerde haalbaarheidsstudie en wordt ingegaan op de (financiële en ruimtelijke) uitgangspunten om te komen tot twee toekomstbestendige overdekte zwembaden in de gemeente Haarlem. 3. Consequenties: belangrijkste bevindingen uit het rapport 3.1 Zwembaden zijn belangrijke maatschappelijke voorzieningen voor vitaliteit inwoners De twee overdekte zwemaccommodaties zijn (samen met openluchtzwembad “De Houtvaart”) belangrijke maatschappelijke voorzieningen voor Haarlem. “De Planeet” en het “Boerhaavebad” ontvangen samen ruim 400.000 bezoekers per jaar. De zwembaden hebben een belangrijke functie voor de vitaliteit van haar inwoners wat betreft gezonde leefstijl, elkaar ontmoeten, training voor topprestatie (individuele sporter) of wedstijden voor zwemverenigingen. Maar denk ook aan (verbetering van) de zwemveiligheid van onze inwoners, specifiek kinderen leren (school)zwemmen en reddingsvaardigheden via de “natte gymles” in het basisonderwijs.

3.2 Huidige overdekte zwemaccommodaties zijn functioneel verouderd en technisch afgeschreven De huidige zwemaccommodaties “De Planeet” en het “Boerhaavebad” zijn aan vervanging toe gelet op de vernieuwde functie-eisen voor een zwemaccommodatie, de levensduur van de zwemaccommodaties en de afnemende functionaliteit van de twee overdekte zwemaccommodaties. De zwemaccommodaties zijn ten aanzien van zowel de kwantiteit als van de kwaliteit van zwemwater en voorzieningen voor (wedstrijd)sport-, instructie-, doelgroepen- en recreatief zwemmen verouderd.

Kenmerk: 2023/845242

3/7

Het zwembad “De Planeet” (gebouwdeel I) dateert van 1970/1971 en is na een brand herbouwd en uitgebreid in 1991 met het huidige instructiebad CIOS (gebouwdeel II). Het “Boerhaavebad” dateert van 1993. Beide overdekte zwemaccommodaties hebben het einde van hun technische levensduur bereikt. Uit de conditiemeting in 2017 is gebleken dat onder voorbehoud van volledige uitvoering van het meerjaren onderhoudsplan (MJOP) bestaande overdekte zwemaccommodaties tot 2028 in huidige configuratie en bijhorende functionaliteit kunnen blijven bestaan. De renovatiewerkzaamheden van het Boerhaavebad in 2018 waren gericht op de continuering van de exploitatie van dit zwembad voor maximaal 10 jaar. Renovatie en uitbreiding van de zwembaden op de bestaande locaties is gelet op de te plegen omvang van de investeringen, de duurzaamheidsaspecten en de fysieke beperkingen minder wenselijk, dan wel nagenoeg onhaalbaar. Het leidt tot disfunctionele oplossingen. 3.3 Huidige capaciteit zwemaccommodaties onvoldoende voor huidige en toekomstige vraag De vraag naar extra zwemwater nu en in de toekomst op grond van demografische ontwikkelingen in Haarlem vraagt om herijking van het zwembad areaal. De huidige behoefte aan zwemwater van gebruikers is nu al hoger dan het beschikbare badwater.

Het is op dit moment “passen en meten” met de uren van de verschillende activiteiten en daarbij moeten soms keuzes worden gemaakt. Het is regelmatig erg druk/vol in de baden. Zo is opgemerkt dat de bezetting van het “Boerhaavebad”, met uitzondering van 2022, buitengewoon hoog is. Een bezetting van meer dan 300 bezoeken per vierkante meter is namelijk zeer zeldzaam. Ook gaat de vraag naar zwemwater in de komende twee decennia nog verder groeien vanwege de groei van de Haarlemse bevolking. Bij de haalbaarheidsstudie is de gemeentelijke bevolkingsprognose als bron gehanteerd. Met het realiseren van extra zwemwateren ontstaat een bij de toekomstige zwembehoefte passend zwemaanbod. 3.4 Behoud van twee overdekte zwemaccommodaties en spreiding over Haarlem Om te kunnen voldoen aan evenwichtige verdeling van de toekomstige vraag naar zwemwater zijn twee overdekte zwemaccommodaties noodzakelijk. Met het behoud van de huidige spreiding van de twee zwembadaccommodaties in Haarlem Noord en Haarlem Zuid wordt voorzien in een evenwichtige spreiding van de toename van zwemwater over de stadsdelen Noord en Zuid. De spreiding over de stad draagt ook bij de ambitie om het aantal reiskilometers binnen Haarlem te beperken, de zogenaamde “10 minuten stad”, waarbij het uitgangspunt is dat inwoners binnen 10 minuten per fiets bij voorzieningen zoals winkels, sportvoorzieningen en bibliotheken zijn.

