20230294787 2 Bijlage 1 Europaweg stadsstraat Programma van Eisen (PvE)
Tekst van het document
Connexxion
Dit is voor de haltes en voor de aanrijden/bereiken van de toekomstige OV hub aan de Schipholweg. Onbekend fenomeen dat er niet veilig uitziet.
Connexxion
NUTS tracé minimaal 3m uit kavelgrens leggen, komt nu onder fietspad uit. a. kan NUTS onder fietspad?; b. kan fietspad verplaatst worden?; c. kan NUTS in groenstrook naast fietspad (dus 5,5m uit kavelgrens)?
Being
Connexxion
Connexxion
20230307_0413188.228_Notulen Stakeholdergesprek Verkeerspolitie 20230301_0413188.228_Notulen Stakeholdergesprek Connexxion 20230301_0413188.228_Notulen Stakeholdergesprek Connexxion 20230301_0413188.228_Notulen Stakeholdergesprek Connexxion 20230301_0413188.228_Notulen Stakeholdergesprek Connexxion 20230315_0413188.228_Opmerkingen SO Being
Let op, in voorgestelde NUTS tracé zit ook de hoge druk gasleiding. Nadenken over afvalcontainers voor Spaarnepoort.
Er zijn nu afvalcontainers ingetekend voorbij de ontsluitingsweg van Spaarnepoort. De vraag is of deze voldoende zijn voor beide Spaarnepoort en Schonenvaert.
Being
20230315_0413188.228_Opmerkingen SO Being
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
6.2
Bomenonderzoek
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Boomtechnisch onderzoek 293 bomen
Europaweg , Haarlem
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
OPDRACHTGEVER Antea Nederland B.V. PROJECTCODE P22789 STATUS RAPPORTAGE Concept DATUM RAPPORTAGE 21 februari 2023
PROJECTTEAM A. Hoekstra, Projectleider R. van der Donk, Adviseur Bomen S.J.M. van der Burg, Adviseur Bomen I. Bredius, Projectmedewerker
SAMENVATTING
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
In opdracht van Antea Nederland B.V. heeft Bomenwacht Nederland een Bomen Effect Analyse (BEA) basisinventarisatie uitgevoerd bij 293 bomen aan de Europaweg in Haarlem. Aanleiding vormt het voornemen om de straat te renoveren tot stadsstraat. Doelstelling van de BEA is het in kaart brengen van de boomkwaliteit, toekomstverwachting en verplantbaarheid van de bomen. Van de 293 bomen zijn 34 bomen op locatie niet aangetroffen. In totaal zijn 259 bomen onderzocht. De meest voorkomende soorten zijn iep en eik. De meeste bomen hebben een standplaats in gazon. 145 bomen hebben een voldoende kwaliteit. De kwaliteit is bij 74 bomen matig en bij 40 slecht. Voor 200 bomen geldt een toekomstverwachting van ten minste 15 jaar. Voor 18 bomen is de toekomstverwachting 5 tot 15 jaar en voor 34 bomen 1 tot 5 jaar. 6 bomen hebben een toekomstverwachting van minder dan 1 jaar. Op basis van het boven- en ondergronds verplantbaarheidsonderzoek kan worden geconcludeerd dat 63 bomen verplantbaar zijn. De overige 196 bomen krijgen een negatief verplantbaarheidsadvies. Wij adviseren om alle bomen met een toekomstverwachting van minder dan 5 jaar te vellen. Daarnaast adviseren wij om alle geadviseerde veiligheidsmaatregelen uit te voeren. Ook adviseren wij de bomen met een positief verplantbaarheidsadvies te verplanten, wanneer bekend wordt of dit voor het plan noodzakelijk is.
Kostentechnisch gezien is het wellicht aantrekkelijker om de recent aangeplante bomen te verwijderen en nieuwe te planten. Zodra het plan volledig is (en er een VO beschikbaar is inclusief maatvoering) wordt vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een BEA planbeoordeling. Hiermee kan het effect van de voorgenomen werkzaamheden op de bomen worden getoetst en kan, op basis van de resultaten, het ontwerp eventueel worden aangepast. Een nadere toelichting op de adviezen is te vinden in het hoofdstuk Conclusie en advies.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
INLEIDING In opdracht van Antea Nederland B.V., de heer Koorenblik, heeft Bomenwacht Nederland in het kader van een Bomen Effect Analyse (BEA) een basisinventarisatie uitgevoerd bij 293 bomen aan de Europaweg te Haarlem. Aanleiding van deze basisinventarisatie vormt het voornemen om de Europaweg te renoveren tot stadsstraat. Voor dit project is een voorlopig ontwerp (VO) opgesteld. De 293 bomen staan binnen de werkgrenzen en ondervinden mogelijk (negatieve) gevolgen van de uit te voeren werkzaamheden. Uitgangspunt van de opdrachtgever is het duurzaam behoud van de bomen. De doelstelling van de basisinventarisatie in combinatie met verplantbaarheidsonderzoek is meerledig: • In kaart brengen van de algemene boomgegevens, de boomkwaliteit en de toekomstverwachting voor de bomen. • Indicatie geven van de verplantbaarheid van de bomen (bovengrondse beoordeling). • In kaart brengen van de ondergrondse situatie bij een aantal representatieve bomen. Op basis van de bevindingen kan een weloverwogen besluit worden genomen over de toekomst van de bomen. S.J.M. van der Burg (European Tree Technician) en R. van der Donk, beiden Adviseur Bomen bij Bomenwacht Nederland, hebben op 9 en 14 februari 2023 het onderzoek uitgevoerd en vervolgens de rapportage opgesteld. De rapportage is tevens technisch gecontroleerd door S.J.M. van der Burg.
De beoordeling is uitgevoerd conform de offerte met het kenmerk P22789 van 2 februari 2023.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
SITUATIE De onderzoeksbomen staan langs de Europaweg en in de omgeving van de kruispunten te Haarlem. Er zijn in totaal 293 onderzoeksbomen onderzocht, waarvan 34 niet aanwezig bleken. 4 bomen zijn toegevoegd. Ruim de helft van de onderzoeksbomen, 143 stuks, staat in het gazon. Daarnaast staan er nog 48 bomen in ruw gras en 43 bomen in het bosplantsoen. 25 stuks staan op een overige standplaats, zoals elementenverharding of heesterbeplanting. De Europaweg bestaat uit een zestal rijstroken, 2 links en 2 rechts voor normaal verkeer. Daartussen liggen 2 rijstroken die uitsluitend worden gebruikt door het OV en de hulpdiensten. Alle aangetroffen bomen zijn bestempeld als reguliere laanboom. 5 bomen zijn volgens de kaart “Monumentale bomen” van de gemeente Haarlem beoordeeld als “Beschermwaardig” vanwege een “Monumentaal karakter” (bron: https://kaart.haarlem.nl/app/map/19). Dit zijn de 5 iepen (boomnummers 7060, 7061, 7065, 7033 en 7035).
Op basis van de kaart zijn de werkgrenzen in totaal vastgesteld, vanuit die werkgrenzen zijn alle boompunten ingetekend en onderzocht. Hiernaast is de onderzoekslocatie weergegeven.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
ONDERZOEKSMETHODE INVENTARISATIE BOMENBESTAND De inventarisatie van het bomenbestand verschaft inzicht in de huidige toestand van de bomen. Opgenomen worden: • Algemene gegevens die een beeld geven van de boom en zijn huidige omvang (zoals boomsoort, boomtype, stamdiameter, boomhoogte, kroondiameter, plantjaar). • Gegevens over het functioneren van de boom op zijn huidige standplaats, namelijk de kwaliteit (conditie, veiligheid, beheerbaarheid) en toekomstverwachting. De inventarisatie is uitgevoerd volgens de richtlijnen in het Handboek Bomen 2018, een uitgave van het Norminstituut Bomen. Kwaliteit De huidige kwaliteit van elke onderzoeksboom is vastgesteld aan de hand van 3 aspecten: conditie, veiligheid en beheerbaarheid. Bij de conditiebeoordeling is met name gekeken naar de scheutlengte, de kroonstructuur en de knopgrootte en -bezetting. Tevens is er gelet op symptomen die wijzen op een aantasting (bijvoorbeeld door een insect of bacterie). Bij de beoordeling van de veiligheid is gekeken naar biologische en mechanische aspecten die van invloed kunnen zijn op de stabiliteit en breukveiligheid van de boom. Voorbeelden hiervan zijn schimmelaantastingen, holten, zware takken en plakoksels. De beheerbaarheid van elke onderzoeksboom is beoordeeld aan de hand van diverse factoren.
