20230540739 1 Trendmonitor Woonruimteverdeling 2022

Informatienota

Onderwerp Trendmonitor Woonruimteverdeling 2022 Nummer 2023/540739 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 4.1 Duurzame stedelijke ontwikkeling Afdeling ECDW Auteur Adriaansz, E. Telefoonnummer 0235-5113616 Email eadriaansz@haarlem.nl Jaarlijks wordt de Trendmonitor Woonruimteverdeling (voorheen Kernboodschap “Woonruimteverdelingsmonitor”) van Woonservice uitgebracht waarin de woonruimteverdeling van de zeven samenwerkende woningcorporaties in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond in beeld wordt gebracht. De Trendmonitor rapporteert over drie onderwerpen: zoekgedrag van woningzoekenden, verhuringen en effecten regionale woonruimteverdeling. Hierbij wordt 2022 vergeleken met de twee voorgaande jaren.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 20 juni 2023

De ontwikkelingen die worden gepresenteerd in de Trendmonitor laten zien dat de druk op de regionale woningmarkt verder toeneemt. De gemiddelde inschrijftijd in bijna alle gemeenten is toegenomen. Bovendien is het aantal verhuringen in 2022 afgenomen. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de Commissie Ontwikkeling. De Trendmonitor Woonruimteverdeling wordt jaarlijks gepubliceerd door Woonservice. 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2023/540739

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding Jaarlijks wordt de Trendmonitor Woonruimteverdeling uitgebracht door Stichting Woonservice om verschillende ontwikkelingen en inzet van maatregelen binnen de regionale woningmarkt te monitoren. De Trendmonitor biedt onder andere inzicht in het aandeel actief woningzoekenden over 2022, het aantal aangeboden woningen, het aantal toewijzingen, de gemiddelde zoekduur en de toewijzingen aan urgente groepen. Ook heeft het woonruimteverdeelsysteem de afgelopen jaren een aantal veranderingen doorgemaakt. Zo is de regio IJmond in 2018 aangesloten bij ZuidKennemerland om mensen met één inschrijving te kunnen laten zoeken in een grotere regio met een ruimer aanbod. Vanaf 1 juni 2023 sluit corporatie Woonopmaat zich aan bij het aanbodmodel en sluiten de gemeenten Heemskerk en Beverwijk zich aan bij de regeling Ouder Worden Prettig Wonen1. In juli wordt de middeldure huur module gelanceerd waarbij ook vrije sectorwoningen van de corporaties aangeboden worden op Woonservice. Deze informatienota biedt een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen die in de Trendmonitor worden gepresenteerd.

2. Kernboodschap De druk op de sociale woningmarkt blijft toenemen. Op 31 december 2022 bestond de omvang van de sociale huurwoningvoorraad van de corporaties binnen Woonservice uit 42.000 woningen (afgerond). De toenemende druk op de sociale woningmarkt is terug te zien in het toegenomen aantal reacties per geadverteerde sociale huurwoning (behalve in Heemskerk en Heemstede) en de toegenomen inschrijftijd voor de regio. Met name in Beverwijk (van 371 in 2021 naar 458 in 2022) en Zandvoort (van 334 in 2021 naar 406 in 2022) is meer gereageerd dan in voorgaande jaren. Voor Haarlem lag het gemiddeld aantal reacties in 2022 op 445 per woning. De gemiddelde inschrijftijd voor de regio steeg van 7,1 jaar naar 7,4 jaar in 2022. In Zuid-Kennemerland/IJmond heeft Bloemendaal de langste inschrijftijd in 2022 (9,3 jaar), gevolgd door Zandvoort (9,2 jaar). De gemiddelde inschrijftijd voor Haarlem is toegenomen van 7,8 naar 8,1 jaar in 2022. Wel heeft Haarlem de laagste inschrijf- en zoektijd van Zuid-Kennemerland (regio IJmond dus niet meegerekend). De gemiddelde inschrijf- en zoektijd die woningzoekenden nodig hebben per leeftijdsklasse laten in alle jaren zien dat met name jongeren onder 23 jaar en 55plussers relatief snel een woning vinden. Dit is het effect van de voorrangspositie die er voor gelabelde woningen zijn (ouderen- en jongerenwoningen).

1

Dit is een voorrangsregeling waarbij woningzoekenden van 65+ met voorrang een gelabelde seniorenwoning kunnen betrekken met behoud van de huurprijs van de vorige woning.

