20230734617 1 Aangepaste versie Resultaten Haarlem Atlas voor gemeenten 2023 n a v opmerkingen college

Informatienota

Onderwerp Resultaten Haarlem Atlas voor gemeenten 2023 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 4 juli 2023

2023/734617 Wienen, J. 6.2 Gemeentelijk bestuur DIA Wagelaar, A./ Schellekens, I. 023-5113264 awagelaar@haarlem.nl Jaarlijks wordt de ‘Atlas voor Gemeenten’ gepresenteerd, waarin de vijftig grootste gemeenten worden vergeleken op vijftig indicatoren. Het thema van dit jaar is groen (natuur) en blauw (water). Haarlem neemt de twaalfde positie in op de index voor ‘groenblauwe’ woonaantrekkelijkheid. Op de algemene woonaantrekkelijkheidsindex neemt Haarlem de negende positie in. In 2023 is deze index gemoderniseerd. Bestaande indicatoren zijn vernieuwd en verbeterd en er zijn nieuwe indicatoren toegevoegd. De resultaten van de woonaantrekkelijkheidsindex zijn door de vernieuwing helaas niet meer te vergelijken met de resultaten uit voorgaande jaren. In deze informatienota komen de belangrijkste resultaten voor Haarlem uit deze Atlas aan de orde. De bevindingen van de Atlas zijn herkenbaar en onderstrepen dat Haarlem aandacht heeft voor de juiste onderwerpen. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Bestuur N.v.t. 1. het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2023/734617

de burgemeester,

1/6

1. Inleiding Jaarlijks wordt de ‘Atlas voor Gemeenten’ gepresenteerd waarin de vijftig grootste gemeenten worden vergeleken op vijftig indicatoren. De meeste gegevens in de editie van 2023 zijn gebaseerd op 2022. De Atlas heeft elk jaar een thema. Dit jaar is dat groen (natuur) en blauw (water).

2. Kernboodschap Ondanks een flinke stijging van het inwoneraantal (ongeveer + 2.500), is Haarlem met ruim 165.000 inwoners, net als vorig jaar de dertiende gemeente van Nederland op basis van inwonersaantallen. Haarlem negende positie op woonaantrekkelijkheidsindex Haarlem neemt de negende positie in op de woonaantrekkelijkheidsindex. In 2023 is deze index gemoderniseerd en daardoor niet meer vergelijkbaar met voorgaande jaren. Bestaande indicatoren zijn vernieuwd en verbeterd en er zijn nieuwe indicatoren toegevoegd aan deze index.* Op basis van de oude index nam Haarlem in 2022 nog de vierde plaats in. Naast een aanpassing van de indicatoren, is een mogelijke verklaring voor de daling van Haarlem op de woonaantrekkelijkheidsindex, de indicator ‘Veiligheid’. Hierop is Haarlem gedaald van positie 11 in 2022 naar positie 23 in 2023. In 2022 werden bij deze indicator twee factoren meegenomen. In 2023 is dit uitgebreid tot vier factoren. De indicator ‘Veiligheid’ heeft een relatief zwaar gewicht in de woonaantrekkelijkheidsindex. De top drie van de woonaantrekkelijkheidsindex in 2023 bestaat uit: Amsterdam (positie 1), Amstelveen (positie 2) en Leiden (positie 3). Amsterdam stond in 2022 ook op 1 en Amstelveen nam toen de derde positie in. Leiden is nieuw in de top 3 (was positie 11) en Utrecht is gezakt van de derde naar de vierde positie.

De posities van de andere (dan Amsterdam, Haarlem en Amstelveen) MRA-gemeenten in 2023, waarvoor deze index is berekend, zijn: Haarlemmermeer: positie 11, Hilversum: positie 6, Purmerend: positie 25, Zaanstad: positie 14, Almere: positie 23 en Lelystad: positie 37. De zeven onderliggende indicatoren van deze index en de bijbehorende positie van Haarlem zijn in de volgende tabel weergegeven.

