20230644847 1 Informatienota Kanteling Kortdurend Verblijf naar een algemene voorziening

Informatienota

Onderwerp Informatienota kanteling Kortdurend Verblijf naar een algemene voorziening Nummer 2023/644847 Portefeuillehouder Loenen, D. van Programma/beleidsveld 2.1 Voorzieningen volwassen Afdeling MO Auteur Bouman, W.G. Telefoonnummer 023-5114143 Email wbouman@haarlem.nl Kernboodschap Mantelzorg is een vorm van informele zorg die van onschatbare waarde is. Het ondersteunen van mantelzorgers is een belangrijke taak die voortkomt uit de uitvoering van de Wmo. Het aantal mantelzorgers in Haarlem dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn is hoog. Er zijn in Haarlem verschillende voorzieningen en ondersteuningsvormen om mantelzorgers te ontlasten. Zo wordt ook er Kortdurend verblijf vanuit de Wmo als maatwerkvoorziening aangeboden. Hierbij ontvangt een inwoner die een mantelzorger heeft in een huiselijke omgeving logeeropvang, waarbij toezicht en/of zorg noodzakelijk kan zijn om de mantelzorger te ontlasten. Hoewel er bij mantelzorgers behoefte is aan deze voorziening om overbelasting te voorkomen, wordt er in de praktijk weinig gebruik van gemaakt. Daarom heeft het college onderzoek gedaan naar het gebruik, de behoefte en de inrichting van kortdurend verblijf. Hieruit blijkt waarom het gebruik van kortdurend verblijf achterblijft bij de gesignaleerde behoefte en welke behoefte er is aan kortdurend verblijf.

Op basis van dit onderzoek is het college voornemens om het kortdurend verblijf aan te bieden als een algemene voorziening. Dit zorgt ervoor dat de toegang laagdrempeliger is en sneller kan verlopen. Daarnaast wil het college proberen om met een financiële impuls een respijthuis in Haarlem (of de nabije omgeving) te realiseren. Behandelvoorstel voor Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie commissie Samenleving. Relevante eerdere besluiten

Besluit College d.d. 30 mei 2023

- Aanbestedingsdocument en Programma van Eisen Wmo en Jeugdwet 2018 (2017/207760) in commissie Samenleving 15 juni 2017 – Nota Mantelzorg(er) in Balans (2019/144252) in commissie Samenleving 9 mei 2019 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2023/644847

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding Het aantal mantelzorgers in Haarlem dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn is hoog en neemt toe. De gemeente streeft ernaar dat de mantelzorger in balans is en dat minder dan 12% van de mantelzorgers (zeer) vaak overbelast is. Echter, in 2021 was dit 13% en in 2022 zelfs 21%. Er zijn in Haarlem veel verschillende voorzieningen en ondersteuningsvormen beschikbaar om mantelzorgers te ondersteunen en te ontlasten in het belangrijke, maar ook zware werk dat zij doen in de zorg voor hun naasten. Zo wordt er vanuit Gewoon in de Wijk ondersteuning geboden om overbelasting van mantelzorgers te voorkomen of te verminderen. Voorbeelden zijn het geven van informatie, advies en begeleiding, het bieden van emotionele- en praktische steun en waardering, workshops en trainingen, netwerkversterking en lotgenotencontact. Uit de effectmeting onder de deelnemende mantelzorgers blijkt dat deze ondersteuning als effectief wordt ervaren. Ook biedt de gemeente Haarlem de voorziening Kortdurend verblijf aan om mantelzorgers te ontlasten. Dat wil zeggen dat een inwoner die een mantelzorger heeft in een huiselijke omgeving logeeropvang ontvangt waarbij toezicht en/of zorg noodzakelijk kan zijn om de mantelzorger te ontlasten. Ondertussen hebben de mensen thuis, die normaal de zorg en aandacht geven, tijd voor zichzelf.

