20230317984 2. Bijlage 1 Actieprogramma Circulaire Economie 2023 t m 2025
Tekst van het document
obby om de transitie naar een circulair L voedselsysteem te versnellen Veel beslissingen worden op nationaal of internatio naal niveau gemaakt. Zo zijn er Europese subsidies om de melk en vee industrie te stimuleren. Haarlem zet zich via het rijk in voor het invoeren van een ‘True Price System’ van voedsel en onderzoekt de mogelijkheden om als gemeente aan te sluiten bij de True Animal Protein Price coalitie. Daarnaast worden reststromen (met name uit de voedsel industrie) als afval gezien waardoor hergebruik
verboden is. In een aantal gevallen is dit wel goed mogelijk. Vanuit de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving wordt mede namens Haarlem een lobby gevoerd bij het Rijk om het BTW tarief op groente en fruit naar 0% te krijgen. In het Europese project Cities 2030 en de Milan Urban Food Policy Pact zet Haarlem zich in om hier verandering in te brengen. Via het netwerk van Eurocities, waar Haarlem voorzitter is van Public Procurement, kan lobby en belangenbehartiging ingezet worden via de Eurocities Food Working Group.
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
24
2.5. Consumptiegoederen | Op weg naar een circulaire consumptiemaatschappij
Impact van kleding en spullen van een Nederlands huishouden
25% Kleding
2%
Gereedschap
7%
Huisdieren
16%
Huishoudelijke spullen
11%
Recreatiespullen
11%
Persoonlijk welzijn
15% Itc
13%
Inrichting
Consumptiegoederen zijn alle spullen die we produceren en consumeren. Denk hierbij aan de inrichting van je huis, elektronica, gereedschap en huishoudelijke apparaten. Textiel valt ook onder consumptiegoederen, omdat textiel met 25% een grote impact heeft wordt deze categorie in een aparte actielijn behandeld. Het grootste aandeel van de ecologische voetafdruk van de gemiddelde Nederlander komt voort uit de aankoop, het gebruik en het afdanken van consumptie goederen. De samenleving consumeert steeds meer en producten gaan minder lang mee. Zo ontstaan problemen zoals afval, ongezonde lucht, bodem en slechte waterkwaliteit. Wat is een circulaire consumptiemaatschappij? In een circulaire consumptiemaatschappij gaan spullen lang mee, zijn herbruikbaar en zijn te repareren. Producten bevatten een groot aandeel aan recyclaat (gerecycled materiaal) en zijn aan het einde van hun gebruiksfase op hun beurt weer recyclebaar. Afgedankte producten worden ingezameld en (kritieke) materialen blijven binnen de materiaalcyclus. In plaats van vandaag kapot morgen een nieuw product geleverd, gaan we uit van vandaag kapot, morgen gerepareerd.
2.5.1. Wat heeft de meeste impact? De grootste impact zit in het produceren en vervoeren van consumptiegoederen, oftewel
Waar zit de impact?
■ Zichtbare impact ■ Verborgen impact
8%
5% 2%
Spullen
85%
Spullen gebruiken (electriciteit) Bouw & utiliteit Grond, weg, en waterwerk zaamheden De keten van spullen maken en vervoeren
Bron: Babette Porcelijn, De verborgen impact, 2016, Volt
spullen. De grootste impact is dus: minder spullen. Het is belangrijk dat nieuwe spullen zo lokaal en circulair mogelijk geproduceerd worden zodat ze herbruikbaar zijn. Daarom stimuleert Haarlem (lokale) ondernemers die oog hebben voor de impact van hun dienst of product op hun omgeving. Daarnaast zet Haarlem in op bewustwording rondom consumeren. Dit betekent: koop alleen (lokaal) wat je echt nodig hebt, bij voorkeur tweedehands en bij impact onder nemers. Delen, ruilen en repareren wordt actief gestimuleerd middels verschillende initiatieven en activiteiten, waarbij iedereen mee kan doen.
Bron: Milieu Centraal
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
25
Consumptiegoederen: Op weg naar een circulaire consumptiemaatschappij
Consumptiegoederen zijn alle spullen die we consumeren. Zoals de inrichting van je huis, elektronica, gereedschap en huishoudelijke apparaten.
