20230733563 1 Van wijkraden naar wijkplatforms

Informatienota

Onderwerp Van wijkraden naar wijkplatforms Nummer 2023/733583 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 6.2 Gemeentelijk bestuur Afdeling PG Auteur Kay, G. Telefoonnummer 023-5114703 Email gkay@haarlem.nl Kernboodschap Afgelopen half jaar is met wijkraden, actieve bewoners en maatschappelijke organisaties gesproken over de transitie naar wijkplatforms. Het college wil de commissie graag informeren over dit proces en de opgehaalde inzichten delen.

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

Besluit College d.d. 20 juni 2023

Het doel van de transitie van wijkraden naar wijkplatforms is om met een netwerkstructuur meer actieve Haarlemmers te betrekken bij de eigen leefomgeving. Wijkraden die dat willen kunnen zich doorontwikkelen tot wijkplatform, zodat hun opgebouwde kennis en kunde, netwerken en communicatiekanalen behouden blijven voor het netwerk. Wel vraagt de transitie naar wijkplatforms om een cultuurverandering die de gemeente samen met de betrokken partijen in wil gaan. Met de belangrijkste verandering dat het netwerk gericht is op de wijk en de wijkgemeenschap en van daaruit in contact staat met de gemeente. En niet gericht is op het behartigen van belangen van de bewoners bij de burgerparticipatie rondom gemeentelijk beleid, projecten en opgaves. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Bestuur om de commissie te informeren over de stand van zaken rondom de transitie van wijkraden naar wijkplatforms. In deze informatienota staan de stappen die het afgelopen half jaar zijn gezet, tot welke inzichten dit heeft geleid en wat de verdere processtappen zijn. - Startnotitie van wijkraden naar wijkplatforms (2022/1595759) in commissie Bestuur 1 december 2022 - Startnotitie van wijkraden naar wijkplatforms (2022/1595759) in raadsvergadering 15 december 2022 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2023/733583

de burgemeester,

1/7

Inleiding Op 15 december 2022 heeft de gemeenteraad de startnotitie van wijkraden naar wijkplatforms vastgesteld. De beoogde start voor de invoering van het beleid is 1 januari 2024. De startnotitie was het startsein om met elkaar het veranderproces te doorlopen en voort te bouwen op de netwerken die al in buurten en wijken aanwezig zijn. Door veel partijen is constructief meegedacht, de verkennende fase is nu afgerond. In deze informatienota koppelen we terug welke stappen er tot nu toe zijn gezet, tot welke inzichten dit heeft geleid en wat de verdere processtappen zijn. Proces tot nu toe Begin 2023 zijn tien gebiedssessies georganiseerd onder leiding van twee externe gespreksleiders om met de betrokken partijen het gesprek op gang te brengen over de verandering naar wijkplatforms: 

5 wijkradensessies (jan-feb 2023): insteek van de sessies was het bespreken van vragen, zorgen en ideeën die de wijkraden hadden naar aanleiding van het vaststellen van de startnotitie.



5 brede sessies (mrt-apr 2023) met een bredere vertegenwoordiging van betrokken partijen uit het gebied: naast wijkraden ook actieve bewoners, stadmakers, maatschappelijke organisaties (waaronder Buurts) en corporaties. Na een plenair deel zijn de aanwezigen uiteen gegaan in subgroepen om samen vorm te geven aan wijkplatforms (zie bijlage rode draden brede sessies). Ook is een oproep gedaan tot deelname aan de stadsbrede werkgroep voor toetsing van de verdere uitwerking van het beleid.

Op 17 maart is een werkbezoek gebracht aan de gemeente Utrecht met enkele raads- en commissieleden en de betrokken wethouders en ambtenaren. Utrecht werkt al enige tijd met wijkplatforms en heeft het beleid onlangs laten evalueren en werkt nu aan een doorontwikkeling van het beleid. In mei is de stadsbrede werkgroep opgericht en begin juni voor het eerst bij elkaar gekomen. De werkgroepleden hebben de informatienota vooraf ingezien en hebben meegedacht over het beleidskader wijkplatforms dat momenteel opgesteld wordt. Ook zijn de ontwikkelingen rondom de wijkplatforms begin juni besproken in de werkgroep Participatie, Diversiteit en Wonen van de Participatieraad Haarlem. In dezelfde periode heeft ook participatie plaatsgevonden over de actualisatie van het participatiebeleid en zijn er twee debatten in de Pletterij geweest over burgerparticipatie in Haarlem. Aangezien veel wijkraden zich met participatie bezighouden, is het onderwerp wijkplatforms ook tijdens deze bijeenkomsten aan bod gekomen.

