20230820207 1 Vaststellen Actieplan Housing First 2024 Haarlem (DL/FR)

Collegebesluit

Onderwerp Vast stellen actieplan Housing First Haarlem 2024 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

2023/820207 Loenen, D. van/Roduner, F. 2.3 Opvang, wonen en herstel/4.1. Wonen en Woningbouw MO/ECDW Ottenheym, J.H.J./Hillege, P.T.H. 023-5113518 jottenheym@haarlem.nl Het college stelt het actieplan Housing First Haarlem 2024 vast. Het actieplan omvat vier actielijnen:  De bestaande Housing First Praktijk optimaliseren door meer in te zetten op autonomie en regie van de cliënt.  Toegroeien naar een systeem waarbij dakloze mensen die niet zelfredzaam zijn direct of zo snel mogelijk een woning toegewezen krijgen (Finse systematiek), starten met 10 woningen per jaar.  Het traditionele denkpatroon (en op den duur het handelen) van hulpverleners, beleidsmakers en (dakloze) inwoners over de bestrijding van dakloosheid veranderen. De principes van Housing First moeten gemeengoed worden.  Het tot stand brengen van diversiteit van woonvormen voor de doelgroep. Komend half jaar zal een samenwerkingsovereenkomst Housing First tussen gemeente, woningcorporaties en Buurts worden opgesteld waarin afspraken tussen partijen worden vastgelegd. Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie samenleving en ter kennisname naar de commissie ontwikkeling. Het actieplan is opgenomen in het coalitieakkoord. Aan de commissie samenleving is toegezegd het ter bespreking op de agenda te zetten.

- Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel (2023/485433), besproken in commissie samenleving van 11 mei 2023. - Convenant Uitstroomregeling Pact voor uitstroom 2021 regio ZuidKennemerland/IJmond (2021/513590), vastgesteld in college van 28 september 2021 - Actualisatie Uitvoeringsagenda Woonvisie Haarlem (2022/1611398), vastgesteld in college van 17 januari 2023

Kenmerk: 2023/820207

1/6

Besluit College d.d. 18 juli 2023

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. 1. Het actieplan Housing First Haarlem 2024 vast te stellen; 2. 2. Bijgevoegde reactie op het advies van de Participatieraad te verzenden. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding In het coalitieakkoord 2022-2026 van de Gemeente Haarlem is opgenomen dat in 2023 een actieplan Housing First wordt opgesteld. Afgelopen maanden is in overleg met betrokken partijen het actieplan zoals opgenomen in de bijlage ontwikkeld. Housing First Nederland is een stichting die ondersteuning biedt bij realisatie van Housing First projecten door onder andere onderzoek uit te laten voeren, advies en ondersteuning aan projecten te bieden en, kennis te delen. Housing First Nederland onderscheidt drie methodes om dakloosheid te bestrijden door middel van wonen met begeleiding. Voor ieder model is een gespecialiseerd Housing First team nodig dat zorgvuldig en door intensieve samenwerking tot stand komt. Onderscheid wordt gemaakt in Amerikaanse model (gericht op dakloze mensen met meervoudige complexe problematiek waarbij sprake is van intensieve begeleiding). Binnen deze aanpak is ook een aanpak specifiek voor jongeren ontwikkeld. Daarnaast is er sprake van Housing First in lijn met de Finse systematiek. Dit betreft vooral de systeem- en cultuurverandering om dakloosheid te bestrijden, waarbij het direct of zo snel mogelijk een woning en begeleiding centraal staat, en de doelgroep breder is, namelijk dakloze mensen die niet zelfredzaam zijn. De ambulante Housing First begeleiding die afgelopen jaren door RIBW-K/AM is verleend, is gebaseerd op het Amerikaanse model.

Het actieplan dat opgesteld is, betreft vooral het toegroeien naar de de Finse systematiek van Housing First. Het actieplan hangt samen met het Uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel en het Pact voor uitstroom. Gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond, woningcorporaties en zorgorganisaties hebben afspraken over de huisvesting van mensen die uitstromen uit de Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen vastgelegd in het Pact voor Uitstroom. Hierin zijn afspraken genomen over het aantal woningen dat corporaties in de regio via directe bemiddeling

Kenmerk: 2023/820207

2/6

toewijzen aan deze groep mensen, en hoe wordt gezorgd voor een goede landing op het nieuwe woonadres. 2. Besluitpunten college Het college besluit: 1. Het actieplan Housing First Haarlem 2024 vast te stellen. 2. Bijgevoegde reactie op het advies van de Participatieraad te verzenden. 3. Beoogd resultaat Door het uitvoeren van de acties uit het actieplan wordt de instroom en verblijfsduur in de maatschappelijk opvang zoveel mogelijk beperkt. Dakloze inwoners worden zo veel mogelijk op basis van eigen regie ondersteund in hun herstel. 4. Argumenten 1. Het actieplan Housing First Haarlem 2024 past in bestaand beleid (coalitieakkoord, programma 2.3 van de begroting, het uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel, de uitvoeringsagenda van de woonvisie en het nationaal actieplan dakloosheid). In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen dat in 2023 een actieplan Housing First wordt opgesteld om het probleem van dak- en thuisloosheid te helpen oplossen, waarbij het recht op wonen centraal staat. Doel is dakloosheid in 2030 uit te bannen en hierbij het voorkomen van instroom in de maatschappelijke opvang als instrument in te zetten. Het coalitieakkoord geeft ook aan dat de kanteling (van opvang naar wonen) samen met de woningbouwcorporaties wordt gerealiseerd. Het actieplan geeft invulling aan deze uitgangspunten.

