20230294787 1 Vaststellen Programma van Eisen (PvE) Europaweg Stadsstraat

Raadsstuk

Onderwerp Vaststellen Programma van Eisen (PvE) Europaweg Stadsstraat Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/294787 Berkhout, R.A.H. 5.1 Openbare ruimte en mobiliteit PCM Boo, A. de 023-5113841 adeboo@haarlem.nl Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn. Om deze ambitie te bereiken, terwijl de stad groeit, is het nodig om voorrang te geven aan schone manieren van vervoer, die zo min mogelijk ruimte innemen. Haarlem werkt daarom aan een mobiliteitstransitie, waarbij de verplaatsingen in de stad zoveel mogelijk te voet en per fiets gaan, en de verplaatsingen van en naar de stad per openbaar vervoer. De mobiliteitstransitie vraagt aanpassingen in de stad. Hetzelfde geldt voor het klimaatbestendig maken van de stad. Hiervoor is het nodig om meer ruimte voor groen en voor water te maken en de hoeveelheid verharding waar mogelijk te verminderen. Trottoirs met veel groen, tweerichtings fietspaden aan weerzijden met veel bomen bieden fietsers en voetgangers straks een aantrekkelijke prettige route naar het centrum van Haarlem. Een aantrekkelijk gebied voor voetgangers en fietsers zorgt voor een mobiliteitstransitie met (veel) minder ruimte voor autoverkeer. Als stadsstraat heeft de Europaweg minder rijstroken nodig terwijl de weg verkeerskundig goed blijft functioneren voor een toenemend aantal gebruikers. De smallere rijweg en goede oversteekbaarheid voor wandelaars en fietsers zorgen dat de Europaweg geen barrière meer is maar een verbindend element.

Het HOV-systeem en stedelijk openbaar vervoer wordt optimaal gebruiksvriendelijk gemaakt, bushaltes zijn goed te bereiken. Het nieuwe profiel zorgt voor minder ruimte voor verkeer én meer ruimte voor bomen, waterberging en ecologie.

Behandelvoorstel voor commissie

De commissie Beheer wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Relevante eerdere besluiten

- Vaststellen ontwikkelvisie Europawegzone (2019/676967) in Raadsvergadering 21 november 2019 Vaststellen startnotitie Europaweg Stadsstraat (2022/1380336) in Raadsvergadering 17 november 2022 Kenmerk: 2023/294787

1/10

Besluit College d.d. 18 april 2023

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het Programma van Eisen (inclusief ontwerpvisie met PvE-schets) voor de herinrichting van de Europaweg Stadsstraat vast te stellen. de secretaris,

Besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1 . Het Programma van Eisen (inclusief ontwerpvisie met PvE-schets) voor de herinrichting van de Europaweg Stadsstraat vast te stellen. de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2023/294787

2/10

1. Inleiding Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn. Om deze ambitie te bereiken, terwijl de stad groeit, is het nodig om voorrang te geven aan schone manieren van vervoer, die zo min mogelijk ruimte innemen. Haarlem werkt daarom aan een mobiliteitstransitie, waarbij de verplaatsingen in de stad zoveel mogelijk te voet en per fiets gaan, en de verplaatsingen van en naar de stad per openbaar vervoer. De mobiliteitstransitie vraagt aanpassingen in de stad. Hetzelfde geldt voor het klimaatbestendig maken van de stad. Hiervoor is het nodig om meer ruimte voor groen en voor water te maken, en de hoeveelheid verharding waar mogelijk te verminderen. Waar auto’s nu nog een belangrijke plek in nemen op de Europaweg, verandert het over een aantal jaar in een levendige stedelijke ruimte met meer interactie, activiteit, verblijf en ontmoeting . De Europaweg wordt de centrale verbinding met de binnenstad voor een fors toenemend aantal nieuwe gebruikers: fietsers, OV-reizigers en bewoners. Met aan de oostzijde (en plaatselijk aan de westzijde) voorkanten van gebouwen (‘adressen’) aan de straat met op de begane grond voorzieningen en woningen voor meer levendigheid en bedrijvigheid. Trottoirs met veel groen, tweerichtings fietspaden aan weerzijden met veel bomen bieden fietsers en voetgangers straks een aantrekkelijke prettige route naar het centrum van Haarlem.