Kenmerk: 2023/733583

2/7

Belangrijkste inzichten uit het participatietraject 1. De opgebouwde ervaring en expertise door de wijkraden is waardevol en wenselijk om te behouden. Wijkraden die dat willen kunnen zich doorontwikkelen tot wijkplatform. Een cultuuromslag is daarbij gewenst. Wijkraadsleden investeren veel tijd in het wijkraadswerk, doen dit vrijwillig en er is veel kennis opgebouwd. Het is niet wenselijk dat dit verdwijnt. De transitie naar wijkplatforms is een verbeteren moderniseringsslag die vraagt om een cultuurverandering die de gemeente samen met de betrokken partijen in wil gaan. Met als doel meer actieve Haarlemmers te betrekken en de basis die de wijkraden hebben neergezet verder uit te bouwen. Wijkraden die dat willen kunnen zich doorontwikkelen tot wijkplatform, zodat hun opgebouwde kennis en kunde, netwerken en communicatiekanalen zo veel als mogelijk behouden blijven. De ontwikkeling naar wijkplatforms vraagt om een open en samenwerkende houding waarbij de blik op de wijk en het versterken van het netwerk in de wijk is gericht en er ruimte is voor iedereen om inbreng te leveren. Er zijn wijkraden die aandacht hebben voor de sociale samenhang in de wijk of werken aan de opgaven in de wijk door bewoners te ondersteunen met het verduurzamen van hun woningen, het vergroenen van de wijk of het organiseren van sociale ontmoetingen in de wijk.

Deze positieve ontwikkelingen wil het college met de transitie naar wijkplatforms verder stimuleren. 2. De betrokkenheid van bewoners staat voorop, daarom bestaat een wijkplatform in de kern uit samenwerkende actieve bewoners die zich inzetten voor hun wijk met daaromheen een netwerk aan partijen die actief zijn in de wijk. Tijdens de sessies zijn zorgen geuit over de rol van andere partijen dan bewoners in wijkplatforms. Ondernemers zijn vaak al goed georganiseerd en hebben soms tegengestelde belangen, ZZP’ers hebben een winstoogmerk en bij maatschappelijke organisaties werken professionele betaalde krachten wat niet in verhouding staat tot de vrijwillige inzet van bewoners. De betrokkenheid van bewoners moet voorop staan. Waarbij idealiter het beste van beiden wordt gecombineerd: een vaste kern aan bewoners en daaromheen een netwerk van betrokken partijen. Denk daarbij aan initiatiefnemers, maatschappelijke organisaties, woningcorporaties, (sociaal) ondernemers, etc. en samenwerking via werkgroepen of rondom initiatieven, waar nodig wijkoverstijgend. Een vaste kern zorgt voor verbinding binnen het netwerk en draagt bij aan continuïteit en herkenbaarheid. Over de noodzakelijkheid van een vaste structuur (voorzitter, secretaris, penningmeester, etc.) wordt nog verder nagedacht. 3.

Een wijkplatform kan de belangen in de wijk inzichtelijk maken, maar vertegenwoordigt de wijk niet. Wijken bestaan immers uit bewoners die verschillend denken en doen. Tijdens de sessies is kritiek geuit op de huidige participatieaanpak van de gemeente als het gaat om tijdige informatieverstrekking en het nakomen van toezeggingen. Met de beoogde cultuuromslag voor wijkplatforms vervalt de focus op belangenbehartiging rondom de politiek-bestuurlijke