Het actieplan is een product van het in april 2023 vastgestelde uitvoeringsprogramma Opvang, Wonen en Herstel 2023-2027. In december 2022 is het Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis en bijbehorende bestuurlijke afspraken tussen Rijk, VNG, Aedes en zorgaanbieders uitgekomen. In beide documenten zijn de leidende principes opgenomen die overeenkomen met de leidende principes van Housing First. Doel is om dakloosheid per 2030 te beëindigen. 2. Het actieplan bestaat uit actielijnen die zich richten op de versterking van de huidige praktijk (Amerikaanse model) en het toewerken naar een systeem waarbij dakloosheid wordt bestreden (in lijn met de Finse systematiek). In Haarlem en andere steden is tot nu toe vooral gewerkt volgens de Housing First methode met mensen met zeer complexe problematiek. Vaak ging het om mensen die al een verleden hadden met in- en uitstroom uit de maatschappelijke opvang. De inzet is om vanaf 2024 de bestaande Housing First te optimaliseren door meer autonomie en regie aan de cliënt te geven. Hierbij wordt gebruik

Kenmerk: 2023/820207

3/6

gemaakt van een hulpmiddel van Housing First Nederland en het Trimbos instituut, de ‘modelgetrouwheidsschaal’ 1. Samen met de woningcorporaties, de partners van het Pact voor Uitstroom, Buurts, ervaringsdeskundigen en Housing First Nederland zet de gemeente zich in om een zo hoog mogelijke score op deze schaal te realiseren. Daarnaast wordt toegewerkt naar een systeem waarin dakloze mensen nog voordat zij instromen in de maatschappelijke opvang, naar een woning worden geleid, in lijn met de Finse systematiek (actielijn 2). De inzet is om 10 mensen per jaar direct of zo snel mogelijk naar een woning toe te leiden. Dit aantal is gebaseerd op de voorraad Pact-woningen, de benodigde begeleiding, de ruimte om gelijktijdig te kunnen leren, beschikbare capaciteit en financiële mogelijkheden. De afspraken over het proces van selectie van mensen, inzet van begeleiding, huurcontracten etc. worden in de tweede helft van 2023 gemaakt zodat vanaf 2024 kan worden gestart. Belangrijke onderdeel hierbij is de snelheid waarbinnen een woning aangeboden kan worden. Het doel van actielijn 3 is het traditionele denkpatroon (en op den duur het handelen) van hulpverleners, beleidsmakers en dakloze mensen over de bestrijding van dakloosheid te veranderen. De principes van Housing First in Haarlem moeten gemeengoed worden voor hulpverleners, beleidsmakers en (dakloze) inwoners.

Dit wordt tot stand gebracht door actief kennis te delen en draag vlak te creëren bij ketenpartners, regiogemeenten en de samenleving. Op den duur zal een aanpassing van werkwijze en afspraken zoals bijvoorbeeld in het Pact voor uitstroom nodig zijn. De geleerde lessen die bij de plaatsing van de 10 inwoners worden opgedaan (actielijn 2) vormen een goede basis voor deze aanpassingen. Actielijn 4 richt zich op het toevoegen van woonvormen specifiek voor (voormalige) dakloze mensen. Het toevoegen van specifieke woonvormen voor deze groep is een van de prestatieafspraken (20222025) tussen de gemeente Haarlem, de drie corporaties, de bewonersraden en huurdersverenigingen. De gemeente en corporaties sturen via een gezamenlijke al bestaande werkgroep ‘Thuis voor iedereen’ op de realisatie van alternatieve woonvormen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van vormen van woningdelen (bv in de vrije sector) voor gemengde doelgroepen (bv Athenestraat) en - door gebruik te maken van (voormalige) intramurale woonvormen die beschikbaar komen. Daarnaast wordt de mogelijkheid van inzet van particuliere initiatieven en verhuurders nader verkend. 3.

