20221783484 Informatienota stand van zaken ontwikkelzone Spaarnesprong afronding

Informatienota

Onderwerp Stand van zaken ontwikkelzone Spaarnesprong; afronding Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Besluit College d.d. ……. (wordt ingevuld door BC)

2023/617728 Roduner, F.J. 4.1 Duurzame stedelijke ontwikkeling PG Bor T. / Stoop M. 023-5113983 tbor@haarlem.nl De gemeenteraad heeft in 2018 de ontwikkelvisie Spaarnesprong vastgesteld. De visie geeft richting aan de ambities en de ontwikkelingsmogelijkheden: het ruimtelijk kader. In de zone Spaarnesprong zijn sinds maart 2018 projecten in voorbereiding of gestart. Met deze informatienota informeert het college de raad over de meest geschikte ontwikkelaanpak voor de ontwikkelzone Spaarnesprong. Dit houdt in dat d laatste plots individueel, als bouwenveloppe worden ontwikkeld, conform het Haarlems ruimtelijk planproces. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Ontwikkeling. Relevante eerdere bestuurlijke besluiten:  Ontwikkelvisie Spaarnesprong (2017/596170)  Actieplan versnelling woningbouw (2020/485204)  Vaststellen plan van aanpak ontwikkelgerichte organisatie (2021/87667) 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk:

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding De ambitie Het college van burgemeester en wethouders heeft de ambitie om 10.000 woningen te realiseren, waarvan het merendeel binnen een aantal ontwikkelzones wordt gerealiseerd. Deze woningbouwopgave vindt plaats onder een aantal randvoorwaarden, zoals behoud van stedelijke kwaliteit, vergroening, het meegroeien van werkgelegenheid, voldoende voorzieningen en een grote opgave op het gebied van mobiliteit en bereikbaarheid, het benutten van kansen op duurzaamheid. Tegelijkertijd is duidelijk dat de optelsom van ambities, de benodigde investeringen en beschikbare capaciteit niet haalbaar is. Daarom zullen er keuzes gemaakt moeten worden. Een van de ontwikkelzones betreft de zone Spaarnesprong. In dit gebied zijn circa 200 woningen gerealiseerd. De resterende 200 woningen worden de komende periode gerealiseerd. Het proces op hoofdlijnen De gemeenteraad heeft in maart 2018 de ontwikkelvisie Spaarnesprong vastgesteld. De visie geeft richting en verwoordt de ambities die de gemeente heeft om deze zone verder te ontwikkelen. Speciaal aan deze ontwikkelzone is dat een groot deel van de ontwikkelingen ten tijde van het vaststellen van de visie al liep. Voor de Koepel is in 2021 provinciale subsidie toegekend, onder meer voor de inrichtingskosten van de openbaar toegankelijke ruimten, welke te zijner tijd met de provincie zullen worden verrekend.

De zone is in het najaar van 2022 door het college niet aangemerkt als prioritair. Voor de zone is een globale businesscase voor de gehele zone opgesteld. Er is geen ontwikkelstrategie opgesteld, zie verder bij 2. 2. Kernboodschap De gemeenteraad heeft in 2018 de ontwikkelvisie Spaarnesprong vastgesteld. De visie geeft richting aan de ambities en de ontwikkelingsmogelijkheden: het ruimtelijk kader. In de zone Spaarnesprong zijn sinds maart 2018 projecten in voorbereiding of gestart. Met deze informatienota informeert het college de raad over de meest geschikte ontwikkelaanpak voor de ontwikkelzone Spaarnesprong. Dit houdt in dat de laatste plots individueel, als bouwenveloppe worden ontwikkeld, conform het Haarlems ruimtelijk planproces. 3. Stand van zaken Spaarnesprong In maart 2018 is de ontwikkelvisie Spaarnesprong vastgesteld. Per februari 2022 is voor de zoneontwikkeling een zonemanager gestart om voor de gehele zone overzicht te creëren en om te bepalen of een ontwikkelstrategie Spaarnesprong meerwaarde heeft. In de prioritaire WBIontwikkelzones Europaweg, Oostpoort, Zuidwest en Zijlweg is de gebiedsontwikkeling volop gaande dankzij de financiële (WBI)dekking. De zone Spaarnesprong beschikte na de vaststelling in 2018 niet over een financiële dekking van de ambities. Voor en sinds vaststelling vijf jaar geleden is een aantal opgaven uit de visie opgepakt.