Naast de conditie en veiligheid zijn onder andere ook (knelpunten op) de standplaats, de resterende levensduur en het beoogde eindbeeld bepalend. De onderzoeksmethode van de kwaliteitsbeoordeling wordt nader toegelicht in bijlage C. Toekomstverwachting De toekomstverwachting wordt bepaald op basis van de parameters conditie, veiligheid, beheerbaarheid, en de specifieke eigenschappen van de boomsoort. Het betreft een schatting en gaat uit van een momentopname op basis van gelijkblijvende omstandigheden. Aan het einde van de gestelde toekomstverwachting voldoet de boom niet meer aan het beoogde eindbeeld zoals voorzien in het oorspronkelijke ontwerp. Dit kan betekenen dat de toekomstverwachting afwijkt van de biologische levensduur van een boom. Bij (voorgenomen) projecten waarbij binnen het projectgebied een herinrichting van de buitenruimte zal plaatsvinden, wordt in het algemeen handhaving van bomen met een toekomstverwachting van minder dan 15 jaar als ongewenst beschouwd. Bij een toekomstverwachting van meer dan 15 jaar is het (zeer) wenselijk de betreffende bomen in de nieuwe inrichting van het gebied een (duurzame) plaats te geven.
Bij (voorgenomen) projecten waarbij herinrichting van de buitenruimte geen rol speelt, geldt voor bomen met een toekomstverwachting van minder dan 15 jaar dat de inspanningen en kosten die gemoeid zijn met behoud van de boom in verhouding moeten staan tot de toekomstverwachting die voor de boom geldt.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
In de keuze een boom te verwijderen, speelt behalve de toekomstverwachting ook de beleidsstatus van de boom een belangrijke rol. Bij bomen met een status ligt het voor de hand extra inspanningen te verrichten voor behoud.
VERPLANTBAARHEIDSONDERZOEK Fasering De verplantbaarheid van de bomen wordt in fasen onderzocht. • In de eerste fase wordt op basis van ‘bovengrondse kenmerken’ de verplantbaarheid beoordeeld (zie bij ‘Indicatieve bovengrondse beoordeling’). Bovengrondse kenmerken zijn kenmerken die visueel kunnen worden beoordeeld, zonder ondergronds onderzoek. Bomen waarbij op basis van bovengrondse kenmerken een verplanting als slecht of niet uitvoerbaar wordt beoordeeld, worden niet verder onderzocht. • In de tweede fase wordt bij relevante bomen de verplantbaarheid ondergronds onderzocht (zie bij ‘Ondergronds onderzoek’). Indien mogelijk worden bomen geclusterd aan de hand van soortgelijke omgevingskenmerken (zie bij ‘Clustering’). Indicatieve bovengrondse beoordeling In fase 1 is eerst bij alle onderzoeksbomen door middel van een indicatieve bovengrondse beoordeling gekeken naar de (boom)technische uitvoerbaarheid van een eventuele verplanting. Daarbij is onder meer gelet op conditie en veiligheidsrisico’s, boomstructuur, boomsoort, resterende levensduur, werkruimte en standplaatsomstandigheden.
Ook zijn ondergrondse knelpunten meegewogen die kunnen worden beoordeeld zonder ondergronds onderzoek, zoals de ligging van kabels en leidingen aan de hand van kaartmateriaal, straatkasten, inspectieputten en dergelijke, gebiedskennis over bijvoorbeeld drooglegging, oppervlakkige beworteling die zichtbaar is door bijvoorbeeld verhardingsopdruk. Ondergronds onderzoek In fase 2 is bij de relevante bomen vervolgens ondergronds onderzoek uitgevoerd. Het belangrijkste doel van dit onderzoek is te bepalen of het mogelijk is een stabiele verplantingskluit van voldoende omvang te prepareren. Indien bijvoorbeeld de bodemdeeltjes een losse structuur hebben en het wortelgestel slecht vertakt is, bestaat de kans dat de verplantingskluit leegloopt en/of breekt. Het ondergronds onderzoek is uitgevoerd door bij een aantal representatieve bomen profielsleuven te graven en profielboringen te verrichten in of aan de rand van de verplantingskluit. Met behulp van deze sleuven en boringen zijn het aanwezige bodemprofiel (bodemopbouw, -type en -structuur) en het bewortelingspatroon (worteldikte, intensiteit) in kaart gebracht. Tevens is de actuele grondwaterstand bepaald. Clustering In fase 2 worden bomen indien mogelijk geclusterd, in dat geval wordt niet bij alle bomen daadwerkelijk ondergronds onderzoek uitgevoerd.
In een cluster van bomen met soortgelijke omgevingskenmerken kan op basis van onderzoek bij 1 boom een uitspraak worden gedaan over de verplantbaarheid van de andere bomen in het cluster. Bij soortgelijke omgevingskenmerken hebben de bomen eenzelfde standplaats, maaiveldhoogte en maaiveldinrichting. In bijlage B (kolom AA) is weergegeven bij welke bomen ondergronds onderzoek heeft plaatsgevonden (aangeduid met ‘onderzoek’) en bij welke bomen een uitspraak is gedaan op basis van soortgelijke omgevingskenmerken (aangeduid met ‘boom met gelijke omgevingskenmerken’). Verplantbaarheidsadvies
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Op basis van de resultaten van het verplantbaarheidsonderzoek is ten slotte een advies opgesteld over de verplantbaarheid van de bomen. Indien relevant wordt bij het advies aangegeven welke maatregelen en/of randvoorwaarden in acht moeten worden genomen bij het uitvoeren van een eventuele verplanting.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
RESULTATEN INVENTARISATIE BOMENBESTAND Hieronder worden de resultaten van de inventarisatie besproken. Voor de inventarisatie heeft de opdrachtgever kaartmateriaal aangeleverd met daarop 289 boompunten. Tijdens de inventarisatie is per boompunt de situatie geregistreerd zoals aangetroffen op locatie (zie het registratieformulier in bijlage B, kolom ‘Boompunt op kaart’). 4 bomen waren niet ingetekend op het kaartmateriaal en zijn toegevoegd. 34 bomen bleken niet aanwezig. In deze rapportage wordt dan ook uitgegaan van 259 bomen. Per boom zijn de resultaten van de inventarisatie terug te vinden op de overzichtstekening in bijlage A en op het registratieformulier in bijlage B.
ALGEMENE KENMERKEN De volgende grafieken geven weer hoe het beoordeelde bomenbestand is opgebouwd.
Sortiment 50
Hollandse iep cv.
40
Iep cv. (Columella)
37
Zomereik
25
Iep cv. (Dodoens) Grootbladige linde
19
Gewone es
17 71
Overig 0
10
20
30
40
Aantal bomen
50
60
70
80
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Stamdiameter
104
< 20 cm
47
20-30 cm
62
30-50 cm
45
50-100 cm
5
> 100 cm 0
20
40
60
80
100
120
Aantal bomen
CONDITIE De volgende grafiek geeft weer hoe de conditie van de bomen is beoordeeld.
Conditie
Afgestorven
1
Slecht
19
Onvoldoende
90
Voldoende
149
Goed 0
20
40
60
80
100
120
140
160
Aantal bomen
De conditie is bij 149 bomen als voldoende beoordeeld (waarderingscijfer 6). Bij deze bomen is sprake van een jaarlijks toenemend kroonvolume.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Bij 90 bomen is de conditie als onvoldoende beoordeeld vanwege vroegtijdige groeistagnatie en/of verminderde twijg-/knopbezetting (waarderingscijfer 4). Bij 19 bomen waarvan de conditie als slecht is beoordeeld (waarderingscijfer 2) vinden afstervingsverschijnselen plaats. Aan 1 boom (boomnummer 641004) is het waarderingscijfer 0 toegekend, deze boom is afgestorven.
