20221603926 02 Bijlage 1 Definitief Masterplan ontwikkelzone Zuid-West

Door het toevoegen van sociale woningen zorgen we er tevens voor dat Haarlemmers die al lang wachten op een sociale woning meer kans maken zich te vestigen in hun eigen stad. Door het mengen van de verschillende woonwerkfuncties in de ontwikkelzone zorgen wij ervoor dat de belangrijke dagelijkse voorzieningen binnen beperkte afstand te bereiken zijn. Door het maken van deze keuzes worden de oorspronkelijke doelen rondom arbeidsplaatsen in

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 2. Gebieds-, beleid- en omgevingsanalyse

24

de ontwikkelzone Zuid-West niet gehaald. Binnen de ontwikkelzone is de ambitie om het aantal huidige banen te behouden en waar mogelijk nieuwe banen toe te voegen. In het kader van de omgevingsvisie en de economische visie wordt er gezocht naar een toevoeging van banen die een sterke bijdrage leveren aan de woonwerkbalans en tevens passend zijn binnen de strategische keuze mengen & verdichten. Onderzocht wordt of een deel van de huidige bedrijvigheid in de ontwikkelzone naar bijvoorbeeld zuidstrook Waarderpolder kan verhuizen. De vraag naar niet-wonen functies in de ontwikkelzone is onderzocht. De uitkomst van dat onderzoek laat zien dat op dit moment de vraag kleiner is dan 48.000 m². Als o.a. stikstof en bereikbaarheid geen belemmering is kunnen de resterende m² bvo niet-wonen worden gebruikt om meer dan 1.500 woningen te realiseren. Voor de ontwikkelzone ligt het minimum aan nietwonen functies op 30.000 m².

Conclusie omgevingsanalyse Vanaf het moment dat de visie opgesteld is, is er op verschillende manieren informatie opgehaald uit de buurt. Tijdens het opstellen van het masterplan hebben we dit ook weer gedaan. De input die is vergaard hebben we beoordeeld. Sommige zaken hebben we kunnen meenenemen, sommige ook niet doordat deze te gedetailleerd waren of bijvoorbeeld financieel onhaalbaar. De laatste vorm van participatie is de inspraak periode geweest. Via de website en de nieuwsbrief wordt de omgeving op de hoogte gehouden over nadere participatiemomenten en over de voortgang van projecten in de zone.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 2. Gebieds-, beleid- en omgevingsanalyse

25

Centrale as als verbindingsruimte

Plekken voor ontmoeting

Versterken groenblauw netwerk

Compact en gemengd bouwen

Pijlslaan

PLUS-LARGE

PLUS-LARGE

Munterslaan

PLUS-LARGE

Ontmoetingsplekken Centrale as, verbindt alle ontmoetingsplekken

=

Wonen Gemengd wonen werken - voorzieningen Sint Bavo

Ruimtelijke visie

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 2. Gebieds-, beleid- en omgevingsanalyse

26

3. Het plan In dit hoofdstuk gaan we in op de grondgedachtes en principes van het masterplan. Er volgt een toelichting op het ruimtelijk concept en de principes die aan het plan ten grondslag liggen. Daarnaast wordt ingegaan hoe we de wijk voor de toekomst duurzaam bereikbaar willen maken en houden.

3.1 Ruimtelijk raamwerk voor de nieuwe Tuinstad De ontwikkelzone laat zich nu omschrijven als

autonoom ontwikkeld bedrijventerreinen, met sportvelden en groengebieden. We beogen met de transformatie de ontwikkelzone volwaardig onderdeel van het Houtvaartkwartier te maken. Een wijk met meer woningen, een divers woningaanbod, betere voorzieningen en een goede openbare ruimte die de wijk laat ademen. Een wijk met minder vrachtwagens en betere verbindingen voor fietsers en voetgangers. De bestaande groenstructuur wordt verbeterd, zodat er voldoende ruimte is voor alle bewoners om aangenaam te verblijven in de wijk. De verbinding met de stations wordt verbeterd en de bus bereikbaarheid wordt ook geoptimaliseerd. Oud en nieuw moeten op een vanzelfsprekende manier in elkaar overlopen.

Het bestaande Houtvaartkwartier is grotendeels ontworpen volgens de principes van het tuindorp. Het tuindorp werd begin twintigste eeuw ingezet als alternatief voor de industriële stad, met slechte wooncondities. Gezinswoningen met voor- en achtertuin kenmerken het tuindorp evenals binnenhoven met gemeenschappelijke tuinen, speelplekken en boomgaarden. Deze ruimtes hadden ten doel om bewoners in contact te brengen met de natuur en elkaar. De buurt was erop ingericht om een onderlinge band op te bouwen. De openbare ruimtes in het tuindorp of de tuinwijk waren klassiek: straat, singel, plein of plantsoen. Hoewel het woonprogramma in de ontwikkelzone gericht is op de vraag van vandaag - meer gestapelde woningen en ook kleinere woningen zorgen we ervoor dat de principes van het tuindorp worden doorontwikkeld naar een eigentijdse tuinstad. Belangrijke ingrediënten hiervoor zijn: de binding met de natuur, plekken creëren om elkaar te ontmoeten, elkaar kennen, geen anonimiteit maar betrokkenheid, een groen karakter, een veilige en duurzame openbare ruimte in de traditie van het tuindorp met straten, pleinen, plantsoenen en parken.

