20230207399 5 Bijlage 11 Gebiedsopgaves 2023-2026
Tekst van het document
4 1 3 2
Deze opgave is in samenwerking tussen gemeente, corporaties, welzijnsorganisaties, ondernemers en actieve bewoners opgesteld. Tijdens de gebiedssessie hebben partners gezegd dat de plannen nog te abstract zijn; er moet concreter naar wijken en opgaven gekeken worden. Dat pakken we gezamenlijk op in vervolggesprekken over het jaarplan. De gebiedsopgave blijft daarbij uitgangspunt, maar het is ook een dynamisch document. De meeste buurten in Oost liggen er goed bij, het merendeel van de bewoners woont prettig. Er is wel een bovengemiddeld grote groep bewoners die het niet makkelijk heeft. Bovendien vraagt de versteende omgeving om verbetering.
Gebiedsbeschrijving Oost telt meer dan 20.000 inwoners verdeeld over 3 wijken: 1 Amsterdamsewijk PERSON-SIMPLE < 8.000, 2 Slachthuiswijk PERSON-SIMPLE < 5.500 en 3 Parkwijk/Zuiderpolder PERSON-SIMPLE < 7.000. De 4 Sportliedenbuurt PERSON-SIMPLE < 1.600 hoort officieel bij het gebied Waarderpolder, maar maakt wel deel uit van deze gebiedsopgave. De wijken in Oost verschillen onderling aanzienlijk. De Sportliedenbuurt kent een hoge gemiddelde WOZ-waarde en er wonen veel vermogende huishoudens. Deze buurt heeft met de vernieuwing van het Scheepmakerskwartier en de nieuwbouw boven de Oudeweg aan aantrekkingskracht gewonnen. Bewoners ondernemen veel initiatieven om ontmoetingen in de openbare ruimte te stimuleren. Parkwijk en Slachthuiswijk scoren op sociaal-economisch vlak juist niet goed.
De gebiedsopgave Oost | Samen maken we Oost
36
In Slachthuiswijk is twee derde van de woningen van woningcorporaties, in Parkwijk bijna de helft, in de Amsterdamsewijk iets minder dan de helft en in de Sportheldenbuurt maakt het corporatiebezit minder dan een kwart uit van alle woningen. Het gemiddelde in Haarlem ligt onder de dertig procent. Parkwijk en Slachthuiswijk kenmerken zich door een grote betrokkenheid van bewoners bij hun buurt. In de Amsterdamsewijk zijn veel bewoners binnen hun wijk als vrijwilliger actief. Oost ligt gunstig wat betreft uitvalswegen en openbaar vervoer; de komst van het openbaar-vervoersknooppunt op de Schipholweg zal daar nog meer aan bijdragen. Parkwijk kent veel openbaar groen: water en recreatieplekken zoals de Veerplas en Spaarnwoude liggen nabij. We merken dat bewoners niet gemakkelijk ‘over de grens’ stappen: voorzieningen in de ene wijk trekken moeilijk bewoners uit de andere wijk. Organisaties zoals jongerenwerk of welzijnsinstanties geven aan dat doelgroepen per wijk verschillen, maar dat zij die bewoners lang niet altijd kunnen bereiken als hun organisatie niet aanwezig is in die wijk. Omdat de wijken onderling sterk verschillen, zijn gemiddelden van Oost vaak niet representatief voor de specifieke wijken.
Maatschappelijke voorzieningen en druk op de openbare ruimte In Oost is de laatste jaren een aantal grote ontwikkelprojecten afgerond en er is nog een flink aantal locaties in ontwikkeling. Slachthuiswijk groeit tussen 2020 en 2025 van 5.000 naar 7.500 inwoners, maar ook in andere wijken is de impact van bouwprojecten groot. Het gebied kent het hoogste percentage nieuwbouw sinds het jaar 2000 van heel Haarlem. Oost scoort goed op het percentage woningen met een positief energielabel en er zijn relatief veel betaalbare woningen. Het Prinses Beatrixplein, De Koepel en de Staalstraat is een aantal van de bouwprojecten dat binnenkort start of afgerond wordt. Deze projecten brengen belangrijke vernieuwing van iconische gebouwen, openbare ruimte en woningen met zich mee, maar ook druk op de omliggende buurten. Bewoners van Parkwijk, Slachthuiswijk en de Amsterdamsewijk beoordelen het aantal voorzieningen als slecht. Plekken voor (met name maatschappelijke) organisaties zijn moeilijk te vinden of voor deze organisaties niet te betalen. In de Amsterdamsewijk en in mindere mate in Slachthuiswijk blijven ook voorzieningen voor jongeren achter het stedelijk gemiddelde. Grote delen van Oost kleuren donkerrood op de Nationale Hittestresskaart. Dat betekent dat de temperaturen op warme dagen in de versteende buurten hoog op kunnen lopen, zoals in de versteende Amsterdamsewijk.
In de Zuiderpolder bestaat een verhoogde kans op wateroverlast. Bewoners in Oost willen graag meer groen en ontmoetingsplekken in de wijken. Met name in de Amsterdamsewijk en Sportheldenbuurt zijn de afgelopen jaren verschillende bewonersinitiatieven gestart om dit mogelijk te maken.