Kenmerk: 2023/540739

2/5

Bewoners blijven kritisch, gezien het fors gestegen aantal weigeringen (met meer dan 90002). De belangrijkste weigeringsgrond is woning-/buurtgerelateerd. Ongeveer de helft van de bewoners die reageren laat niet weten dat er geen belangstelling meer is, de andere helft doet dat wel. Het grote aantal weigeringen wordt mogelijk verklaard door de lang opgebouwde inschrijftijd waardoor woningzoekenden kritischer zijn. Echter, slechts een klein percentage (8%) van de woningzoekenden heeft een inschrijftijd van 10 jaar of meer. De meerderheid van de woningzoekenden heeft een inschrijftijd van 0 tot 5 jaar (72%) gevolgd door 20% met een inschrijftijd van 5 tot 10 jaar. Een interne werkgroep van de Beleidscommissie van Woonservice zal naar verwachting in de zomer van 2023 een rapportage over een onderzoek naar het grote aantal weigeringen uitbrengen. De gemiddelde slagingskans is afgenomen. Het aantal ingeschrevenen per jaar is de afgelopen jaren stabiel gebleven, tussen 62.000 en 63.000. Hiervan is 30% actief woningzoekend. De verhouding tussen het aantal actief woningzoekenden en het aantal toewijzingen (de zogenaamde slagingskans) is in 2022 gedaald van 7,4% naar 6,8%. De grootste groep woningzoekenden bestaat uit één- en tweepersoonshuishoudens en eenoudergezinnen, behoort tot de primaire doelgroep3 en is veelal tussen de 23 en 45 jaar.

De afgenomen slagingskans kan worden verklaard door de vermindering van het aanbod in combinatie met meer actief woningzoekenden in 2022. Met name de leeftijdsklassen tot 34 jaar hebben een lager slagingspercentage, mogelijk omdat deze groep behoort tot de leeftijdsklasse met de meeste actief woningzoekenden (c.q. meer concurrentie). Vanaf 55 jaar neemt het aandeel dat slaagt onder de woningzoekenden in die leeftijdscategorie weer toe door de opgebouwde inschrijftijd en de gelabelde woningen voor deze groep. Het aantal verhuringen is met 158 afgenomen in 2022. Met name in Beverwijk en Velsen, maar ook in Haarlem (35 in 2022) en Bloemendaal is het aantal verhuringen afgenomen. In Zandvoort is daarentegen het aantal verhuringen toegenomen van 125 naar 153 in 2022. Het aantal verhuringen aan de leeftijdsklassen 18-22 jaar (met 44% t.o.v. 2019) en vanaf 75 jaar (25% t.o.v. 2019) daalt structureel. In de Trendmonitor wordt hier geen verklaring voor gegeven. Het aantal aangeboden woningen tot de lage aftoppingsgrens is gedaald, maar is voldoende voor het aandeel actief woningzoekenden uit de primaire doelgroep. Het aantal woningen dat via MijnWoonservice werd geadverteerd bedroeg 1.629 in 2022 (71% van

2

Het aantal weigeringen is een weergave van hoe vaak een woning moet worden aangeboden voordat hij wordt geaccepteerd. 3 De doelgroep die in aanmerking komt voor huurtoeslag. De inkomensafhankelijke ‘basishuur’ betaalt een bewoner zelf.

Het bedrag tussen de basishuur en de kwaliteitskortingsgrens (€442,46 in 2022) wordt 100% vergoed door de huurtoeslag.

Kenmerk: 2023/540739

3/5

het vrijkomend aanbod). De meeste woningen die werden geadverteerd hadden een huur tot de lage aftoppingsgrens4. Dit was voldoende tot ruim voor de actief woningzoekenden die hiervoor in aanmerking kwamen. Dit betekent dat de woningcorporaties de woning passend toewijzen aan de doelgroep waar deze voor bedoeld is (de primaire doelgroep). Het aandeel woningen tot de lage aftoppingsgrens dat aangeboden werd in 2022 is echter gedaald van 69% naar 62%. Het percentage woningen dat werd verhuurd tot de hoge aftoppingsgrens5 was 12%. In de prestatieafspraken met de drie grote corporaties is opgenomen dat 65% van de woningen onder de hoge aftoppingsgrens moet worden aangeboden. Dit is ruimschoots behaald (62% + 12% = 75%). Er zijn meer woningen aangeboden met een huur tot de liberalisatiegrens6 (20% in 2021 en 25% in 2022). Het aantal reacties per woning in de vrije sector (boven de liberalisatiegrens) in de regio is afgenomen. In de afgelopen jaren hebben een aantal corporaties hun vrije sectorwoningen al geadverteerd op Woonservice. Dit geldt echter niet voor alle corporaties in Zuid-Kennemerland/IJmond. Om die reden wordt er in de zomer een vrije sector module geïntroduceerd. Vanaf 1 juli zullen alle corporaties hun vrije sector woningen (ofwel middeldure huur) adverteren op Woonservice.