De verdichting van het gebied biedt ook kansen voor meer dynamiek in de wijk; meer draagvlak voor de huidige voorzieningen maar ook betere voorzieningen zoals bijvoorbeeld winkels, restaurants, cafés, werkplaatsen, school, sportvoorzieningen en medische voorzieningen. De basis voor een goede synergie tussen de bestaande woonbuurten en de nieuwe ontwikkelingen is een goede openbare ruimte. Deze is voorwaardelijk voor de ontwikkeling van een aantrekkelijke en leefbare woon- en werkomgeving.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Het is de ruimte waar we zorgen dat bewoners elkaar kunnen ontmoeten, waar ze kunnen ontspannen en waarmee het Houtvaartkwartier veilig en duurzaam verbonden is met de stad en de regio. Het ruimtelijk raamwerk voor deze nieuwe Tuinstad wordt opgebouwd uit de volgende vier lagen: 1. 2. 3. 4.

Centrale as als verbindingsruimte Versterken groenblauw netwerk Plekken voor ontmoeting Compact en gemengd bouwen

27

Houtvaartkwartier: de nieuwe tuinstad De zone wordt goed verbonden met de omliggende buurten. Oud en nieuw versmelten tot een nieuwe identiteit waar de waarden van de bestaande wijk duidelijk herkenbaar zijn maar dat ook is verrijkt met meer stedelijke bebouwing, verrassende architectuur, andere woningtypes, horeca en maatschappelijke voorzieningen. Een stadswijk waar gewoond wordt en gewerkt, met een diversiteit aan bewoners en ondernemers. De openbare ruimte van de wijk is niet begrensd tot de zone maar loopt vanzelfsprekend naar de aanliggende buurten. Bij het bepalen van het aantal bouwlagen van nieuwe bebouwing is rekenschap gegeven van de impact op de bestaande bebouwing; bezonning, privacy en welbehagen in de openbare ruimte. Het groen dat zich nu vooral concentreert in de zone langs het spoor wordt uitgebreid en verder de wijk ingetrokken. Parallel langs het spoor loopt een centrale as: een fietslaan die de verschillende buurten en de zone verbindt met stad en stations, vanaf hier zijn er diverse dwarsverbindingen naar de duinen en de stad. Door de nieuwe opzet van de bebouwing in de zone, zijn de huidige voorzieningen in het gebied beter bereikbaar voor fietsers en voetgangers. Er gaat synergie ontstaan door de aanwezigheid van meerdere voorzieningen in elkaars nabijheid. In de openbare ruimte staat de fietser en de voetganger bovenaan.

Het gebied is wel bereikbaar voor auto’s, deze domineren niet het straatbeeld. Om dit mogelijk te maken wordt gewerkt met gebouwde parkeervoorzieningen en wordt sterk ingezet op deelmobiliteit voor de nieuwe woningen. De nieuwe openbare ruimte is hoogwaardig zoals we dat in de binnenstad van Haarlem kennen. Ze is groen, lommerrijk

met veel bomen en een goede waterstructuur. De waterkwaliteit van bestaande watergangen is verbeterd en door slimme oplossingen kunnen intensieve piekbuien beter worden vastgehouden. De bomen van de vernieuwde wijk creëren schaduw in de zomerperiodes en verzachten de impact van onze nieuwe zomers met aanhoudende hitte. Het groen is er niet alleen in de openbare ruimte maar ook in de blokken en op daken. Zelfs een dak-akker op parkeervoorzieningen zorgt ervoor dat bewoners kunnen tuinieren in de wijk, zoals dat in het tuindorp van weleer ook kon. De school-/ sportontwikkeling krijgt meer ruimte om zich te ontwikkelen tot sociale buurtpunten. De nieuwe architectuur geeft betekenis aan de openbare ruimte. Door een consequente toepassing van metselwerk ontstaat een vertrouwd Haarlems straatbeeld. Zorgvuldig ontworpen entreepartijen en overgangen tussen woning en straat, erkers en grote raampartijen geven de wijk allure. En versterken het gevoel het van sociale veiligheid. Door de hoge plint zijn er op straatniveau verschillende functies eenvoudig te integreren: wonen, woon-werkwoningen, kleinschalige bedrijvigheid, voorzieningen en winkels.

Een nieuwe tuinstedelijke vibe, met een eigen identiteit, functies en voorzieningen. Mensen kunnen hier op een prettige en veilige manier wonen en verblijven. Ze worden in hun dagelijkse behoeften voorzien en kunnen zich gemakkelijk en veilig verplaatsen.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

28

| Huidig

| Ruimtelijke visie

1

1

3.2 De 4 lagen We hanteren vier principes bij de trans­ formatie van de ontwikkelzone naar een nieuwe tuinstad. Aan de hand van deze principes is het masterplan opgebouwd.

2

2

3

3 Pijlslaan

Pijlslaan

Munterslaan

4

Munterslaan

4

1. Centrale as als verbindingsruimte Dwars door het gebied transformeren we de Grijpensteinweg, de Einsteinstraat, Stephensonstraat, Resedastraat, Jasmijnstraat en van Oosten de Bruijnstraat naar fietslanen. De fietser en wandelaar hebben hier prioriteit. De auto zal minder prominent in het straatbeeld zijn. De inrichting van de openbare buitenruimte staat primair in het teken van voet en fiets. Zodat het vanzelfsprekend is je te verplaatsen te voet of met de fiets. De nieuwe langzaam verkeersas verbindt optimaal de verschillende voorzieningenclusters in het gebied en de wijk, maar ook de verbinding met de dwarsstraten en de relatie tot het centrum van Haarlem en het station van Heemstede.