Een aantrekkelijk gebied voor voetgangers en fietsers zorgt voor een mobiliteitstransitie met (veel) minder ruimte voor autoverkeer. Als stadsstraat heeft de Europaweg minder rijstroken nodig terwijl de weg verkeerskundig goed blijft functioneren voor een toenemend aantal gebruikers. De smallere rijweg en goede oversteekbaarheid voor wandelaars en fietsers zorgen dat de Europaweg geen barrière meer is maar een verbindend element. Het HOV-systeem en stedelijk openbaar vervoer wordt optimaal gebruiksvriendelijk gemaakt, bushaltes zijn goed te bereiken. Het nieuwe profiel zorgt voor minder ruimte voor verkeer én meer ruimte voor bomen, waterberging en ecologie. Bij de verdere uitwerking van het ontwerp worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. Handhaving van de bestaande HOV-busbaan. 2. Het behoud van het maximaal aantal van de huidige bomen en het toevoegen van zoveel mogelijk nieuwe bomen. 3. Het in omvang reduceren en zoveel mogelijk bundelen van verharding omwille van de mobiliteitstransitie. 4. Een profiel met ruimte bereikbaar en beleefbaar groen, waterberging én toekomstige ruimte voor meer programma en een levendiger stadsstraat. 5. Een inrichting met rotondes. 6. Een inrichting die de oversteekbaarheid en bereikbaarheid van de voorzieningen optimaliseert. 7. Een inrichting met een snelheidsregime voor gemotoriseerd verkeer van 50 km/u. 2.

Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Het Programma van Eisen (inclusief ontwerpvisie met PvE-schets) voor de herinrichting van de Europaweg Stadsstraat vast te stellen. 3. Beoogd resultaat Het uiteindelijke doel is om de Europaweg (tussen Aziëweg en Schipholweg) om te vormen tot een levendige en klimaatadaptieve stadsstraat met een inrichting voor bewoners en gebruikers die tot stand is gekomen volgens de uitgangspunten van de SOR. Kenmerk: 2023/294787

3/10

4. Argumenten 1. De Europaweg wordt getransformeerd tot stadsstraat met een maximum snelheid van 50 km/u De Europaweg wordt een stadsstraat die Schalkwijk beter moet verbinden met het centrum van Haarlem. In dat kader krijgen de fietsers en voetgangers een belangrijke plek bij de herinrichting van de weg. De weg transformeert naar een aantrekkelijk gebied om doorheen te fietsen, te wandelen en te verblijven. De positie van de auto wordt minder dominant maar zal hier niet uit het straatbeeld verdwijnen. De Europaweg is en blijft een belangrijke route voor openbaar vervoer, de bus op de busbaan heeft prioriteit op het overige verkeer. In het vastgestelde Mobiliteitsbeleid is opgenomen dat een maximumsnelheid van 30 km/uur de norm is, met uitzondering van een aantal gebiedsontsluitingswegen waar 50 km/uur de norm is. De Europaweg is in het beleid opgenomen als één van deze uitzonderingen. De gemeenteraad heeft bij het vaststellen van de startnotitie voor de Europaweg stadsstraat echter in meerderheid de wens geuit dat, indien mogelijk, voor de Europaweg stadsstraat een maximumsnelheid van 30 km/u zou moeten gelden.

