20230405029 2 Bijlage Uitvoeringsagenda TransitieVisieWarmte 2023 -2030 def

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030 24 april 2023 | Team Duurzaamheid | ECDW | PG

Inhoud Van Visie naar Actie................................................................... 3

Bijlage - Projectenoverzicht.......................................................................... 18

Aanleiding uitvoeringsagenda................................................................... 3

Isoleren................................................................................................................................................... 18

Transitievisie Warmte (2021)......................................................................... 3

Basisprojecten.....................................................................................................................................18

Ontwikkelingen sindsdien............................................................................. 5

Prestatieafspraken woningcorporaties..........................................................................................18

Haarlemse Routekaart Duurzaamheid................................................... 6

Collectieve renovatie aanpak..........................................................................................................18

De inzet................................................................................................................. 6

Sociale energietransitie.....................................................................................................................18

De uitvoeringsagenda 2023 - 2030....................8

Aardgasvrij wonen en werken..................................................................................................... 19

De aanpak: stap voor stap voor iedereen............................................. 8 Isoleren................................................................................................................. 8 Aardgasvrij wonen en werken.................................................................. 10 Andere collectieve oplossingen.................................................................12

Organisatie........................................................................................ 13 Rollen en positie gemeente.........................................................................13 Uitvoeringscapaciteit en middeleninzet............................................... 14

Isoleren voor bedrijven......................................................................................................................18

Stimuleren plaatsing hybride warmtepomp.................................................................................19 Onderzoek naar ontwikkelen geothermiebron............................................................................19 Zonnewarmtenet Ramplaankwartier samen met wijkinitiatief Zonnewarmte.nl.................19 Warmtenet Schalkwijk........................................................................................................................19 Warmtenet Waarderpolder samen met Stichting Parkmanagement.....................................19

Andere collectieve oplossingen..................................................................................................20 Verkenning mogelijkheden ontwikkelzones................................................................................. 20 Het identificeren en ondersteunen van bestaande en nieuwe buurtinitiatieven................ 20 Ondersteuning VvE’s, het VvE loket................................................................................................ 20

Communicatie................................................................................................. 15

Projecten voor de organisatie.....................................................................................................20

Warmteregie..................................................................................................... 15

Integraal Communicatieplan.......................................................................................................... 20

Monitoring en rapportage......................................................................... 16 Randvoorwaarden en risico's.................................................................... 16

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

2

Van Visie naar Actie Aanleiding uitvoeringsagenda Begin 2021 heeft Haarlem de transitievisie warmte vastgesteld. De visie en de daarbij horende kaderstellende uitgangspunten ten aanzien van bronnen, governance en betaalbaarheid laat het toekomstbeeld voor aardgasvrij verwarmen zien. In de routekaart duurzaamheid zijn

de ambities voor CO2 reductie voor de gebouwde omgeving verder aangescherpt. Nu de extra rijksmiddelen beschikbaar gesteld zijn kunnen we vaart maken om de aangescherpte doelstelling voor 2030 te behalen, met als einddoel Haarlem Aardgasvrij in 2040. Met deze uitvoeringsagenda (projectmatige aanpak) maken we inzichtelijk welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden.

Met alle projecten verwachten we de komende jaren steeds meer en betere kennis en ervaring op te doen om de aanpak op te schalen voor andere doelgroepen of andere delen van de stad.

Transitievisie Warmte (2021) Haarlem wil een duurzame, sociale en toekomstbestendige stad zijn. Met de ambitie om

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

in 2040 van het aardgas af te zijn, staat de gemeente voor de opgave om in minder dan twintig jaar circa 76.000 woningen en 11.000 andere gebouwen van het aardgasnet los te koppelen. Begin 2021 heeft Haarlem de Transitievisie warmte vastgesteld (2021/49560). De visie laat het toekomstbeeld voor aardgasvrij verwarmen zien.

3

Kaart met mogelijke alternatieven voor aardgasvrij wonen in 2030

Collectieve warmtetechnieken:

Kaart met mogelijke alternatieven voor aardgasvrij wonen in 2040

Collectieve warmtetechnieken:

W  armtenet-MT (in gebruik voor 2030)

W  armtenet-MT (in gebruik voor 2030) W  armtenet-MT (in gebruik voor 2035)

 armtenet-MT (in W gebruik voor 2035, onderzoeksgebied) ZonneWarmteNet

 armtenet-MT (in W gebruik voor 2040, onderzoeksgebied)

Individuele warmtetechnieken:

 armtenet-MT met W verhoogde kans (onderzoeksgebied)

E  lektrische warmtepomp

ZonneWarmteNet

Individuele warmtetechnieken:

Meerdere warmte­technieken mogelijk:

E  lektrische warmtepomp

H  ybride warmte­pomp, Elektrische warmtepomp, ZonneWarmteNet of Warmtenet-MT (onder­zoeksgebied)

Hybride warmtepomp P  VT warmtepomp mogelijk, neem con­tact op met SpaarGas

P  VT warmtepomp mogelijk, neem con­tact op met SpaarGas

Meerdere warmte­technieken mogelijk:

Gebieden met nieuwbouw­ woningen die voor 2030 aardgasvrij zullen zijn:

Elektrische warmtepomp, ZonneWarmte­Net of Warmtenet-MT (onderzoeksgebied)

O  ntwikkelgebieden

Gebieden met nieuw­bouw­­ woningen die voor 2030 aardgasvrij zullen zijn:

Gebouwtypes die voor 2035 aardgasvrij kunnen zijn: W  oningen gebouwd na 1995

Figuur 1. Deze kaart laat voor alle buurten in Haarlem zien welke aardgasvrije warmtetechnieken voor de hand liggen. Deze kaart laat het toekomstbeeld in 2030 zien. Dit betekent niet dat alle gebouwen in de buurt overschakelen naar dezelfde gasvrije warmtetechniek.

K  antoren voor 2030 met een A label of hoger

O  ntwikkelgebieden

Gebouwtypes die voor 2035 aardgasvrij kunnen zijn:

Figuur 2. Deze kaart laat voor alle buurten in Haarlem zien welke aardgasvrije warmtetechnieken voor de hand liggen. Deze kaart laat het toekomstbeeld in 2040 zien. Dit betekent niet dat alle gebouwen in de buurt overschakelen naar dezelfde gasvrije warmtetechniek.

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

W  oningen gebouwd na 1995 K  antoren voor 2030 met een A label of hoger

4

De keuzes in de transitievisie warmte zijn gemaakt vanuit de uitgangspunten Duurzaamheid (duurzame warmtebron), Betrouwbaarheid (betrouwbaar alternatief voor gas en betrouwbare en duidelijke informatie), Betaalbaarheid (iedereen moet mee kunnen doen) en Samen met de Stad (betrekken van inwoners en stakeholders). Op basis van deze uitgangspunten is Haarlem begonnen met de meest kansrijke plannen: 1. het warmtenet in Schalkwijk (Meerwijk) in samenwerking met de woningcorporaties; 2. het Zonnewarmtenet in het Ramplaankwartier met bewoners; 3. het warmtenet in de Waarderpolder met ondernemers; 4. gerichte ondersteuning voor het aardgasvrij maken van woningen van na 1995; 5. ondersteunen van individuele bewoners en ondernemers bij verduurzaming; 6. verduurzamen van kantoren (energielabel C in 2023 en A in 2030). Om deze doelstelling te halen is versnelling nodig van de

uitvoering en maximale inzet van iedereen. We pakken de uitvoering van de Transitievisie Warmte projectmatig op. De uitdaging is enorm en alleen te realiseren als we samen de schouders eronder zetten, samen met alle Haarlemmers.