Op de locatie waar de inwoner kortdurend verblijft, wordt de dagelijkse zorg overgenomen. Op grond van de Wmo zijn gemeenten verantwoordelijk voor het bieden van kortdurend verblijf. Op dit moment heeft de gemeente Haarlem overbruggingsovereenkomsten gesloten voor het bieden van de maatwerkvoorziening kortdurend verblijf met 9 zorgaanbieders. Deze overeenkomsten loopt af per 31 december 2023. Er is geen mogelijkheid meer om deze overeenkomst te verlengen en daarom moeten er nieuwe afspraken gemaakt worden. Aantal beschikkingen Op welke manier het kortdurend verblijf georganiseerd wordt, is een kortdurend verblijf keuze van de gemeenten. De behoefte aan kortdurend verblijf is 2019 22 weliswaar gesignaleerd, maar in de praktijk wordt er weinig gebruik 2020 22 gemaakt van deze voorziening. De huidige contracten voor kortdurend 2021 11 verblijf zijn gesloten met de gemeenten in de regio’s IJmond en Zuid2022 27 Kennemerland. In 2022 heeft DSP daarom onderzoek gedaan naar het gebruik, de behoefte en de inrichting van logeerzorg in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond. Deze resultaten zijn vastgelegd in het rapport ‘Passende logeerzorg, advies inkoop Wmo-logeerzorg in Zuid-Kennemerland en IJmond (bijlage 1)’. Daarnaast hebben er in de regio pilots plaatsgevonden met betrekking tot het met spoed inzetten van kortdurend verblijf en kortdurend verblijf als algemene voorziening.

Naar aanleiding van dit onderzoek en deze pilots wil het college het kortdurend verblijf de komende jaren anders gaan organiseren. 2. Kernboodschap Mantelzorg is een vorm van informele zorg die van onschatbare waarde is. Het ondersteunen van mantelzorgers is een belangrijke taak die voortkomt uit de uitvoering van de Wmo. Het aantal

Kenmerk: 2023/644847

2/5

mantelzorgers in Haarlem dat aangeeft (zeer) vaak overbelast te zijn is hoog. Er zijn in Haarlem verschillende voorzieningen en ondersteuningsvormen om mantelzorgers te ontlasten. Zo wordt ook er Kortdurend verblijf vanuit de Wmo als maatwerkvoorziening aangeboden. Hierbij ontvangt een inwoner die een mantelzorger heeft in een huiselijke omgeving logeeropvang, waarbij toezicht en/of zorg noodzakelijk kan zijn om de mantelzorger te ontlasten. Hoewel er bij mantelzorgers behoefte is aan deze voorziening om overbelasting te voorkomen, wordt er in de praktijk weinig gebruik van gemaakt. Daarom heeft het college onderzoek gedaan naar het gebruik, de behoefte en de inrichting van kortdurend verblijf. Hieruit blijkt waarom het gebruik van kortdurend verblijf achterblijft bij de gesignaleerde behoefte en welke behoefte er is aan kortdurend verblijf. Op basis van dit onderzoek is het college voornemens om het kortdurend verblijf aan te bieden als een algemene voorziening en te proberen om met een financiële impuls een respijthuis in Haarlem (of de nabije omgeving) te realiseren. Maak van kortdurend verblijf een echte laagdrempelige voorziening. Momenteel is kortdurend verblijf als maatwerkvoorziening ingericht, waardoor een beschikking noodzakelijk is voor de toegang.

Door dit te kantelen naar een algemene voorziening, kunnen mantelzorgers zelf een melding doen bij het aanmeldpunt van de logeervoorziening en gebruik maken van de voorziening zonder indicatie of beschikking van de gemeente. Hierdoor wordt de procedure vereenvoudigd en worden drempels voor kortdurend verblijf zoveel mogelijk weggenomen zodat de kans groter is dat er eerder en sneller gebruik van wordt gemaakt. Dit geldt voor zowel de geplande als de ongeplande (acuut/ spoed) logeerzorg. Pilots laten zien dat een substantiële toename die tot een forse stijging van uitgaven zal leiden niet te verwachten is. De zorgaanbieders kunnen een lichte toets hanteren om te checken of Wmo kortdurend verblijf passend is voor de zorgvrager. Ook kan de zorgaanbieder vaststellen of de ondersteuning binnen de Wmo geboden moet worden, of dat er sprake is van een zorgvraag die binnen de Wlz of Zvw past. Behoefte aan een huiselijk logeerhuis De aanleiding om van kortdurend verblijf gebruik te maken is verschillend. Het kan zijn vanwege een acute of spoed situatie. Bijvoorbeeld omdat de mantelzorger plotseling is uitgevallen. Of het is gepland, bijvoorbeeld omdat de mantelzorger een operatie moet ondergaan, op vakantie gaat of een moment neemt om op adem te komen en zijn/haar noodzakelijke rust krijgt.