Tijdens de behandeling van het “Plan van aanpak Haarlem 30 km/uur (2022/902314)” in de commissie Beheer van 6 oktober 2022 is de toezegging gedaan om ook alle 50-wegen in dit plan van aanpak nogmaals te beschouwen bij de afweging welke wegen gecategoriseerd gaan worden als GOW30. In de bijlage behorende bij de ”Uitvoeringsagenda verkeersveiligheid (2022/651763)” die is besproken in de commissie Beheer van 16 juni 2022 is een afwegingsschema opgenomen voor 30 km/uur. Dit afwegingsschema is toegepast op de Europaweg stadsstraat:

Kenmerk: 2023/294787

4/10

Het comfort en de veiligheid van fietsers en voetgangers is leidend in het ontwerp voor de Europaweg. Gezien het aantal motorvoertuigen dat ook in toekomst over de Europaweg zal blijven rijden is een inrichting als 30 km/u inrichting waarbij fietsers op de rijbaan rijden niet wenselijk. De weg is te druk om comfortabel en veilig op de rijbaan te kunnen fietsen. Er is daarom gekozen voor een ontwerp met vrij liggende fietspaden. Met het ontwerp voor de Europaweg wordt door het introduceren van fietspaden aan beide zijde van de weg, van rotondes en extra oversteekplaatsen tussen de rotondes de oversteekbaarheid en veiligheid voor fietsers en voetgangers verbeterd. De combinatie van de breedte van de Europaweg, de vrij liggende fietspaden en de ligging van de rijbanen naast de busbaan maakt het echter bijzonder lastig om de weg zo in te richten dat er daadwerkelijk 30 km/u gereden zal worden. Het invoeren van rotondes en extra oversteekpunten in het ontwerp zal er echter wel voor zorgen dat de gemiddelde snelheid ten opzichte van de huidige situatie duidelijk naar beneden zal gaan.

In onderstaande tabel zijn een aantal belangrijke voor- en nadelen aangegeven voor een weginrichting met een maximumsnelheid van 30 en 50 km/u: Wegrichting met maximumsnelheid van 30 km/u Voordelen Nadelen Hoger kwaliteitsniveau Niet conform (minder geluid, minder mobiliteitsbeleid en trillingen, minder “Plan van Aanpak 30 stikstof). km/u”. De hiërarchie van het wegennet wordt weggehaald met sluipverkeer door parallelle straten tot gevolg.

Wegrichting met maximumsnelheid van 50 km/u Voordelen Nadelen Conform Lager kwaliteitsniveau mobiliteitsbeleid en (meer geluid, meer “Plan van Aanpak 30 trillingen, meer stikstof). km/u”. De hiërarchie van het wegennet blijft gehandhaafd.

Op basis van deze voor- en nadelen wordt voor de Europaweg stadsstraat een maximumsnelheid van 50 km/uur ingesteld. Dit is in lijn met het staande beleid en past het beste bij de verkeersintensiteit en het gebruik van de weg. Op termijn kan de afweging tussen 30 km/u of 50 km/u opnieuw worden gemaakt. In de huidige situatie is een geloofwaardig wegontwerp voor 30 km/u niet mogelijk. Vanaf 2024 is echter op basis van Europese regelgeving de Intelligent Speed Assistant (ISA) verplicht in nieuwe voertuigen. Wanneer een kritische hoeveelheid voertuigen voorzien is van deze adaptieve snelheidsbegrenzer, dan wordt het eenvoudiger om de stroomsnelheid van het verkeer te beïnvloeden. Dit kan er toe leiden dat er een moment komt waarop de afweging 30 of 50 voor de Europaweg opnieuw gemaakt kan worden.

Kenmerk: 2023/294787

5/10

2. Groenparagraaf In het Schetsontwerp behorende bij de startnotitie zouden, voornamelijk ten gevolge van de bundeling van de huidige busbaan en de rijbanen voor gemotoriseerd verkeer, een groot aantal bomen moeten wijken. Bij het opstellen van het Programma van Eisen is echter ingezet op het behoud van zoveel mogelijk bomen binnen een integrale afweging waarbij behalve de toekomstverwachting ook de kwalitatieve toekomstverwachting (boven- en ondergrondse groeiruimte) wordt meegewogen. Van alle bomen binnen het plangebied (in totaal 259 stuks) is door Bomenwacht Nederland een Bomen Effect Analyse (BEA) uitgevoerd waarbij de boomkwaliteit, toekomstverwachting en verplantbaarheid is onderzocht (zie tekening in bijlage 3). De conclusie is dat: - 145 bomen een voldoende kwaliteit hebben. De kwaliteit is bij 74 bomen matig en bij 40 slecht. - Voor 200 bomen geldt een toekomstverwachting van ten minste 15 jaar. Voor 18 bomen is de toekomstverwachting 5 tot 15 jaar en voor 34 bomen 1 tot 5 jaar. 6 bomen hebben een toekomstverwachting van minder dan 1 jaar. - 63 bomen zijn verplantbaar, de overige 196 bomen krijgen een negatief verplantbaarheidsadvies. Daarnaast wordt door Bomenwacht Nederland geadviseerd om alle bomen met een toekomstverwachting van minder dan 5 jaar, in totaal 40 stuks, te verwijderen waarvan een aantal monumentaal zijn.