VEILIGHEID De volgende tabel geeft een overzicht van de benodigde veiligheidsmaatregelen bij de onderzoeksbomen. De waardering van de boomveiligheid is gekoppeld aan de veiligheidsmaatregelen. Eén boom kan meerdere gebreken vertonen, waardoor meerdere veiligheidsmaatregelen zijn geadviseerd. In dat geval geldt van de bijbehorende waarderingen de laagste. De koppeling tussen de waarderingscijfers voor veiligheid en maatregelen wordt toegelicht in bijlage C. Veiligheidsmaatregel
Aantal bomen
Geen
193
Vellen (boom verwijderen)
4
Grof dood hout verwijderen (snoei)
49
Verankering aanbrengen
1
Jaarlijkse inspectie
35
Het veladvies voor de 4 bomen wordt gegeven vanwege een slechte conditie, afstervingsverschijnselen en/of essentaksterfte. De verankering aanbrengen geldt voor 1 boom (boomnummer 90292). Hier is een actieve plakoksel aangetroffen die de kroon in 2 delen opdeelt. Daarnaast zijn er nog 35 bomen met het advies deze jaarlijks te inspecteren. Dit advies wordt verstrekt vanwege aangetroffen gebreken als afstervingsverschijnselen, essentaksterfte, een rotting of een zwamaantasting. Ten slotte wordt voor 49 bomen geadviseerd om grof dood hout te verwijderen vanuit veiligheidsoverwegingen voor de omgeving.
BEHEERBAARHEID De volgende grafiek geeft weer hoe de beheerbaarheid van de bomen is beoordeeld.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Beheerbaarheid 1
Onhoudbaar
Slecht
22
Onvoldoende
36
Voldoende
95
Goed
105 0
20
40
60
80
100
120
Aantal bomen
De beheerbaarheid is bij 105 bomen als goed beoordeeld (waarderingscijfer 8). Bij deze bomen worden in de komende 15 jaar geen beheerproblemen verwacht. Bij 95 bomen is de beheerbaarheid voldoende (waarderingscijfer 6). Daarbij worden in de komende 5 tot 15 jaar geen beheerproblemen verwacht. Hier gaat het vaak om duurzame soorten. Bij 36 bomen is de beheerbaarheid als onvoldoende beoordeeld (waarderingscijfer 4). Deze bomen veroorzaken bestratingsopdruk en/of hebben verminderde twijg-/knopbezetting of vroegtijdige groeistagnatie. Het gaat hier veelal om niet-duurzame soorten. De 22 bomen waarbij de beheerbaarheid als slecht is beoordeeld (waarderingscijfer 2) hebben een slechte conditie, afstervingsverschijnselen en/of vroegtijdige groeistagnatie. Aan 1 boom is het waarderingscijfer 0 toegekend, bij deze boom is duurzaam beheer niet langer mogelijk. Het betreft de eerdergenoemde afgestorven boom (nummer 641004).
KWALITEITSBEPALING Op basis van de conditie, veiligheid en beheerbaarheid is de kwaliteit van de onderzoeksbomen bepaald. De grafiek op de volgende pagina laat zien hoe de bomen verdeeld zijn over de diverse kwaliteitscategorieën.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Kwaliteit
40
Slecht
74
Matig
145
Voldoende
0
20
40
60
80
100
120
140
160
Aantal bomen
TOEKOMSTVERWACHTING De toekomstverwachting wordt bepaald op basis van de parameters conditie, veiligheid, beheerbaarheid, en de specifieke eigenschappen van de boomsoort. Het betreft een schatting en gaat uit van een momentopname op basis van gelijkblijvende omstandigheden. De volgende grafiek laat zien hoe de toekomstverwachting is beoordeeld.
Toekomstverwachting
< 1 jaar
6
1-5 jaar
34
19
5-15 jaar
> 15 jaar
2 00 0
50
100
150
200
250
Aantal bomen
200 bomen hebben een toekomstverwachting van minstens 15 jaar. Sommige van deze bomen hebben een onvoldoende conditie, het gaat hier veelal om duurzame soorten als lindes, iepen en
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
eiken die ondanks een onvoldoende conditie niet vervroegd afsterven. De 19 bomen met een toekomstverwachting van 5 tot 15 jaar zijn minder duurzame soorten die al een gebrek vertonen als vroegtijdige groeistagnatie. Voor 34 bomen bedraagt de toekomstverwachting 1-5 jaar. Deze vertonen gebreken als essentaksterfte, afstervingsverschijnselen, zwamaantastingen, aanzienlijke stamschades of een combinatie daarvan. Ten slotte geldt voor 6 bomen een toekomstverwachting van minder van 1 jaar. Het gaat hier om de afgestorven boom en om 5 bomen met ernstige afstervingsverschijnselen.
BELEIDSSTATUS IN RELATIE TOT TOEKOMSTVERWACHTING Aan elke boom is een beleidsstatus toegekend conform de indeling die wordt aangehouden in het Handboek Bomen 2018. Deze indeling luidt als volgt: Beleidsstatus I Beleidsstatus II Beleidsstatus III Beleidsstatus IV Beleidsstatus V
Beschermwaardig, monumentaal Hoofdstructuur Reguliere laanboom Regulier, verkorte omloop Regulier, korte omloop
Alle bomen vallen binnen de categorie ‘Reguliere laanboom’. Echter zijn wel 5 iepen (nummers 98836, 98837, 98839, 86864 en 86866) door de gemeente aangemerkt als Beschermwaardig vanwege een monumentaal karakter.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
RESULTATEN VERPLANTBAARHEIDSONDERZOEK Hieronder worden de resultaten van het verplantbaarheidsonderzoek besproken. Per boom zijn de onderzoeksresultaten terug te vinden op het registratieformulier in bijlage B. Een foto-overzicht is opgenomen in bijlage D.
BOVENGRONDSE VERPLANTBAARHEIDSBEOORDELING De volgende grafiek geeft de resultaten van de bovengrondse verplantbaarheidsbeoordeling weer.
Verplantbaarheid bovengronds 1
Niet verplantbaar
43
Slecht verplantbaar
142
Onvoldoende verplantbaar
65
Voldoende verplantbaar
8
Goed verplantbaar
0
20
40
60
80
100
120
140
160
Aantal bomen
Op basis van de (indicatieve) bovengrondse verplantbaarheidsbeoordeling wordt bij 8 bomen een eventuele verplanting als goed uitvoerbaar beschouwd en bij 65 bomen als voldoende. Er zijn hier geen omstandigheden of eigenschappen aangetroffen die een verplanting zouden kunnen bemoeilijken. De voldoende beoordeelde bomen betreffen veelal recent aangeplante bomen die, ondanks de ligging van kabels en leidingen binnen de kluit, hier gemakkelijk vanaf verplant kunnen worden. Bij 142 bomen wordt op basis van de bovengrondse beoordeling een verplanting als onvoldoende uitvoerbaar geacht en voor 43 als slecht uitvoerbaar. De 142 bomen staan boven op kabels en/of leidingen (met een stamdiameter > 20 cm) en/of hebben andere gebreken als vroegtijdige groeistagnatie of verminderde twijg-/knopbezetting. De 43 bomen die slecht verplantbaar zijn vertonen afstervingsverschijnselen, staan in het bosplantsoen, hebben een verminderde conditie en/of staan boven kabels en/of leidingen. Voor 1 boom geldt dat een verplanting als nietuitvoerbaar wordt beschouwd, dit betreft de afgestorven boom.
ONDERGRONDS VERPLANTBAARHEIDSONDERZOEK De 73 bomen waarbij bovengronds geen (grote) belemmeringen voor een eventuele verplanting zijn geconstateerd, zijn geselecteerd voor aanvullend ondergronds onderzoek. Van deze 73 zijn er 6
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
uitgekozen die op basis van omgevingskenmerken representatief zijn voor de overige 67 bomen (zie paragraaf Clustering in het hoofdstuk Onderzoeksmethode). Verdeeld over de Europaweg zijn profielsleuven en -boringen gegraven. Deze tonen een vrij eentonig beeld. Qua groeiomstandigheden betreft het hier voornamelijk een aangebrachte humeuze zandlaag van circa 30 tot 50 cm boven op een humusloze laag zand. Door deze humusloze zandlaag vanaf 30 tot 50 cm zit vrijwel alle beworteling in de bovenste toplaag. Een schematische weergave van het ondergronds onderzoek is weergegeven in bijlage E. De volgende grafiek geeft de resultaten van het ondergronds verplantbaarheidsonderzoek weer.