De zone Spaarnesprong is daarom te typeren als een verzameling losse projecten en processen, waarvan een deel van de woningbouw inmiddels is gerealiseerd, (Scheepmakerskwartier) of nog in uitvoering (grondverkoop Fietsznfabriek in voorbereiding; studentenhuisvesting op het Koepel-terrein). Vorig jaar is verkend hoeveel opbrengsten er in 2023 te genereren zijn. Behalve de Fietsznfabriek, met een opbrengst van ca. 5 mio, zijn er geen opbrengsten

Kenmerk: 2023/617728

2/5

meer te verwachten op de korte en middellange termijn. Het Koepelprogramma is een op zichzelfstaande gemengde opgave, waar de te verwachten plankosten beperkt gecompenseerd kunnen worden. Op middellange termijn zijn nog te ontwikkelen de strook Dantuma (in eigendom van De Waal), Kavel 2B (eigendom gemeente Haarlem) en Oudeweg 6 (in eigendom van de NS). Op Kavel 2B wordt voor de middellange termijn (circa 10- 15 jaar) een tijdelijke parkeervoorziening ontwikkeld. Voor alle ontwikkelzones geldt dat er spanning zit in de ambities en het gewenste tempo in relatie tot de beschikbare middelen en capaciteit. Voor de zone Spaarnesprong is ervoor gekozen om geen ontwikkelstrategie op te stellen, omdat de zone geen WBI-potentie heeft en een belangrijk deel van de woningbouwprojecten gerealiseerd is of in gang is gezet. De zonale aanpak is hiermee overbodig. Financiële doorrekening Binnen het kader van deze zone is grofmazig gekeken naar optimalisatiemogelijkheden binnen de nog te ontwikkelen plots om te komen tot dekking van openbare ruimte, wensen op het gebied van terugbrengen van water en andere wensen uit de visie, die voor de middellange termijn een realistisch perspectief biedt. Het woningbouwprogramma en de woningmix is erbij als uitgangspunt genomen.

In de beschouwing zijn die maatregelen verwerkt die randvoorwaardelijk zijn voor de realisatie van het woningbouwprogramma: openbare ruimte, gebiedsontsluiting en andere kosten samenhangend met de (50% betaalbare) woningbouwopgave. Optimalisaties in de zone Spaarnesprong bleken niet (meer) mogelijk. Dit betekent dat grote ingegrepen in de openbare ruimte zoals het terugbrengen van water door de gemeente zelf zullen moeten worden gefinancierd. 4. Nader uit te werken opgaven in Spaarnesprong In december 2022 vond een bestuurlijke prioritering plaats, waarbij ervoor gekozen is om Spaarnesprong niet als prioritaire zone te beschouwen. Toch behoeven de volgende opgaven binnen de ontwikkelzone de aandacht: 1. Haalbaarheidscalculatie afwaardering van de Amsterdamsevaart/doorvaarbare Trekvaart (loopt) 2. Parkeergarage Kavel 2B (loopt) 3. NStm Intentiebrief (loopt) Deze drie opgaven worden hieronder kort toegelicht. Opgave 1: Afwaardering Amsterdamsevaart/doorvaarbare Trekvaart Recent is onderzoek uitgevoerd naar de kosten en inpassing van een doorvaarbare Trekvaart. Het onderzoek wijst uit dat het technisch niet uitvoerbaar is om een doorvaarbare Trekvaart in Oostpoort in te passen, anders dan tegen hoge kosten. De benodigde investering tussen het Spaarne en De Liede bedraagt nu ruim € 51,7 miljoen.

Doordat een doorvaarbare Trekvaart verder ook zal moeten worden aangesloten op de omgeving Papentorenvest, Koepel, Gedempte Oostersingelgracht en het Spaarne zijn deze interfaces alleen met grote civieltechnische inpassing te realiseren. Er is in het Investeringsplan geen geld opgenomen voor het doorvaarbaar maken van de Trekvaart. Een doorvaarbare Trekvaart en een aantal andere functies langs het historische tracé zijn beschouwd, i.c.m. de afwaardering van de Amsterdamsevaart. Er is relevantie voor waterberging en de toeristisch-recreatieve ambitie van het bestuur. Zo moet in 2030 een rioleringsvervangings-