Opgroeien in Oost Veel kinderen kunnen fijn opgroeien in Oost. Er zijn voldoende scholen, verschillende sportvelden en er is het Reinaldapark. Tegelijkertijd zijn er bovengemiddeld veel leerlingen die extra aandacht nodig hebben, zoals in de Amsterdamsewijk, Parkwijk en Slachthuiswijk. In Slachthuiswijk staan ook veel kinderen en jongeren in contact met jeugdzorg. Een op de vijf (niet-schoolgaande) jongeren is bovendien werkloos, dat is bovengemiddeld voor Haarlem.
De gebiedsopgave Oost | Samen maken we Oost
37
Binnen het gebied is een aantal belangrijke externe partners dat kinderen en jongeren begeleidt en activiteiten organiseert. Deze partners bereiken niet alle groepen jongeren; er is een gebrek aan locaties in de buurt om zich te vestigen of (overdekte) activiteiten uit te voeren. Sommige groepen jongeren zorgen voor (geluids)overlast en vandalisme. Overigens zijn jongeren over heel Oost gezien redelijk positief over voorzieningen zoals sportveldjes en buurthuizen.
Een divers gebied Oost kent een grote diversiteit aan bevolkingsgroepen. Op veel vlakken gaan de wijken cijfermatig vooruit: hogere WOZ-waardes, hoger gemiddeld opleidingsniveau en bewoners beoordelen het gebied steeds positiever. Deze ontwikkelingen zijn voor een deel te verklaren door veranderingen in de samenstelling van de wijken. Er zijn veel mensen komen wonen uit een ander deel van Haarlem of omliggende gemeentes. Ze zijn vaak kapitaalkrachtiger dan de bewoners die daar al veel langer wonen. Deze diversiteit verrijkt het gebied, maar brengt ook spanningen met zich mee. ‘Oude’ en ‘nieuwe’ bewoners botsen nogal eens met elkaar. Er zijn verschillende omgangsnormen en dat uit zich in onbegrip naar elkaar. Ondertussen is de ruimte schaars. Er is vraag naar meer groen, meer plekken om te sporten, meer ontmoetingsplekken en meer parkeerplekken. Het realiseren van de ene wens betekent ook dat iets anders misschien niet kan.
Samen maken we Oost De gebiedsopgave Oost kunnen we niet uitvoeren zonder de inbreng en inzet van de mensen die in het gebied wonen, werken en recreëren. De betrokkenheid versterken, is een onderwerp dat alle beleidsvelden raakt. We willen meer bewoners betrekken en daarbij gebruikmaken van de diversiteit die het gebied te bieden heeft. Daarom zijn we actief zichtbaar in de buurt en bereiken we bewoners ook via digitale media. In sommige wijken van Oost is het vertrouwen in de overheid laag. We nodigen de komende jaren bewoners van en ondernemers in Oost uit om mee te denken over verbeteringen in hun directe omgeving.
De gebiedsopgave Oost | Samen maken we Oost
38
Prioriteit 1
Meer maatregelen voor betere gezondheid In Oost hebben bewoners meer gezondheids- en financiële problemen dan gemiddeld in Haarlem, terwijl veel bewoners niet snel met een hulpvraag bij instanties aankloppen. En er zijn veel mensen die bovendien werkloos of arbeidsongeschikt zijn. Fysieke, mentale en financiële hulpvragen vallen in veel gevallen samen en vragen om een integrale benadering. Oost heeft niet genoeg huisartsen om alle inwoners de juiste zorg te kunnen geven.
Doelstelling 1.1 | Sociale basisinfrastructuur verbeteren Bewoners hebben voldoende en laagdrempelig toegang tot zorg- en sportvoorzieningen nodig. Er zijn meer huisartsen nodig in het gebied; hier moeten we ook rekening mee houden bij (nieuw)bouwprojecten. Als we meer voorzieningen creëren, moeten we nadrukkelijk kijken naar wat de bewoners in de specifieke wijken nodig hebben. Doelstelling 1.2 | Gezondheids- en geldproblematiek van bewoners integraal benaderen Gezondheids- en geldproblemen hangen vaak samen. Daarom is het belangrijk dat wij en onze partners samen inspelen op hulpvragen en de behandeling van gezondheids- en geldproblematiek aan elkaar koppelen. Doelstelling 1.3 | Een groene leefomgeving die uitnodigt tot bewegen Waar kansen liggen in de openbare ruimte, richten we deze zo in dat de ruimte uitnodigt om te sporten, te spelen en te bewegen. We benutten kansen om groene routes te creëren naar trefpunten in de wijk.
De gebiedsopgave Oost | Samen maken we Oost
39
Prioriteit 2
De voorzieningen in de wijk sluiten aan bij de behoeften van bestaande en nieuwe inwoners De afgelopen jaren zijn er veel nieuwe woningen gerealiseerd en is het aantal inwoners van Oost fors gestegen. De komende jaren wordt er nog veel bij gebouwd, met name in Slachthuiswijk, de Sportliedenbuurt en Parkwijk. De druk op de openbare ruimte in Oost is al hoog en met meer inwoners per vierkante meter zal die druk alleen maar toenemen. Bij het inrichten van de openbare ruimte en toevoegen van voorzieningen houden we rekening met alle bewoners en gebruikers.