Verplantbaarheid ondergronds
Slecht verplantbaar
5
Onvoldoende verplantbaar
5
42
Voldoende verplantbaar
21
Goed verplantbaar
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
Aantal bomen
Bij 63 bomen wordt op basis van het ondergronds verplantbaarheidsonderzoek een eventuele verplanting als voldoende tot goed uitvoerbaar beschouwd. Dit betreft veelal de kleine, recent aangeplante bomen waarvan sommige nog tussen de boompalen staan. Het verschil in de waardering ‘voldoende’ en ‘goed’ komt door de aanwezigheid van de kabels en leidingen. Bij goed beoordeelde bomen liggen deze kabels/leidingen er niet, bij voldoende beoordeelde bomen wel (binnen de afmetingen van de verplantingskluit). Vanwege de kleine afmeting van deze bomen en het feit dat ze er ook konden worden geplaatst, wordt aangenomen dat de kabels/leidingen geen hinder vormen voor de verplanting. Bij 5 bomen wordt op basis van dit onderzoek een verplanting onvoldoende uitvoerbaar geacht. Bij nog 5 bomen geldt dat een verplanting als slecht wordt beschouwd. De onvoldoende beoordeling vloeit voort uit de onsamenhangende grond en losse structuur van het zand, waardoor het preparen van een kluit extra werk en belemmering met zich meebrengt. De 5 slecht beoordeelde bomen hebben een grof, weinig vertakt wortelgestel, puinlagen in de bodem en/of een slecht samenhangende grond. Ook hier is rekening gehouden met de grootte van de boom, waardoor de ene boom als slecht en de ander als onvoldoende is beoordeeld.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
CONCLUSIE EN ADVIES Op basis van de onderzoeksresultaten volgen hieronder de conclusie en het advies. In totaal zijn 293 boompunten beoordeeld. Hiervan zijn 34 niet aanwezig en 4 zijn toegevoegd. We gaan hierdoor uit van 259 beoordeelde bomen.
INVENTARISATIE BOMENBESTAND
Kwaliteit
Waardering
Totaal
Onhoudbaar
Slecht
Onvoldoende
Voldoende
Goed
Conditie
1
19
90
149
0
Veiligheid
1
3
36
26
193
Beheerbaarheid
1
22
36
95
105
Kwaliteitscategorie
Slecht:
40
Matig:
74
259
Voldoende: 145
Toekomstverwachting
< 1 jaar
1-5 jaar
5-15 jaar
> 15 jaar
Totaal
6
34
19
200
259
Voor de onderzoeksbomen adviseren wij diverse maatregelen op het gebied van veiligheid en onderhoud. Per boom zijn de adviesgegevens terug te vinden op het registratieformulier in bijlage B.
VERPLANTBAARHEIDSONDERZOEK Op basis van het boven- en ondergronds verplantbaarheidsonderzoek kan worden geconcludeerd dat 63 bomen verplantbaar zijn. Voor 39 van deze 63 bomen geldt wel enige voorzichtigheid wat betreft de verplanting. Aangenomen wordt dat bij deze kleine, recent aangeplante bomen de eventuele kabels en/of leidingen geen belemmeringen vormen voor de verplanting omdat de bomen hier ook konden worden aangeplant. De overige 196 bomen krijgen een negatief verplantbaarheidsadvies. Bij veel van deze bomen komt dit door kabels en/of leidingen binnen de verplantingskluit, een onvoldoende conditie en/of de losse structuur van het zand in de bodem. Daarnaast hebben de bomen voornamelijk oppervlakkige beworteling gevormd. Dit bemoeilijkt het preparen van een verplantingskluit en belemmert het herstel bij verplanting door de grote hoeveelheid wortelverlies en -schade.
ADVIES PLANVORMING Wij adviseren om alle bomen met een toekomstverwachting van minder dan 5 jaar te vellen. Daarnaast adviseren wij om alle geadviseerde veiligheidsmaatregelen uit te voeren. Ook adviseren wij de bomen met een positief verplantbaarheidsadvies te verplanten, wanneer bekend wordt of dit
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
voor het plan noodzakelijk is. Kostentechnisch gezien is het mogelijk aantrekkelijker om de recent aangeplante bomen te verwijderen en nieuwe te planten. Zodra het plan volledig is (en er een VO beschikbaar is inclusief maatvoering) wordt vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een BEA planbeoordeling. Hiermee kan het effect van de voorgenomen werkzaamheden op de bomen worden getoetst en kan, op basis van de resultaten, het ontwerp eventueel worden aangepast.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
BIJLAGEN BIJLAGE A Overzichtstekening BIJLAGE B Registratieformulier BIJLAGE C Methode kwaliteitsbeoordeling BIJLAGE D Foto-overzicht BIJLAGE E Resultaten ondergronds onderzoek
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
6.3
Tekening
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
6.4
Monitoring verkeersveiligheid rotondes Aalsmeer
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Rapport
MONITORING VERKEERSVEILIGHEID ROTONDES AALSMEER Gemeente Aalsmeer
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
COLOFON
Titel: Subtitel:
Rapport Opdrachtgever:
Monitoring Verkeersveiligheid Rotondes Aalsmeer Gemeente Aalsmeer
Gemeente Aalsmeer Michiel van de Zedde
Opdrachtnemer: DTV Consultants B.V. Lindy van Scharrenburg en Sören Blankers
Datum:
15 december 2022
Kenmerk:
210373/LSc
Status rapport:
DEFINITIEF
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
1 INLEIDING
57
1.1 Aanleiding 1.2 Doel en aanpak van het onderzoek 1.3 Leeswijzer
57 59 59
2 SITUATIEBESCHRIJVING
61
2.1 Algemeen
61
3 RESULTATEN CAMERAONDERZOEK
67
3.1 Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Dorpsstraat 3.1.1 Bevindingen 3.1.2 Conclusie 3.2 Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Van Cleeffkade 3.2.1 Bevindingen 3.2.2 Conclusie 3.3 Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Zwarteweg 3.3.1 Bevindingen 3.3.2 Conclusie
67 67 73 74 74 78 79 79 82
4 VERKEERSVEILIGHEIDSANALYSE
84
4.1 Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Dorpsstraat 4.2 Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Van Cleeffkade 4.3 Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Zwarteweg
84 86 87
5 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN
91
5.1 Conclusies 5.2 Aanbevelingen
91 92
BIJLAGE 1 ONTWERPTEKENINGEN
96
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
INLEIDING
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
1 INLEIDING 1.1
AANLEIDING
Eind 2021 heeft de provincie Noord-Holland in samenwerking met de gemeente Aalsmeer de realisatie van het HOVASZ-project afgerond. Dit betreft een hoogwaardige openbaarvervoerverbinding tussen Schiphol en Uithoorn. Doel van het HOVASZ is het verbeteren van de OV-bereikbaarheid van Aalsmeer en de bedrijventerreinen Green Park, Schiphol Rijk en het nieuwe Schiphol Logistics Park. Een deel van het HOVASZ-tracé loopt over de Burgemeester Kasteleinweg (N196) in Aalsmeer. Op dit tracédeel zijn de volgende vijf rotondes aanwezig: 1. Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Dorpsstraat; 2. Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Van Cleeffkade; 3. Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Burgemeester Hoffscholteweg; 4. Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Ophelialaan; 5. Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Zwarteweg. Deze rotondes maken deel uit van een tracé met een vrijliggende busbaan waar lijnbussen van het R-net gebruik van maken. Met uitzondering van de rotonde bij de Zwarteweg (#5), rijdt de bus dwars over de rotondes heen. In hoofdstuk 2 wordt deze situatie uitvoeriger beschreven.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 1.1. Rotondes op de Burgemeester Kasteleinweg (N196).