Doel 2025
Acties 2023 t/m 2025
30%
Acties 2023 t/m 2025
De gemeente heeft 30% van de Haarlemmers en ondernemers bereikt via projecten en campagnes over een circulaire consumptiemaatschappij:
☑ Bewust en lokaal consumeren ☑ Hergebruik van spullen ☑ Aandacht voor repareren, Haarlem start en intensiveert samenwerkingen en projecten:
delen, ruilen en lenen
☑ Impact ondernemers en platform Haarlemse winkels ☑ Stimuleren deeleconomie, zoals de speelgoedbank en BUUV
Oprichten Ambachtsnetwerk: ☑ Kringloopcontainer op het milieuplein i.s.m. Spaarnelanden ☑ Inzameling van boeken, elektronica, speelgoed en textiel via de recycletas i.s.m. Continuering Afvalscheiding (CAS) ☑ Reparatiemogelijkheden worden in de stad zichtbaar gemaakt en uitgebreid ☑ Ingezamelde spullen en grondstoffen worden lokaal hergebruikt
Haarlemmers aanzetten tot actie:
Wat is een circulaire consumptiemaatschappij?
Samenwerking en kennisdeling 2023 t/m 2025:
Haarlem voert campagne om een circulaire consumptiemaatschappij te stimuleren
☑ Minder spullen
☑ Start lobby richting het Rijk om de uitgebreide producenten verantwoordelijkheid (UPV) uit te breiden en materialen en grondstoffen op te nemen in de ecodesign-richtlijn van Europa
☑ Repareer, deel, leen, ruil of tweedehands ☑ Producten zijn circulair geproduceerd en herbruikbaar ☑ Lokaal en bij impact ondernemers
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
26
2.5.2. Wat betekent dit in de praktijk?
• En daarmee ook het stimuleren van lokale en regionale circulaire economie en werkgelegenheid
Samen met (impact) ondernemers Haarlem werkt intensief met impact ondernemers samen om bewust consumeren de nieuwe norm te maken. Haarlem doet sinds 2019 mee met de landelijke Impact Days, waar ondernemers die een positieve impact maken op hun omgeving met hun dienst of product uitgelicht worden. Haarlem versterkt de link met impact ondernemen, onder andere middels de uitvoering van het Actie programma Impact Ondernemen 2020 - 2024.
Samen met Natuur- en Milieu Educatie (NME) Op (middelbare) scholen wordt aandacht besteed aan het thema duurzaam consumeren. Het Schoter organiseert ieder jaar een project in samenwerking met de gemeente en lokale ondernemers die zich richten op hergebruik, upcycling en korte ketens. Onderwerpen zijn afval, voedsel, mode, bouw, inte rieur en mobiele telefoons. Vanuit NME zijn leskisten en workshops beschikbaar voor het basisonderwijs.
Samen met initiatieven De Recyclewagen: Bij de Recyclewagen lever je kleine hoeveelheden spullen in die niet in de gewone afvalcontainers horen. Bijvoorbeeld kleine elektrische apparaten, ijzer en metalen, harde kunststoffen, accu’s en verfblikken. De Recyclewagen komt naar bewoners toe en staat steeds weer in een andere wijk, waardoor scheiden dichtbij huis mogelijk is.
Er worden projecten en activiteiten georganiseerd om de deeleconomie te stimuleren, zoals een speelgoedruil. Door speelgoed te ruilen is het voor iedereen mogelijk om iets ‘nieuws’ te krijgen. Wie geen speelgoed heeft om te ruilen mag ook alleen speelgoed komen halen. Samen met CAS Met de Recycletas wordt textiel, elektronica, boeken en speelgoed ingezameld. De ingezamelde spullen worden zo hoogwaardig mogelijk hergebruikt. Hier worden gezamenlijk projecten voor opgezet waarbij iedereen mee kan doen. CAS zet in op de grootste fracties binnen het huishoudelijk afval die herbruik baar of nog bruikbaar zijn zodat voorkomen wordt dat het afval wordt. Ambachtsnetwerk Samen met Spaarnelanden en Spaarne Werkt start Haarlem met een ambachtsnetwerk. Dit komt voort uit de landelijke trend van ambachtscentra waarin Haarlem met een netwerk de mogelijkheid
wil creëren om op verschillende locaties activiteiten te ontplooien, gericht op hoogwaardig hergebruik van grondstoffen, repareren, delen en huren. De eerste actie is het toevoegen van een kringloop inzamelpunt op het Milieuplein van Spaarnelanden en een open hek tussen Spaarnelanden en MAAK om samenwerking te bevorderen. Doel van het ambachtsnetwerk: • Een forse vermindering van (grof) afvalstromen van inwoners • Een verdere optimalisering van hoogwaardig én lokaal hergebruik
obby om de transitie naar een circulaire L consumptiemaatschappij te versnellen Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) is essentieel om de transitie te versnellen. Zo kunnen producenten en importeurs (mede) verantwoordelijk gemaakt worden voor de inzameling, verwerking en de recycling van de door hen op de markt gebrachte producten. Deze maatregel zet voor alsnog in op de achterkant van een productieproces. Daarom zet de transitie agenda circulaire economie - consumentengoederen in op een gezamenlijke lobby bij de Europese Unie om grondstoffen en materialen op te nemen in de ecodesignricht lijn. Deze richtlijn is er tot nu toe op gericht om producten energie zuiniger te maken. Aansluitend zouden producten herbruikbaar, repareerbaar en recyclebaar moeten zijn om een circulaire economie te realiseren. Haarlem onderzoekt de mogelijkheden om zowel de UPV als het opnemen van grondstoffen en materialen in de ecodesignrichtlijn sterker op de kaart te zetten.