Ontwikkelingen sindsdien Sinds de vaststelling van de Transitievisie Warmte in 2021 hebben we ervaringen opgedaan die maken dat we nu nog beter weten wat we te doen hebben. Daarnaast hebben de volgende ontwikkelingen bijgedragen aan een verschuiving in focus en snelheid: 1. De hoge energieprijzen hebben de noodzaak versterkt om snel het aardgasverbruik terug te dringen. Door bijvoorbeeld bewustwording over het eigen gedrag in energieverbruik te vergroten. Maar belangrijker dan voorheen is het terugdringen van gasverbruik door het isoleren van woningen. Intensieve ondersteuning bij isolatie begint bij de inwoners die dit het meest nodig hebben. Met de hoge energieprijzen

is de noodzaak nog groter geworden om energiearmoede te bestrijden en een sociale en rechtvaardige transitie voor de lagere inkomens voort te zetten. Dit heeft geresulteerd in de specifieke aanpak sociale energietransitie. 2. Gemeenten, en dus ook Haarlem ontvangen de financiële middelen om de gemaakte afspraken van het klimaatakkoord uit te kunnen voeren. Dit zijn de zogenaamde artikel 2 middelen.

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

3. De Haarlemse Routekaart Duurzaamheid 'Route voor CO2-reductie' is vastgesteld en geeft aan welke versnelling nodig is om de nieuwe CO2-doelstelling van 60% CO2-reductie in 2030 te kunnen realiseren. In de geactualiseerde Routekaart streeft Haarlem naar 65% CO2 reductie, zodat bij tegenvallers de 60% emissiereductie binnen bereik blijft. Van de ruim 600 kton CO2 uitstoot in 2017 moeten we naar 200 kton CO2 uitstoot in 2030.

5

In deze grafiek staat de CO2-uitstoot in Haarlem en de prognose van CO2-reductie van de transitiepaden Wonen, Werken, Mobiliteit, Elektriciteit en opwek.

Haarlemse Routekaart Duurzaamheid De Routekaart gaat uit van vier transitiepaden: wonen, werken, mobiliteit en elektriciteit en opwek. Ieder transitiepad kent een eigen streefdoel. Met de projecten binnen de transitiepaden streven we naar deze doelen. Jaarlijks worden deze doelen gemonitord in de planning en control cyclus en via de duurzaamheids­begroting. De Routekaart is geactualiseerd en dit zijn de aangepaste doel­ stellingen: Voor Wonen is de doelstelling 90 kton CO2 reductie in 2030 t.o.v. 2017, voor Werken 46 kton. Transitiepad

Streefdoelen 2030

home-lg-alt Wonen

-59%

shovel

-55%

Werken

car-bus Mobiliteit

-33%

plug  Elektriciteit en

-87%

Totaal

-65%

opwek

De Transitievisie warmte en deze bijbehorende uitvoeringsagenda richten zich op de transitiepaden Wonen en Werken. Uiteraard helpen we onze inwoners

Wonen: ■ Werken: ■

CO2

Elektriciteit en opwek: ■

Minimale CO2-reductie doelstelling van 60% in 2030:

in kton

600

Mobiliteit: ■

611

Realisatie

-18%

565

Prognose 2030

523 500

249

bolt

207

car-bus

113

112*

briefcase

79

72

-65%

178

400

300

200

113

86

215 32 70

100

0

163

house

165

40

161

73

*CO2-uitstoot is nog niet bekend. Er is een schatting gemaakt

2017

2018

2019

en ondernemers ook in onze projecten om duurzame opwek te realiseren.

De inzet De kaders zijn bepaald en vastgesteld. Het doel van deze uitvoerings­agenda: versneld

2020

2021

2022

2023

2024

2025

aanpakken en uitvoeren. Met de ambitie om in 2040 van het aardgas af te zijn, staat de gemeente voor de opgave om de komende twintig jaar circa 76.000 woningen en 11.000 andere gebouwen van het aardgas los te koppelen. De Transitie­ visie warmte en de Haarlemse

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

2026

2027

2028

2029

2030

Routekaart Duurzaamheid maken duidelijk wat er tot 2030 moet gebeuren. De looptijd van deze uitvoeringsagenda is van 2023 tot 2030. De projecten in deze uitvoerings­ agenda hebben als doel om 22.000 lage label woningen te verbeteren, 11.800 woningen

6

Daarnaast hebben we hele gerichte projecten, namelijk:

aardgasvrij te maken en 55% CO2 reductie bij bedrijven te realiseren.

• huurwoningen met lage labels isoleren

We zijn of gaan aan de slag met die projecten waarvan we weten wat werkt en wat mogelijk is. We hebben nog niet voor alle gebieden in Haarlem een definitieve warmte oplossing en kunnen daarom ook nog niet alles doen. Naast de uitvoering van de projecten gaan we door met onderzoek naar de meest kansrijke warmteoplossingen en de voorbereiding van de uitvoering naar aardgasvrij vanaf 2030.

• woningen binnen VvE's verduurzamen: lage labels isoleren, woningen later gebouwd dan 1995 aardgasvrij maken • collectieve warmtevoorziening bij ontwikkelzones of buur­ tinitiatieven uitbreiden Voor de uitvoering zijn verschillende middelen beschikbaar:

Om de doelen tot 2030 te realiseren wordt de uitvoering van de plannen de komende zeven jaar geïntensiveerd. Kern van deze uitvoeringsagenda:

• de uitvoeringsmiddelen klimaat en energiebeleid (CDOKE, de zogenaamde artikel 2 middelen) voor de capaciteit en organisatie van de plannen,

We gaan door met:

• de middelen uit het coalitie akkoord,

• de isolatie aanpak voor alle Haarlemmers. We versterken deze waar mogelijk, en waar we kunnen nemen we de stap naar aardgasvrij. • de aanpak sociale energietransitie en • de ontwikkeling van onze warmtenetten.

• de SPUK middelen voor energie­armoede en het Nationaal Isolatieprogramma voor de uitvoeringskosten. Met deze middelen kunnen we a) de lopende projecten blijven uitvoeren, b) opschalen en c) nieuwe projecten starten. Dat doen we met name door het vergroten van de

uitvoeringscapaciteit; het verder inrichten van multidisciplinaire teams per project die dedicated ingezet worden voor de uitvoering van de opgave. Het hoofdstuk Organisatie, onderdeel

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

Uitvoeringscapaciteit en middelen laat zien hoe de beschikbare middelen worden ingezet om met name de uitvoeringsorganisatie op sterkte te brengen.

