20230406198 1 Vervangen 59 bomen

Collegebesluit

Onderwerp Vervangen 59 bomen Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Besluit College d.d. 23 mei 2023

2023/406198 Robbert Berkhout 5.1 Openbare ruimte en mobiliteit PCM Ziani, K. 023-5114513 kziani@haarlem.nl De gemeente zet zich in voor een groene, klimaatbestendige openbare ruimte. Natuur-inclusieve en groene ontwikkelingen dragen bij aan een aantrekkelijker groene en natuurlijke omgeving, waar mensen graag wonen en werken. Vergroenen betekent planten, onderhouden en zorgvuldig beheren van het groen. Onderdeel daarvan is het verwijderen van oude (bijna) dode of gevaarlijke bomen. In Haarlem gebeurt dit alleen als het echt niet anders kan vanwege bijvoorbeeld de veiligheid of in geval van ziekte van een boom. Er wordt altijd herplant. Met dit besluit planten we in het volgende plantseizoen 59 nieuwe kansrijke bomen op plekken waar oude (bijna) dode of gevaarlijke bomen moeten worden verwijderd. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer.  

Lijst Beschermwaardige Houtopstanden 2019 (2019/892361) Collegebesluit ‘Bescherming bomen ouder dan 50 jaar’ (2020/930525) 17 november 2020

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. In te stemmen met het kappen van 59 (bijna) dode of gevaarlijke bomen ouder dan 50 jaar, en hiervoor 59 kansrijke bomen te planten. 2. Het hoofd van de afdeling VTH te mandateren om de omgevingsvergunning te verlenen indien ook voor het overige aan alle eisen uit de Bomenverordening wordt voldaan. de secretaris,

Kenmerk: 2023/406198

de burgemeester,

1/7

1. Inleiding De gemeente zet zich in voor een groene, klimaatbestendige openbare ruimte. Natuur-inclusieve en groene ontwikkelingen dragen bij aan een aantrekkelijker groene en natuurlijke omgeving, waar mensen graag wonen en werken. De ambitie om de stad te vergroenen wordt de komende tijd overal zichtbaar en gekoppeld aan de klimaat- en duurzaamheidsopgaven, in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, in ontwikkelingszones, in programma’s en in infrastructurele en bouwprojecten. Vergroenen betekent planten, onderhouden en zorgvuldig beheren van het groen. Onderdeel daarvan is het verwijderen van oude (bijna) dode of gevaarlijke bomen. In Haarlem gebeurt dit alleen als het echt niet anders kan vanwege bijvoorbeeld de veiligheid of in geval van ziekte van een boom. Er wordt altijd herplant. Met dit besluit planten we 59 nieuwe kansrijke bomen op plekken waar oude (bijna) dode of gevaarlijke bomen moeten worden verwijderd. Boomveiligheidscontrole Om een goed beeld te krijgen van de staat van bomen welke in eigendom zijn en in beheer van de gemeente Haarlem voert de gemeente jaarlijks een boomveiligheidscontrole (BVC) uit, waarbij bomen in een jaarlijkse of 3-jaarlijkse cyclus gecontroleerd worden. De BVC is een visuele inspectie van alle bomen, waarbij de bomen beoordeeld worden op visueel zichtbare gebreken.

Bevindingen worden geregistreerd met een advies over vervolgstappen (beheersmaatregelen) om de bijbehorende risico’s te beperken. Een uitkomst van een BVC zou kunnen zijn dat er mogelijk sprake is van verborgen gebreken bij een aantal bomen. Deze bomen worden nader technisch onderzocht onder toezicht/auspiciën van een Certified European Tree Technician (European Arboricultural Council). In dit geval gaat het om 27 bomen (bijlage 2). Deze visuele inspectie met eventueel een extra aanvullend technisch onderzoek voor een individuele boom resulteert in een lijst met bomen welke een noodzaak hebben tot verwijderen. Het gaat om 59 bomen (bijlage 1) die vervangen moeten worden en die op basis van de Lijst Beschermwaardige Houtopstanden 2019 of hun leeftijd (ouder dan 50 jaar) extra bescherming genieten. Voor een kapaanvraag is voor deze bomen een collegebesluit nodig. Deze 59 bomen worden vervangen door nieuwe bomen met veel potentie. Voorheen was het een ambtelijke bevoegdheid om kapvergunningen af te kunnen geven. Om extra zorgvuldigheid te kunnen betrachten, ook voor herplant, is vastgelegd in Collegebesluit ‘Bescherming bomen ouder dan 50 jaar’ (2020/930525) 17 november 2020, dat een collegebesluit aan de kapaanvraag dient te worden toegevoegd.