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
27
3. Randvoorwaarden voor een circulaire economie Haarlem zet in op verschillende thema's in de transitie naar een circulaire economie. Daarnaast zijn er overkoepelende randvoorwaarden en acties die noodzakelijk zijn om op te schalen. Hier omschrijven we wat dit betekent en welke acties Haarlem uitvoert om dit te realiseren.
3.1. Samen met de stad Samen met de Koepel
Samen met impact ondernemers
Deze MKB hub is een technologie campus voor digitale kennis, tools en vaardigheden voor bedrijfsleven en overheden. CupolaXS is hier gevestigd. Verschillende relevante organisaties, instellingen en bedrijven hebben zich gecommitteerd en zullen CupolaXS als uitvalsbasis gebruiken. Ook de regionale ontwikkelingsmaatschappij ROM InWest is gevestigd in de Koepel. Met ingang van het studiejaar 2022 - 2023 is de HBO - instelling Haarlem Campus gestart, waarbij over enkele jaren ook univer sitaire modules gevolgd kunnen worden. Tot aan medio 2024 ontwikkelt de Koepel Campus zich nog verder met onder andere de komst van een hotel, horeca faciliteiten en studentenhuisvesting.
Impact ondernemers zijn ondernemers die met hun onderneming een bijdrage leveren aan circulariteit, duurzaamheid of een andere maatschappelijke opgave. Impact ondernemers kijken naar de impact van hun dienst of product in de hele keten en leveren daarmee de producten en diensten die nodig zijn in een circulaire economie. Ondernemerschap binnen een circulaire economie zien we daarom als impact ondernemen. Een circulaire economie is meer dan alleen onderne merschap, het gaat bijvoorbeeld ook om onze eigen organisatie en inwonerinitiatieven. Impact ondernemen is een middel om een circulaire economie te realiseren.
Samen met RomInWest In 2021 is ROMInWest, de nieuwe regionale ontwik kelingsmaatschappij voor de regio MRA/Noord Holland Noord, gelanceerd. RomInWest beschikt over een transitiefonds van 100 miljoen euro voor MKB-financieringen die gericht zijn op innovatieve duurzame en circulaire businessmodellen. Daarnaast is er een fonds van 60 miljoen euro voor overige MKB- financieringen. De gemeente Haarlem heeft 5,5 miljoen bijgedragen aan het vermogen van de fondsen en is daarmee stemgerechtigd aandeelhouder in de ROM InWest. Met deze deelname investeert Haarlem niet alleen in de circulaire transitieopgaven maar ook in de lokale en regionale economische infrastructuur.