Steeds meer woningen gaan naar regulier woningzoekenden, en steeds minder woningen worden direct bemiddeld. Een deel van de woningen die worden geadverteerd op Woonservice zijn gelabeld voor woningzoekenden met een bepaalde zorgindicatie of een voorrangsregel (bijvoorbeeld seniorenregeling Ouder Worden Prettig Wonen). Woningzoekenden die geen gebruik maken van een voorrangsregel of een indicatie noemen we regulier woningzoekenden. Steeds meer woningen worden verhuurd aan regulier woningzoekenden (51% in 2019, 61% in 2022). Een deel van de voorraad van de woningcorporaties wordt niet geadverteerd op Woonservice, maar wordt ingezet voor maatwerk via directe bemiddeling. De afspraak met corporaties is dat, na aftrek van de directe toewijzing aan statushouders en mensen die uitstromen uit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, maximaal 25% van de verhuringen via directe bemiddeling mogen worden toegewezen. Dit aantal wordt steeds lager (23% in 2019, 15% in 2022). Onder de directe bemiddeling vallen toewijzingen van zorgwoningen waar met een aparte registratie wordt gewerkt, stadsvernieuwingsurgenten die zelf geen woning hebben kunnen vinden, toewijzing binnen woongroepen etc. Een groot deel van de directe bemiddeling gebeurt op wens van de klant, zoals

4 Wanneer de huurprijs hoger ligt dan de kwaliteitskortingsgrens (€442,46 in 2022), wordt er gekort op de huurtoeslag

omdat wordt verwacht dat een hogere huurprijs ook een kwalitatief betere woning met zich mee brengt. Vanaf de kwaliteitskortingsgrens tot de aftoppingsgrens wordt 65% van de huurtoeslag uitgekeerd. De lage aftoppingsgrens was €633,25 in 2022. 5

De hoge aftoppingsgrens was €678,66 in 2022.

6 € 763,47 prijspeil 2022

Kenmerk: 2023/540739

4/5

woningruil, verhuizen naar een goedkopere woning en senioren die verhuizen naar een kleinere en/of toegankelijkere woning buiten de Ouder Worden Prettig Wonen regeling om. Het aandeel woningen dat wordt verhuurd aan urgenten blijft over de jaren constant. In de regio worden jaarlijks rond 550 woningen verhuurd aan urgenten. In de regio ZuidKennemerland en de Gemeente Velsen zoeken urgenten via het aanbodmodel naar een passende woning. In Heemskerk en Beverwijk worden alle urgenten direct bemiddeld. Vanaf deze zomer kunnen ook de urgenten van Heemskerk en Beverwijk via het aanbodmodel naar een woning zoeken. Statushouders worden in iedere gemeente direct bemiddeld. Het aantal woningen dat in Haarlem naar statushouders is gegaan is in 2022 toegenomen met 51 woningen. Het totaal aantal verhuringen via het Pact voor Uitstroom was 113 voor de gehele regio. Dit is lager dan de afgesproken 178 woningen die zijn opgenomen in het Pact voor Uitstroom. Reden voor het lagere aantal toegewezen woningen wordt na de zomer onderzocht middels de Monitor Pact voor Uitstroom. Woningzoekenden slagen vaak in hun eigen woonplaats. Om het woningaanbod voor woningzoekenden te verbreden is in 2018 de regio IJmond toegevoegd aan het woonruimteverdeelsysteem van Zuid-Kennemerland. Dit heeft ertoe geleid dat woningzoekenden makkelijker verhuizen binnen de regio en over gemeentegrenzen heen reageren.

De meeste woningzoekenden slagen echter nog steeds het best binnen de eigen woonplaats. in 2022 was dit in Beverwijk 64%, in Haarlem 72%, in Velsen 84% en in Zandvoort 65%. Woningzoekenden uit Bloemendaal en Heemstede slagen vaker in Haarlem dan in de eigen gemeente. 3. Consequenties De resultaten van de Woonruimteverdelingsmonitor 2022 laten met het aantal toegenomen reacties per woning en de toegenomen inschrijftijd zien dat de druk op de sociale woningmarkt nog verder is toegenomen in de regio. Het belang van toevoegen van woningen in dit segment wordt hiermee onderschreven. Zoals aangegeven in reactie op de aanbevelingen van de rekenkamercommissie (Bouwen aan de toekomst) zien ook wij een relatie tussen inschrijftijd, slaagkansen en zoektijd, en dat er tegelijkertijd meerdere factoren invloed hebben op deze cijfers. 4. Vervolg Resultaten van de monitor worden gebruikt ter controle van de afspraken met corporaties en geven de effecten van voorrangs- en doorstroommogelijkheden weer, die worden gebruikt om de doeltreffendheid van de regelingen in de Huisvestingsverordening te evalueren. 5. Bijlagen - Trendmonitor Woonruimteverdeling 2022 - Aanbiedingsbrief Woonservice Trendmonitor Woonruimte Verdeling 2022

Kenmerk: 2023/540739

5/5