De groenstructuur verbindt zich met de bestaande pleintjes en plantsoenen van de omliggende woonbuurten waardoor een groen netwerk ontstaat. 3. Plekken voor ontmoeting Ontmoeten gaat makkelijker op de fiets en te voet en op plekken waar mensen van nature samenkomen. De fietslanen rijgen de verschillende ontmoetingsplekken aan elkaar. Ontmoetingsplekken die er nu al zijn worden verbonden of anders gepositioneerd waardoor ze tot ontwikkeling kunnen komen. 4. Compact en gemengd bouwen De bouwvelden die omsloten worden door de openbare ruimte van het raamwerk worden getransformeerd van bebouwing met enkel bedrijvigheid naar een compact gemengd stedelijk programma. Een mix van wonen, werken, winkels en voorzieningen met groen in de hoven en op de daken. De nieuwe architectuur activeert de openbare ruimte en is dienstbaar aan de kwaliteit van die openbare ruimte en visa versa.

2. Versterken groen-blauw netwerk De waterstructuur wordt langs de Rutherfordstraat verbeterd door de verbreding van de spoorsloot ten behoeve van opslag van regenwater. De Stephensonstraat, de Grijpensteinweg en de Van Oosten de Bruijn straat krijgen een stevige bomenstructuur met nieuwe groene verblijfsplekken waardoor het groen dieper de wijk in getrokken wordt. Ook langs de Eysinkweg wordt groen toegevoegd als buffer tussen spoor en nieuwbouw.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

29

Principe 1: Centrale as als verbindingsruimte In de zone komt een centrale as voor het langzame verkeer die de verschillende deelgebieden en ontmoetingsplekken met elkaar verbindt. De as vormt een belangrijk onderdeel in het tienminutennetwerk van de stad en verbindt de gehele zone met de aangrenzende buurten, de binnenstad en station Heemstede-Aerdenhout. De as wordt gevormd door de openbare ruimte her in te richten naar lommerrijke fietslanen. Dit gebeurt in de Grijpensteinweg, de Einsteinstraat, de Stephensonstraat, Jasmijnstraat en Van Oosten de Bruinstraat. De nieuwe inrichting creëert ruimte voor royale trottoirs, verblijfsruimtes en een goede overgang naar het privédomein. De trottoirs worden voorzien van een goede ondergrond

zodat de bomen aan de laan kunnen doorgroeien tot majestueuze laanbomen De fietslaan heeft een zelfde status als een fietsstraat. De fietslanen zijn ingericht om comfortabel te kunnen fietsen. Fietsers hebben voorrang op de auto’s. Auto’s zijn wel toegestaan op de fietslaan. De snelheid wordt beperkt en het aantal geparkeerde auto’s langs de weg wordt geminimaliseerd tot langsparkeren aan de rechterzijde (afhankelijk van de richting). Auto’s worden niet verbannen waardoor woningen en bedrijven goed bereikbaar blijven meer hierover “3.3 Bereikbaarheid op orde” Doordat we minder auto’s laten parkeren langs de straat is er meer ruimte voor de voetgangers om te verplaatsen en te verblijven. Zo ontstaat er ruimte voor bomen en groen in het straatprofiel. Een deel van de openbare ruimte wordt gebruikt voor fietsparkeren.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Hoe draagt dit principe bij aan de omgevingsvisie? Mengen en verdichten

 De leefbaarheid van de buurten versterken met buurtgroen. Buurtgericht ontwikkelen  Versterken 10-minutennetwerk en realiseren ontmoetingsplekken. Mobiliteitstransitie  Versterken fietsnetwerk en HOV bereikbaarheid. • • • • • •

Verbinding met de omliggende buurten Een levendige overgangszone Meer (groene) ontmoetingsplekken Een centrale fietslaan Minder geparkeerde auto’s Nieuwe voorzieningen

30

Verbinden Deze nieuwe langzaamverkeers-as verbindt optimaal de verschillende voorzieningenclusters (Vomar, Albert Heijn) in het gebied. Daarnaast verbindt deze as de verblijfsplekken - pleinen, parken en plantsoenen met elkaar. Een derde belangrijke functie van deze as is het verbinden van de zone met de wijk aan de belangrijke dwarsstraten, zoals de Munterslaan, Pijlslaan, Jan Stuytstraat en Westergracht die de verbinding vormen met het centrum, de stad, de regio en het landschap. Ook deze dwarsstraten moeten worden verbeterd qua veiligheid voor fietsers en voetgangers, doorstroming en aansluiting op het stedelijk netwerk. Bushaltes en treinstations worden door goede verbindingen van deze nieuwe as beter bereikbaar en stimuleren het gebruik van fiets en openbaar vervoer. De aanleg van een fietstunnel onder de randweg richting station Heemstede-Aerdenhout draagt hier ook aan bij.

De as vormt de verbinding in het gebied en zorgt ervoor dat de nieuwbouw en de bestaande buurten op een vanzelfsprekende wijze verbonden worden. Door het verkeerskundige karakter waar fietsers en voetgangers dominant zijn. Door de inrichting waar verblijven en verpozen gestimuleerd wordt maar ook door het verbindende karakter vormt de centrale as het hart van het vernieuwde Houtvaartkwartier. Amsterdam fietslaan

Op het noordelijk einde van de Grijpensteinweg en op het zuidelijke einde van de Stephensonstraat laten we het profiel iets wijken. Hierdoor maken we op de koppen van deze straten twee driehoekige parkjes die het groen van het Einsteinplantsoen verbinden met het nieuwe fietslaanprofiel in Stephensonstraat en Grijpensteinweg. Dit effect wordt versterkt door de nieuwe bomenstructuur langs de fietslanen. Ten noorden van de Pijlslaan wordt, de rol van de fietslaan vervult door de Resedastraat of een nieuwe route ten westen van het water. Vervolgens wordt aangesloten op de Van Oosten de Bruinstraat. Door de verbrede singel en de toevoeging van een promenade langs de singel bij de Van Oosten de Bruinstraat zijn ook dit zeer groene openbare ruimtes die het hart van het plan vormen.