Binnen het nieuwe ontwerp worden, naast het behoud van zoveel mogelijk bomen, ook zoveel mogelijk nieuwe bomen geplant en wordt ingezet op een groene uitstraling waarbij er aandacht is voor ecologie. Op dit moment kan nog niet worden aangegeven hoeveel nieuwe bomen er geplant kunnen worden, dit volgt in de verdere uitwerking van het ontwerp. Hiermee wordt invulling gegeven aan de toezegging in de commissie Beheer van 4 november 2022 om bij het tot stand komen van de Europaweg stadstraat het maximale aantal bomen, voor zover dit mogelijk is, te behouden (BAZ 2022/1568978). 3. Duurzaamheidsparagraaf De PvE-schets bestaat uit een klimaatadaptieve verbetering door het tegengaan van hittestress; veel ontharding, vergroening, toevoeging van bomen en het tegengaan van wateroverlast en droogte, afkoppelen van verharding (hemelwater bergen op maaiveld), toevoeging van waterbuffers en het aanleggen van een blauwgroene verbinding. Het is aan te nemen dat hierdoor de gevoelstemperatuur zal dalen en de mogelijkheid tot infiltratie van water groter is. Verdroging en wateroverlast worden beperkt, zowel op schaal van de straat als op schaal van het stadsdeel. In de huidige situatie is ongeveer 41.700 m2 asfalt aanwezig: 33.000 m2 rijbaan en 8.700 m2 fietspad. Volgens de PvE-schets wordt dat in de nieuwe situatie ongeveer 34.700 m2 asfalt: 19.100 m2 rijbaan en 15.600 m2 fietspad.

In totaal komt er dus ongeveer 7.000 m2 asfalt te vervallen. 4. Aan weerszijden van de Europaweg worden fietspaden in twee richtingen aangelegd Om het gebruik van de fiets te stimuleren wordt aan beide zijden van de Europaweg stadsstraat een tweerichtingen fietspad aangelegd. Dit zorgt voor snelle en comfortabele fietsverbindingen, geheel in lijn met de mobiliteitstransitie met op de kop van de Europaweg het nieuwe OV-knooppunt.

Kenmerk: 2023/294787

6/10

5. Financieel Op basis van het gebiedsplan ‘Bereikbare Steden’ heeft Haarlem in samenwerking met de MRA en de provincie Noord-Holland met succes aanspraak gemaakt op een rijkssubsidie ten behoeve van het Knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid en de herinrichting van de Europaweg. Mede dankzij de toegekende subsidie van € 13,7 miljoen aan de Europaweg, is het project nu volledig gedekt. Voor de realisatie van de PvE-schets is een SSK-kostenraming opgesteld. De kostenraming komt uit op circa € 22,1 miljoen, dit past binnen het beschikbare budget. De bedragen zijn als volgt opgebouwd: Kostenraming Initiatieffase Reeds gemaakte kosten Vervolgfases Bouwkosten (incl. 10% onvoorzien) Engineeringskosten Kabels en leidingen Omrijdkosten Connexxion tijdens uitvoering Risicoreservering Stijgende grondstofprijzen Overige kosten (leges, verzekeringen etc.) 11% indexering