Kenmerk: 2023/406198

2/7

2. Besluitpunten college Burgemeester en wethouders besluiten: 1. In te stemmen met het kappen van 59 (bijna) dode of gevaarlijke bomen ouder dan 50 jaar, en hiervoor 59 kansrijke bomen te planten. 2. Het hoofd van de afdeling VTH te mandateren om de omgevingsvergunning te verlenen indien ook voor het overige aan alle eisen uit de Bomenverordening wordt voldaan. 3. Beoogd resultaat Een gezond en veilig boombestand in de stad. 4. Argumenten Groenparagraaf

De te verwijderen bomen worden vervangen De te verwijderen bomen worden in de meeste gevallen op dezelfde plaats gecompenseerd met verbetering van de groeiplaats. Per locatie wordt beoordeeld hoeveel m3 groeiplaats verbetering nodig is om de nieuwe boom een toekomstbestendige plek te geven. Dit is afhankelijk van de grootte van de boom en in welke ondergrond de boom wordt gepland. Indien herplant op dezelfde of direct nabij de locatie niet mogelijk is, zal een nieuwe boom geplant worden in respectievelijk, dezelfde straat, buurt, wijk of stadsdeel. In principe wordt elke boom gecompenseerd met hetzelfde soort boom tenzij een ander soort toekomstbestendiger is op die plek. In dat geval wordt er in overleg met de gemeente gekozen voor het alternatief. Per saldo wordt iedere verwijderde boom gecompenseerd. De te verwijderen bomen worden vervangen door jonge bomen met een stamomtrek tussen de 18 en 20 cm. Deze dikte is zorgvuldig bepaald op basis van argumenten die bevorderend zijn voor meer toekomstbestendigheid van de boom. Ook voor de bomen waarvan het advies is om de ecologische boomstam tot een bepaalde hoogte te handhaven, geldt dat er compensatie komt. Deze bomen staan op de lijst van de te verwijderen bomen (bijlage 1) omdat de kapvergunning daarvoor ook nodig is.

Het gaat in dit geval om 8 bomen met de volgende boomnummers: 76901, 70842, 438619, 433110, 432800, 433948, 430082 en 133133. Duurzaamheidsparagraaf

Behoud ecologische boomstam Voor 8 bomen uit de rooilijst (bijlage 1) geldt dat ze niet geheel worden verwijderd. Er is gekozen voor het behouden van de boomstammen tot een acceptabele en verantwoorde hoogte omdat het een ecologische waarde geeft. Ook voor deze bomen is een kapvergunning nodig.

Kenmerk: 2023/406198

3/7

Het gaat in dit geval om de bomen met de volgende boomnummers: 76901 (zomerlinde), 70842 (zomereik), 438619 (gewone es), 433110 (gewone beuk), 432800 (witte paardenkastanje), 433948 (zomereik), 430133 (zomereik) en 133133 (ruwe berk). De Ecologische stam van deze bomen wordt gehandhaafd tot een hoogte van 6m tot maximaal 8m. Bomen van 50 jaar en ouder hebben een beschermde status In afwachting van een inventarisatie van alle bomen van 50 jaar en ouder in Haarlem hebben deze bomen allemaal een beschermde status gekregen. Om een kapvergunning voor dergelijke bomen te kunnen afgeven is een expliciet collegebesluit nodig die het verwijderen toestaat.