7

De uitvoeringsagenda 2023 - 2030 De aanpak: stap voor stap voor iedereen Voorbereiden, uitvoeren, leren en opschalen. De projecten in de uitvoeringsagenda zitten in verschillende fases. Daar waar het kon, is niet gewacht en zijn we begonnen met realisatie om 2030 te kunnen halen. Veel is al gedaan of voorbereid, waardoor we nu de volgende stap kunnen zetten: het versnellen en intensiveren van de uitvoering. Voor een aantal projecten is de gemeente regisseur en opdrachtgever, maar bij verreweg de meeste is de rol van de gemeente samenwerkend of ondersteunend. Daar waar resultaten zijn bereikt, hangt dit dus altijd samen met de inspanningen van anderen (inwoners en organisaties). Een compliment aan ieder die zich inspant voor Haarlem Aardgasvrij is dus op zijn plaats. In dit hoofdstuk schetsen we welke projecten we uitvoeren en welke doelen we voor 2030 behalen. Zie ook Bijlage - Projectenoverzicht.

Isoleren

Om in 2040 aardgasvrij te kunnen zijn, moet de gebouwde omgeving in Haarlem geïsoleerd worden tot tenminste de standaard1. Door de relatief oude woningvoorraad heeft Haarlem een grote opgave in het terugdringen van het gasverbruik door isolatie te gaan. Isolatie draagt voor het grootste deel bij aan de CO2-reductie tot 2030 in het transitiepad wonen, namelijk 50%. Daarom ligt de nadruk tot tenminste 2030 op isolatie. Alle onderstaande isolatie­projecten vormen samen het Haarlems Isolatie Programma. De basisprojecten: Elke Haarlemmer wordt op één of andere manier bijgestaan bij het reduceren van het aardgasverbruik. Voor iedere Haarlemmer hebben we een aanbod. Er is de mogelijkheid van persoonlijk advies door, bijvoorbeeld het Duurzaam Bouwloket, Monumentenloket, of de energiecoach. We bieden mogelijkheden voor collectieve inkoopacties en bieden 1 Standaard en streefwaarden voor woning­ isolatie (rvo.nl)

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

8

producten zoals de gemeentelijke duurzaamheidslening. De duurzaamheidslening is een belangrijk en succesvol financieel instrument. In 2022 hebben we meer aanvragen voor een duurzaamheidslening binnen gekregen dan ieder voorgaand jaar (sinds 2013). Er zijn 190 duurzaamheidsleningen verstrekt voor een bedrag van ruim € 2.36 miljoen. 2023 lijkt het recordjaar van 2022 te gaan overstijgen met 102 toegekende leningen tot op heden (april 2023) voor een totaalbedrag van ruim € 1.25 miljoen. Een enorme stijging ten opzichte van de 10 jaar hiervoor, waarin totaal voor €5 miljoen aan duurzaamheidsleningen zijn verstrekt. In 2022 is het beschikbare budget verhoogd van € 4 miljoen naar € 10 miljoen, zodat Haarlemmers hun huis (tegen goede voorwaarden) kunnen blijven verduurzamen. We blijven, op diverse manieren en via diverse kanalen, inzetten op bewustwording over energiereductie. Door onze integrale en overkoepelende communicatie aanpak krijgt elke Haarlemmer informatie en ondersteuning. Daar waar mogelijk stimuleren we om door te pakken naar aardgasvrij wonen. Voor

gebouweigenaren, bijvoorbeeld in het historisch centrum, stimuleren we de plaatsing van de hybride warmtepompen. Zo leveren we een bijdrage aan het verduurzamen van 9.000 woningen. Haarlemse bedrijven kunnen op verschillende manieren bijdragen aan CO2-reductie en daarmee een positieve impact hebben op het milieu. We helpen bedrijven bij het verduurzamen van bedrijfspanden in onder andere Waarderpolder, van kantoren, horeca, detailhandel en zorginstellingen. Bijvoorbeeld door energiebesparende maatregelen te stimuleren, zoals het gebruik van ledverlichting, zonnepanelen, isolatie en zuinige apparaten. Kantoren kunnen hiermee de verplichte labelstap maken naar C in 2023. Verschillende akkoorden en convenanten zijn gesloten die nu in de uitvoering zijn gebracht. Denk hierbij aan het

Energiebesparingsakkoord bedrijven (2021/616501) en de Regionale Green Deal Zorg. Project Aanpak sociale energietransitie: Naast de isolatie van de lage labels woningen ondersteunt het project sociale energietransitie met onder andere de energietoeslag en kleinere energiebesparende maatregelen, zoals de witgoedwissel en coaching- en installatieservice. Dit project wordt uitgebreid met een isolatie aanpak voor 300 koopwoningen van eigenaren met een Haarlem­pas. Op 11 oktober 2022 is de aanpak energie­armoede (2022/1407442) vastgesteld. Gerichte projecten om lage labels woningen te verduurzamen: Projecten collectieve isolatie 11.000 koopwoningen We maken werk van het isoleren van particuliere, grondgebonden woningen met een laag

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

energielabel. Met behulp van de subsidieregeling van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) worden isolatiemaatregelen gesubsidieerd. Woningeigenaren met een laag inkomen en met een woning met een laag label worden volledig ontzorgd via een collectieve isolatie aanpak. Het bestuurlijk besluit is genomen op 21 maart 2023 (2023/248775). De tweede subsidiemogelijkheid van het NIP gebruiken we voor het isoleren van appartementen in VvE gebouwen. Als voorbereiding krijgt elke VvE voor 2030 een adviestraject waarbij VvE’s worden meegenomen in de mogelijke maatregelen en het besluitvormingsproces, zodat de nodige maatregelen kunnen worden uitgevoerd wanneer het budget beschikbaar komt. Bij beide projecten wordt ook gekeken of de woningen met de 1e stap, isolatie, ook gelijk de 2e stap naar aardgasvrij kunnen en willen

9

maken. Projecten isolatie 11.000 huurwoningen Woningcorporaties zijn een belangrijke partner in het verduurzamen van de woningvoorraad. Zo'n 23.000 woningen zijn in bezit van de woningcorporaties. Belangrijk onderdeel van onze aanpak is gericht op het verduurzamen van de lage labels (energie labels E, F en G) bij de 3 grote woningcorporaties. De totale opgave in dit deel van de woningvoorraad bestaat uit 9.000 woningen met lage labels. Tussen 2017 en 2022 zijn er 3.400 woningen aangepakt en worden er, tot 2030, dus nog 5.700 geïsoleerd. We maken prestatieafspraken over de uitfasering van de EFG labels, de gezamenlijke aanpak met de gemeente bij gespikkeld bezit en de wijze waarop de gemeente haar bijdrage levert aan de woningcorporaties. In de commissie Ontwikkeling van 27 oktober 2022 is de Informatienota – Activiteitenoverzicht woningcorporaties i.v.m. korting op de Verhuurdersheffing (2022/1254295) behandeld. Aanvullende afspraken worden gemaakt in het “Addendum op

Prestatieafspraken 2022-2025 met Elan Wonen, Pré Wonen en Ymere en huurdersorganisaties”. Particuliere verhuurders zijn een moeilijk te bereiken groep. Bijna 14.000 woningen worden verhuurd door particuliere verhuurders. Doelstelling voor het verduurzamen van lage label woningen van particuliere verhuurders is 3.000 woningen in 2030. In 2023 wordt een projectplan gemaakt voor deze doelgroep.

Aardgasvrij wonen en werken Deze projecten gaan over het aardgasvrij maken van woningen en bedrijfspanden. Een deel van de woningen is reeds geïsoleerd volgens de standaard en kunnen aardgasvrij gemaakt worden. Een ander deel van de woningen is nog niet goed geïsoleerd en maakt meteen 2 stappen: isoleren en aardgasvrij. In onze ondersteuning focussen we ons de komende jaren op het realiseren van collectieve warmtevoorzieningen. Door het toepassen van collectieve voorzieningen kunnen we snel en efficiënt woningen aardgasvrij

maken. Waarbij het belangrijk is om niet alleen een energetisch en technisch goede oplossing aan te bieden, maar ook een oplossing waaraan iedereen kan deelnemen en niemand achterblijft.