Heerhugo­ waard, Stations­weg

Prins Hendriklaan, Utrecht

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

31

| Centrale as als verbindingsruimte

Legenda Centrale as Verbindende openbare ruimte Verbindingen met de buurt

B Bushalte

B

PIJ:LSLAAN

UW

LEE

B

MUNTERSLAAN

VAN

ARK EKP

O ENH

RANDWEG

EINSTEINPLANTSOEN PLAZA WEST

STATION HEEMSTEDE

PELGRIM KERK



VOMAR

SPORT-PARK

B

B

RT

B

ACHT

EVAA

ERGR

WEST

LEIDS

B

KOEPEL KATHEDRAAL

STATION HAARLEM

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

32

Principe 2: Versterken groenblauwe netwerk In het masterplan haken we aan op de bestaande kwaliteiten van het groen van de zone. Met name langs het spoor is in de loop van de jaren een prachtige groenstructuur ontstaan gevormd door bomen, struweel en sloot.

Groene buitenruimte Het Einsteinplantsoen en het Van Leeuwenhoek­park vormen samen met de groenstructuur langs het spoor een groen lint door de zone en in de wijk. In de transformatie van de zone koesteren we het bestaande groen en ‘ontsluiten’ we dit groen voor nieuwe en oude bewoners door groene (dwars) verbindingen te maken met de aangrenzende buurten en zo geheten ‘ommetjes’ mogelijk te maken voor de zone én de buurt. Dit doen we door groene routes en prettige verblijfsplekken in het groen te realiseren en aan elkaar te koppelen. Hiermee wordt het groen beter bereikbaar en beter te beleven. Het groen langs het spoor wordt verder uitgebreid doordat we minder parkeren maken langs de Rutherfordstraat. Langs het spoor bij de Eijsinkweg willen we de railinzetplaats (RIP) met aanvoerspoor verwijderen/verplaatsen waardoor ruimte vrijkomt om ook hier een goede groenstructuur te maken. Ten zuiden van de Pijlslaan gebruiken we de extra ruimte die vrijkomt door verwijdering van het inzetspoor om de bestaande spoorsloot te verbreden. De bredere watergangen komen de kwaliteit van de bestaande sloot ten goede. Breder water geeft de mogelijkheid tot dieper water en daarmee meer verkoeling. Bredere waterpartijen waarin het peil mag

fluctueren geeft ook de mogelijkheid meer water te bergen ten gevolge van regenbuien. Met als gevolg dat de waterkwaliteit van het bestaande water verbetert. Met de verbreding van de watergangen langs het spoor kunnen we een deel van de wateropgave in het Houtvaartkwartier oplossen. Waar mogelijk wordt water zichtbaar en beleefbaar en op enkele plekken ook bereikbaar. Oevers worden natuurvriendelijk ingericht en ingezet om de ecologische potentie optimaal te benutten. De watergang aan de Resedastraat krijgt aan de westzijde een groen karakter met de mogelijkheid tot wandelen langs het water. Door de sportvelden van Geel-Wit te concentreren kunnen ze op afstand van de bestaande bebouwing in de Van Oosten de Bruijnstraat worden geschoven. De vrijgekomen ruimte wordt benut om ronde sportvelden de singel door te trekken. Een nadere haalbaarheidsstudie moet aantonen of het mogelijk is om onder de nieuwe sportvelden extra waterretentie te maken om water te bufferen. In het van Leeuwenhoekpark zien we kansen voor woningbouw. Dat doen we bewust aan de zuidzijde van het park. Hier heeft de openbare ruimte een desolaat karakter. Door woningbouw toe te voegen op deze locatie kunnen we in deze hoek de sociale veiligheid vergroten. Het verlies aan groen wordt in het plangebied gecompenseerd.

Onder andere door de toevoeging van twee nieuwe driehoekige pleintjes aan de fietslaan en door het verwijderen van de garageboxen op termijn bij Haarlem Hoog. Deze laatste ingreep zorgt ervoor dat er een aaneengesloten park ruimte kan ontstaan in het van Leeuwenhoekpark. De Munterslaan is een belangrijke verbinding tussen oost en west Houtvaartkwartier. De beleving van deze verbinding wordt verbeterd door woningbouw langs de Munterslaan te situeren,

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Hoe draagt dit principe bij aan de omgevingsvisie? Mengen en verdichten  Beschermen bestaande wijken en verbeteren leefbaarheid met buurtgroen Buurtgericht ontwikkelen  Versterken en realiseren groene ontmoetings­ plekken. Vergroenen en vernatten  Versterken waterberging, ruimte voor klimaatadaptatie door minder parkeren. • • • • • • • •

Vergroenen rondom sport, spoor en de centrale as. Versterken ecologische verbindingen. Vernatten door uitbreiding waterberging. Efficiënte inrichting ondergrond. Realiseren van groene ontmoetingsplekken. Creëren van ommetjes langs groen en blauw. Groene dwarsverbindingen met de buurten. Groene hoven en daken.

dit verhoogt de sociale veiligheid langs de route. Daarvoor zien we in eerste instantie drie locaties: de koppen van de oostzijde en westzijde Grijpensteinweg en op locatie van het huidige medische centrum aan de Faradaystraat.