3.5 Sober, doelmatig en toekomstgericht Bij de nieuwbouw van de zwembaden zal “sober en doelmatig” het uitgangspunt zijn. Sober en doelmatig houdt echter ook in dat de zwembaden toekomstgericht wat betreft sporten en bewegen voor zowel jongeren als ouderen, duurzaam, multifunctioneel en doelmatig zijn. Ingezet wordt op zoveel mogelijk multifunctionaliteit door het toepassen van scheidingswanden en keerwanden in de baden. Zo kan het recreatiebad ook voor andere doeleinden gebruikt worden en kan het recreatiegedeelte tijdelijk uitgebreid worden met andere bassins van de zwemaccommodatie. Tevens geldt dat ingezet zal worden op een optimalisatieslag qua openingstijden. Dit om het beschikbare water optimaal in te kunnen zetten. In de verdere planuitwerking zullen ook de mogelijkheden voor het gebruiken van daken voor sport worden meegenomen.

Kenmerk: 2023/845242

4/7

Zoals in het rapport aangegeven, reikt de meest recente demografische prognose tot en met 2042 en is vervolgens een extrapolatie naar 2050 gemaakt. Op basis daarvan is onderzocht is hoeveel badwater nu en in de toekomst nodig is en wat vervolgens een passende benodigde hoeveelheid aan zwemwater is. Zodat wel ingespeeld wordt op de toekomstige behoefte in 2070, maar geen sprake is van onverantwoord veel overcapaciteit in de jaren hiervoor. Het zwemwateraanbod is bij de verwachte bevolkingsgroei in 2070 passend met genoeg zwemwater dat multifunctioneel gebruikt kan worden. Opgemerkt is dat wanneer de bevolkingsgroei juist wat minder sterk is dan verwacht, dit niet betekent dat er kleinere zwembaden moeten worden gerealiseerd. Ook wanneer het aantal inwoners in 2070 bijvoorbeeld 10.000 lager is, is sprake van een bij de toekomstige zwembehoefte passend zwemaanbod. Op basis van de geraamde zwembehoefte wordt uitgegaan van twee overdekte zwembaden met in totaal circa 2.150 m² zwemwater. Ten opzichte van de bestaande situatie (1.400 m²) is dit een toename van 750 m² zwemwater. In vergelijking tot gemeenten met dezelfde omvang scoort Haarlem in de huidige situatie samen met Breda het laagst in aantal vierkante meters zwemwater per inwoner. In de nieuwe situatie scoort Haarlem gemiddeld.

3.6 Duurzame zwembaden Ten aanzien van duurzaamheid is opgemerkt dat de baden zo duurzaam mogelijk dienen te zijn. Daarbij gaat het niet alleen om het minimaliseren van het gebruik van energie en water, maar ook om de wijze waarop de accommodaties worden verwarmd, duurzaam en mobilair bouwen, klimaatadaptatie (zoals wadi/kratten), natuurinclusiviteit, biodiversiteit, circulariteit (demontabel) en mobiliteit. De uitgangspunten voor duurzaamheid in beide zwembaden zijn: - een all-electric zwembad, dat in de toekomst kan worden aangesloten op een warmtenet; - de ambities zoals gesteld in de gemeentelijke richtlijn Duurzaam Bouwen) worden nagestreefd. Het verwachte energieverbruik per m2 badwater voor de nieuwe accommodaties geeft een besparing van circa 65% ten opzichte van de bestaande accommodaties. 3.7 Draagvlak gebruikersgroepen Voor het verkrijgen van draagvlak vanuit de gebruikersgroepen (zoals zwemverenigingen, CIOS, Kras Sport, Sport Support) heeft er gedurende de studie het nodige overleg (zowel gezamenlijk als individueel) plaatsgevonden met de gebruikers en de exploitant van de zwembaden (SRO) en zijn de (tussentijdse) uitkomsten van het onderzoek voor bespreking/advisering gedeeld met de gebruikersgroepen.