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

Woningeigenaren die individueel aan de slag gaan om aardgasvrij te worden, ondersteunen we, via onze verschillende kanalen, met informatie.

10

Projecten om aardgasvrij te worden moeten weten welke bron mogelijk is in het betreffende gebied of wijk. Er zijn verschillende manieren waarop woningen aardgasvrij gemaakt kunnen worden. Bijvoorbeeld een centrale warmtebron, mogelijk een geothermische installatie, die warm water levert aan meerdere huizen in de buurt. Een tweede mogelijkheid is de all-electric oplossing. Tot slot is de overgang naar groen gas een optie. Daarbij wordt gas geproduceerd uit organisch materiaal zoals groente-, fruit- en tuinafval. Eventueel is het gebruik van waterstof als energiebron een mogelijkheid, hoewel de productie en opslag hiervan nog flinke uitdagingen met zich meebrengt. Duurzame gassen zien we niet als grootschalige oplossing voor 2030, maar we houden, met name in het historische centrum, de mogelijkheid open om duurzame gassen in te zetten in combinatie met hybride warmtepompen. Onderzoek naar de verschillende mogelijke warmtebronnen en hun potentie, zoals geothermie, loopt door en zal een plek krijgen in de herijking van de Transitievisie Warmte . Ook de ontwikkeling van slimme

van betrokkenheid en interesse. De inkoopacties voor isolatie en voor hybride warmtepompen lopen. Doelstelling is om 1.200 woningen aardgasvrij te maken. In oktober 2021 zijn alle bestuurlijke besluiten genomen om dit project te laten starten (Aanvraag PAW 2021/416123, Garantstelling en Governance 2021/404461) en op 11 maart 2022 is de subsidie aanvraag gehonoreerd. Warmtenet in Schalkwijk

energiemanagementsystemen (smartgrids) en energieopslag houden we nauwlettend in de gaten. Onze warmtenetten: Zonnewarmtenet in het Ramplaankwartier In het Ramplaankwartier helpen we bewoners om hun huis uit te rusten met PVT-panelen (die elektriciteit opwekken en water

opwarmen), een warmtepomp en boilervat en aan te sluiten op een buurtwarmtenet. Stichting Zonnewarmte.NL is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het buurtwarmteproject. In het projectteam zitten bewoners uit het Ramplaankwartier en afgevaardigden van de gemeente. In het Ramplaankwartier hebben al 600 bewoners het huisdossier ingevuld. Dat is een eerste teken

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

In Schalkwijk onderzoeken we een warmtenet voor 5.200 corporatiewoningen. Doel is om een midden temperatuur warmtenet te ontwikkelen. Het warmtenet moet opschaalbaar zijn en zo veel mogelijk kopieerbaar. In 7 clusters worden de woningen aangesloten op warmtehubs, die worden gevoed door een combinatie van bodemenergie en aquathermie. In Schalkwijk staan 12.000 woningen waarvoor dit mogelijk de beste oplossing is. In de afgelopen periode is de raad geïnformeerd over de voortgang via de Informatienota voortgang ontwikkelfase warmtenet Schalkwijk (2022/0721076) en de Informatienota voortgangsbesluit herijking warmtoplossing, uitwerking decentrale variant

11

(2022/920693). Het voornemen is om in 2023 het conditioneel investeringsbesluit, samen met de woningcorporaties, Firan en Equans, te nemen.

een bezoek aan de drie warmtenetten voorgesteld. Op 24 maart heeft de raad het warmtenet in Schalkwijk bezocht.

Warmtenet Waarderpolder

Andere collectieve oplossingen

De bedrijven in de Waarderpolder, het bedrijventerrein van Haarlem, kunnen bijdragen aan CO2-reductie door aan te sluiten op een warmtenet. De doelstelling is om in 2030 40% bedrijfsoppervlak aangesloten te hebben. En in 2040 is 80% aangesloten. Het laatste bestuurlijke besluit is de inkoopstrategie Warmtenet Waarderpolder (BIS 2022/47349). De definitieve gunning en samenwerkingsovereenkomst wordt voor de zomer 2023 verwacht. Bij positief resultaat krijgt het warmtebedrijf 2 jaar de tijd om te ontwikkelen. In deze ontwikkelfase moet een kavelplan opgesteld worden door het warmtebedrijf. Op basis hiervan wordt het warmte uitvoeringsplan (in 2025) opgesteld. De gemeenteraad is over de ontwikkelingen van de drie warmtenetten geïnformeerd maart 2023 via de Informatienota ontwikkelingen drie warmtenetten (2023/319895). Het college heeft

Collectieve warmtevoorziening in ontwikkelzones voor omliggende bestaande woningen Tot 2030 komen er in Haarlem, voornamelijk in ontwikkelzones, circa 10.000 nieuwbouwwoningen, bij. Deze woningen worden aardgasvrij gebouwd en krijgen, in de meeste gevallen, een collectieve warmtevoorziening. Dit biedt voor omliggende woningen een kans om op dit collectieve systeem aan te sluiten. In iedere ontwikkelzone wordt daarom gekeken of, en zo ja hoeveel woningen er kunnen worden aangesloten. We zijn nu volop in onderzoek. Ondersteuning VvE's Voor verenigingen van eigenaren is de warmtetransitie een collectieve opgave. Samen met hun medebewoners besluiten zij over de aardgasvrije oplossing voor hun complex. De gemeente biedt VvE's een adviestraject waarbij de mogelijke aardgasvrije

oplossingen in beeld worden gebracht en doorgerekend. VvE's worden ondersteund bij het informeren van de leden en de besluitvorming tijdens hun ledenvergadering. In 2022 is deze aanpak ontwikkeld voor VvE-gebouwen die al voldoende zijn geïsoleerd. Deze aanpak, die vooral goed aansluit bij gebouwen nieuwer dan 1995, ondersteunt VvE’s bij de besluitvorming over een aardgasvrij alternatief. VvE’s nemen in clusters van 5 deel aan het adviestraject. Enerzijds leidt dit tot een efficiënte aanpak. Anderzijds zien VvE’s de voordelen van het kennisdelen en inzicht in elkaars situatie. Het blijkt vertrouwenwekkend om samen met andere VvE’s hetzelfde traject te doorlopen.

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

We streven er naar jaarlijks 40 VvE’s een dergelijk adviestraject aan te bieden. Op dit moment nemen 20 VvE’s in clusters van 5 deel aan het adviestraject. Ondersteuning buurtinitiatieven We willen versneld op zoek naar de collectieve initiatieven. Deze initiatieven ondersteunen we met raad en daad, zoals we dat ook in het Ramplaankwartier doen. Contacten lopen nu met De Groene Kroon, Duurzaam Garenkokerskwartier, en Houtvaartkwartier. De huidige status is dat we op basis van onze ervaringen de aanpak evalueren om deze te kunnen standaardiseren waar mogelijk, te versterken en te professionaliseren. Zodat we in de komende jaren deze ondersteuning kunnen opschalen.