Doelstelling 2.1 | Vernieuwing van Prinses Beatrixplein met ruimte voor maatschappelijke functies Bij de vernieuwing van het Prinses Beatrixplein reserveren we ruimte voor maatschappelijke functies, zoals een Huis van de Wijk. We betrekken bewoners en externe partners actief bij de invulling van de ruimte. Doelstelling 2.2 | Bewoners stimuleren meer invloed uit te oefenen op hun leefomgeving We versterken de lokale democratie door bewoners te wijzen op initiatiefbudgetten en ze te betrekken bij de inrichting van hun directe leefomgeving. We betrekken bewoners bij ontwikkelingen in hun buurt. Doelstelling 2.3 | Ruimte maken voor ontmoetingen in de openbare ruimte De bereikbaarheid van het Reinaldapark wordt verbeterd. Waar mogelijk in de openbare ruimte in Oost creëren we groene ontmoetingsplekken, die prettig zijn om er te verblijven.
De gebiedsopgave Oost | Samen maken we Oost
40
Prioriteit 3
Meer inzet op talentontwikkeling bij kinderen en jongeren in Oost Een aanzienlijk deel van de jeugd in Oost groeit op in een huishouden met een minimuminkomen. Om deze kinderen en jongeren gelijke kansen te geven ten opzichte van hun leeftijdgenoten zetten we in op het versterken van het vangnet en de ontwikkelmogelijkheden voor deze groep. Voor alle jeugd in Oost zorgen we dat er mogelijkheden zijn om te sporten, werkervaring op te doen en elkaar te ontmoeten.
Doelstelling 3.1 | Het sociale netwerk van de jeugd versterken Door jeugd- en maatschappelijke voorzieningen samen te brengen op één plek versterken we de samenwerking onderling en creëren we een gevarieerd en laagdrempelig aanbod voor de jeugd en hun omgeving, niet alleen als er een hulpvraag speelt. De herontwikkeling van de Hamelinkschool is een kans om zo’n plek te realiseren. Maar ook organisaties die juist baat hebben bij een eigen plek faciliteren we en vinden aansluiting in ons netwerk. Doelstelling 3.2 | Kinderen en jongeren kunnen op een positieve manier hun energie kwijt Voor kinderen en jongeren worden activiteiten georganiseerd die een gezonde levensstijl en beweging stimuleren. Daarvoor geven we organiserende partijen toegang tot de benodigde voorzieningen en (buiten)locaties. Denk aan het faciliteren van de Obstacle Run aan de Nieuweweg en het delen van een gymzaal met een school. Doelstelling 3.3 | Meer werkervaringsplekken voor jongeren uit Oost Voor het toekomstperspectief van jongeren is het belangrijk dat ze werkervaring kunnen opdoen. We creëren in de omgeving, zowel in de wijken van Oost als in de Waarderpolder, meer werkervaringsplekken. Ondernemers, bedrijven en onderwijsinstellingen spelen hierbij een belangrijke rol.
De gebiedsopgave Oost | Samen maken we Oost
41
Prioriteit 4
Leefbare en veilige buurten Bewoners in Oost ervaren bovengemiddeld veel criminaliteit, met name in Parkwijk en Slachthuiswijk. Er wordt bovendien veel overlast ervaren van jongeren die in de openbare ruimte verblijven. Die hebben op hun beurt te weinig plekken waar ze samen kunnen komen zonder dat er snel overlast wordt ervaren. Wat leefbaarheid en veiligheid betreft, wordt in Oost de aanpak van de gemeente onder het gemiddelde beoordeeld; met name in Slachthuiswijk zijn weinig bewoners positief. De komst van Domus Plus in Parkwijk houdt een deel van de bewoners bezig: er bestaan zorgen over de invloed die deze voorziening op de omgeving kan hebben.
Doelstelling 4.1 | Jongeren kunnen samenkomen zonder overlast voor omwonenden Jongeren hebben weinig ruimte om samen te komen. Door plekken te creëren waar zij gebruik van kunnen maken, willen we de overlast voor buurtgenoten verminderen. Doelstelling 4.2 | De juiste zorg voor kwetsbare groepen in sociale huurwoningen In samenwerking met de woningcorporaties willen we toekomstige kwetsbare bewoners evenwichtiger verdelen over Oost. Ook willen we dat er meer specialistische zorg voor deze bewoners in de buurt komt. Doelstelling 4.3 | De komst van Domus Plus in goede banen leiden We werken samen met een veiligheidsgroep, bestaande uit partners en bewoners, aan een veilige en leefbare omgeving bij de vestiging van Domus Plus in Oost. Zo willen we dat de toekomstige bewoners van Domus Plus terechtkomen in een omgeving die aansluit bij hun behoeften. De buurt wordt geïnformeerd over de voortgang. Mocht er overlast ontstaan dan zullen er maatregelen getroffen worden, zoals het inzetten van extra handhavers.
De gebiedsopgave Oost | Samen maken we Oost
42
Prioriteit 5
Klimaatveiligheid in de buurt verbeteren Oost kent een aantal versteende wijken waar het risico op wateroverlast en hittestress de komende jaren toeneemt. In de Zuiderpolder komt het grondwater op, wat overlast met zich meebrengt. De komende jaren wordt groot onderhoud uitgevoerd, waarbij ook de klimaatveiligheid en toekomstbestendigheid van de wijk wordt meegenomen.