Samen met het C-district Het C-district is een innovatie hub in de Waarderpolder, op en rond het MAAK terrein. Bedrijven,de overheid en het onderwijs delen open kennis en kunde met elkaar om de transitie naar een circulaire economie te versnellen, ieder vanuit zijn eigen bedrijfsvoering. Middels een samenwerkings overeenkomst zijn de verantwoordelijkheden tussen de markt en de gemeente verdeeld. De gemeente verbindt partijen uit het eigen netwerk aan het C-district, koppelt andere initiatieven, is ambassadeur naar hogere overheden en levert een vast aanspreekpunt bij de gemeente. Daarnaast faciliteert en ondersteunt de gemeente de partijen bij de uitvoering van de beleids- en maatschappelijke doelstellingen Door deze samenwerking kunnen de marktpartijen de inhoudelijke ontwik keling van het C-district oppakken. Zij innoveren, onderzoeken, bouwen kennis op, delen kennis, stimuleren innovators, motiveren en bouwen aan een community. Partijen zorgen voor een uitbreiding van het netwerk van het C-district en koppelen hun activiteiten aan de ontwikkeling van het C-district. Doelen: • Duurzaam en robuust privaat/publiek samenwerkingsverband • Omgeving waar kennis op gebied van circulair bouwen en product ontwikkeling wordt gedeeld .
• Realiseren van een sterke en zichtbare positie van het MAAK terrein in de MRA • Samenwerking met andere initiatieven in de stad als Haarlemmer Stroom, de Koepel), Drijfriemenfabriek en Oceans Vanuit het Actieprogramma wordt voor vier jaar een accounthouder aangesteld die bovenstaande rol op zich zal nemen.
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
28
3.2. Samen met de regio en Europa Samen met Europa Samen met de MRA In de MRA vervult Haarlem een trekkende rol binnen het programma Circulaire Economie. Wanneer 30 gemeenten, de provincie Noord-Holland en Flevoland gezamenlijk optrekken kan er echt een verschil worden gemaakt. Haarlem neemt deel aan de werkgroep Circulaire Economie, Circulaire Inkoop, Circulair Bouwen en Circulair Textiel.
Haarlem heeft de afgelopen jaren stevig ingezet op een positie binnen Europa. Deze inzet zorgt ervoor dat de gemeente Haarlem bekend staat als één van de trekkende partijen met kennis van zaken. Haarlem heeft sinds 2017 een coördinerende rol in het programma Urban Agenda Innovative and Responsible Public Procurement. Binnen dit programma wordt op Europees niveau kennis gedeeld over maatschappelijk verantwoord, circulair en innovatief inkopen. Het trekken van dit Europese programma en steeds belangrijker en groter wordende Europese netwerk heeft ervoor gezorgd dat Haarlem zich als stad goed gepositioneerd heeft binnen Europa. Mede hierdoor profiteert Haarlem van de volgende initiatieven en resultaten: • Haarlem is gekozen tot de meest innovatieve stad van Europa in de categorie steden met het inwonersaantal minder dan 250.000. Naast het winnen van een Innovation City Award 2022 heeft Haarlem ook een geldbedrag van een half miljoen euro gekregen. • Haarlem heeft de Circular Cities Declaration ondertekend. Daarmee is Haarlem lid van een samenwerkingsverband van Europese steden om kennis te delen op het vlak van circulariteit en mogelijk in de toekomst nauwer te samenwerken
Burgemeester Jos Wienen ontvangt de European Rising Innovative City Award van Eurocommissaris Mariya Gabriel
• Haarlem is onderdeel van de Big Buyer for Climate and Environment, een samenwerking met grote gemeenten in Europa om kennis te delen op het vlak van met name circulair bouwen in de Grond weg en waterbouw. • Haarlem is voorzitter van de werkgroep Public Procurement van het Europese netwerk Eurocities
Samen met City Deals
• Haarlem neemt deel aan het door de EU gesubsidieerde Horizon project: Cities 2030
Op nationaal niveau is Haarlem de afgelopen jaren actief geweest op verschillende onderdelen. Haarlem doet bijvoorbeeld mee aan de City Deal Impact Ondernemen en Gezonde en Duurzame Voedselomgeving. Dit geeft Haarlem de mogelijkheid om zich nationaal te positioneren.
• Haarlem neemt deel aan het door de EU gesubsidieerde LIFE project: circulaire sportvelden
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
29
3.4. Het belang van een financiële transitie Onze huidige innovatiemodellen zijn gericht op snelle groei in plaats van systeem verandering. Financiële wetgeving is lineair ingericht. Deze structuren vormen een hindernis voor grootschalige investeringen in duurzame en circulaire economische activiteiten.