Onderzoek wijst uit dat verwijderen onvermijdelijk is De bomen worden verwijderd alleen wanneer het strikt noodzakelijk is. Bijvoorbeeld wanneer sprake is van veiligheidsrisico’s of risico op vervolgschade aan omliggende bomen in de directe omgeving. Alle bomen zijn minimaal 1 keer geïnspecteerd. Hierbij is naar de veiligheid van de boom gekeken. Uit deze controle komen met name twee redenen tot verwijderen naar voren;  De boom is dood of bijna helemaal dood (kan niet meer herstellen en zal op korte termijn helemaal doodgaan). Dit is in de meeste gevallen verklaarbaar in verband met het bereiken van de eindelevensduur van de boom.  De boom heeft nog voldoende conditie maar levert door geconstateerde of nader onderzochte gebreken toch een gevaar op (aanwezigheid zwammen). Dit kan onderbouwd zijn door een aanvullend nader technisch onderzoek. De 59 bomen hebben minimaal 1 van de bovengenoemde gebreken en daarom is verwijderen onvermijdelijk. Er is een herplantplan opgesteld Vanuit de bomenverordening Haarlem 2021 is het verplicht om een herplantplan toe te voegen aan de omgevingsvergunningsaanvraag betreft de kap van bomen. Bijlage 1 bevat ook dit plan en daarmee geeft het inzicht in de gemaakte keuzes zoals soort boom en grootte, (alternatieve) locaties, (nieuwe) boomnummers, etc.

Inheemse soorten Vanuit beleid (Ecologisch beleid 2013-2030 –Bijlage Ecologisch beleid 2013-2030--) dient er bij aanplant van soorten gebruik gemaakt te worden van ‘inheemse soorten’. Van 80 tot 100% in het buitengebied en 80% van het volume in parken. In woonwijken en het centrum, waar groen met name een beeldbepalende recreatieve waarde heeft, kan gekozen worden voor niet inheemse soorten, bijvoorbeeld omdat deze beter bestand zijn tegen luchtvervuiling. Ook op deze locaties moet minimaal 50% uit inheemse soorten bestaan. En indien er niet gekozen wordt voor inheemse soorten moet hiervoor een goede onderbouwing zijn (bijv. luchtvervuiling, fijnstof, locatie niet geschikt vanwege verstening en hitte stress door lichtweerkaatsing etc.). Omdat we in Haarlem een

Kenmerk: 2023/406198

4/7

duurzaam bomenbestand willen kiezen we per plek de beste oplossing betreft soorten. Bijlage 6 geeft inzicht in de niet- inheemse bomen die herplant worden en de motivatie voor de gemaakte keuzes. De herplantplan voor de 59 te vervangen bomen bestaat uit ongeveer 80% inheemse bomen verdeeld over diverse gebieden in de stad. De Herplantplan in bijlage 1 is voorzien van foto’s van de meest gekozen bomen. De top 6 daarin bestaat uit de volgende inheemse soorten. (6x) Winterlinde/Tilia Cordata, (4x) zomereik/Quercus Robur, (3x) Groene leibeuk/Fagus Sylvatica, (3x) Zomerlinde/Tilia Platyphyllos Delft, (3x) Ruwe berk/Betula Pendula, en (3x) Veldesdoorn/ Acer Compestre. Financiële consequenties Het vervangen van de 59 bomen valt binnen de scope van het DBC- (Dagelijks Beheer Contract) Groen contract en heeft daarmee geen extra financiële consequenties. 5. Risico’s en kanttekeningen In de lijst zijn ook bomen opgenomen die niet in zijn geheel verwijderd hoeven te worden. Deze worden afgezaagd tot een hoogte van maximaal 8 meter als staand dood hout. Dit geeft een ecologische waarde en kan alleen op locaties in beplanting van parken of begraafplaatsen. In dit geval hoeft de boom dus niet geheel weg maar moet er wel een kapaanvraag voor worden ingediend. De bomen welke het betreft zijn ook als zodanig aangeduid in bijlage 1. De herplant gebeurt op alternatieve locaties.

De bomen waarvan het advies is dat ze een alternatieve locatie moeten krijgen staan in bijlage 3. In deze lijst staat een 6-tal bomen (370380, 90682, 153000, 77450, 17736, 17737) die al verwijderd zijn onder een noodkap. Hiervoor is met terugwerkende kracht ook een kapvergunning nodig. Vooroverleg De uitkomsten van de BVC en het aanvullende onderzoek zijn ter informatie gedeeld met het Groenplatform. De technisch adviseur groen van de gemeente heeft de adviezen van de beheerpartij van de gemeente en groenspecialist naar aanleiding van de BVC beoordeeld en is het eens met de aanbevelingen. Een beleidsadviseur Groen namens de gemeente heeft het voortraject begeleid. Aanloopperiode naar de kap De bomen uit de bomenlijst (bijlage 1) worden eens in de 4 weken gecontroleerd als beheersmaatregel in verband met risico op windworp, takbreuk en omvallen.