12

Organisatie Rollen en positie gemeente

traffic-light De regulerende gemeente

De transitie naar een aardgasvrije en CO2-neutrale toekomst is een proces met veel partners: gemeente, bedrijven, burgers en andere stakeholders. Niemand heeft alle kennis in huis, alle financiële middelen, of kan alleen bepalen welke oplossingen wanneer moeten worden ingezet. Het draagvlak voor de energietransitie onder inwoners is daarbij

één van de grootste uitdagingen voor gemeenten. De urgentie bij inwoners is door de stijgende energiekosten toegenomen. Dat zien we bijvoorbeeld terug in het aantal aangevraagde duurzaamheidsleningen. De gemeente is geen eigenaar van de woningen en kantoren, met uitzondering van het eigen vastgoed. Door consequent, consistent en continu via

verschillende platforms en kanalen bewoners op een positieve manier te prikkelen kan de gemeente gedrag beïnvloeden. Door goed te faciliteren en enthousiasmeren stimuleren we woningeigenaren om te verduurzamen. De uitdagingen waarmee de transitie gepaard gaat, vraagt om steeds veranderende benaderingen vanuit de gemeente. We nemen dan ook verschillende, in de tijd wisselende, rollen in. De rol die we innemen wordt onder andere bepaald door de verantwoordelijkheden en bevoegdheden die de gemeente heeft en door de fase waarin de transitie zich bevindt. Het is belangrijk om helder te zijn over de rol van de gemeente. Daarmee wordt de samenwerking transparant en de overheid een betrouwbare partner. We onderscheiden vier rollen: de presterende, regulerende, samenwerkende en ondersteunende gemeente (NSOB, Sturen en stromen 2017).

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

Het geven van heldere regels en normeringen

people-carry De samenwerkende gemeente Het bij elkaar brengen van verschillende partijen

hands-helping De ondersteunende gemeente Het geven van voorlichting

digging De presterende gemeente Het zelf uitvoeren van activiteiten om doelen te behalen

13

Wettelijk kader De regering werkt hard aan de wetten die nodig zijn voor de energietransitie. Zo heeft het parlement de klimaatwet aangenomen die de nationale route aardgasvrij regelt. De wet voor warmtenetten (de Wet Collectieve Warmte WCW) en de Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW) zijn in ontwikkeling. Deze wetten maken het mogelijk om samenhangende plannen te maken die voor hele wijken gelden. De gemeentelijke transitievisie warmte wordt opgenomen in het omgevingsplan. Hierdoor krijgt de TVW een wettelijke status onder de omgevingswet en kan worden

gekoppeld aan de instrumenten uit de WGIW. Dit wettelijk kader geeft gemeente de handvatten om de samenhang van de plannen in de wijk te bewaken en de warmtetransitie te kunnen doorlopen. De TVW wordt regelmatig aangepast aan de laatste ontwikkelingen. Hierbij worden de wettelijke vereisten voor dit document steeds meer toegepast. In 2030 is de transitievisie geheel in lijn met de omgevingswet. Een bijstelling van de transitievisie warmte verwachten we in 2024.

bovengenoemde aanpakken te realiseren is naast de huidige capaciteit een uitbreiding nodig. Zonder opschaling van onze mankracht wordt het lastig. We hebben bijvoorbeeld projectleiders nodig om onze VvE aanpakken en Collectieve Isolatie aanpak uit te voeren. Maar ook het versnellen van onze bewonersinitiatieven en het goed voeren van warmteregie vraagt om extra capaciteit. Aangezien deze aanpakken tot 2030 lopen zetten we in op het aantrekken van vaste medewerkers.

Uitvoeringscapaciteit en middeleninzet

Deze uitbreiding in capaciteit wordt gedekt door Rijksmiddelen. Op 3 april 2023 is de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) opengesteld. Deze middelen zijn door de gemeente direct aangevraagd

Om de lopende projecten uit te kunnen voeren en de

en inmiddels is ook de verleningsbeschikking ontvangen. Deze middelen moeten gebruikt worden voor capaciteitsuitbreiding (vast of inhuur). Voor de komende jaren stelt het Rijk de volgende extra middelen beschikbaar: Gemeente Haarlem 2023

€ 2.870.203

2024 tenminste

€ 2.896.240

2025 tenminste

€ 2.922.276

Tezamen met de middelen vanuit SPUKs, PAW, en coalitieakkoord kunnen de lopende aanpakken en de uitbreiding van de capaciteit gefinancierd worden. Hieronder staat voor 2023 het verkort overzicht van de verschillende budgetten als dekking voor de projectplannen.

Middelen coalitie akkoord / programmabegroting

€ 887.000 uitvoeringskosten klimaatakkoord € 3 miljoen energie armoede

CDOKE middelen

€ 2,9 miljoen

SPUKs en andere subsidies

€ 3,2 miljoen PAW Ramplaan € 1 miljoen NIP €145.000 Energiebesparingsacties bedrijven € 100.000 REP

Duurzaamheidslening

€ 10 miljoen

Garantstelling voor Ramplaan

€ 7 miljoen Ramplaan

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

14

Extra middelen kunnen in de komende jaren nodig zijn op het moment dat nieuwe kansen, initiateven of oplossingen zich aandienen. Door het inzetten van het subsidiebureau zorgen we ervoor dat de mogelijkheden voor extra financiering (Rijk, Provincie, Europa) voor de komende jaren maximaal benut worden. Huidig onderwerp van gesprek bij de VNG is de verdeling van de CDOKE middelen tussen de basisfinanciering en de planfinanciering. De basisfinanciering is een vast bedrag per gemeente, zoals hierboven vermeld staat. Daarbovenop kunnen gemeenten extra geld krijgen via planfinanciering. Dat zijn ‘klimaatplannen’ met een aantal voorwaarden. In de praktijk worden daar gebieden met collectieve warmte (warmtenetten) mee bedoeld. Dit gesprek wordt uiteraard nauwlettend gevolgd.

Communicatie Voor het merendeel van de te verduurzamen Haarlemse woningen geldt dat de bewoner/ eigenaar zelf aan zet is. De rol van de gemeente is informatie geven, bewustwording vergroten, enthousiasmeren en, bovenal,

duurzaamheidslening te ondersteunen omdat het aanvragen van die producten niet altijd even gebruiksvriendelijk is. Voor specifieke onderdelen binnen de energietransitie zoals bijvoorbeeld de aanpak sociale energietransitie, de collectieve renovatie aanpak, de VvE's of de monumentenaanpak kiezen we voor een zoveel mogelijk persoonlijke aanpak. Bij mensen langs, ontzorgen, uit handen nemen. faciliteren. We willen er voor zorgen dat elke Haarlemmer weet waar hij aan toe is, via onze website en via informatiebijeenkomsten. Onze wens is het dat een inwoner in enkele klikken de juiste informatie kan vinden over verduurzamen. Daarvoor ontwikkelen we in 2023 een gerichte communicatie aanpak. Ook dit pakken we projectmatig aan. Voor 2024 maken we een programmering van informatie avonden om bewoners pro-actief te informeren. Bij voorkeur sluiten we aan bij bijeenkomsten die door buurtbewoners zelf worden georganiseerd. Bewustwording vergroten en enthousiasmeren gaan we oppakken door een langjarig,

consistente en integrale communicatieaanpak te ontwikkelen waardoor de Haarlemmer continu op een positieve en enthousiasmerende wijze wordt aangezet tot actie. Het gaat hier om gedragsbeïnvloeding en dat vraagt om een lange adem. Ook is het bekend en toegankelijk maken van alle ondersteuningsen financiële regelingen een belangrijk onderdeel van de communicatieaanpak. Dat vraagt om een uitbreiding van de mogelijkheden om gebruik te maken van persoonlijk advies zoals een energiecoach, het Duurzaam bouwloket of het monumentenloket. Ook kijken we naar mogelijkheden om het aanvragen van subsidies of een