Het actieplan Housing First bouwt voort op de bestaande afspraken en ervaringen Gemeenten, woningcorporaties en zorgorganisaties in Zuid-Kennemerland/IJmond hebben in het kader van het Pact voor Uitstroom een stevige basis gelegd voor langdurige samenwerking. De uitdaging is voor partijen om vervolgstappen te zetten in de bestrijding van dakloosheid volgens de

1

Modelgetrouwheidsschaal van Housing First | Housing First Nederland

Kenmerk: 2023/820207

4/6

principes van Housing First. Waar dat kan wordt uitgegaan van de samenwerkingsafspraken die al zijn gemaakt, waaronder het Pact voor Uitstroom. Op basis van de ervaring van partijen en deelnemers, relevante wetenschappelijke onderzoeken (Trimbos onderzoek en onderzoek Universiteit van Amsterdam naar ambulantisering en regionalisering van maatschappelijke opvang en beschermd wonen) met de huidige Housing First praktijk en de contractvormen in het Pact voor uitstroom wordt onderzocht welke alternatieven toepasbaar zijn en hoe hiermee bij de uitvoering van dit actieplan kan worden geëxperimenteerd. 4. Het actieplan Housing First wordt ondersteund door corporaties en welzijnsorganisaties Voor de uitvoering van het actieplan Housing First werkt de gemeente samen met Buurts (de nieuwgevormde zorg- en welzijnscoöperatie van Haarlem waarvan ook HVO Querido en het Leger des Heils deel uitmaken) en de woningcorporaties. Deze partijen ondersteunen de principes van de Housing First Methodiek en hebben bijgedragen aan het bijgevoegde actieplan. De partijen werken het actieplan het komende half jaar samen verder uit zodat de uitvoering van de actielijnen zorgvuldig verloopt. Daarbij gaat het om zaken als het inregelen van de toegang en het opstellen van (intermediaire) huurcontracten op eigen naam, de escalatiemogelijkheden etc.

Het voornemen is dat de gemaakte afspraken worden vastgelegd in een door de partijen ondertekende samenwerkingsovereenkomst, die in januari 2024 in werking treedt. 5. Het actieplan past binnen het beschikbare budget. Door de gemeenteraad is jaarlijks €100.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van Housing First in de periode 2023-2027. 6. Het actieplan sluit aan op advies Participatieraad Haarlem en aanbevelingen uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam onder ervaringsdeskundigen. De Participatieraad heeft formeel advies uitgebracht op een conceptversie van actieplan Housing First 2024. In de bijlage is het advies met een reactie van het college opgenomen. Leidend principe bij Housing First aanpak is de inzet van ervaringsdeskundigheid. Voor dit actieplan is gebruik gemaakt van de ervaringen van ervaringsdeskundigen zoals deze zijn opgenomen in het onderzoek van de UvA naar de ambulantisering en regionalisering van maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Risico’s en kanttekeningen 1. In de samenwerkingsovereenkomst worden afspraken over risico’s en verantwoordelijkheden geconcretiseerd. Corporaties, Buurts en gemeente hebben zich in de voorbereiding van dit actieplan gecommitteerd aan de uitgangspunten en gewenste inzet voor sterkere en bredere toepassing van Housing First in Haarlem.

In de samenwerkingsovereenkomst die partijen komend jaar zullen afsluiten zullen concrete afspraken moeten worden gemaakt. Daarbij zal er sprake kunnen zijn van verschil van

Kenmerk: 2023/820207

5/6

inzicht en de mate waarin partijen risico willen en kunnen aangaan. Ook de risico’s van het aantekenen van bezwaar- en beroep door mensen die niet in aanmerking zullen komen voor Housing First is een aandachtspunt en onderdeel van de samenwerkingsovereenkomst. Parallel aan de voorbereiding van de samenwerkingsovereenkomst werkt Buurts aan de versterking van de organisatie om alle taken uit te voeren. De verwachting is dat Buurts eind van het jaar ook in personele zin in staat is om het actieplan uit te voeren. Het voornemen is om de procesbegeleiding van deze afspraken te laten uitvoeren door de gemeente of een externe partij met inhoudelijke kennis over Housing First en de verschillende afspraken en methoden die hierbij worden toegepast. Een deel van het budget dat beschikbaar is wordt hierop ingezet. 6. Uitvoering Juridische borging van de uitvoering wordt beoordeeld en indien nodig aangepast De juridische aspecten van de uitstroomregeling Pact zijn momenteel vastgelegd in de Uitvoeringsregels maatwerkvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning gemeente Haarlem 2023 2 . Dit juridisch kader wordt komend half jaar onder de loep genomen en indien nodig aangepast op: -

-

Beschrijving van de doelgroep. De doelgroep Housing First die nu is beschreven in het Pact voor uitstroom betreft de doelgroep volgens het Amerikaanse model. De afspraken zijn gericht op uitstroom. In de Finse systematiek van Housing First gaat het om het voorkomen van de instroom. Uitspraken van de rechtbank over Housing First cases van Haarlem tot nu toe. Ontwikkelingen rondom de Wet versterking Regie Volkshuisvesting. Juiste wettelijke grondslag.

Communicatie Communicatie over dit besluit vindt plaats richting de corporaties en Buurts. Wanneer de samenwerkingsovereenkomst gereed is (beoogd januari 2024) en wordt ondertekend zal uitgebreidere communicatie plaatsvinden. In de uitwerking naar de samenwerkingsovereenkomst zullen ervaringsdeskundigen worden betrokken, eveneens als bij het actiepunt vergroten van kennis en draagvlak HF methode. 7. Bijlagen 1. Actieplan Housing First Haarlem 2024 2. Advies Participatieraad Haarlem 3. Reactie op advies Participatieraad Haarlem

2

Het afwegingskader: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR689840#d81533315e1743

Kenmerk: 2023/820207

6/6