Kenmerk: 2023/406198

5/7

Verwijderen bomen tijdens broedseizoen Voorheen was de “verboden periode” om bomen te verwijderen tussen 15 maart en 15 augustus maar sinds een paar jaar is dit uitgebreid. Dit heeft te maken met het feit dat vooral duiven en nijlganzen vrijwel het hele jaar broeden. “Het broedseizoen” als vast omschreven periode bestaat daarmee in de huidige praktijk eigenlijk niet meer. Nesten van inheemse vogelsoorten zijn gedurende de broedperiode beschermd. Buiten deze periode geldt de bescherming alleen voor vogels met jaarrond beschermde nesten. Bij uitvoering van werkzaamheden aan bomen met een beschermde status bestaat het risico voor overtreding van de Wet Natuurbescherming. Voor de beheersing hiervan wordt er altijd voorafgaand aan de kap, een onderzoek/Quickscan uitgevoerd door een Flora- en Faunacontroleur of een ecoloog. Hierbij wordt de Gedragscode soortbescherming gemeenten gehanteerd. Alternatieve plantlocaties Voor de 8 bomen waarvan de boomstam tot een bepaalde hoogte wordt gehandhaafd geldt dat er ook compensatie komt. De nieuwe bomen worden in de directe omgeving van de oude bomen geplant en krijgen nieuwe boomnummers. De vaststelling van de nieuwe locaties gebeurt in overleg met de gemeente. Zie bijlage 3. Zie ook de bijlagen 4 en 5 voor de alternatieve locaties voor de bomen 430082 en 133133.

Vrijgekomen hout De ambitie van de gemeente Haarlem is om in 2040 een circulaire stad te zijn. Om dit te realiseren is een versnelling nodig naar de toepassing van de circulaire principes. Dat betekent minder gebruik van grondstoffen, levensduur of gebruik verlengen en hergebruik van reststromen. Een van die reststromen is gekapt hout. In het DBC-contract zijn eisen gesteld aan hoe om te gaan met vrijgekomen hout. Het is in ieder geval de bedoeling dat het zoveel mogelijk lokaal en circulair hergebruikt wordt. De monumentale status van bomen Op de lijst van de te verwijderen bomen zijn 4 te vinden die een monumentale status hebben. 76901 (plaatselijk), 55496 (landelijk), 49070 (landelijk). De boom 76901 (zomerlinde) zal worden verwijderd met behoud van de boomstam tot een hoogte van maximaal 8 meter. De monumentale status van de bomen vervalt wanneer de levensverwachting 10 jaar of korter is (bron; boomverordening 2021). Dit betekent nog steeds dat een collegebesluit nodig is voor de kapvergunningsaanvraag omdat deze bomen 50 jaar of ouder zijn. 6. Uitvoering Na dit besluit kan de kapvergunning worden aangevraagd. De bomen worden verwijderd zodra de omgevingsvergunning onherroepelijk is. De vergunning wordt gepubliceerd. Belanghebbenden hebben dan nog maximaal 6 weken de tijd om bezwaar te maken. Komen er geen bezwaren, dan is de vergunning na de bezwaartermijn definitief.

Kenmerk: 2023/406198

6/7

Er wordt een herplantplan opgesteld door de beheerpartij en groenspecialist en beoordeeld door gemeente op de geëiste potentie. Na goedkeuring worden de bomen geplant in het plantseizoen vanaf november 2023.

7. Bijlagen Bijlage 1; Lijst te vervangen 59 bomen van 50 jr en ouder Bijlage 2; Rapport aanvullend technisch onderzoek 27 bomen Bijlage 3; Bomen die niet op oude locatie terugkomen Bijlage 4; Verplaatsen boomnummer 133133 Bijlage 5; Verplaatsen boomnummer 430082 Bijlage 6; Lijst niet- inheemse soorten

Kenmerk: 2023/406198

7/7