Nu wordt er nog geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende typen logeervoorzieningen: ongeplande logeerzorg (spoed/acuut) en geplande logeerzorg. Uit gesprekken met mantelzorgers en leden van participatieraden in Haarlem en omringende gemeenten blijkt dat bij het maken van een keuze voor een locatie een verpleeghuis als minder aantrekkelijk wordt gezien voor geplande logeerzorg en er daardoor minder vaak gebruik van wordt gemaakt. De consequentie daarvan is dat de mantelzorger de naaste voor wie hij of zij zorgt daar liever niet achterlaat, waardoor de mantelzorger eigenlijk te lang door zorgt met alle gevolgen van dien. Op dit moment wordt kortdurend verblijf in Haarlem alleen geboden in verpleeghuizen. Spoed en acute logeerzorg passen wel binnen een

Kenmerk: 2023/644847

3/5

verpleeghuissetting, maar voor geplande logeerzorg is er meer behoefte aan een afzonderlijk ‘logeerhuis’, met aandacht voor aankleding, activiteiten en een huiselijke sfeer. 3. Consequenties Starten inkoopprocedure Er zal een inkoopprocedure gestart worden om te komen tot nieuwe meerjarige overeenkomsten voor het bieden van kortdurend verblijf met ingang van 1-1-2024 en regiogemeenten zullen in de gelegenheid gesteld worden om aan te haken. Binnen deze inkoopprocedure zullen de wettelijke procedures en termijnen gevolgd worden. Hierbij zal onder andere ook meegenomen worden welke financieringsmethode het best passend is en hoe de ontwikkeling van een respijthuis met een financiële impuls in (de buurt van) Haarlem geïntegreerd kan worden. In de Kadernota 2024 staat een voorstel opgenomen een deel van de incidentele middelen te besteden aan een financiële impuls om een respijthuis in Haarlem (of de nabije omgeving) toekomstbestendig te realiseren. Bij deze inkoopprocedure zal er ook nauw afgestemd worden met het zorgkantoor. Het overgrote deel van het kortdurend verblijf valt namelijk onder de Wlz, waardoor het voor potentiële aanbieders relevant is dat dit goed aansluit op kortdurend verblijf vanuit de Wmo. Aanpassen Wmo-verordening Voor het kantelen van een maatwerkvoorziening naar een algemene voorziening moet de verordening worden aangepast.

In de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Haarlem en Zandvoort zal Kortdurend Verblijf niet langer als maatwerkvoorziening, maar als algemene voorziening worden opgenomen. Voor deze wijziging kan worden aangesloten bij een al geplande aanpassing van de regelgeving eind dit jaar. Stijging van de kosten Onafhankelijk van de bekostigingsmethode zullen de kosten voor kortdurend verblijf door de kanteling naar een algemene voorziening naar verwachting toenemen. De kans wordt immers groter dat er eerder en sneller gebruik van wordt gemaakt. Pilots in andere gemeenten laten zien dat een substantiële toename die tot een forse stijging van uitgaven zal leiden niet te verwachten is. In de afgelopen jaren lagen de kosten van kortdurend verblijf tussen de €27.500 en €72.000 wat wordt gedekt vanuit de Wmo-voorzieningen Volwassenen. Het uitgangspunt is dat we vanaf 2024 binnen de huidige financiële kaders zullen blijven. Tijdens de inkoopprocedure zal verder uitgewerkt worden wat de kanteling van een maatwerkvoorziening naar een algemene voorziening financieel betekent. 4. Vervolg Het aanpassen van kortdurend verblijf als maatwerkvoorziening naar algemene voorziening wordt meegenomen in het traject voor aanpassing van de Verordening maatschappelijke ondersteuning 2024.

Kenmerk: 2023/644847

4/5

Na positieve besluitvorming over de Kadernota en de financiële impuls om een respijthuis in Haarlem (of de nabije omgeving) toekomstbestendig te realiseren, zal de impuls in deze inkoopprocedure worden meegenomen.

5. Bijlage - Bijlage 1 - Rapport Passende logeerzorg, advies inkoop Wmo-logeerzorg in ZuidKennemerland en IJmond

Kenmerk: 2023/644847

5/5