Kenmerk: 2023/734617

2/6

Tabel 1: positie Haarlem op onderliggende indicatoren Woonaantrekkelijkheidsindex De indicatoren zijn gesorteerd van hoogste naar laagste positie voor Haarlem Indicator

Positie 1 is ..

Positie Haarlem

Historie (aantal rijksmonumenten en aandeel vooroorlogse woningen)

Meeste

2

Voorzieningen (o.a. podiumkunsten, culinair aanbod en horeca) Bereikbaarheid (verkeersbereikbaarheid van banen per auto) Natuur (o.a. bereikbare natuur in de omgeving en aandeel groen en blauw in de wijk) Veiligheid (o.a. aantal vernielingen, geweldsmisdrijven en subjectieve ervaren veiligheid) Onderwijs (bereikbaarheid van en variatie in universitaire opleidingen)

Meeste Meeste Meeste

9 14 15

Veiligste

23

Beste

28

Woonomgeving (o.a. aandeel koopwoningen)

Meeste

33

Woonaantrekkelijkheidsindex

9

Haarlem scoort bovengemiddeld op een aantal onderliggende indicatoren. Zo wordt een gemeente met een historisch karakter als aantrekkelijk beschouwd en Haarlem scoort hoog op deze indicator (positie 2). Daarnaast heeft Haarlem een goed aanbod aan voorzieningen (positie 9). De score op voorzieningen wordt onder andere bepaald door het culinaire aanbod, het horeca aanbod, de nachtcultuur en het aanbod van podiumkunsten (toneel, klassiek en pop). Met name op het gebied van nachtcultuur en het culinaire aanbod doet Haarlem het goed. Daarnaast heeft Haarlem op een aantal indicatoren een lagere positie dan gemiddeld. Haarlem neemt slechts de 33e positie in als het gaat om de woonomgeving. Deze indicator wordt bepaald door het aandeel woningen met een bouwjaar vanaf 2000, het aandeel koopwoningen in de woningvoorraad en de mate van functiemenging in woonwijken. Wat betreft het aandeel koopwoningen scoort Haarlem wel iets hoger dan gemiddeld. * Zo is bijvoorbeeld ‘Voorzieningen’ in 2023 een nieuwe, samengestelde indicator die gebaseerd is op podiumkunsten, culinair aanbod, horeca, nachtcultuur en niet-dagelijkse winkels. In 2022 waren hiervoor twee aparte indicatoren waarbij alleen naar het Culturele aanbod en het Culinaire aanbod werd gekeken.

Haarlem stijgt van tiende naar de vijfde positie op de sociaal-economische index Op de sociaal-economische index neemt Haarlem de vijfde positie in. Dat is een flinke stijging ten opzichte van de tiende positie die Haarlem in 2022 had.

Kenmerk: 2023/734617

3/6

Amersfoort staat bovenaan op de sociaal-economische index, gevolgd door Haarlemmerneer en Utrecht. De acht onderliggende indicatoren van deze index en de bijbehorende positie van Haarlem zijn in onderstaande tabel weergegeven. Tabel 2: positie Haarlem op onderliggende indicatoren sociaal-economische index De indicatoren zijn gesorteerd van hoogste naar laagste positie voor Haarlem Indicator

Positie 1 is ..