Kenmerk: 2021/177438

3/5

investering gereed zijn tussen de T-kruising Lange Herenvest/Oostpoort/ Amsterdamsevaart tot aan de J.F. Helmersstraat. Beschouwd is hoe breed deze watergang moet zijn om de riolerings- en bergingsdoelstelling te halen. Een combinatie rioleringsvervangingsinvestering – doorvaarbare watergang is niet beschouwd, mede omdat bij Oostpoort doorvaarbaarheid niet mogelijk is gebleken. De voortgang van de woningbouw in Oostpoort en Oostcorridor (wonen en werken) wacht op een besluit over het doorvaarbaar maken van de Trekvaart en de ruimtereservering die daarvoor werd gemaakt. Besluitvorming wordt verwacht in juli 2023. Opgave 2: Parkeren Kavel 2B Op Kavel 2B wordt nu reeds geparkeerd op maaiveld. Gezien de parkeerregulering is er meer parkeercapaciteit nodig. Als alternatief wordt daarom een tijdelijke parkeervoorziening gerealiseerd met circa 350 parkeerplekken. Daarmee wordt Kavel 2B de komende 10 tot 15 jaar ingezet om tijdelijk in de parkeerbehoefte in Spaarnesprong en omgeving te voorzien. Uitgangspunt is dat aan maaiveld één parkeerdek wordt toegevoegd mét een funderingsvoorbereiding voor een mogelijke tweede parkeerlaag. Berekeningen wijzen uit dat Kavel 2B zal voorzien in de parkeerbehoefte uit het centrum, de Koepelomgeving (bezoekers, bewoners), de Amsterdamse wijk en een deel van de Transvaalbuurt.

De financiering is in het IP gedekt, waarvan € 2,5 miljoen voor deze parkeervoorziening is gereserveerd (ingepland voor 2024 en 2025). De modulaire parkeergarage op Kavel 2B kan eind 2024/begin 2025 gereed zijn. Opgave 3: Intentiebrief NSTreinmodernisering Om klaar te zijn voor de groeiende vraag naar openbaar vervoer, doet NStm grote investeringen in haar werkplaats in Haarlem (€ 163 miljoen). NStm-Haarlem heeft de status gekregen van één van de drie landelijke locaties van treinonderhoud en -renovatie. De overige vier landelijke NSTM-locaties worden uitgefaseerd. NStm heeft de ambitie om in 2030 80% minder energie te gebruiken en om de gehele NStm-werkplaats gasloos te maken. Daartoe worden bestaande verouderde gebouwen vernieuwd, andere gebouwen verduurzaamd en het huidige spooremplacement heringericht. In de zomer van 2022 zijn periodieke gesprekken met NStm gestart i.v.m. het voornemen om met NStm tot een afsprakenkader te komen over lopende en nieuwe ontwikkelingen op en rond het NStm-terrein. Deze investeringsopgave waarvoor NStm staat, brengt een ingewikkelde schuifoperatie op het eigen terrein met zich mee om gebouwen te kunnen verduurzamen. Werkzaamheden in een van de gebouwen worden – tijdelijk – ondergebracht in een ander gebouw, totdat deze terug kunnen. NStm is voor Haarlem een belangrijke werkgever.

Het bedrijf speelt in Haarlem-Oost de hoofdrol in de transitie naar een circulaire economie. Naast afnemer van goederen en diensten van het lokale MKB, is NStm een voorbeeldbedrijf op het gebied van circulaire processen en inclusief personeelsbeleid. Hun investeringen in het verduurzamen van het terrein vragen van de gemeente Haarlem medewerking binnen haar publiekrechtelijke taak. Daarnaast is NS ook eigenaar van een terrein met een bijzondere cultuurhistorische waarde en heeft de verantwoordelijkheid om daarvoor zorg te dragen. De gemeente heeft een publiekrechtelijke rol in de bescherming van het erfgoed en doet dit onder andere door het aanwijzen van panden als industrieel gemeentelijk monument.

Kenmerk: 2023/617728

4/5

Aanwijzing van gebouwen tot gemeentelijk monument zal integraal moeten worden afgewogen tegen verduurzaming, werkgelegenheid, parkeren en relatiebeheer. Haarlem heeft geen rol in de verduurzaming en andere investeringen op het terrein van NStm. 5. Vervolg Met deze informatienota wordt de zonale aanpak voor de ontwikkelzone Spaarnesprong afgerond.

Kenmerk: 2021/177438

5/5