€ € € € € € € €

Totaal

€

350.000

€

21.750.000

€

22.100.000

14.550.000 1.970.000 1.230.000 500.000 400.000 500.000 500.000 2.100.000

Beschikbare budget SOR.22 Herstructurering Stadsstraat Europaweg € 4.989.322 WBI subsidie € 1.000.000 AO Spaarne Gasthuis (geselecteerde items) € 878.266 Rioleringsfonds PM € Fonds Bovenwijkse infrastructuur voorzieningen* 1.532.412 Rijksbijdrage “Bereikbare Steden” € 13.700.000 1 Totaal € 22.100.000 . * De reserve Bovenwijks stond per ultimo 2022 nog op € 0. In de loop van de tijd wordt dit fonds 5 verder gevuld met bijdragen vanuit projecten. Aangezien deze middelen voor een belangrijk deel nog moeten worden ontvangen, schuilt hierin een inherent 3 risico. 2 6. Er zijn KES-gesprekken gehouden met interne en externe stakeholders . 4 Langs de Europaweg zijn diverse (bouw)ontwikkelingen waarbij overeenkomsten zijn gesloten met 1 projectontwikkelaars. In overeenkomsten vastgelegde afspraken zijn verwerkt in de KlantEis-Specificatie 2

(KES) en het Programma van Eisen. Met de diverse projectontwikkelaars zijn eveneens KES-gesprekken gehouden. Tevens zijn KES-gesprekken gevoerd met Platform Groen, de adviseur van de verkeerspolitie, de Verkeerscommissie Schalkwijk (hierin zijn de vier Wijkraden en de Fietsersbond vertegenwoordigd), Pré Wonen, Connexxion, Spaarne Gasthuis en interne stakeholders.

Kenmerk: 2023/294787

7/10

7.

Er zijn ervaringen uitgewisseld met de gemeente Aalsmeer waarbij vergelijkbare rotondes zijn aangelegd De Burgemeester Kasteleinweg en de rotondes op die weg maken deel uit van een nieuwe verbinding tussen Haarlemmermeer en Uithoorn, die eind 2021 werd afgerond. Het tracé heeft een eigen busbaan, en vier van de vijf rotondes op de Burgemeester Kasteleinweg zijn daar op ingericht. Op die rotondes mogen bussen rechtdoor, en hebben voorrang op fietsers. De gemeente Aalsmeer heeft in het voorjaar van 2022 een evaluatie uitgevoerd naar de werking van de nieuwe rotondes die samen met de vervoerregio zijn gerealiseerd. Dit evaluatierapport is door het procesteam van de gemeente Haarlem opgevraagd en daaruit zijn de volgende belangrijkste aandachtspunten naar voren gekomen: 1. Voorrangssituatie fietsverkeer op rotonde: op het moment dat er een bus aan komt en voorrang verleend moet worden, ontstaat met fietsverkeer onveilige situaties. Zij zien het te laat, hebben nog wel voorrang op de auto’s. Gezien fietsers normaliter voorrang hebben binnen de bebouwde kom op rotondes en er met het onderbreken van de bus een nieuwe situatie ontstaat, ontstaat er ook onduidelijkheid. 2. Busbaan wijkt in kleur nauwelijks tot niet af van de rijbaan: hierdoor neemt het gemotoriseerd verkeer nog wel eens de busbaan. 3.

Hoge snelheid gemotoriseerd verkeer op rotonde: de bussen komen met relatief hoge snelheid op de rotondes afrijden. 4. Gemotoriseerd verkeer verleent in een aantal gevallen geen of laat voorrang aan fietsverkeer: met name voor de twee richtingen fietspaden ontstaan onduidelijke situaties voor gemotoriseerd verkeer. 5. Daarnaast is er in het geval van de gemeente Aalsmeer een “knip” in de weg, waar alleen de bus kan rijden en het gemotoriseerd verkeer niet. Hierdoor pakt regelmatig gemotoriseerd verkeer bij deze aftakking toch nog de busbaan. In de Haarlemse situatie zijn de twee laatste aandachtspunten niet van toepassing: bij de aan te leggen rotondes op de Europaweg stadsstraat wordt geen tweerichtingsfietspad aangelegd van west naar oost en v.v. die de busbaan kruist (punt 4). Ook wordt er geen “knip” aangelegd waar alleen de bus kan rijden (punt 5). Met name aandachtspunt 1 (fietsveiligheid) is een belangrijk onderdeel bij de verdere uitwerking van het ontwerp. Daarbij moet worden onderzocht hoe de twee verschillende snelheden (fiets/bus) zich tot elkaar verhouden bij een rotonde, wat het effect is op veiligheid en wat het effect is op de doorstroomtijden van het busverkeer als er maatregelen worden genomen om de aanrijdsnelheid te verlagen (aandachtspunt 3).