4
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
1.2
DOEL EN AANPAK VAN HET ONDERZOEK
Na realisatie van de busbanen is het tracédeel volledig overgedragen aan de gemeente Aalsmeer, de gemeente is dan ook wegbeheerder. De gemeente Aalsmeer wil de situatie laten monitoren, omdat de rotondes met busbaan recht over de rotonde geen standaard inrichting hebben. De monitoring moet daarom inzicht geven over in hoeverre de situatie door weggebruikers wordt begrepen en in hoeverre er risicovolle situaties ontstaan. De gemeente heeft aan DTV Consultants gevraagd de monitoring uit te voeren. Om een goed beeld te vormen van de ligging van de rotondes, is allereerst een locatieschouw uitgevoerd (op woensdag 23 februari tussen 09:00-12:00 uur). Daarna is op basis van de schouw een eerste analyse van de verkeersveiligheid op de rotondes uitgevoerd. Vervolgens zijn op drie van de vijf rotondes een week lang camera’s geplaatst om in beeld te brengen hoe de rotondes worden gebruikt en welk gedrag zich hier afspeelt. Het gaat om de volgende drie rotondes: 1. 2. 5.
Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Dorpsstraat; Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Van Cleeffkade; Rotonde Burgemeester Kasteleinweg (N196) – Zwarteweg.
De camerabeelden zijn uitgekeken door videoanalisten, welke filmfragmenten hebben verzameld van conflictsituaties en andere opvallende gebeurtenissen. De filmfragmenten zijn door een verkeersveiligheidsauditor en verkeerspsycholoog voorzien van een oordeel. Op basis van de onderzoeksresultaten zijn conclusies getrokken over het functioneren van de situatie.
1.3
LEESWIJZER
In hoofdstuk 2 wordt de situatie op de rotondes uitvoeriger beschreven. Hoofdstuk 3 beschrijft de bevindingen uit het cameraonderzoek. De analyse van de situatie wordt vervolgens in hoofdstuk 4 uiteengezet. Tot slot volgen in hoofdstuk 5 de conclusies en aanbevelingen.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
SITUATIEBESCHRIJVING
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
2 SITUATIEBESCHRIJVING De vijf rotondes op de Burgemeester Kasteleinweg vormen de scope van dit onderzoek. In deze paragraaf wordt de inrichting van deze rotondes globaal beschreven. De ontwerptekeningen van de vijf rotondes zijn in bijlage 1 opgenomen.
2.1
ALGEMEEN
Op de Burgemeester Kasteleinweg geldt een maximumsnelheid van 50 km/h. De rotondes op het tracé vallen op door de manier waarop de HOVASZ is ingepast, namelijk door middel van een busbaan die recht over de rotondes loopt (afbeelding 2.1), op vier van de vijf rotondes is dat het geval. Verkeer op de rotondes heeft in principe voorrang, tenzij er een bus aankomt. In dat geval krijgen alle overige modaliteiten (auto, fiets, voetganger) een rood licht en klinkt er een geluidssignaal. Wanneer de verkeerslichten niet zouden werken, dient de bus wel voorrang te verlenen aan het verkeer op de rotonde.
Afbeelding 2.1. Busbaan dwars over de rotonde bij de Dorpsstraat.
VRI en signalering De verkeersregelinstallatie (VRI), die ingrijpt op de verkeerssituatie zodra er een bus aankomt, bestaat uit een aantal onderdelen. Het voetgangerslicht staat standaard op groen en springt op rood wanneer de bus eraan komt. Het licht voor fietsers is een tweelicht (geel en rood) dat
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
standaard ‘uitstaat’, en op geel en vervolgens op rood springt wanneer er een bus aankomt (zie afbeelding 2.2 en 2.3). Fietsers en voetgangers worden ook op een naderende bus geattendeerd door een geluidssignaal. Verder attendeert bebording erop dat er nog een bus kan komen.
Afbeelding 2.2. Verkeerslicht voor fietsers en voetgangers.
Afbeelding 2.3. Verkeerslicht voor fietsers terwijl er een bus passeert.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Voor de bus is aan twee zijden van de rotondes een negenoog geplaatst, dat aangeeft wanneer bussen een vrije overgang over de rotonde hebben (afbeelding 2.4). Op de rotonde zijn verder verkeerslichten geplaatst voor auto’s (afbeelding 2.5). Het betreft een tweelicht (geel en rood) dat standaard ‘uitstaat’, en op geel en vervolgens op rood springt wanneer er een bus aankomt.
Afbeelding 2.4. VRI inclusief negenoog op de rotonde bij de Ophelialaan.
Afbeelding 2.5. Verkeerslicht voor automobilisten op de rotonde.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Verharding en markering Omdat verkeer op de rotonde in sommige situaties voorrang moet verlenen (aan de bus), ligt op iedere rotonde een stopstreep voor het kruisingsvlak. Ook zijn voorsorteerstroken in het ontwerp opgenomen, om te voorkomen dat de rotonde geblokkeerd wordt wanneer er een bus aankomt. Tijdens de schouw is geconstateerd dat deze voorsorteerstroken op een helft van de rotonde bij de Dorpsstraat nog niet aanwezig waren. Om het onderscheid tussen de busbanen en de rijbanen voor overig gemotoriseerd verkeer duidelijk te maken, is op de busbaan asfalt toegepast dat van kleur verandert (licht grijs) wanneer er veel overheen gereden wordt. Zoals op afbeelding 2.6 te zien is, is het asfalt nog niet overal van kleur veranderd. Verder is op deze afbeelding te zien dat door middel van kruizen op het wegdek aangeduid wordt dat het kruisingsvlak met de busbaan niet geblokkeerd mag worden.
Afbeelding 2.6. Markering op de busbaan en rotonde.
Op de kruisingsvlakken met de busbaan loopt het rode asfalt van het fietspad door, zoals ook op afbeelding 2.6 te zien is. Het zebrapad loopt niet door over de busbaan.
Snelfietsroute Parallel aan de Burgemeester Kasteleinweg is een snelfietsroute aangelegd. Het fietspad is in twee richtingen te berijden. Fietsers op de snelfietsroute moeten voorrang verlenen aan fietsers die al op de rotondes rijden (afbeelding 2.7). Ook is in het ontwerp opgenomen dat de snelfietsroute op iedere rotonde op een plateau ligt, op de plaats waar een rotondetak gekruist wordt. In tegenstelling tot wat in de ontwerptekening is opgenomen, ontbreekt het plateau op de rotonde bij de Burgemeester Hoffscholteweg en de Van Cleeffkade.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 2.7. Snelfietsroute ter hoogte van rotonde bij de Dorpsstraat.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
RESULTATEN CAMERAONDERZOEK
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
3 RESULTATEN CAMERAONDERZOEK Van vrijdag 18 maart t/m donderdag 24 maart 2022 zijn 24 uur per dag cameraopnames gemaakt op de volgende rotondes: • • •
Rotonde N196 Burgemeester Kasteleinweg – Dorpsstraat Rotonde N196 Burgemeester Kasteleinweg – Van Cleeffkade Rotonde N196 Burgemeester Kasteleinweg – Zwarteweg
Deze camerabeelden zijn gebruikt voor het in beeld brengen van de huidige situatie en het uitvoeren van een conflictobservatie. Dit hoofdstuk beschrijft per rotonde de bevindingen uit het cameraonderzoek.
3.1
ROTONDE BURGEMEESTER KASTELEINWEG (N196) – DORPSSTRAAT
3.1.1
Bevindingen
Op de rotonde met de Dorpsstraat zijn de volgende typen conflicten geconstateerd: • • • • • • • • • • •
Op- en afrijdend verkeer rotonde verleent geen of laat voorrang Verkeer blokkeert (deels) het fietspad op de oostelijke tak Roodlichtnegatie fietsers en gemotoriseerd verkeer (Bus)verkeer rijdt met hoge snelheid rotonde op Stilstaand verkeer voor verkeerslicht hindert verkeer op rotonde Ander verkeer op de busbaan (Brom-/snor)fietsers rijden tegen verkeer in (Brom-/snor)fietsers rijden op de rijbaan (Brom-/snor-)fietsers snijden af via trottoir Voetgangers gebruiken fietspad aan de noordkant Brugopening leidt tot opstopping op rotonde
Onderstaand worden deze nader beschreven.