33

| Groen en water bestaand

Legenda Nieuwe bebouwing

Groene binnenterreinen

Bestaand water

Daktuin op gebouwd parkeren

Nieuw water

Bomen bestaand/nieuw

Grens Veenpolder Duiker

Ecologische hotspots Ecologische hoofdstructuur

Groen

Groene (dwars) verbindingen (ladder)

Parken en pocketparks

Ommetjes

| Groenblauw netwerk Houtvaa

rt Boezem

Houtvaart Boezem

P

Boeze

m Leid

se Vaa

P

P

rt

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

34

Lijn, ladder, netwerk De bestaande groenstructuur aan het spoor zal voor de buurt worden versterkt als recreatieve en ecologische zone. Waar mogelijk worden extra bomen toegevoegd. Er zullen recreatieve routes door de strook heen worden getrokken naar het (vernieuwde) Einsteinplantsoen en het van Leeuwenhoekpark. De bestaande spoorsloot wordt getransformeerd naar een brede watergang met natuurvriendelijke oevers en verblijfsplekken. Het is van belang dat deze groenzone zowel voor de bestaande als de nieuwe bewoners goed te gebruiken is en er ontmoetingsplekken ontstaan. Ook is het belangrijk dat de groenzone goed te bereiken gaat zijn via dwarsstraatjes of pleinen uit de bestaande buurt (Maxwellstraat, de Teslastraat, het Remiseplantsoen en het Emmaplein). Deze dwarsstraten worden in de nieuwe buurt doorgetrokken tot aan de Rutherfordstraat en de Eysinkweg. Om ze als recreatieve verbindingen meer betekenis te geven zullen ze groen worden ingericht. Met de groene centrale as, de groene spoorstrook en door consequent de dwarsstraatjes te vergroenen met straatbomen en struiken ontstaat een groenstructuur die zich laat lezen als een ladder. Door consequent de inrichting van dwarsstraatjes in de bestaande wijken te vergroenen kan zo een groen wandelnetwerk ontstaan. Dit netwerk vertakt zich tot in de bestaande woonbuurten.

Bij het inrichten van het openbaar groen wordt rekening gehouden met het bieden van leefgebied voor beschermde stadsbewonende diersoorten. Een duurzame en sociaal veilige groen­ structuur is ook voor de mens geen luxe maar randvoorwaardelijk. Groene openbare ruimtes stimuleren bewoners de buitenruimte te benutten, elkaar te ontmoeten en te leren kennen. Bovendien is het vergroenen van de wijk ook essentieel voor

klimaatadaptatie. Toenemende hitte in de zomers en krachtige buien kunnen beter gedempt worden met deze groenstructuur. Een weldadige groenstructuur vergroot de verbondenheid met het omliggende landschap: het Westelijk Tuinbouw­gebied, de duinen en de Haarlemmerhout. Het is deze verbondenheid die Haarlem als woonstad zo aantrekkelijk maakt.

Groene hoven en daken Er is verdere vergroening van de zone nodig om een goede woonkwaliteit te maken. Groene daken, groene binnenterreinen groene gevels en moestuinen dragen hieraan bij en worden gestimuleerd. In de hoven zorgen gepaste groeicondities ervoor dat ook daar grote bomen kunnen gedijen, met bijkomend effect dat daarmee de leefomgeving voor insecten en vogels wordt vergroot. Groene daken verkoelen en houden langer regenwater vast. De verdere vergroening van de openbare ruimte wordt onderdeel van het nog op te stellen inrichtingsplan. Dit vormt het (groene) raamwerk voor ontwikkelingen. Vergroening van de gebouwen en binnentuinen wordt onderdeel van de stedenbouwkundige plannen.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

35

| Groen bestaand

Legenda Groen Parken en pocketparks Groene binnenterreinen Daktuin op gebouwd parkeren Sportvelden Geel-Wit Bomen bestaand/nieuw Ecologische hotspots Ecologische hoofdstructuur

| Groen nieuw

P

P

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

P

36

| Waterkaart bestaand

Legenda Bestaand water Nieuw water Onverhard Waterfiltratie Duiker Veenpolder

| Waterkaart nieuw Houtvaa rt Boezem

Houtvaart Boezem

Houtv

aart B

Boeze

m Leid

se Vaa

rt

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

37

oe

Principe 3: Plekken voor ontmoeting Om elkaar te begrijpen en gezamenlijk aan de toekomst van de stad te kunnen bouwen is het belangrijk dat we elkaar ontmoeten. Ook om met elkaar samen te wonen als oude en nieuwe buren is ontmoeting belangrijk. Door ontmoeting ontstaat verbinding en wederzijds begrip. We hechten veel waarde aan het creëren van ontmoetingsplekken in de wijk. Door een samenleving met steeds meer eenpersoonshuishoudens is de behoefte aan ontmoetingsplekken rond het huis urgenter dan ooit.

vormden het binnenhof, de straat en de plantsoenen de ontmoetingsplekken voor buurtbewoners om elkaar te ontmoeten en te leren kennen. In dit masterplan creëren we een reeks van ruimtes die passen bij de Nieuwe Tuinstad: waar bewoners elkaar in de nabijheid van de woning kunnen ontmoeten.