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

Warmteregie We betrekken de inwoners bij onze projecten, zoals bij het afstemmen van de isolatie aanpak en technieken om aardgasvrij te worden, het starten van nieuwe initiatieven, zorgen dat iedereen mee kan doen door instrumenten en informatie aan te bieden en we staan lokale initiatieven bij. De verschillende projecten, benoemd in deze uitvoeringsagenda, waarin gemeente ondersteunt, faciliteert of de regie pakt, raken de hele gemeente. Juist daarom is het van groot belang om overzicht te houden. Sluiten projecten goed op elkaar aan, zijn er kansen voor opschaling of koppeling van projecten, overlappen of botsen we nergens, hoe behalen we

15

voordeel en efficiency. Regievoering moet zorgen voor het overzicht en samenhang.

jaren is het wenselijk dat deze data analyse vaker in eigen huis wordt gedaan.

Warmteregie betekent ook dat we zorgen dat aan alle voorwaarden voor een vlekkeloze realisatie is voldaan; van subsidies en een vlotte afhandeling van vergunningaanvragen tot voldoende elektriciteit voor warmtenetten en warmtepompen. Daarbij werken we nauw samen met bewoners en samenwerkingspartners. Het eerste stadsdeel waar actieve regie wordt gevoerd is Schalkwijk. Daar komen veel plannen en instrumenten bij elkaar. Maar ook in andere wijken houdt de warmteregisseur overzicht en regie over de uitvoering van de warmteplannen.

Op dit moment wordt een monitoringssysteem ontwikkeld en geïmplementeerd. Het betreft de monitoring van de doelstellingen van de transitievisie warmte en de concrete uitvoering ervan op het niveau van de stad en de wijk. Jaarlijkse terugkoppeling over de bereikte resultaten wordt gerapporteerd in de planning en controlcyclus (p&c cyclus) via de duurzaamheidsbegroting. Dat betekent dat we op basis van de kwantitatieve gegevens een kwalitatieve rapportage geven voorafgaand aan de p&c momenten (Kadernota en Voortgangsrapportage).

Monitoring en rapportage

Randvoorwaarden en risico's

Een essentiële rol voor de uitvoering van de plannen is data analyse. Goede data en informatie over je gemeente zijn de basis voor de gerichte aanpakken. Goed inzicht in de gehele woningvoorraad is essentieel voor de te nemen stappen. Maar ook voor een goede monitoring van de verschillende maatregelen en resultaten. Gezien de opgave de komende

Er zijn een aantal randvoorwaarden en risico's te benoemen die een drempel kunnen zijn voor het realiseren van de doelstellingen. Deze risico's zijn niet onbekend en we hebben er uiteraard al zo goed mogelijk op geanticipeerd. Met name door intensief samen te werken met onze belangrijke stakeholders.

De risico's zijn: 1. Benodigde capaciteit is niet of onvoldoende beschikbaar. Alle gemeenten krijgen nu extra middelen om capaciteit aan te trekken op een toch al krappe arbeidsmarkt. Essentieel is om de juiste mensen zo snel mogelijk aan te trekken. Dit geldt ook voor de inhuur van relevante (advies)bureaus. De gemeente heeft raamovereenkomsten met bureaus. Maar ook deze organisaties hebben volop werk. Dit geldt uiteraard ook voor de geringe capaciteit bij bouw- en installatiebedrijven. Vertraging in de uitvoering van plannen kan een gevolg zijn. Beheersmaatregel: capaciteit zo snel mogelijk aantrekken in samenwerking met Human Resources via campagne Fysiek domein vinden al gesprekken plaats. Kennispartners met wie we al raamcontracten hebben zijn voor langere tijd vastgelegd. En via marktconsultatie binden we bouw en installatiebedrijven aan onze projecten waar dat kan en mag. 2. Capaciteit elektriciteitsnet. Bij het aardgasvrij maken van woningen en kantoren

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

betekent dit dat er meer capaciteit gevraagd zal worden van het elektriciteitsnet. Op dit moment hoeft de gemeente Haarlem zich nog geen zorgen te maken. Er is voldoende capaciteit. Van belang is dat dit ook zo blijft bij een versnelde elektrificatie. Gemeente Haarlem geeft Liander informatie over beoogde woningbouwprojecten, energietransitieplannen in wijken en beoogde uitbreiding van de grootverbruikersaansluitingen in de verschillende delen van Haarlem tot 2030. Op basis van deze informatie en de uitbreidingsplannen van Liander komen zij tot de conclusie dat voor de woningbouwprojecten en de huidige energietransitieplannen in de wijken tot 2030 geen aansluitproblemen worden voorzien. Voor de grootverbruikersaansluitingen kunnen in de toekomst congestie issues ontstaan. Een toekomstige codewijziging van Autoriteit Consument en Markt kan dit risico wegnemen. Beheersmaatregel 1 : Gemeente Haarlem heeft in de afgelopen jaren geïnvesteerd in een goede samenwerking met Liander. Door continu in goed overleg met Liander te blijven zijn we eventuele knelpunten voor.

16

Beheersmaatregel 2: Andere gemeenten met netcongestieproblemen innoveren snel en passen slimme energienetwerken (smartgrids) en opslagmogelijkheden toe. Deze ontwikkelingen goed volgen om gebruik maken van opgedane kennis van andere

gemeenten. 3. Wetgeving is (nog) niet gereed De warmtetransitie is complexe materie en vraagt om helderheid in juridische (on)mogelijkheden, verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden. Wetgeving

moet drempels wegnemen om warmtenetten of andere collectieve oplossingen te kunnen realiseren. De Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) gaat in 2023 door de politieke besluitvorming (wordt na het zomerreces in 2023 aangeboden aan de

Tweede Kamer). Of dit voorstel de eindstreep gaat halen is nog de vraag. Ook het opstellen van een Soortenmanagementplan om te voldoen aan de Wet Natuurbescherming vraagt tijd. Dit kan consequenties hebben voor onze isolatie-aanpakken. Beheersmaatregel: in afwachting van wetgeving zoveel mogelijk voorbereidende stappen afronden en, indien het risico groot is, mogelijke alternatieve scenario's afwegen en uitvoeren. Lobby opzetten samen met VNG en Provincie, of eventueel MRA. Door aanwezigheid van collega (’s) in de verschillende bepalende werkgroepen kunnen we invloed uitoefenen op nog te ontwikkelen wetgeving.