3.3. Het belang van een sociale transitie Iedereen moet mee kunnen doen in de transitie naar een circulaire economie. Dit is niet vanzelfsprekend. Als we in het gebruik van onze grondstoffen binnen de grenzen van de aarde blijven maar grondstoffen daardoor niet voor iedereen toegankelijk zijn creëren we een nieuw probleem. Oneindige groei is niet houdbaar maar krimp kan ook grote gevolgen hebben, met name voor de mensen die het nu al moeilijk hebben. Eerlijker omgaan met welvaart moet daarom een focuspunt zijn in een circulaire economie. Acties 2023 t/m 2025 • In alles wat Haarlem doet om een circulaire economie te stimuleren wordt genoemd hoe we ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen • H aarlem versterkt de link tussen het sociaal en fysieke domein binnen de gemeente. Onder andere in de City Deal Duurzame en Gezonde Voedsel omgeving en het Actieprogramma Impact Ondernemen.
In een circulaire economie is er eerlijke handelingsruimte voor duurzaam en circulair onder nemen. Dit betekent dat financieel rendement niet meer exclusief maatgevend kan zijn bij investeringsbeslissingen en dat circulaire innovaties en bedrijven op waarde geschat moeten gaan worden. Het is daarom nodig dat duurzaam en circulair rendement uit een investering meetbaar gemaakt kan worden. Zo wordt het voor investeerders mogelijk om grootschalig te kiezen voor duurzame en circulaire investeringen. Dit betekent onder andere dat we onze welvaart niet langer meten met het Bruto Binnenlands Product, maar aan Brede Welvaart, met aandacht voor behoud van natuurlijke hulpbronnen en rechten voor mens en dier. Eerlijk speelveld voor circulair ondernemerschap
Acties 2023 t/m 2025
In onze huidige economie komen de kosten van maatschappelijke schade die met productie gepaard gaat, zoals CO2-uitstoot, milieuvervuiling en ecologische schade, voor rekening van de belastingbetaler en toekomstige generaties, in plaats van voor die van de veroorzaker ervan. Circulaire ondernemers kunnen daardoor vaak niet op prijs concurreren met lineaire producenten en draaien zodoende zelf op voor de meerkosten van circulair ondernemen. In een circulaire economie worden maatschappelijke kosten door berekend in de prijs van producten en diensten, volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’. Op die manier worden de juiste marktcondities gecreëerd voor circulaire producten en diensten.
• Monitoring: In 2025 hebben we concreet in kaart wat de opgave is en deze verwerkt in de duurzaamheidsbegroting. • Samenwerken met financieel dienstverlenende bedrijven (banken) om Haarlemse bedrijfsleven te bereiken en te begeleiden. Samen optrekken in kennisdeling. • Het stimuleren van ondernemen met impact. Uitvoering ligt bij het Actieprogramma Impact Ondernemen 2020 - 2024 (Actielijn 4). • Haarlem onderzoekt de mogelijkheden voor een subsidie om circulaire bedrijfsvoering te stimuleren. • Haarlem onderzoekt of leges verlaagd kunnen worden om circulaire bedrijvigheid te stimuleren.
• B etaalbare circulaire oplossingen worden actief gestimuleerd en geborgd in de stad. Voorbeelden zijn kleermakers, schoenmakers, kringloopwinkels en repareermogelijkheden. Brede Welvaart Het cijfer dat onze economie meet, het bruto binnenlands product (bbp) is geen graadmeter voor welzijn, duurzaamheid en ongelijkheid in de samenleving. In een brede welvaart wordt ook gekeken naar de kwaliteit van leven ‘hier en nu’, maar ook de druk die hierdoor wordt gelegd op volgende generaties (‘later’) en op mensen in andere landen (‘elders’). Bron: CBS
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
30
3.5. Overige randvoorwaarden Het belang van lef tonen
Het belang van Artificial Intelligence (AI)
De transitie naar een circulaire economie vraagt om een nieuwe rol van de gemeente waarin Haarlem actief het voortouw neemt om (circulaire)innovatie te stimuleren. De transitie is zowel een innovatie als een sociaal vraagstuk. Naast nieuwe technologische oplossingen gaat het ook om proces innovatie en sociaal-maatschappelijke vernieuwing. Hier zijn andere manieren van samenwerking voor nodig: het meer betrekken van bewoners en het bedrijfsleven bij het oplossen van vraagstukken, het verregaand delen van kennis en informatie. Dit vraagt om een visie voor de langere termijn, waarbij risico's zorgvuldig worden afgewogen, maar uitkomsten niet altijd van te voren volledig te voorspellen zijn. Ruimte voor fouten is nodig, we leren, stellen bij en komen daardoor vooruit.