Doelstelling 5.1 | Meer ruimte voor groen en wateropslag in de buurt realiseren In wijken waar het risico op wateroverlast groot is, treffen we maatregelen. Meer vergroening in versteende wijken helpt tegen hittestress en wateroverlast. Omdat een groot deel van de oppervlakte in het gebied in particulier bezit is, ondersteunen we bewoners en externe partners bij het vergroenen van hun grond en woonomgeving.
De gebiedsopgave Oost | Samen maken we Oost
43
Gebiedsopgave Noord 2023-2026 Samen maken we Noord
7 februari 2023 | Gebiedsteam Noord
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
44
Inhoud Gebiedsopgave Noord 2023 – 2026........................................................................ 45 Gebiedsbeschrijving ................................................................................................... 45 Prioriteit 1
Ruimte voor groen, duurzaamheid en spelen............................... 47
Prioriteit 2
ewoners doen naar vermogen actief mee B in de samenleving................................................................................ 49
Prioriteit 3
Iedereen voelt zich thuis in de wijk............................................ 51
Prioriteit 4 Mobiliteit in balans.......................................................................... 52 Prioriteit 5
Evenwicht in groei en leefkwaliteit van het gebied............ 54
Gebiedsopgave Noord 2023-2026
6 7 8 4 5 2 3 1
Stadsdeel Noord is over het algemeen een stabiel welvarend gebied, mensen wonen er graag. De huizenprijzen zijn er hoog en de neiging tot verhuizen is relatief laag. Inwoners zijn over het algemeen tevreden over hun buurt, al geldt dit in Delftwijk en Transvaalwijk minder. In Delftwijk is de sociaaleconomische positie van de bewoners gemiddeld ongunstiger dan het stedelijk gemiddelde: relatief veel mensen zitten er in de bijstand en er zijn veel arbeidsongeschikten. Delftwijkers hebben vaak een lager opleidingsniveau.
Gebiedsbeschrijving Bevolking Met 56.656 inwoners (inclusief Spaarndam West) is Noord het grootste stadsdeel van Haarlem. Noord bestaat uit 7 wijken en Spaarndam West: 1 Transvaalwijk PERSON-SIMPLE 8.892, 2 Indische wijk PERSON-SIMPLE 9.256, 3 Ter Kleefkwartier PERSON-SIMPLE 13.293, 4 Te Zaanenkwartier PERSON-SIMPLE 9.106, 5 Vogelenwijk PERSON-SIMPLE 5.076, 6 Delftwijk PERSON-SIMPLE 4.997, 7 Vondelkwartier PERSON-SIMPLE 5.619 en 8 Spaarndam West PERSON-SIMPLE 632. In Noord wonen relatief veel jonge kinderen: 16,7 % van de inwoners is tussen de 0 en 12 jaar oud, dat is meer dan in andere stadsdelen.
Sociale aspecten Sociaaleconomisch zijn er veel verschillen tussen de wijken. In het Vondelkwartier en de Indische wijk is ongeveer een op de tien huishoudens een eenoudergezin. Dit aandeel is relatief groot, zowel ten opzichte van de rest van Noord als van de hele stad. In Delftwijk is men veel minder betrokken bij de wijk dan elders in Noord. Inwoners zijn zelf ook minder tevreden over de omgangsfeer in buurt en vrij veel inwoners kennen elkaar nauwelijks.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
45
Leefbaarheid Noord heeft een aantal grotere groengebieden zoals het Schoterbos, de Hekslootpolder, het Mandelapark, het Zaanenpark en de Kleverlaanzone. De woonwijken zelf zijn vooral versteend en hebben te maken met hittestress. De beperkte openbare ruimte is het domein van de geparkeerde auto. De parkeerdruk is in de meeste wijken meer dan 85%, met uitschieters in de Indische wijk, Transvaalwijk en Vogelenwijk. Deze versteende wijken bieden weinig mogelijkheden voor spelen en recreatie in de openbare ruimte.
Ontwikkelen Met de twee ontwikkelzones in Noord dragen we bij aan de fysieke opgave van de stad. Langs de Spaarndamseweg en de Orionzone worden de komende jaren veel woningen bij gebouwd. De uitdaging daarbij is dat deze verdichting samen moet gaan met vergroenen, verduurzamen en nieuwe mobiliteitsconcepten, zoals deelauto’s.
Samen maken we Noord De gebiedsopgave maken we niet alleen met de stad en collega’s. Noord kenmerkt zich door kracht en enthousiasme bij de bewoners als het gaat om (groene) initiatieven. Dit willen we benutten en koesteren! Zo stimuleren we bewoners om initiatieven zoals Leefstraten te organiseren. Hierdoor ontstaan er meer sociale contacten in de buurt en ervaren bewoners de ruimte en mogelijkheden in een straat zonder auto’s.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
46
Prioriteit 1
Ruimte voor groen, duurzaamheid en spelen Noord is een zeer gevarieerd stadsdeel, met aan de ene kant voldoende groen en breed opgezette straten (Kleverparkbuurt) en aan de andere kant de Indische wijk en Transvaalwijk die erg versteend zijn. In deze versteende wijken ligt de prioriteit de aankomende jaren erop ze leefbaarder en beter bestand tegen hittestress te maken. Daarnaast verhoogt meer groen de betrokkenheid van bewoners: groenere of een natuurlijke speelomgeving draagt bij aan de bewustwording van kinderen dat meer groen de leefomgeving beter maakt. En een leefbare, groene omgeving vergroot de sociale cohesie in de wijken.