Op- en afrijdend verkeer rotonde verleent geen of laat voorrang Regelmatig is geconstateerd dat op- en afrijdend gemotoriseerd verkeer geen of laat voorrang verleent aan fietsers op het fietspad. Hierdoor moeten fietsers vaak (hard) afremmen om een (bijna) ongeval te voorkomen. Dit speelt met name op de noordelijke en oostelijke tak van de rotonde (zie afbeelding 3.1 t/m 3.4). Dit leidde een aantal keer tot een bijna-ongeval. Door op tijd anticiperen van fietsers zijn ongevallen voorkomen. In het gedrag van de fietsers is terug te zien dat zij regelmatig vaart minderen op de oversteekplaatsen en rekening houden met dat ze mogelijk geen voorrang krijgen. Mogelijk is de snelheid waarmee verkeer de rotonde op- en afrijdt hier ook op van invloed.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.1. Oprijdende auto remt laat af om voorrang te verlenen, waardoor fietser hard moet
Afbeelding 3.2. Busje verleent geen voorrang aan fietser, waardoor fietser moet afremmen afremmen
Afbeelding 3.3. Afrijdende auto remt laat af om voorrang Afbeelding 3.4. Afrijdende auto verleent geen voorrang te verlenen, waardoor fietser moet afremmen aan fietser, waardoor fietser moet afremmen
Een enkele keer is op de oostelijke tak geconstateerd, dat oprijdend verkeer geen voorrang verleent aan een personenauto op de rotonde (zie afbeelding 3.5). Gemotoriseerd verkeer op de rotonde moet hierdoor afremmen om een ongeval te voorkomen.
Afbeelding 3.5 Auto verleent geen voorrang aan auto op de rotonde
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Verkeer blokkeert (deels) het oostelijk fietspad Een aantal keer is geconstateerd dat gemotoriseerd verkeer op de oostelijke tak (deels) het fietspad blokkeert (zie afbeelding 3.6 en 3.7). Dit leidt tot hinder van het fietsverkeer. Fietsverkeer dient uit te wijken of af te remmen om een botsing te voorkomen. Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit niet geleid tot (bijna) ongevallen.
Afbeelding 3.6 auto staat deels op het fietspad, Afbeelding 3.7 snorfietser moet afremmen doordat busje waardoor fietser uit moet wijken het fietspad blokkeert
Roodlichtnegatie fietsers en gemotoriseerd verkeer Meerdere keren is geconstateerd dat fietsers en gemotoriseerd verkeer door rood rijden. Het gemotoriseerde verkeer deed dit met name wanneer de bus net voorbij was (zie afbeelding 3.8). (Brom-/snor-)fietsers staken ook over op momenten dat het verkeerslicht op rood stond en de bus aan kwam rijden (zie afbeelding 3.9). Dit heeft tijdens de onderzoeksperiode tot een ongeval geleid tussen een bromfietser en de bus (zie afbeelding 3.10). De bromfietser kwam vanaf de noordkant en kreeg eerst voorrang van een automobilist, waarna hij vervolgens in botsing kwam met de bus1.
Afbeelding 3.8. auto negeert roodlicht, nadat bus is gepasseerd
1
Afbeelding 3.9. fietser negeert roodlicht en maakt vaart om nog voor de bus langs te kunnen
Vlak voor de onderzoeksperiode, op 16 maart, heeft er een ongeval plaatsgevonden op de noordtak tussen de bus en een fietser (Bron: Aalsmeer Vandaag, geraadpleegd via: https://aalsmeervandaag.nl/politie/fietser-botst-met-bus). De oorzaak van het ongeval is onbekend.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.10. Ongeval bus en snorfiets
(Bus)verkeer rijdt met hoge snelheid rotonde op De beelden doen vermoeden dat het busverkeer regelmatig met relatief hoge snelheid over de rotonde rijdt en niet de, volgens de gemeente, afgesproken 30 km/u aanhoudt. Er is echter geen snelheidsmeting uitgevoerd die dit vermoeden zou kunnen bevestigen. Naast busverkeer lijkt ook gemotoriseerd verkeer van zuid naar noord met een relatief hoge snelheid over de rotonde te rijden. Op de beelden is dan ook regelmatig terug te zien dat met name verkeer vanuit het zuiden, niet of nauwelijks afremt bij het opgaan van de rotonde.
Ander verkeer op de busbaan Meerdere keren is er ander gemotoriseerd verkeer dan de bus op de busbaan waargenomen (zie afbeelding 3.11 en 3.12). In de meeste gevallen kwam het verkeer via de busbaan op de zuidelijke tak de rotonde opgereden en ging via de rotonde de busbaan weer af. Een enkeling vervolgde zijn weg echter over de busbaan. Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit niet geleid tot (bijna) ongevallen. Wat opvalt is dat de verkeerslichten niet altijd in werking treden als ander verkeer vanaf de busbaan de rotonde oprijdt. Dit vergroot het risico op (ernstige) conflicten.
Afbeelding 3.11. Auto rijdt op busbaan
Afbeelding 3.12. Vrachtwagen rijdt op busbaan
Stilstaand verkeer voor verkeerslicht hindert verkeer op rotonde Een aantal keer is geconstateerd dat stilstaand verkeer voor het verkeerslicht doorgaand verkeer op de rotonde hindert (zie afbeelding 3.13). Dit betreft met name verkeer dat vanaf de westelijke tak aansluit achter een ander wachtend voertuig voor het verkeerslicht. Tijdens de
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
onderzoeksperiode leidde dit niet tot onveilige situaties, maar op piekmomenten kan dit zorgen voor grotere problemen in de doorstroming met onoverzichtelijke situaties als mogelijk gevolg.
Afbeelding 3.13. Stilstaand verkeer voor verkeerslicht hindert doorgaand verkeer
(Brom-/snor-)fietsers rijden tegen het verkeer in Regelmatig is waargenomen dat (brom-/snor-)fietsers tegen de richting in fietsen op de noordelijke tak van de rotonde (zie afbeelding 3.14). Met name tijdens de spitsuren vond dit gedrag plaats. Het gedrag heeft gedurende de onderzoeksperiode niet geleid tot (bijna) ongevallen, omdat automobilisten voldoende anticipeerden. Echter kan het voor automobilisten onverwachts zijn dat fietsers hier van rechts komen, wat tot onveilige situaties zou kunnen leiden.
Afbeelding 3.14. Fietser op noordelijke tak rijdt tegen de richting in
(Brom-/snor)fietsers rijden op de rijbaan Een aantal keer is geconstateerd dat bromfietsers vanaf de noordkant op verschillende plekken op de rotonde de rijbaan oprijden (zie afbeelding 3.15 en 3.16), in plaats van het gebruiken van de invoegstrook op de zuidelijke tak. Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit niet geleid tot conflicten.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.15. Bromfietser gaat via oostelijke tak de rijbaan op op
Afbeelding 3.16. bromfietser gaat via busbaan de rijbaan
(Brom-/snor-)fietsers snijden af via trottoir Meerdere keren is waargenomen dat fietsverkeer afkomstig van de westelijke tak, via het voetpad afsnijdt om de zuidelijke tak op te gaan (zie afbeelding 3.17). Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit niet geleid tot (bijna) ongevallen. Voor gemotoriseerd verkeer dat de rotonde oprijdt, is het wel onverwachts dat fietsverkeer via de rijbaan en het zebrapad richting het fietspad gaan. Hierdoor moet verkeer, indien er geen voetgangers zijn, eerder afremmen. Dit kan tot onveilige situaties leiden.
Afbeelding 3.17. Snorfietser snijdt af richting het fietspad via de stoep
Voetgangers gebruiken fietspad aan de noordkant Regelmatig is geconstateerd dat voetgangers gebruik maken van het fietspad op de noordelijke tak (zie afbeelding 3.18). Dit leidde meerdere keren tot hinder voor fietsers. Daarnaast is het onverwacht voor het gemotoriseerde verkeer dat voetgangers hier oversteken. Echter lijken de meeste voetgangers oplettend over te steken en nemen niet automatisch voorrang. Tijdens de onderzoeksperiode heeft het gedrag dan ook niet geleid tot (bijna) ongevallen. Gezien het voor de overige weggebruikers onverwacht is dat voetgangers hier lopen, kan het op andere momenten mogelijk wel leiden tot onveilige situaties.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.18. Voetgangers lopen over fietspad aan noordkant
Brugopening leidt tot opstopping op rotonde Een enkele keer is geconstateerd dat de brugopening ertoe leidt dat verkeer op de rotonde stil komt te staan (zie afbeelding 3.19 en 3.20). Dit leidde een enkele keer tot een blokkering van de oversteekplaats voor fietsers en voetgangers, doordat verkeer hierop stil kwam te staan (zie afbeelding 3.20). Hierdoor moesten fietsers en voetgangers afremmen en uitwijken en reed het busje in dit geval voor- en achteruit om ruimte te maken.