Digitalisering is cruciaal in een circulaire economie, bijvoorbeeld om de gehele productieketen in kaart te brengen en een beeld te krijgen van de inzet en het hergebruik van materialen. Het is een middel om (een deel van) maatschappelijke opgaven te realiseren. Artificial Intelligence kan daar een belangrijke rol in spelen: • Ontwerp van circulaire producten, componenten en materialen: door middel van AI kunnen prototype sneller getest worden in het ontwerpproces • Ontwikkelen van circulaire business modellen: AI kan het concurrentie voordeel versterken door data te combineren om gericht prijs- vraag voorspellingen, voorspellend onderhoud en slim voorraadmanagement te combineren. • Circulaire infrastructuur optimaliseren: AI kan helpen bij het bouwen en verbeteren van logistieke infrastructuur die nodig is om de kringloop van producten en materialen te sluiten.23 23 Artificial Intelligence and the circular economy, Mc Kinsey Sustainability
Het belang van lobby voor opschaling De grootste beslissingen om een circulaire economie te stimuleren worden op nationaal en internationaal niveau gemaakt. Voorbeelden zijn het invoeren van een milieubelasting die alle impact op het milieu bij de productie of consumptie van een product of dienst meetelt of het invoeren van een waardering op de restwaarde van een product. Een ander voorbeeld is een verschuiving van een belasting op arbeid naar een belasting op vervuiling en gebruik waardoor het repareren of opnieuw gebruiken van een product aantrekkelijker wordt dan het kopen van een nieuw product.22 Haarlem heeft hier geen directe invloed op maar kan zich wel actief inzetten om invloed uit te oefenen op het Rijk en daarmee de transitie te versnellen. Dit levert géén concrete resultaten op de korte termijn, maar is essentieel voor opschaling. Daarom omschrijft Haarlem in elke actielijn hoe zij zich middels lobby inzet om opschaling in een circulaire economie te realiseren. 22 Belastingverschuiving van arbeid naar gebruik, Change Inc
Het belang van bewustwording Iedereen maakt dagelijks zo’n 35.000 keuzes. Kiezen doen we met gevoel, verstand en intuïtie. Elke keuze die we maken heeft invloed op ons leven en toekomst. Zonder bewustwording geen gedragsverandering. Om de transitie te laten slagen hebben we iedereen nodig. Dit betekent dat bewustwording nodig is. Daarom is het belangrijk om ondernemers, bewoners of andere samenwerkingspartijen mee te nemen om voldoende draagvlak te creëren om als maatschappij de nodige veranderingen door te voeren ten behoeve van de leefbaarheid van de samenleving. Circulariteit is voor iedereen toegankelijk, dat moeten we laten zien, onder andere door het voeren van campagnes. Bewustwording is moeilijk te meten. Gedragsverandering heeft tijd nodig. Veel kleine, bewuste of onbewuste factoren spelen hierin een rol. Het is lastig om de directe aanleiding te herleiden. Er kan wel gemeten worden op hoeveel mensen er bereikt zijn met projecten en campagnes. Daarom zal Haarlem op die manier campagnes monitoren en een terugkoppeling geven van de resultaten. Een voorbeeld campagne zou kunnen zijn: een circulair keurmerk lanceren in de stad voor ondernemers. Zodat enerzijds de ondernemer kan laten zien dat hij op de goede weg is en anderzijds voor inwoners zodat ze weten welke winkels een circulaire bedrijfsvoering hebben.
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
31
4. Beleid, capaciteit en middelen 4.1. Capaciteit en middelen
4.2. Link naar bestaand beleid
Haarlem zet zich sinds 2016 in om zichtbaarheid te geven aan circulaire economie. Dit heeft in 2019 geresulteerd in het programma Haarlem Circulair, gericht op het realiseren van projecten met concrete resultaten. Door klein en praktisch te beginnen is verkend waar de behoefte van de stad ligt en waar energie zit om aan de slag te gaan. Dit heeft met beperkte capaciteit en middelen mooie resultaten opgeleverd. Haarlem is samen met ondernemers verschillende koplopergroepen gestart en heeft een Europese subsidie gekregen voor het verduurzamen van het voedselsysteem. Daarnaast is Haarlem bestuurlijk trekker voor Circulaire Economie in de MRA. De Routekaart Duurzaamheid (transitiepad Ketenverantwoordelijkheid) is vastgesteld met doelen die aangeven wat er minimaal nodig is voor een circulaire stad in 2040. Het Actieprogramma Circulaire Economie 2023- 2025 is hier de uitwerking van.