Doelstelling 1.1 | Particulier bezit en openbare ruimte vergroenen Samen met bewoners van de Indische wijk en Transvaalbuurt voeren we groeninitiatieven uit, waar mogelijk gecombineerd met onderhoud aan de openbare ruimte. Meer groen vermindert hittestress. De komende jaren willen we met de corporaties kijken of de ruimte rondom hun bezit meer kan bijdragen aan een leefbare omgeving waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Door schoolpleinen te vergroenen, vergroten we de speelruimte voor kinderen.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
47
Doelstelling 1.2 | Het Natuur Netwerk Haarlem (NNH) versterken Het NNH heeft een aantal aandachtspunten voor Noord. Waar mogelijk richten we de openbare ruimte ecologischer in. Zo gaan we kijken of we barrières kunnen opheffen om zo een vrije uitwisseling van diersoorten die in de stad thuishoren mogelijk te maken. Denk hierbij aan een verbinding tussen de Haarlemmer Kweektuin en begraafplaats Kleverlaan en een verbinding tussen de Bolwerken en het Mandelapark. Doelstelling 1.3 | Natuurinclusief bouwen en bestaande woningen verduurzamen Met name in de ontwikkelzones Orionweg en Spaarndamseweg en het Delftplein waar veel woningen gebouwd worden, schenken we aandacht aan duurzaam bouwen en voldoende ruimte voor groen. Haarlem Noord heeft veel woningen met een laag energielabel (E, F of zelfs G). Door woningen goed te isoleren, kunnen we het energiegebruik terugdringen, de energierekening betaalbaarder houden en dragen we bij aan de klimaatdoelen. Bovendien is woningisolatie een noodzakelijke voorbereiding op de overstap naar een aardgasvrij alternatief. We stimuleren daarom particuliere eigenaren extra tot het treffen van isolatiemaatregelen.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
48
Prioriteit 2
Bewoners doen naar vermogen actief mee in de samenleving Alle bewoners – ook de kwetsbaardere – moeten actief mee kunnen doen in de samenleving. Hiervoor bieden we ondersteuning. Denk daarbij aan maatschappelijke dienstverlening (met speciale aandacht voor de gezondheid), minimavoorzieningen, begeleiding naar werk, financiële ondersteuning als werken nog niet mogelijk is, brede ondersteuning bij (dreigende) schulden en het voorkomen ervan en sportstimulering. Deze ondersteuning draagt bij aan het versterken en stimuleren van zelf- en samenredzaamheid en aan meer kansen op rondkomen en mee kunnen doen aan de samenleving. Vooral in kwetsbare wijken als Delftwijk en Transvaalwijk willen we deze voorzieningen gerichter inzetten: dicht in de buurt, voor alle bewoners en laagdrempelig.
Doelstelling 2.1 | Bewonersinitiatieven voor zelfredzaamheid en sociale cohesie steunen Bewoners in Noord voelen zich veelal betrokken bij de buurt, maar in Delftwijk en Transvaalwijk is dit minder het geval. Een beproefd middel om de betrokkenheid te vergroten, is ruimte maken voor en ondersteunen van bewonersinitiatieven om elkaar te ontmoeten. Bijvoorbeeld door – met de corporaties – Huiskamers in de wijk te realiseren.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
49
Doelstelling 2.2 | Laagdrempelige voorzieningen maken voor informatie en hulp in Delftwijk Uit de gebiedsanalyse en ons netwerk in Noord blijkt dat een fysieke ruimte in Delftwijk ontbreekt voor een gericht en laagdrempelig steunpunt in deze kwetsbare wijk. Deze voorziening draagt bij aan preventie en ontmoeting en helpt onze partners hun diensten te bundelen. Doelstelling 2.3 | Jeugd ondersteunen Hoewel het in het algemeen goed gaat met jongeren in Noord, constateren we dat de jeugdoverlast in Noord relatief hoog is. We verwachten dat we de overlast onder meer kunnen terugdringen door de jeugd meer perspectief te bieden. Daarom willen de we professionals inschakelen om jongeren te ondersteunen bij zaken zoals talentontwikkeling, vrijetijdsbesteding, opleiding en – meer in het algemeen – de ontwikkeling van hun persoonlijke identiteiteit. Als we verder inzoomen, constateren we vooral ondersteuningsbehoefte in Transvaalwijk, Delftwijk en de Indische wijk. De professionele ondersteuning moet vooral preventief zijn, uitgaan van wat een jongere nodig heeft en samenwerken met informele netwerken en initiatieven. Denk hierbij aan de samenwerking met Van Hier, Per Mens, Sport support, bijvoorbeeld bij het organiseren van activiteiten.