Hoe draagt dit principe bij aan de omgevingsvisie? Buurtgericht ontwikkelen  Versterken sociale basis, ontmoetings­plekken en 10-minuten netwerk. Vergroenen en vernatten  Ruimte voor klimaatadaptatie. Bevorderen gezonde leefomgeving  Versterken groene kwaliteit en ecologische verbindingen. • • •

Ontmoeten gaat gemakkelijker op de fiets en te voet en op plekken waar mensen van nature samenkomen. Het fiets- en voetgangersnetwerk en de sociale basisinfrastructuur worden versterkt en beter aan elkaar gekoppeld. Deze sociale basisinfrastructuur bestaat uit clusters van sociale voorzieningen, winkels voor dagelijkse boodschappen, toegankelijke hulp- en zorgvoorzieningen, sportvoorzieningen, onderwijsvoorzieningen en vrije tijdsvoorzieningen. De ambitie is dat Haarlemmers belangrijke dagelijkse voorzieningen binnen maximaal tien minuten op de fiets, of te voet kunnen bereiken. Dit bereiken we door de groene fietslaan, van noord naar zuid verbonden met de dwarsstraten, de ruggengraat voor het raamwerk van de openbare ruimte te maken. Door de royale trottoirs en de programmering van de plinten nodigt de fietslaan zelf al uit voor ontmoeting maar de meerwaarde ontstaat met name door de wijze waarop door de Fietslaan verschillende plekken op vanzelfsprekende wijze met elkaar verbindt. Daar waar mogelijk optimaliseren we in het masterplan de kansen voor ontmoetingsplekken. In het tuindorp

• • • • • •

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Nieuwe (groene) ontmoetingsplekken. Ruimte (plekken) voor verpozen, bewegen en spelen. Efficiënte(re) routes naar voorzieningen, o.a. fietslaan. Versterken fiets- en voetgangersnetwerk. Compact bouwen biedt ruimte voor ontmoeting. Clusteren van voorzieningen als ontmoetingsplek. Openbaar sport-park door draaien van de velden. Woningbouw rondom ontmoetingsplekken voor sociale veiligheid. Hoogwaardige inrichting openbare ruimte.

38

Legenda Centrale as Verbindende openbare ruimte Verbinding vanuit de buurt Ontmoetingsplekken

Pijlslaan

1 Van Leeuwenhoekpark 2 Entree Leidsevaart 3 Grijpensteinplantsoen 4 Einsteinplantsoen 5 Stephensonplantsoen 6 Remise/Pascal plantsoen 7 Pelgrimkerk plein 8 Sportvelden Geel-Wit 9 Plaza West 10 Omgeving koepelkathedraal

Munterslaan

| Plekken voor ontmoeting

RANDWEG

PIJ:LSLAAN

MUNTERSLAAN

4 3 2

PELGRIM KERK

5 VOMAR

7

6

PLAZA WEST

8

9

SPORT-PARK

ERGR ACHT

WEST

LEIDS

EVAA

RT

10 KOEPEL KATHEDRAAL

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

39

1. Van Leeuwenhoekpark

| Van Leeuwenhoekpark, visie

| Van Leeuwenhoekpark, huidig

Het Van Leeuwenhoekpark wordt een toegankelijk, uitnodigend, ecologisch waardevol, sociaal veilig en samenhangend gebied dat beter verbonden is met de buurt. Met ruimte voor sport en spel, maar ook rust, voor ouderen, jongeren en gezinnen. Door aan de zuidzijde een strategische toevoeging van woningen met een publieke plint met een sociaal maatschappelijke functie toe te voegen verhogen we de sociale veiligheid in het park. We zetten ons in om de garageboxenlocatie vrij te spelen. Hierdoor ontstaat een hart in het park voor sport, spel en verpozen. Aan de randen van het park ligt het accent op ecologie.

| Van Leeuwenhoekpark referenties

Park Schoonoord, Rotterdam

NewHolland, West 8, Sint Petersburg

Park Schoonoord, Rotterdam

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Ontmoeten

40

2. Entree Leidsevaart

| Entree Leidsevaart, visie

| Entree Leidsevaart, huidig

Entree Leidsevaart wordt het entree gebied van de zone vanuit het zuiden, zichtbaar en goed bereikbaar vanaf het spoor en de Randweg. Er wordt geïnvesteerd in een prettig verblijfsgebied op maaiveld door o.a. de plinten te activeren met functies voor bedrijven én buurtbewoners. Het wordt een stedelijke plek door menging van wonen, werken en een hoogte accent. Het gebied is levendig van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat en in het weekend. Door realisatie van de fietstunnel zal station Heemstede-Aerdenhout in toekomst beter bereikbaar zijn per fiets.

| Referenties Entree Leidsevaart

Bryant Park

Ketelhuis Strijp, ­Eindhoven

New Holland

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

41

3. Grijpensteinplantsoen

| Grijpensteinplantsoen, huidig

| Grijpensteinplantsoen, visie

Het nieuwe plantsoen op de kop van de Grijpensteinweg activeert het Einsteinplantsoen. Er komt ruimte voor natuurspelen en een wilde bloementuin. Het wordt een plek om te spelen en verpozen, wandelen, ontmoeten etc. Op die manier is het straks een belangrijke groene, ecologische schakel tussen de Munterslaan, het Van Leeuwenhoekpark en de Hout.