Kenmerk: 2023/733583

3/7

besluitvorming binnen de gemeente. Sommige partijen vragen zich af wie dan nog wel de wijk vertegenwoordigt. Omdat wijken bestaan uit bewoners die verschillend denken en doen, wordt de rol van het wijkplatform verlegd van belangenbehartiger naar adviseur in participatietrajecten. Bij nieuw beleid of bij de start van een project kan de gemeente verkennende gesprekken voeren met de kern van een wijkplatform en andere betrokkenen om duidelijk te krijgen wat er leeft in de omgeving en welke participatieaanpak daarbij past. Het is vervolgens aan de gemeente zo goed en zo veel mogelijk belangen, wensen en meningen op te halen. Het gemeentebestuur weegt de belangen vervolgens af en beslist. 4. Als minimale gebiedsgrootte gelden de huidige wijkraadgrenzen (zie bijlage 2); samenvoeging is mogelijk. Het gevoel leeft dat wijkplatforms verder van de buurt af komen te staan. Dat bewoners, vooral de groepen die minder hard roepen, straks minder goed de weg weten te vinden. Om dichtbij bewoners te blijven is een herkenbaar schaalniveau nodig. In Utrecht hebben de wijkplatforms ongeveer de schaal van de stadsdelen in Haarlem. Zij willen juist toe naar meer buurtgericht werken, wat aantoont dat het goed is om de huidige wijkindeling in Haarlem te blijven hanteren. Waarbij wel aandacht moet zijn voor wijkoverstijgende samenwerking als het onderwerp zich daartoe leent. 5.

De gemeente onderzoekt de mogelijkheden om te voorzien in een digitale landingspagina per gebied (gebiedsplatform) om zo het gebiedsnetwerk te versterken. Tijdens de sessies kwam naast een fysieke ontmoetingsplek ook de wens naar voren voor een digitale vindplaats van informatie. Een digitaal gebiedsplatform kan het vertrekpunt zijn voor alle zaken waarover je in een wijk/gebied mag of kan meepraten en meedoen gebundeld op 1 plek. En waar bewoners ook door kunnen klikken naar de website van het wijkplatform in hun wijk. De mogelijkheden van gebiedsplatforms worden de komende maanden verder onderzocht. Verdere processtappen Naast deze informatienota is er een beleidskader wijkplatforms in voorbereiding. De beleidsregels komen mede tot stand op basis van de opgehaalde input. De verwachting is dat het college direct na het zomerreces het beleid voor de wijkplatforms vrijgeeft voor inspraak. Tijdens de inspraakperiode wordt het beleid ook ter bespreking aangeboden aan de commissie Bestuur. Eventuele input wordt meegenomen in de inspraakreacties. De beoogde planning is dat het beleid voor de wijkplatforms voor het eind van het jaar door de gemeenteraad wordt vastgesteld met ingangsdatum 1 januari 2024. Onderdeel van het raadsbesluit is het wijzigen van de verordening op de wijkraden per 1 januari 2024 en intrekking per 1 juli 2024.

De voor wijkraden gereserveerde budgetten worden ingezet als basisbudget voor de kerngroepen van wijkplatforms. Het college stelt hiervoor een subsidieregeling op.

Kenmerk: 2023/733583

4/7

Met de wijziging van de verordening komt de verdeelsleutel, voor het bepalen van de hoogte van de wijkraadsgelden, te vervallen en wordt vervangen door een financiële overgangsbepaling. De overgangsperiode van een half jaar biedt wijkraden die een doorstart maken naar wijkplatform de ruimte om hun werkzaamheden in de tussentijd te continueren. En biedt wijkraden die stoppen een dekking voor noodzakelijke afbouw- of overdrachtskosten. Wijkraden kunnen hiervoor een aanvraag met onderbouwing indienen tot maximaal 50% van de ontvangen subsidie in 2023. De wijkraden worden hier nog voor de zomervakantie over geïnformeerd in verband met hun lopende verplichtingen. Voorstel is de afbouwsubsidies te dekken uit de terugvorderingen van de niet bestede wijkraadssubsidies in 2023. Uitgangspunt is om zoveel mogelijk binnen budget te blijven. Pas volgend jaar wordt duidelijk hoe het precies financieel uitpakt. Vanuit de gemeente wordt gewerkt aan het overdragen van meer zeggenschap naar bewoners over inrichting van de wijk en het versterken van eigenaarschap bij ontwikkelingen in hun eigen leefomgeving. Wijkplatforms die een stap verder willen gaan, kunnen hiervoor een aanvraag indienen en in samenwerking met de gemeente kunnen wijkbudgetten worden ingezet in de wijk, mits er dat jaar nog budget beschikbaar is. De uitwerking van de wijkbudgetten en wijkrechten volgt na de zomer.

Bijlagen Bijlage 1: rode draden brede sessies (aparte bijlage) Bijlage 2: indeling wijkraadgrenzen

Kenmerk: 2023/733583

5/7

Bijlage 2: indeling wijkraadgrenzen

Kenmerk: 2023/733583

6/7

Kenmerk: 2023/733583

7/7