Doelstelling 2.4 | Armoede terugdringen en gezondheid bevorderen Uit de evaluatie van het minimabeleid is gebleken dat in Delftwijk 23% en in het Vondelkwartier 12% van de kinderen opgroeit in armoede. Samen met partners willen we onze aandacht richten op die wijken om met elkaar deze gezinnen en kinderen te bereiken om ze laagdrempelig te ondersteunen en kansen te bieden. Inflatie en stijging van de energielasten zetten de bestaanszekerheid van inwoners met een laag inkomen onder druk. Om deze energiearmoede te bestrijden, ondersteunen we inwoners financieel. De kinderen die in armoede opgroeien, bieden we via Sport support meer beweging aan.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
50
Prioriteit 3
Iedereen voelt zich thuis in de wijk Je thuis voelen in de wijk betekent ook dat je je veilig voelt. Dat je elkaar durft aan te spreken, niet alleen voor een praatje, maar ook als zaken niet lekker lopen. En dat je desnoods een melding of aangifte durft te doen.
Doelstelling 3.1 | Vergroten van meldingsbereidheid en elkaar durven aan te spreken Dit speelt vooral in de Transvaalwijk en Delftwijk waar de bewonersbetrokkenheid gering is en het eigenaarschap over de openbare ruimte laag is. Doelstelling 3.2 | Grotere bewonersbetrokkenheid bij het schoonhouden van de openbare ruimte We stimuleren bewonersinitiatieven. Vooral op de locaties waar de leefbaarheid en betrokkenheid ondermaats scoren. Doelstelling 3.3 | Oog voor diversiteit Het thema Inclusief is erop gericht belemmeringen weg te nemen bij (kwetsbare) groepen in de samenleving om optimaal mee te draaien. Inclusiviteit betekent ook dat álle bewoners zich welkom en gelijkwaardig voelen in de wijk. Van welke afkomst je ook bent: iedereen moet aan activiteiten in de wijk kunnen deelnemen. Samen met de partners zetten we hier met name in Delftwijk en Transvaalwijk op in.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
51
Prioriteit 4
Mobiliteit in balans Bewoners van Noord ervaren de parkeerdruk over het algemeen als hoog. Dat geldt vooral in de Indische wijk en Transvaalwijk, omdat de straten er smal zijn en er aan beide kanten wordt geparkeerd. Voor Noord vormt de mobiliteitstransitie de basis voor meer groen in de wijk, wat een belangrijke bijdrage is aan een gezonde omgeving die uitnodigt tot bewegen.
Doelstelling 4.1 | Meer ruimte voor spelen, groen en verblijven in de openbare ruimte Om ruimte voor spelen en groen te bevorderen, zullen we moeten kijken naar mogelijkheden om de parkeerdruk te verminderen. Met name in de Indische wijk en Transvaalwijk. Het project in de Vroomstraat-Holsteijnstraat toont hoe – op initiatief van bewoners – de auto’s van de straat zijn en er meer ruimte is voor spelen en groen. Doel is om meer van dit soort projecten te realiseren. Doelstelling 4.2 | Minder auto’s bij sportaccommodaties en scholen De ruimte rondom sportgelegenheden is vaak beperkt. Het bezoek aan sportaccommodaties is sterk piekgevoelig waardoor veelvuldig een auto-overbelasting ontstaat. De meeste bezoekers zijn mobiel en dus kunnen wij (en de sportverenigingen) een beroep doen op hen om meer te voet, per fiets of openbaar vervoer te komen. Bij elke sportaccommodatie streven we naar voldoende fietsparkeerplekken.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
52
Doelstelling 4.3 | Ruimte voor voetgangers, fietsers en ov en deelauto’s stimuleren Veel Haarlemmers werken buiten de stad, maar hebben hun auto in de stad. Om het autobezit te verkleinen, besteden we de komende jaren aandacht aan andere vormen van mobiliteit, zoals deelauto’s. Hierdoor kunnen we de parkeerdruk reduceren; die is met name hoog in Transvaalwijk, de Indische wijk en Vogelenwijk.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
53
Prioriteit 5
Evenwicht in groei en leefkwaliteit van het gebied Met name in de twee ontwikkelzones en op het Delftplein worden de komende jaren veel woningen bij gebouwd. Het is zaak ervoor te zorgen dat verdichting van de stad niet ten koste gaat van de leefbaarheid.
Doelstelling 5.1 | Kwaliteit van de verdichte leefomgeving verbeteren In de Orionzone en Spaarndamseweg worden de aankomende jaren veel woningen gebouwd. De aangrenzende wijken zijn al dicht bebouwd. Extra nieuwbouw vraagt om een zorgvuldige en hoogwaardige inrichting van de beperkte openbare ruimte. En er moet ruimte zijn voor beschermd wonen, culturele voorzieningen en dagbesteding voor dak- en thuislozen. Doelstelling 5.2 | Doorstroom bevorderen van ouderen naar passende woning In samenwerking met de corporaties moeten we kijken hoe we de doorstroom van ouderen naar passende woningen kunnen stimuleren. Doelstelling 5.3 | Combinatie wonen en zorg verbeteren Het is een uitdaging om de combinatie van wonen en zorg te verbeteren. In Noord hebben we niet genoeg voorzieningen die bewoners helpen langer zelfstandig kunnen blijven wonen met – indien gewenst – zorg. Zo is het belangrijk dat zich huisartsen vestigen in de nieuw te bouwen wijken. Een andere manier om deze combinatie te verbeteren, is het plan van Schoterhof om de zorg te verbeteren door renovatie van het bestaande gebouw en enkele aanpassingen aan de huidige indeling. Door nieuwbouw kunnen moderne zorgkamers en een besloten binnentuin gerealiseerd worden. Met moderne zorgkamers bedoelen we kamers met meer privacy waarin bewoners zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen.