Afbeelding 3.19. Brugopneing leidt tot opstopping op rotonde
3.1.2
Afbeelding 3.20. Brugopening leidt tot stilstaand voertuig op oversteekplaats, waardoor fietsers en voetgangers moeten afremmen en uitwijken
Conclusie
Met name aan de noord- en oostkant van de rotonde doen zich verkeersonveilige situaties voor. Dit betreft aan de oostelijke tak vooral conflicten tussen oprijdend verkeer en fietsers. Op de noordelijke tak gaat het met name om conflicten met afrijdend verkeer en fietsers, en conflicten tussen bus en fietsverkeer. Factoren die in deze situatie een rol lijken te spelen zijn: niet of laat voorrang verlenen aan fietsverkeer, roodlichtnegatie door fietsverkeer en de snelheid waarmee de bus en gemotoriseerd verkeer van zuid naar noord over de rotonde rijdt.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
3.2
ROTONDE BURGEMEESTER KASTELEINWEG (N196) – VAN CLEEFFKADE
3.2.1
Bevindingen
Op de rotonde met de Van Cleeffkade zijn de volgende type conflicten en gedragingen geconstateerd: • • • • • • •
Gemotoriseerd verkeer verleent geen voorrang of remt laat Fietsverkeer verleent geen voorrang aan elkaar Verkeer rijdt met hoge snelheid over rotonde Gemotoriseerd verkeer rijdt op busbaan Fietsers rijden tegen verkeer in Onduidelijkheid over richting verkeer op rotonde Conflict met bus
Onderstaand worden deze nader beschreven.
Gemotoriseerd verkeer verleent geen voorrang of remt laat Zowel oprijdend als afrijdend gemotoriseerd verkeer verleent regelmatig geen voorrang of remt laat af om voorrang te verlenen aan fietsers. Dit heeft op meerdere momenten geleid tot bijna ongevallen en een enkele keer tot een daadwerkelijk ongeval (zie afbeelding 3.21 t/m 3.24). Dit type conflict speelt zich met name af op de oostelijke en noordelijke tak. Op de oostelijke tak ontstaan conflicten met fietsers vanuit beide richtingen. Op de noordelijke tak betrof het met name conflicten tussen afrijdend gemotoriseerd verkeer en fietsers vanaf de noordkant van de rotonde.
Afbeelding 3.21. Ongeval doordat afrijdende auto geen Afbeelding 3.22. Auto remt laat om voorrang te verlenen voorrang verleent aan fietser van links
aan fietser vanaf noordkant
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.23. Bijna ongeval doordat afrijdende auto Afbeelding 3.24. Auto verleent geen voorrang aan geen voorrang verleent aan fietser van rechts snorfietser van rechts
Naast fietsers verleent gemotoriseerd verkeer ook een aantal keer geen voorrang aan voetgangers op met name de oostelijke en noordelijke tak (zie afbeelding 3.25 en 3.26). Op de beelden lijkt het dat voetgangers rekening houden met het niet krijgen van voorrang en hier vroegtijdig op anticiperen. Tijdens de onderzoeksperiode heeft het niet verlenen van voorrang aan voetgangers dan ook niet geleid tot (bijna) ongevallen.
Afbeelding 3.25. Auto verleent geen voorrang aan Afbeelding 3.26. Auto verleent geen voorrang aan voetganger op oostelijke tak voetganger op noordelijke tak
Fietsverkeer verleent geen voorrang aan elkaar Een aantal keer is geconstateerd dat fietsersverkeer niet of laat voorrang verleent aan fietsverkeer op de rotonde (zie afbeelding 3.27 en 3.28). Dit leidde een aantal keer tot een conflict tussen fietsers, maar ongevallen werden voorkomen doordat op tijd op elkaar werd geanticipeerd.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.27. Fietser verleent bij oprijden rotonde Afbeelding 3.28. Fietser remt laat om voorrang te verlenen geen voorrang aan een fietser op de rotonde , waardoor aan fietser op de rotonde, waardoor de fietser op de de fietser op de rotonde moet afremmen en uitwijken rotonde moet afremmen en uitwijken
Verkeer rijdt met hoge snelheid over rotonde Op de beelden is terug te zien dat met name verkeer van west naar oost met een hoge snelheid over de rotonde rijden en nauwelijks tot niet worden afgeremd. Bij het afrijden van de rotonde op de oostelijke tak lijkt de snelheid dan ook hoog te liggen. De beelden doen vermoeden dat fietsverkeer regelmatig schrikt van de hoge snelheid waarmee verkeer aan komt rijden. Daarnaast hebben op de oostelijke tak, zoals ook eerder aangegeven, ook meerdere (bijna) ongevallen plaatsgevonden tijdens de onderzoeksperiode. De snelheid van het verkeer op dit punt, lijkt hierin een rol te spelen.
Gemotoriseerd verkeer rijdt op busbaan Tijdens de onderzoeksperiode is een aantal keer geconstateerd dat gemotoriseerde voertuigen op de busbaan rijden. Hierbij naderde een deel van het verkeer de rotonde via de busbaan en een deel ging vanaf de rotonde de busbaan op (zie afbeelding 3.28 en 3.29). Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit niet tot (bijna) ongevallen geleid. Dit kan echter wel leiden tot verwarring bij andere weggebruikers en is het voor andere weggebruikers onverwachts dat er verkeer vanaf de busbaan komt.
Afbeelding 3.28. Auto rijdt op busbaan
Fietser rijden tegen verkeer in
Afbeelding 3.29. Auto rijdt busbaan op en vervolgt weg over busbaan
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Regelmatig is geconstateerd dat fietser met name op de zuidelijke tak tegen de richting in fietsen (zie afbeelding 3.30). Een deel van dit verkeer vervolgt zijn weg tegen de richting in over de westelijke tak (zie 3.31). Ook op de noordelijke tak is een enkele keer geconstateerd dat een fietser tegen de richting in fietst (zie afbeelding 3.32). Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit niet tot (bijna) ongevallen geleid. Echter, komt het verkeer vanuit een onverwachte hoek, waardoor dit op andere momenten wel tot onveilige situaties kan leiden.
Afbeelding 3.30. Fietsers rijden op zuidelijke tak tegen de de richting in richting in
Afbeelding 3.31. Fietser rijdt op westelijke tak tegen
Afbeelding 3.32. Fietser rijdt op zuidelijke tak tegen de richting in
Onduidelijkheid over richting verkeer op rotonde Geconstateerd is dat de volledige rotonde over het algemeen als één rijbaan wordt gebruikt, ook op de locaties waar opstelstroken aanwezig zijn. Op de beelden is terug te zien dat het voor oprijdend verkeer hierdoor onduidelijk is waar het verkeer op de rotonde heen gaat. Dit leidt tot conflicten tussen gemotoriseerd verkeer, waarbij verkeer op de rotonde moet afremmen voor verkeer dat invoegt (zie afbeelding 3.33). Daarnaast is ook een enkele keer geconstateerd, dat gemotoriseerd verkeer het fietspad en/of het zebrapad blokkeert, doordat de bestuurder lijkt te twijfelen of hij/zij wel of niet de rotonde op kan rijden (zie afbeelding 3.34).
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.33. Auto op rotonde moet afremmen voor Afbeelding 3.34. Vrachtwagen blokkeert fietspad, door oprijdend verkeer vanaf de oostelijke tak
twijfel of hij wel of niet de rotonde op kan rijden
Conflict met bus Tijdens de onderzoeksperiode is één keer een licht conflict tussen de bus en een snorfietser geconstateerd (zie afbeelding 3.35). Hierbij begon de bus net te rijden en tegelijkertijd steekt een snorfiets over. Verder doen zich op de rotonde nauwelijks conflicten voor tussen de bus en overig verkeer.