4 Stephensonplantsoen Het plantsoen op de kop van de Stephensonstraat heeft hetzelfde doel als het plantsoen op de kop van de Grijpensteinweg: het maakt de verbinding tot het Einsteinplantsoen vanzelfsprekender. Vanuit de Maxwellstraat loop je makkelijker het gebied in. Op de kop van de bebouwing van het Einsteinplantsoen is plaats voor een hoogteaccent met een publieke plint: zoals een uitspanning, een maatschappelijke, gezondheids- of commerciële functie.

| Referenties Grijpenstein- en Stephonsonplantsoen

Maastricht Groene Loper

South Park, San Fransisco

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Townshendla St Andrews

42

5. Einsteinplantsoen

| Einsteinplantsoen, huidig

| Einsteinplantsoen, visie

Het plantsoen kent een groot assortiment aan type en grootte van bomen van verschillende groenwaarde. Het plantsoen krijgt een nieuwe inrichting met behoud van de bestaande bomen waardoor de gebruikswaarde en de belevingswaarde van de plek toeneemt. De laatste jaren zien we een ontwikkeling van sport in de buitenruimte. Deze ontwikkeling is versneld door de lockdowns in coronatijd en hebben geleid tot een veelvuldig gebruik van de parken als fitness en bootcamp plek. Deze laagdrempelige sportbeoefening in de openbare ruimte omarmen we: immers is zien bewegen doen bewegen. Langs het spoor is de mogelijkheid om het water te verbreden en van ecologische oevers te voorzien.

| Referenties Einsteinplantsoen

Klimrek Goudsburg

IVY Klap­ rozen­buurt, Amsterdam

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Haarlem Kleverlaan

43

6. Pascal- en Remiseplantsoen

| Pascal- en Remiseplantsoen, huidig

| Pascal- en Remiseplantsoen, visie

Het Remiseplantsoen, de Pascalstraat en de Stephenson­­straat worden samenhangend vorm­ gegeven. Vrij van parkeerplaatsen in de open­ bare ruimte, met minimaal parkeren langs de Stephensonstraat. De Vomar maakt een entree aan de Stephenson­straat, ook wordt het parkeerdek beter gebruikt, o.a. door bezoekers van de zone. De nieuwe openbare ruimte is een concentratie van winkels voor dagelijkse voorzieningen, bedrijfjes, maatschappelijke dienstverlening en horeca: een nieuw wijkwinkelcentrum in het Houtvaartkwartier. Onder de nieuwe bebouwing van de Stephensonstraat komt een publieke ondergrondse parkeergarage.

| Referenties Pascal- en Remiseplantsoen

Waalspring 1, Nijmegen

Stadshagen, Zwolle

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Spoorkwartier, Groningen

44

7. Pelgrimkerkplein

| Pelgrimkerkplein, huidig

| Pelgrimkerkplein, visie

Op de hoek van de Pijlslaan - Stephensonstraat ontstaat een cluster van sociaal-maatschappelijke voorzieningen, met o.a. een kerkgenootschap en een kinderdagverblijf. De plek is ingebed in woningbouw en wordt aangevuld met de functies van de stookkamer 2.0. Er ontstaat een centrale ontmoetingsplek met een kleine tuin/plein ruimte aan de Stephensonstraat. Het gebied krijgt een meer extraverte uitstraling naar de Pijlslaan, omdat dit de verbindingsweg is met Haarlem en het duingebied. De locatie Pelgrimkerk vormt zo een mooie schakel tussen de Fietslaan en de Pijlslaan.

| Referenties Pelgrimskerkplein

De Hellema, Zaandam

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

PAKT, ­Antwerpen

45

8. Sportvelden (Geel-Wit)

| Sportvelden (Geel-Wit), huidig

| Sportvelden (Geel-Wit), visie

De voetbalvereniging Geel-Wit zit al sinds 1948

aan de Van Oosten de Bruijnstraat. De voetbalclub is onderdeel van de Leidsevaartbuurt: het vervult daar een belangrijke functie en is mede bepalend voor de identiteit van de buurt. De vereniging heeft uitbreidingswensen. Deze wensen zijn op de huidige locatie niet te realiseren. Met de komst van de nieuwe woningen en werkplekken groeit de vraag naar meer groene- en bewegingsruimte. Daarnaast is het de bedoeling om het ruimere en groene sportpark een bredere functie te geven dan alleen voetbal. In het masterplan worden bovenstaande wensen met elkaar verenigd en is de ambitie om Geel-Wit meer ruimte te geven en de velden te draaien. Zo ontstaat er een centraal sportcluster met ruimte voor groen en water aan de randen. Het sportcluster krijgt een open en toegankelijke uitstraling waardoor het meer in verbinding staat met de buurt en haar bewoners. Het wordt een plek waar gesport kan worden en waar

men elkaar kan ontmoeten: een groene en sportieve ontmoetingsplek voor de buurt.

| Referenties Sportvelden

Impressie Van Oosten de Bruijnstraat

Liskwartier, Rotterdam

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Swift, Amsterdam

46

9. Plaza West Het huidige Plaza West is met name bereikbaar via de Westergracht en het parkeerterrein. Hierdoor is het een echte autolocatie waar nog een grote verbetering van de ruimtelijke kwaliteit mogelijk is. Het masterplan schetst een perspectief waarbij Plaza West ook wordt verbonden met de Leidsevaart buurt aan de oostzijde en zich kan ontwikkelingen als stadsdeel winkelcentrum. In dit gebied zien we grote synergie van voorzieningen op het gebied van detailhandel, sport, onderwijs, cultuur, natuureducatie, ontspanning en horeca. Ingebed in een omgeving van woningbouw waardoor ook een sociaal veilige omgeving ontstaat. De functies versterken elkaar en er is van vroeg tot laat reuring in het gebied. De autobewegingen zijn geconcentreerd via de Westergracht. Naar het oosten en zuiden is er een weefsel van straatjes voor fietsers en wandelaars. Deze plek is als vanzelfsprekend verbonden met de buurt middels een uitnodigende hoogwaardig ingerichte openbare ruimte, die samenhang en verblijfskwaliteit creëert.