Met deze ontwikkelingen komen we tegemoet aan de stijgende vraag naar verpleeghuisplekken in Haarlem.
De gebiedsopgave Noord | Samen maken we Noord
54
Gebiedsopgave Waarderpolder 2023-2026 Samen maken we de Waarderpolder
7 februari 2023 | Gebiedsteam Waarderpolder
De gebiedsopgave Waarderpolder | Samen maken we de Waarderpolder
55
Inhoud Gebiedsopgave Waarderpolder 2023 – 2026....................................................... 56 Gebiedsbeschrijving ................................................................................................... 56 Prioriteit 1
Ruimte voor bedrijvigheid en innovatieve economie.................. 58
Prioriteit 2
Transitie naar een energieleverend bedrijventerrein.................. 59
Prioriteit 3
Een bereikbaar bedrijventerrein...................................................... 60
Prioriteit 4 Een toekomstbestendige openbare ruimte................................... 61
Gebiedsopgave Waarderpolder 2023-2026 Gemeente Haarlem heeft gekozen voor een eigen gebiedsopgave voor de Waarderpolder en dus niet als onderdeel van de gebiedsopgave Oost. Dit, omdat een bedrijventerrein nu eenmaal heel andere uitdagingen kent dan een woonwijk. De Sportheldenbuurt valt officieel binnen Waarderpolder, maar valt voor deze gebiedsopgave onder Oost.
Gebiedsbeschrijving Bedrijventerrein Bedrijventerrein Waarderpolder wordt globaal begrensd door het Spaarne (west), Schoteroog en Veerplas (oost) en de spoorlijn Haarlem-Amsterdam (zuid). Het terrein kent een eigen dynamiek en die zie je terug in de manier van gebiedsgericht werken. Wijkraden, bewonerscommissies en woningbouwcorporaties ontbreken. Hier spelen andere uitdagingen, die door de monocultuur van bedrijven te maken hebben met mobiliteit, beheer van openbare ruimte en de verduurzaming daarvan, en de transitie naar een hoogwaardige werkomgeving, waarin ook circulaire economie de ruimte krijgt.
Gebiedsopgave en convenanten In het gebied zijn meer dan 1.100 bedrijven met personeel gevestigd. Niet iedere bedrijfseigenaar is ook eigenaar van het bedrijfspand: het gebied kent ruim 1.350 eigenaren (peildatum 2021). De enkele woningen zijn bedrijfswoningen en worden bewoond door ondernemers. Er werken zo’n 15.000 mensen in dit gebied. Sinds 2005 is er een vijfjarig ritme van convenanten. In deze convenanten maken het georganiseerde bedrijfsleven (verenigd in de Industriekring Haarlem, het IKH) en de gemeente Haarlem afspraken, al dan niet in samenwerking met derde partijen. De afspraken gaan over gezamenlijke inspanningen en moeten ertoe leiden dat de opgaven in het gebied worden uitgevoerd. Zo is de inbreng van de gebruikers en eigenaren van dit gebied en wat zij belangrijk vinden
De gebiedsopgave Waarderpolder | Samen maken we de Waarderpolder
56
vastgelegd. We sluiten aan bij de behoefte van stakeholders en de sfeer van het coalitieakkoord: minder abstract, meer concreet en actiegericht. Parkmanagement Waarderpolder ziet toe op de uitvoering van veel afspraken die in de convenanten zijn opgenomen. Het heeft goed contact met de gemeentelijke beleids- en uitvoeringsafdelingen. Gebruikers van het gebied (vastgoedeigenaren en ondernemers) zijn tevreden over deze werkwijze en dragen daar financieel via het BIZ-ondernemersfonds aan bij. Na een periode van herstructurering (1999-2015) verschoof de aandacht in het gebied naar het ‘creëren en behouden van een prettig ondernemersklimaat en vestigingsgebied’. In 2020 gaf het college de opdracht tot het onderzoek ‘Op weg naar een toonaangevend en duurzaam bedrijventerrein’ (ook wel het STEC-rapport genoemd). Daarmee werd de basis gelegd voor een transitie naar een toekomstbestendige Waarderpolder, waarin duurzaam gebiedsbeheer en de ontwikkeling naar een circulaire economie de ruimte krijgen. Resultaten van dit rapport zijn onderdeel geworden van de Economische Visie Haarlem en het vierde Convenant Waarderpolder (2021-2025).
Samen maken we Waarderpolder De gebiedsopgave Waarderpolder bundelt de opgaven uit de Economische Visie Haarlem, het STEC-rapport, het convenant Waarderpolder en de inbreng vanuit de verschillende lijnafdelingen van de gemeente. Men kan deze gebiedsopgave ook lezen als een agenda voor een gebiedsbijeenkomst die twee keer per jaar wordt gehouden en waarin lijnafdelingen elkaar en de gebiedswethouder informeren over de voortgang van de verschillende opgaven.
De gebiedsopgave Waarderpolder | Samen maken we de Waarderpolder
57
Prioriteit 1
Ruimte voor bedrijvigheid en innovatieve economie De Waarderpolder is een belangrijke bron voor werkgelegenheid in Haarlem. De stad groeit en we willen de toename van (werkende) inwoners en banen mee laten groeien. Daarbij kijken we niet alleen naar het aantal banen, maar ook naar het soort werkgelegenheid en de weerslag van de groei op de openbare ruimte.