Afbeelding 3.35. Bus begint te rijden en tegelijkertijd steekt een snorfietser nog over
3.2.2
Conclusie
Met name aan de oostkant van de rotonde doen zich verkeersonveilige situaties voor. Hier vinden regelmatig conflicten tussen afrijdend verkeer en fietsverkeer plaats, waarbij gemotoriseerd verkeer geen of laat voorrang verleent. Ook op de andere takken komt dit voor. Op de oostelijke tak vinden ook regelmatig conflicten plaats tussen oprijdend gemotoriseerd verkeer en verkeer op de rotonde. Daarnaast ligt de snelheid van het verkeer op de rotonde hoog, met name bij verkeer van west naar oost.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
3.3
ROTONDE BURGEMEESTER KASTELEINWEG (N196) – ZWARTEWEG
3.3.1
Bevindingen
Op de rotonde met de Zwarteweg zijn de volgende type conflicten geconstateerd: • • • • •
Zoekgedrag bij gemotoriseerd verkeer Gemotoriseerd verkeer rijdt busbaan op en af Gemotoriseerd verkeer vanaf fietsstraat rijdt via fietspad rotonde op Gemotoriseerd verkeer verleent laat of geen voorrang Fietsers rijden op verkeerde weghelft
Onderstaand worden deze nader beschreven.
Zoekgedrag bij gemotoriseerd verkeer Regelmatig is geconstateerd dat verkeer op de rotonde zoekende is naar de juiste weg. Dit gaat om verkeer dat in eerste instantie de busbaan op wil rijden en vervolgens meerdere rondjes rijdt om te kijken of hij nu wel of niet die afslag kan nemen. Dit leidt er toe dat verkeer afremt ter hoogte van de afslag met de busbaan. Tijdens de onderzoeksperiode leidde dit een enkele keer tot een kleine opstopping en dat overig gemotoriseerd verkeer op de rotonde moest afremmen.
Gemotoriseerd verkeer rijdt busbaan op en af Regelmatig is geconstateerd dat gemotoriseerd verkeer de busbaan oprijdt of dat er verkeer van de busbaan afkomt (zie afbeelding 3.36 en 3.37). Een minderheid van het verkeer dat de busbaan oprijdt remt af en draait om of rijdt achteruit om de rotonde weer op te gaan. Een deel van het verkeer dat omdraait, rijdt via het fietspad terug de rotonde op (zie afbeelding 3.38). Tijdens de onderzoeksperiode heeft dit niet geleid tot (bijna) ongevallen, maar wel tot hinder voor fietsers. Gezien het voor andere weggebruikers onverwacht is dat gemotoriseerd verkeer achteruit de rotonde weer op rijdt of op het fietspad rijdt en het fietspad afkomt, brengt dit gedrag wel verkeersveiligheidsrisico’s met zich mee. Daarnaast is meerdere keren waargenomen dat van het gemotoriseerde verkeer dat de busbaan oprijdt, een deel op de verkeerde weghelft rijdt (zie afbeelding 3.39). Het lijkt erop dat sommige bestuurders denken dat alleen de rechterbaan een busbaan is en de linkerbaan een gewone rijbaan is. Ook dit heeft tijdens de onderzoeksperiode niet geleid tot (bijna) ongevallen.
Afbeelding 3.36. Auto en busje rijden busbaan op
Afbeelding 3.37. Auto komt van busbaan af
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.38. Auto rijdt via fietspad terug de op busbaan
Afbeelding 3.39. Auto rijdt tegen de richting in op de rotonde
Gemotoriseerd verkeer vanaf fietsstraat rijdt via fietspad rotonde op Gemotoriseerd verkeer vanaf de fietsstraat rijdt regelmatig via het fietspad de rotonde op (zie afbeelding 3.40). Een deel van het verkeer rijdt ook terug achteruit, om alsnog linksaf te slaan (zie afbeelding 3.41). Een enkele keer leidt dit tot een conflict met fietsverkeer, maar door het tijdig anticiperen van fietsers hebben er tijdens de onderzoeksperiode geen (bijna) ongevallen plaatsgevonden. Echter brengt dit gedrag dus wel verkeersveiligheidsrisico’s met zich mee. Ook gezien dit verkeer voor weggebruikers op de rotonde vanuit onverwachte hoek komt. Daarnaast remt gemotoriseerd verkeer ook regelmatig af om te kijken via waar zij hun weg moeten vervolgen (rechtdoor of linksaf), wat ondersteund dat de situatie voor weggebruikers onduidelijk is.
Afbeelding 3.40. Auto vanaf fietsstraat rijdt via fietspad Afbeelding 3.41. Fietser wijkt uit voor auto welke de rotonde op achteruitrijdt om alsnog linksaf te slaan
Gemotoriseerd verkeer verleent laat of geen voorrang Gemotoriseerd verkeer lijkt met hoge snelheid de rotonde op en af te rijden en nauwelijks tot niet af te remmen wanneer zij het fietspad naderen. Gemotoriseerd verkeer verleent dan ook regelmatig geen of laat voorrang aan fietsverkeer (zie afbeelding 3.42 t/m 3.45). Dit komt het vaakst voor bij gemotoriseerd verkeer dat de rotonde oprijdt. Met name tijdens de spits en op drukke momenten doen deze situaties zich voor. Fietsers moeten hierdoor afremmen om een botsing te voorkomen. Op de beelden lijkt ook terug te zien dat fietsers oplettend zijn en rekening houden met dat zij mogelijk geen voorrang krijgen.
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Afbeelding 3.42. Vrachtwagen verleent geen voorrang Afbeelding 3.43. Auto remt laat om voorrang te verlenen aan fietser, waardoor fietser moet afremmen aan fietser, waardoor fietser moet afremmen
Afbeelding 3.44. Auto verleent geen voorrang aan Afbeelding 3.45. Vrachtwagen verleent geen voorrang aan fietser, waardoor fietser moet uitwijken fietser, waardoor fietser moet afremmen
Een enkele keer is ook waargenomen dat gemotoriseerd verkeer geen voorrang verleende aan een voetganger (zie afbeelding 3.46). Door de lage snelheid van de voetganger, heeft dit gedurende de onderzoeksperiode niet geleid tot (bijna) ongevallen.
Afbeelding 3.46. Auto verleent geen voorrang aan voetganger
PvE Stadsstraat Europaweg projectnummer 0413188.228 16 maart 2023 revisie 0.3 Gemeente Haarlem
Fietsers rijden op verkeerde weghelft Regelmatig is geconstateerd dat met name fietsverkeer op de oostelijke tak op de verkeerde weghelft rijdt. Dit heeft een enkele keer geleid tot een botsing tussen twee fietsers (zie afbeelding 3.47). Tijdens de botsing leek het dat de fietser die voorrang moest verlenen, een verkeerde inschatting maakte doordat de fietser op de rotonde ineens op de verkeerde weghelft reed. Verder heeft dit gedrag tijdens de onderzoeksperiode nauwelijks geleid tot conflicten.
Afbeelding 3.47. Botsing tussen fietsers, waarbij de fietser op de oostelijke tak tegen de richting in fietste
3.3.2
Conclusie
Op de rotonde met de Zwarteweg spelen verschillende verkeersveiligheidsrisico’s. Zo lijkt de afslag met de busbaan voor onduidelijkheid te zorgen. Verkeer rijdt regelmatig meerdere rondjes, remt af ter hoogte van de afslag en rijdt regelmatig de busbaan op. Ook rijdt verkeer vanaf de busbaan achteruit terug de rotonde weer op of rijdt een stuk via het fietspad om de rotonde weer op te gaan. Dit brengt verkeersveiligheidsrisico’s met zich mee, doordat dit gedrag onverwacht is voor de overige weggebruikers. Daarnaast is voor verkeer vanaf de fietsstraat onduidelijk, waar zij naartoe moeten. Verkeer staat stil om te kijken waar ze heen moeten, rijdt via het fietspad de rotonde op of rijdt achteruit om alsnog linksaf te slaan. Ook dit gedrag brengt verkeersveiligheidsrisico’s met zich mee, doordat het gedrag onverwacht is voor de overige weggebruikers. Gemotoriseerd verkeer lijkt met hoge snelheid de rotonde op en af te rijden en nauwelijks tot niet af te remmen wanneer zij het fietspad naderen. Hierbij verleent gemotoriseerd verkeer regelmatig geen of laat voorrang aan fietsverkeer, wat tot onveilige situaties leidt. Zo dient fietsverkeer af te remmen en/of uit te wijken om een botsing te voorkomen. Fietsers lijken oplettend en er rekening mee te houden dat zij geen voorrang krijgen.