Versnellen en opschalen De uitvoering van het actieprogramma is onderdeel van en conform de begro ting van de Routekaart Duurzaamheid. Om in 2040 een circulaire stad te zijn is het nodig om te versnellen, intensiveren en op te schalen. Dit vraagt om extra capaciteit en middelen. Om opschaling te realiseren wordt de personele inzet, na het vaststellen van het actieprogramma, verdubbeld. Vanaf 2023 schaalt het uitvoeringsbudget mee met de beschikbaar komende extra capaciteit. Inzet op het C- district is volgens afspraak onderdeel van de uitvoering van het actieprogramma. Daarnaast zet Haarlem in op vermeer dering van het uitvoeringsbudget middels subsidiemogelijkheden van de provincie, het Rijk en Europa.
Uitvoeringsbudget Actieprogramma Circulaire Economie
Het Actieprogramma Circulaire Economie sluit aan bij het coalitieakkoord Actie! 2022 2026. Haarlem werkt toe naar een vitale, en circulaire economie. Haarlem geeft het goede voorbeeld door als gemeente zoveel mogelijk circulair en lokaal in te kopen. Haarlem zet in op toegepaste innovatie en werkt daarin samen met onze ondernemers, bijvoorbeeld in het C-District. Haarlem wil haar positie in diverse samenwerkingsverbanden bestendigen. De transitie naar een circulaire economie is een van de prioritaire thema's. Haarlem richt zich expliciet op Actie, waarbij uitvoering van concrete projecten centraal staat.
Routekaart Duurzaamheid
Actielijnen
2023
2024
2025
Eigen organisatie
200
200
200
Bouw
30
40
140
Inzet C- district
50
100
100
Textiel
60
135
150
Voedsel
65
110
150
EU subsidie Cities 2030*
85
85
Consumptiegoederen
70
130
160
Onvoorzien
50
100
100
Totaal
610
900
1000
* Dekking via EU Subsidie Cities 2030
Coalitieakkoord Actie! 2022 - 2026
In de Routekaart Duurzaamheid worden in hoofdstuk 8 ketenverantwoordelijkheid door Haarlem doelen geformuleerd die aangeven wat er in 2025, 2030 en 2040 nodig is om tot een circulaire stad te komen. Dit actie programma werkt de acties t/m 2025 uit die bij deze doelen horen.
Programma Haarlem Circulair In het programma Haarlem Circulair uit 2019 is in lijn met het Rijk een programma opgesteld voor de waardeketen voedsel, consumptie goederen, bedrijven / maakindustrie en bouw / GWW. Dit actieprogramma is een vervolg op deze insteek, waarbij eigen organsisatie en textiel zijn toegevoegd.
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
De Omgevingsvisie De omgevingsvisie schetst de koers voor de ontwikkeling van Haarlem. En helpt antwoord te geven op de vraag: “Wat moeten we nu doen om te zorgen dat Haarlem ook op langere termijn een aantrek kelijke stad is voor iedereen? De omgevingsvisie agendeert en geeft richting aan de integrale opgaven, waar circulariteit een onderdeel van is. Economische Visie Haarlem De Economische Visie Haarlem zet in op innovatie en de transitie naar de circulaire economie. Om deze transities te realiseren is het nodig om te versnellen, te experimenteren en te innoveren.
Actieprogramma Impact Ondernemen Het Actieprogramma Impact Ondernemen stimuleert de positionering, professionalisering en de zichtbaarheid van impact onder nemers. Impact ondernemers kijken naar de effecten van hun dienst en/of product op hun omgeving. In een circulaire economie worden alle grondstoffen hergebruikt zonder daarbij het milieu verder te belasten. Impact ondernemers zijn nodig om een circulaire economie te realiseren.
32
Colofon Het Actieprogramma Circulaire Economie 2023 t/m 2025 is opgesteld door de gemeente Haarlem Fotografie: o.a. door Pixabay, Shutterstock Vormgeving: Sander Schaper, Studio Swanink (mits anders aangegeven) Contact: circulair@haarlem.nl
Actieprogramma Circulaire Economie | 2023 t/m 2025
33