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

17

Bijlage - Projectenoverzicht Isoleren Project

Project

Project

Project

Basisprojecten

Collectieve isolatie aanpak

Sociale energietransitie

Isoleren voor bedrijven

Doel

Doel

Doel

Doel

9.000 woningen

Isolatie 5.500 woningen met lage labels

 itkeren energietoeslag, bijdragen U aan blijvend lagere energiekosten

Status

Status

 ubsidieaanvraag ingediend bij S het Nationaal Isolatieprogramma

 oelgroep tweede energietoeslag D uitgebreid. Coaching- en installatieservice beschikbaar, witgoedwissel

In 2023 voldoen alle kantoren aan de label C verplichting. In 2025 voldoen alle bedrijven aan de wettelijke verplichting zoals benoemd in het Energiebesparingsakkoord Noord-Hollandse Bedrijven. De Waarderpolder transformeert naar een duurzaam en toonaangevend bedrijventerrein. Stappen naar een duurzame binnenstad door reductie energieverbruik MKB. Realiseren ambities Green Deal Zorg.

Status

Lopend Toelichting

 et verschillende producten en M diensten stimuleren, enthousias­meren en ondersteunen we particuliere woningeigenaren om te verduurzamen. Denk hierbij aan de Duurzaamheidslening, inzet mobiele showroom, energie advies, energiecoaches, Duurzaam Bouwloket, Monumentenloket, bewustwordingscampagnes. Deze producten en diensten richten zich op alle huiseigenaren.

Project

Prestatieafspraken woningcorporaties Doel

 000 woningen met lage labels 8 isoleren (waarvan tot 2022 reeds 3.000 gerealiseerd) Status

 restatieafspraken worden in de zomer van P 2023 ondertekend. Toelichting

 oppelkansen bij gespikkeld bezit wordt K benut, er komen afspraken over de inzet vanuit de gemeente. Vanuit de gemeente wordt een SMP opgesteld voor heel Haarlem.

Toelichting

 ij deze aanpak worden B woningeigenaren in de lage- en middeninkomensgroep geholpen met de verduurzaming van hun huis. Het subsidiebedrag dat Haarlem kan aanvragen bij het Nationaal Isolatieprogramma is gemiddeld maximaal €1.460 per woning. De gemeente wil dit bedrag verdubbelen uit eigen middelen. Dit betekent dat er maximaal €2.920 beschikbaar komt per woning. De huishoudens die in aanmerking komen zijn woningen met een energielabel D, E, F en G. Daarbij moet minimaal 80% van de aan te pakken woningen een WOZ-waarde hebben onder het gemiddelde in de gemeente. We verwachten in de jaren erna 4.400 woningen te kunnen aanpakken. Bij deze aanpak wordt ook gekeken of de woningen met de 1e stap, isolatie, ook gelijk de 2e stap naar aardgasvrij kunnen en willen maken. De aanpak is gereed, de aanvraag is ingediend en in 2023 start de uitvoering.

Toelichting

We versnellen duurzaamheidsmaatregelen voor mensen met een laag en middeninkomen. Ook hebben we de doelgroep voor de energietoeslag uitgebreid naar HaarlemPashouders met een inkomen tot 130%. Daarnaast richten we ons op activiteiten die bijdragen aan een blijvend lager energieverbruik voor huishoudens met een laag inkomen. Naast bovengenoemde projecten zijn dat de verwarmingssysteemaanpak in samenwerking met de woningcorporaties en sociale zonnestroomdelen op collectieve zonnedaken. Ook doen we 300 huiseigenaren met een laag inkomen een isolatieaanbod waarin we maatregelen zoals spouwmuur-, dak- en/of vloerisolatie of nieuwe beglazing bieden, zonder dat de betreffende huishoudens daar zelf een bijdrage voor hoeven te doen. Dit isolatieaanbod is de opmaat naar het Haarlems Isolatieprogramma waarin de lage- en middeninkomens de primaire doelgroep vormen.

Status

 antoren worden begeleid bij de verduurzaming van K hun pand naar label C. Energiebesparingsakkoord Bedrijven, convenant Waarderpolder en convenant Binnenstad zijn in uitvoering. 700 Ondernemers gebruiken de bordjes ‘deuren dicht’. Er liggen 940 verwarmde kussens op diverse horecaterrassen. Er is een aanbod van energiescans voor horeca en detailhandel. Energiebesparingsproject voor het MKB in de Cronjé. Regionale Green Deal Zorg is in uitvoering. Toelichting

 et Energiebesparingsakkoord is in uitvoering. H Ondernemers worden begeleid, gecontroleerd en gehandhaafd om te voldoen aan hun wettelijke verplichtingen. In de Waarderpolder wordt, in samenwerking, het bedrijfsvastgoed verduurzaamd. We delen kennis met ondernemers door hen inzicht te geven in kansen voor energiebesparing en hen, waar mogelijk, te begeleiden bij de uitvoering van verduurzamingsmaatregelen. Er start een onderzoek naar de productie mogelijkheden van biogas. Energiebesparingsproject MKB Cronjé is gestart. Een derde subsidieronde warmtekussens loopt. We helpen Zorginstellingen bij het vertalen van hun routekaarten naar concrete duurzame acties in de MeerJarenOnderhoudsProgramma’s.

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

18

Aardgasvrij wonen en werken Project

Project

Project

Project

Stimuleren plaatsing hybride warmtepomp

Onderzoek naar ontwikkelen geothermiebron

 onnewarmtenet Ramplaankwartier samen met wijkinitiatief Z Zonnewarmte.nl

Doel

Doel

Doel

Warmtenet Waarderpolder samen met Stichting Parkmanagement en IKH

13.000 geplaatste warmtepompen in 2030

 ond 2030 een geothermiebron R operationeel hebben voor de verwarming van circa 8.000 woningen

1200 woningen aardgasvrij

Status

 r is, samen met de branche, een E showroom ingericht waar bewoners zich kunnen laten voorlichten over de voordelen van een hybride warmtepomp. Vanaf 2026 is bij aanschaf van een nieuwe CV-ketel de combinatie met een hybride warmtepomp verplicht. Toelichting

 e hybride warmtepomp geldt als D tussenstap richting het aardgasvrij maken van woningen en gebouwen. Het einddoel is dat deze hybride warmtepomp, in combinatie met het gebruik van groen gas , gebruikt wordt bij de oude en moeilijk volledig te isoleren woningen en gebouwen in de Haarlemse binnenstad. Installatiebedrijven in Haarlem en omgeving worden geïnformeerd over het belang van de hybride warmtepomp als onderdeel van de energietransitie. Bewoners en bedrijven in Haarlem krijgen bij informatiebijeenkomsten informatie over de toepassing en financiële aspecten van hybride warmtepompen. Aanschaf van een hybride warmtepomp geeft een woning- of gebouweigenaar de tijd te wennen aan het fenomeen warmtepomp en geeft hem/haar tijd om de woning/ gebouw gedurende een langere periode zo te isoleren dat vervolgens de overstap naar aardgasvrij verwarmen met -alleeneen warmtepomp wordt gemaakt.

Status

 r wordt nader onderzoek nodig E om de ondergrond beter in kaart te brengen. Met de partners wordt gezocht naar de financiering daarvoor. Toelichting

 en geothermiebron kan warmte E leveren voor 8.000 woningen. Het realiseren van een bron kost veel geld. Voordat geboord kan worden moet eerst nog 3D-seismisch onderzoek worden uitgevoerd. Met de partners wordt gezocht naar de mogelijkheid om dit te financieren. Daarbij speelt dat er een zekere mate van zekerheid moet komen dat de investering terugverdiend kan worden en dus de warmte ook afgezet kan worden aan een warmtenet van voldoende omvang.