Tijdens het overleg is gesproken over onder andere het huidige en verwachte toekomstige gebruik, eventuele capaciteitsknelpunten en de configuratie van de twee nieuwe zwembaden. De voorliggende configuratie (m² zwemwater en verdeling over de baden wordt als positief gezien. In de nieuwe situatie is er genoeg (schuif)ruimte aanwezig voor de gebruikers. Een discussie over de daadwerkelijke verdeling over het zwemwater en de tijden is op dit moment echter nog niet aan de orde. Vanzelfsprekend zullen de gebruikers hierbij betrokken worden. Dit geldt ook voor de ruimtestaat. Een groot gedeelte van de gebruikers heeft verenigingsruimten in de zwembaden en beschikt over met de gemeente Haarlem gesloten overeenkomsten met daarin

Kenmerk: 2023/845242

5/7

een kwalitatief recht in geval het zwembad wordt vervangen en zij gedwongen haar opgebouwde ruimten moet verlaten. In de ruimtestaat voor de twee nieuwe overdekte zwembaden zijn ook verenigingsruimten opgenomen. Alleen betreft het minder verenigingsruimten (met het doel om deze zo multifunctioneel te kunnen gebruiken) en zijn ze onderdeel van de nieuwe zwemaccommodaties. In het vervolgproces dient met elke vereniging een afspraak te worden gemaakt over de ontbinding van de huidige overeenkomst(en) en de voorwaarden van gebruik van de verenigingsruimten in de nieuwe zwemaccommodaties. 4. Financiën: reserveren financiële middelen voor investering zwembadaccommodaties De globale kostenraming voor de zwembaden laat een investering zien van ongeveer € 80.000.000. Voor de dekking van deze investering dienen gelden gereserveerd te worden. In het Tienjarig Investeringsplan 2028-2032 is hiervan reeds melding gemaakt. Het voorziene exploitatieresultaat voor de nieuwe zwembaden is per m² zwemwater financieel vergelijkbaar of zelfs gunstiger dan in de huidige situatie, waarbij opgemerkt is dat dit bedrag exclusief groot onderhoud en bebouwd parkeren bij de beoogde nieuwbouw locatie in Haarlem Noord is. 5.

Geheimhouding Op grond van artikel 87 van de Gemeentewet geheimhouding op te leggen ten aanzien van de bij dit besluit behorende bijlage(n), te weten bijlage 9 (globale investeringskostenraming zwembad Zuid) en bijlage 10 (globale investeringskostenraming zwembad Noord), ter bescherming van de economische en financiële belangen van de gemeente, zoals bedoeld artikel 5.1., tweede lid, aanhef en b van de Wet Open Overheid (Woo). Op grond van artikel 5.1, tweede lid, aanhef en onder b van de Woo blijft openbaarmaking van informatie achterwege voor zover het belang daarvan niet opweegt tegen de economische of financiële belangen van de gemeente. De geheime bijlagen vermelden financiële informatie. Wanneer deze informatie voor eenieder openbaar gemaakt zou worden, kunnen marktpartijen hun onderhandelingen en prijsafspraken met de gemeente in een vroegtijdig stadium op deze informatie kunnen afstemmen, waardoor de onderhandelingspositie van de gemeente mogelijk financieel benadeeld kan worden In beide bijlagen genoemde informatie maakt het niet mogelijk om delen van deze bijlagen wel vrij te geven, omdat de gehele context verloren gaat c.q. er geen enkele relevante informatie over blijft, die niet reeds in de openbare stukken wordt vermeld. De geheimhouding wordt opgelegd tot en met de definitieve gunning van de opdrachten voor de nieuwbouw van de zwembaden.

Vervolg Om de projectvoorbereiding uit te voeren is een voorbereidingskrediet noodzakelijk voor het vervolgtraject. Het voorbereidingskrediet zal onder andere worden aangewend voor het opstellen van een definitief Programma van Eisen, schetsontwerpen, aanbestedingsstrategie en planning voor beide zwembaden. De insteek is om in de tweede helft van 2023 het voorstel tot het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet voor te leggen aan de gemeenteraad.

Kenmerk: 2023/845242

6/7

Bijlagen Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3: Bijlage 4: Bijlage 5: Bijlage 6: Bijlage 7: Bijlage 8: Bijlage 9: Bijlage 10: Bijlage 11:

Overzicht zwembaden in omgeving Ligging zwembaden in omgeving Bezoekcijfers zwembaden Demografische prognose gemeente Haarlem Tekeningen configuratie Globaal Programma van Eisen zwembad Zuid Globaal Programma van Eisen zwembad Noord Exploitatieraming nieuwbouw Globale investeringskosten zwembad Zuid (GEHEIME BIJLAGE) Globale investeringskosten zwembad Noord (GEHEIME BIJLAGE) Rapportage “Haalbaarheidsstudie toekomstige overdekte zwemaccommodaties gemeente Haarlem” d.d. 13 juni 2023

Kenmerk: 2023/845242

7/7