De huidige HOV-busbaan op de Europaweg is reeds in ander materiaal aangelegd en daardoor lichter van kleur dan ‘gewoon’ asfalt. In overleg met de vervoersmaatschappij wordt onderzocht of de kleur van de HOV-busbaan (deels) in een nog afwijkende kleur kan worden aangelegd (punt 2). Deze aandachtspunten zijn opgenomen in het Programma van Eisen.

Kenmerk: 2023/294787

8/10

8. Het besluit past in het ingezet beleid In het Uitvoeringsprogramma SOR 2020-2025, maatregel 23, is het volgende opgenomen: De Europaweg is een belangrijke en drukke toegangsweg voor Schalkwijk en vanuit Schalkwijk naar het centrum. Om aan de doelstellingen van de SOR te voldoen moet de Europaweg worden geherstructureerd en getransformeerd naar een stadsstraat. De maatregel is gerelateerd aan het realiseren van een OV-knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid (maatregel 20) en aan de gebiedsontwikkelingen waarin langs de Europaweg veel woningen worden toegevoegd. In de Structuurvisie (2017) is deze maatregel onderdeel van het sleutelproject Europaweg. 9. Het Programma van Eisen sluit aan op de Visie dwars door Schalkwijk In het Programma van Eisen is aan de Zuidzijde van de Kennedylaan een fietspad in twee richtingen opgenomen. Dit sluit aan op de Visie dwars door Schalkwijk. Om de objecten aan de Noordzijde van de Kennedylaan veilig te ontsluiten voor fietsers wordt aldaar een fietspad in één richting aangelegd. 10. Er wordt een linksaffer met Kiss & Ride aangelegd bij het Spaarne Gasthuis Tijdens de vergadering van de commissie Beheer op 10 december 2019 is toegezegd dat er een zogenaamde linksaffer met Kiss & Ride wordt aangelegd bij het Spaarne Gasthuis. (BAZ 2019/1015834). Deze linksaffer is opgenomen in het Programma van Eisen.

Deze linksaffer is opgenomen in het Programma van Eisen en daarmee wordt invulling gegeven aan de toezegging.

Kenmerk: 2023/294787

9/10

6. Uitvoering Het project doorloopt de fases van het Haarlems Civiel Planproces (HCPP). Met het vaststellen van het Programma van Eisen (PvE) wordt de definitiefase afgerond en kan worden gestart met de ontwerpfase. De planning is globaal als volgt:

Fase

Product

Bevoegdheid

Initiatieffase

• Startnotitie • Schetsontwerp • PIP • NOK Ingenieursbureau • KES, PvE en PvE-schets • Voorlopig Ontwerp (VO) • Definitief Ontwerp (DO) • Aanvragen vergunningen • Opstellen uitvoeringscontract • NOK Aannemer • Uitvoeringsontwerp (UO) • Faseringsplan • Start uitvoering

• Raad

Definitiefase Ontwerpfase Voorbereidingsfase

Realisatiefase

• Raad • Raad • Raad

Planning gereed gereed

gereed Q2 2023 Q3 2023 Q4 2023 Q1 2024

Q1 2025

7. Bijlagen 1. Programma van Eisen (PvE) Europaweg Stadsstraat, Antea Group d.d. 16-03-2023. 2. Ontwerpvisie inclusief PvE-schets Europaweg Stadsstraat, Felixx, d.d. 13-04-2023. 3. Overzichtstekening Europaweg Stadsstraat met toekomstverwachting en kwaliteit huidige bomen, Bomenwacht Nederland d.d. 20-02-2023.

Kenmerk: 2023/294787

10/10