Status

 ewoners kunnen zich aansluiten bij het initiatief. Er worden B informatie bijeenkomsten georganiseerd o.a. op 21 februari 2023. De gemeente ondersteunt het project met kennis en subsidie. Toelichting

 et project richt zich in deze fase op het, zoveel mogelijk H gezamenlijk, isoleren van de woningen en het aanbrengen van PVT-panelen en warmte­pompen. Op die manier zijn de woningen klaar voor aansluiting op het toekomstige zonnewarmtenet.

Project

Warmtenet Schalkwijk Doel

Aansluiting van 5200 sociale huurwoningen op een warmtenet

Doel

80% van alle bedrijven aangesloten op het warmtenet Status

 uropese aanbesteding net E afgerond. Naar verwachting wordt de aanleg dit voorjaar gegund. Toelichting

 e partij aan wie de opdracht D gegund wordt zal het warmtenet aanleggen en 30 jaar exploiteren. Aanleg start in 2026. In 2030 is 40% van de bedrijven aangesloten. In 2040 is 80% aangesloten. De voornaamste warmtebron zal, hoogst waarschijnlijk, de restwarmte van het datacenter Iron Mountain zijn.

Status

Overleg over het conditioneel investeringsbesluit loopt. Toelichting

 e ontwikkelen een midden temperatuur warmtenet. We W werken samen met de betrokken woningcorporaties, Firan en Equans. Het ontwikkelde warmtenet moet opschaalbaar zijn en zo veel mogelijk kopieerbaar. In 7 clusters worden de woningen aangesloten op warmtehubs, die worden gevoed door een combinatie van bodemenergie en aquathermie. In Schalkwijk staan 12000 woningen waarvoor dit mogelijk de beste oplossing is. Voor dit warmtenet dienen de woning­corporaties inpandige aanpassingen door te voeren. Deze aanpassingen worden, indien mogelijk, gecombineerd met de aanpak verduurzamen lage labels waar afspraken over worden gemaakt in de prestatie afspraken met de woningcorporaties.

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

19

Andere collectieve oplossingen

Projecten voor de organisatie

Project

Project

Project

Verkenning mogelijkheden ontwikkelzones

Ondersteuning VvE’s, het VvE loket

Integraal Communicatieplan

Doel

Doel

Doel

800 woningen rondom ontwikkelzones aardgasvrij

 lle VvE’s voor 2030 duidelijkheid geven over hun aardgasvrije a oplossing. 5.500 woningen geïsoleerd en 4600 aardgasvrije woningen.

Informeren, bewustwording vergroten, enthousiasmeren en faciliteren

Status

Het communicatieplan is in ontwikkeling

Status

Onderzoek naar mogelijkheden loopt Toelichting

 innen Haarlem zijn waarschijnlijk meerdere gebieden B geschikt voor een warmtenet. Deze gebieden bevinden zich in Noord, Zuidwest en Oost. We onderzoeken de mogelijkheden van grootschalige collectieve warmtevoorziening. Daarnaast zijn er een aantal ontwikkelzones waar we onderzoeken of bestaande woningen rondom deze zones op dezelfde wijze aardgasvrij kunnen worden gemaakt.

Project

Het identificeren en ondersteunen van bestaande en nieuwe buurtinitiatieven Doel

Ondersteuning 15 (nieuwe) buurt coöperaties in de route naar aardgasvrij Status

Werken nu samen of zijn in gesprek met 5 buurtinitiatieven Toelichting

Buurten, zoals Ramplaankwartier, worden ondersteund in hun zoektocht naar (collectieve) oplossingen. Dit gaat van ondersteuning in (gemeenschappelijke) isolatie tot aardgasvrije oplossingen. Het Zonnewarmtenet is een grote inspiratiebron voor andere buurten. Bewonersinitiatieven kunnen gebruik maken van gemeentelijke subsidies en ambtelijke ondersteuning, zolang zij voortgang en professionaliteit laten zien. Hiervoor wordt een subsidieprogramma opgesteld. Contacten lopen nu met De Groene Kroon, Duurzaam Garenkokerskwartier, en Houtvaartkwartier.

 l 9 VvE’s hebben het adviestraject ‘aardasvrij’ doorlopen. De A meeste VvE’s hebben een positief besluit over de aardgasvrije oplossing die hen is aangedragen. In 2023 gaat het eerste adviestraject over isolatiemaatregelen van start. Ook opent in 2023 een gemeentelijk loket waar VvE’s hun vragen over verduurzaming kunnen stellen. Toelichting

 et doel is om alle VvE’s voor 2030 duidelijkheid te geven over H hun aardgasvrije oplossing. Dit gaat in stappen. Voor minimaal 5500 woningeigenaren leidt het adviestraject ‘isolatie’ tot het aanpakken van de lage labels in VvE’s. Voor minimaal 4600 woningeigenaren leidt het adviestraject ‘aardgasvrij’ tot een aardgasvrije woning. Het loket biedt, naast het voorportaal voor de adviestrajecten, advies over isolatiemaatregelen en mogelijke aardgasvrije oplossingen. Ook kan het VVE loket ondersteuning bieden bij het aanvragen van subsidie en financiering van maatregelen of juridische uitdagingen binnen de VVE. Fases adviestraject: VvE’s kunnen informatie inwinnen tijdens een informatiebijeenkomst of via het VvE loket. Het traject start met het in kaart brengen van de wensen en eisen van de bewoners. Daarna wordt het gebouw bekeken en de technische mogelijkheden uitgewerkt. De kansrijke oplossingen worden doorgerekend op totale levensduurkosten en woonlasten voor de bewoners. In de laatste fase wordt op verschillende momenten gesproken met de bewoners en kunnen zij vragen stellen aan de experts en aan de gemeente. Tijdens een Algemene Ledenvergadering stemt de VvE of zij een vervolg wil geven aan de voorkeursoplossing. We doen momenteel ervaring op met de uitvoeringsfase.

Er is een belangrijke rol voor de gemeente weggelegd bij vergunningverlening, welstand of collectieve warmteoplossingen in de openbare ruimte. We blijven in contact met de VvE, om de vervolgstappen in beeld te houden.

Status

Toelichting

Voor het merendeel van de te verduurzamen Haarlemse woningen geldt dat de bewoner/ eigenaar zelf aan zet is. In onze communicatie richten we ons op het geven van informatie, het vergroten van bewustwording en het enthousiasmeren en faciliteren van bewoners. We ontwikkelen een daarvoor een langjarige en consistente communicatieaanpak. De aanpak is een mix van kennisoverdracht op een digitale manier, informerend door middel van bijvoorbeeld informatieavonden en/of adviesgesprekken of (persoonlijke)begeleiding en het beïnvloeden van gedrag door gerichte campagnes en een continue aanwezigheid in de stad waaruit het belang dat de gemeente hecht aan Duurzaamheid onderbouwd en uitgedragen wordt.

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte 2023 - 2030

20

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem, 24 april 2023 Tekst: Team Duurzaamheid | ECDW | PG Fotografie: Bibi Veth (pag. 1, 3, 17) | Shutterstoc (pag. 5, 12, 14, 15) | M.C.J. Campfens Fotografie (pag. 7) | Lize Kraan (pag. 8, 10) Ontwerp: Sander Schaper, Studio Nico Swanink Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl

Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warme 2023-2030