Doelstelling 1.1 | Meer werkplekken op minder ruimte Meer bedrijvigheid op het gebied van circulaire en innovatieve economie en kantoorfuncties met een kleiner ruimtebeslag toevoegen, zorgt voor meer werkgelegenheid die aansluit op de beroepsbevolking van Haarlem. Doelstelling 1.2 | Meer circulaire bedrijvigheid en ondernemerschap Ondernemers experimenteren volop met innovatieve technieken om materialen te hergebruiken, het liefst binnen een gesloten keten.
De gebiedsopgave Waarderpolder | Samen maken we de Waarderpolder
58
Prioriteit 2
Transitie naar een energie leverend bedrijventerrein Veel industriële activiteiten in de Waarderpolder gebruiken veel energie. Het bedrijventerrein heeft echter ook grote potentie als het gaat om het opwekken van energie en het beperken van energiegebruik.
Doelstelling 2.1 | Zo veel mogelijk duurzame energie opwekken De Waarderpolder heeft veel onbenutte ruimte om energie op te wekken; we onderzoeken of in de openbare ruimte van Schoteroog zonne- en windenergie opgewekt kan worden. Maar de grootste winst kan gehaald worden op de vele vierkante meters private grond en daken. Met ondernemers zoeken we daarom naar zo veel mogelijk ruimte om duurzaam energie op te wekken. Doelstelling 2.2 | Met energiebesparende maatregelen energieverbruik terugdringen Gemeente en parkmanagement stimuleren ondernemers energiebesparende maatregelen te nemen.
De gebiedsopgave Waarderpolder | Samen maken we de Waarderpolder
59
Prioriteit 3
Een bereikbaar bedrijventerrein De Waarderpolder is meer dan alleen een bedrijventerrein. Het is ook de entree van de stad en een verbindingsgebied tussen die stad en Spaarnwoude. Dagelijks manoeuvreren werknemers, forenzen, dagjesmensen en vrachtverkeer door de Waarderpolder: op de fiets, met de auto, het openbaar vervoer en de vrachtwagen.
Doelstelling 3.1 | Een veilige entree van de stad met goede doorstroming De Oudeweg, Industrieweg en Waarderweg zijn belangrijke doorgangswegen. We onderzoeken wat de ontwikkeling van Oostpoort betekent voor deze wegen en waar een evenwichtigere verdeling van auto- en fietsverkeer mogelijk is. Doelstelling 3.2 | Een goed bereikbaar bedrijventerrein De Waarderpolder heeft de hoogste concentratie werkplekken in de stad en kent daardoor een zeer groot aantal verkeersbewegingen. Met de komst van woningbouw in Oostpoort en de wens om meer kantoorruimte toe te voegen, neemt ook het belang van goede faciliteiten voor duurzaam verkeer toe, zoals de fiets en het openbaar vervoer. Doelstelling 3.3 | De stad ontlasten door hub-functie voor zwaar vrachtverkeer Een hub voor vrachtverkeer ontlast de stad van zware vrachtwagens. In de Waarderpolder is ruimte voor een knooppunt waar lading uit zware vrachtwagens kan worden overgezet in kleinere, die de lading verder Haarlem in kunnen brengen. Dat ontlast de stad.
De gebiedsopgave Waarderpolder | Samen maken we de Waarderpolder
60
Prioriteit 4
Een toekomstbestendige openbare ruimte De Waarderpolder heeft meer geschikte, toekomstbestendige openbare ruimte dan nu wordt benut. Het is wel van belang dat er oplossingen komen om overtollig water te bergen en hittestress tegen te gaan, zodat het gebied ook in de toekomst goed blijft functioneren. Aan de oostkant van de Waarderpolder zijn er met Schoteroog, Veerplas en Spaarnwoude veel opties voor recreatie. Deze plekken vormen een goed alternatief voor de overlopen duinen, mits Haarlemmers ze weten te vinden. Niet alleen de kwaliteit van de recreatiegebieden heeft een impuls nodig, we kunnen ook de bereikbaarheid verbeteren.
Doelstelling 4.1 | Connectie tussen de stad en Groene Zoom versterken De Groene Zoom van Haarlem loopt onder meer langs de oostkant van de Waarderpolder, waaronder de Veerplas. Dit deel van de zoom biedt veel recreatiemogelijkheden, maar die worden nu niet door iedereen gevonden. Het gebied goed bereikbaar maken voor fietsers maakt het voor meer mensen aantrekkelijk om er te verblijven.
De gebiedsopgave Waarderpolder | Samen maken we de Waarderpolder
61
Doelstelling 4.2 | Een aantrekkelijk recreatiegebied van Schoteroog tot Veerplas De verbinding tussen de recreatiegebieden kan ook hier beter. Loop- en fietsroutes moeten zo aantrekkelijk mogelijk zijn. Doelstelling 4.3 | Minder wateroverlast en hittestress door de openbare ruimte te vergroenen We zoeken locaties voor waterberging en vergroening. Niet alleen in de openbare ruimte, maar ook in de panden van ondernemers en gebruikers.
De gebiedsopgave Waarderpolder | Samen maken we de Waarderpolder
62