Positie Haarlem

Arbeidsparticipatie vrouwen

Hoogste

5

Percentage met bijstandsuitkering

Laagste

7

Percentage laagopgeleiden

Laagste

9

Percentage huishoudens onder armoedegrens

Laagste

14

Aandeel banen zakelijke diensten

Hoogste

19

Percentage arbeidsongeschikten

Laagste

19

Percentage werklozen

Laagste

19

Aantal banen t.o.v. beroepsbevolking

Meeste

21

Sociaal-economische index

5

Haarlem scoort op sociaal-economisch gebied vooral goed door een relatief hoog percentage werkzame vrouwen, een relatief laag percentage met een bijstandsuitkering en een relatief laag percentage laagopgeleiden. Ondanks de grote verbetering in vergelijking met vorig jaar heeft Haarlem nog steeds relatief weinig banen binnen de eigen gemeente in vergelijking met de beroepsbevolking: veel Haarlemmers werken buiten de eigen gemeente. De bereikbaarheid van banen (bijvoorbeeld op Schiphol en de Zuid-as) is belangrijk omdat veel Haarlemmers buiten de gemeente werken. Op de bereikbaarheid van banen heeft Haarlem de veertiende positie in de spits en zestiende positie in de daluren. Haarlem derde positie op kwaliteit groen en blauw; twaalfde positie op ‘groenblauwe’ woonaantrekkelijkheid Groen en blauw in de wijk en woonomgeving dragen bij aan de aantrekkelijkheid van een gemeente. Als het gaat om de indicator ‘Kwaliteit van het groen en blauw’ neemt Haarlem de derde positie in, achter Maastricht (positie 1) en Zwolle (positie 2). Haarlem neemt de twaalfde positie in op de

Kenmerk: 2023/734617

4/6

ranglijst van groenblauwe woonaantrekkelijkheid (is bijdrage van groen en blauw aan woonaantrekkelijkheid). De eerste positie wordt ingenomen door Arnhem, gevolgd door Zwolle. Andere indicatoren met betrekking tot groen en blauw waarop Haarlem afwijkt van de vijftig grootste gemeenten zijn:  Iets groter aantal km2 groene en blauwe natuur binnen acceptabele reistijd (beide positie 20)  Groot aandeel Natura 2000 in bereikbare1 groene natuur (positie 4)  Laag aandeel Natura 2000 in bereikbare blauwe natuur (positie 43)  Laag aandeel groene natuur en recreatie binnen 500 meter (positie 40)  Iets hoger aandeel blauwe natuur en recreatie binnen 500 meter (positie 19)  Laag aandeel vegetatie binnen 100 meter (positie 47)  Groot aandeel woningen met meer dan 300 meter afstand tot verkoeling (positie 50)

3. Consequenties Over het algemeen zijn de bevindingen van de Atlas herkenbaar en onderstrepen deze dat Haarlem qua beleidsinzet aandacht heeft voor de juiste onderwerpen. Zo is extra vergroening van de stad een belangrijk speerpunt. Hierdoor is de verwachting dat Haarlem beter gaan scoren op het lage aandeel groene natuur en recreatie binnen 500 meter. In het coalitieakkoord is ook veel aandacht voor de woonaantrekkelijkheid van Haarlem, o.a. door bij de verdichting van de stad oog te houden voor voorzieningen en leefbaarheid van wijken en buurten, inclusief het groen. Daarnaast heeft de constatering dat het aantal banen in de eigen stad relatief laag is volop aandacht door het verhogen van het aantal banen in de gebieds- en zoneontwikkeling. Ook wordt in het bereikbaarheidsbeleid van Haarlem en in de Gemeenschappelijke Regeling Zuid-Kennemerland ingezet op het verbeteren van de bereikbaarheid naar de grote werkgelegenheidsgebieden, zoals Schiphol en Amsterdam Zuid; bijvoorbeeld via het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) project Haarlem, Schiphol, Amsterdam dat momenteel wordt uitgewerkt en door de realisatie van doorfietsroutes.

1

Bereikbaar wil zeggen binnen acceptabele reistijd, gebaseerd op reistijdwaardering van Nederlandse natuurbezoekers.

Kenmerk: 2023/734617

5/6

4. Vervolg De inzichten die door deze Atlas zijn verkregen worden gebruikt bij verdere beleidsuitwerking en communicatie.

5. Bijlagen Atlas voor gemeenten 2023-pagina’s Haarlem Atlas voor gemeenten 2023_beschrijving indicatoren

Kenmerk: 2023/734617

6/6