Impressie Plaza West

Voor­ zieninge­n­ cluster Plaza West

Referenties Plaza West

Waalsprong, Nijmegen

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

47

10. Omgeving koepelkathedraal De komende jaren wordt ingezet op de verbetering en vergroening van het Emmaplein en het Bisschop Bottemanneplein. Deze ontmoetingsplekken worden onderdeel van het weefsel aan ontmoetingsplekken in deze buurt, maar zijn aparte projecten en geen onderdeel van de ontwikkelzone.

| Sfeerbeelden

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

48

Principe 4: Compact en gemengd bouwen Voor een goed functionerende en levendige buurt is het bereiken van een goede functiemix noodzakelijk. We zetten daarbij in op een hoger voorzieningenniveau, veelzijdiger woningaanbod, een prettige openbare ruimte met veel verblijfskwaliteit en een goede groen­structuur. Deze worden strategisch gepositioneerd, met aandacht voor de ruimtelijke en kwalitatieve aansluiting met de omliggende buurten. In de zone wordt geen ruimte opgenomen voor grootschalige detailhandel en bedrijvigheid.

Verdichting De ontwikkelzone kent een stevige verdichtingsopgave. Door de bouw van nieuwe woningen te concentreren binnen de bebouwde kom ontstaat er beter draagvlak voor stedelijke voorzieningen. We gaan duurzaam om met de ruimte en kiezen voor duurzame mobiliteit. De transformatie van bedrijventerrein naar gemengd stedelijk wonen zal bovendien zorgen voor een meer divers woningaanbod in de wijk. De opgave is het realiseren van een gemengde wijk, met een gevarieerd en aantrekkelijk woningaanbod voor verschillende doelgroepen, waarvan de helft sociale huur betreft. . Wonen Creatieve nieuwe vormen van woningbouw, zoals gezins­vriendelijke stapel en compact grondgebonden stads­woningen op kleine kavels, zijn mogelijkheden om zowel aantallen als gewenste woonvormen te

realiseren. Uit onderzoek blijkt dat er grote behoefte is aan appar­te­menten voor senioren dichtbij de voorzieningen. Met aantrekkelijke producten verleiden we hen hun grondgebonden woning in te ruilen voor een apparte­ment in de wijk. Dit draagt bij aan de doorstroming en het verlagen van de druk op de woningmarkt in Haarlem. Starters op de woningmarkt zoeken naar mogelijkheden om te kunnen wonen in Haarlem. Ook voor deze doelgroep wordt nieuw aanbod gecreëerd in de zone. Werken Naast woningbouw ligt er een stevige opgave om met de ontwikkeling van de zone andere functies in het gebied te huisvesten. Door in te zetten op een gemengd stedelijk programma bieden we kansen om: • banen te creëren in de stad of wijk waar je woont waardoor forensen beperkt blijft; • ondernemerschap en creativiteit te stimuleren en aan de wijk en de stad te binden; • een divers stedelijk aanbod van voorzieningen in de wijk te creëren waar bewoners van profiteren; • levendigheid en sociale cohesie te creëren omdat er gedurende de dag activiteit is. We zetten in op - kennisintensieve, kleinschalige dienstverlening, handel en werkplaatsen - banen die passen bij de beroepsbevolking van Haarlem.

Haarlem en het stadsdeel Zuid-West in het bijzonder kent een grote dynamiek in kleinschalige bedrijven in diverse dienstverlenende sectoren als ICT, zakelijke diensten, onderwijs- en zorgdiensten, cultuur, sport en recreatie. Dit type functies laat zich goed mengen met woningen en heeft baat bij vestiging in de nabijheid van woningen en voorzieningen. Deze vormen van bedrijvigheid passen daarom goed bij het stedelijk gebied dat we voor ons zien.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Hoe draagt dit principe bij aan de omgevingsvisie? Mengen en verdichten  Concentreren woningbouw, toevoegen werkgelegenheid, beschermen bestaande wijken en behoud cultuurhistorische waarden. Buurtgericht ontwikkelen  Versterken sociale basis, ontmoetingsplekken en 10-minuten netwerk. Mobiliteitstransitie  Versterken bereikbaarheid voetganger en fietser. • • • • • • • • • •

Toevoegen ca. 1500 woningen. Gevarieerd en aantrekkelijk woningaanbod. Ruimte voor verblijfsplekken door verdichting. Gemengd stedelijk programma. Clusteren van voorzieningen. Verbeteren fiets- en voetgangersnetwerk. Schaal en architectuur die aansluit bij de wijk. Strategische positionering van hoogteaccenten. Levendige verhoogde plinten met flexibiliteit. Borging van sociaal-maatschappelijke voorzieningen.

Om het verkeer in de wijk tot een minimum te beperken worden bepaalde (verkeers-aantrekkende) bovenwijkse, stedelijke voor­zieningen (bedrijven en kantoren) geclusterd aan de rand van de zone, o.a. rondom de Grijpensteinweg. In de huidige situatie gaat er veel vrachtverkeer door de wijk ten behoeve van de bevoorrading ook is er sprake van extensief ruimte gebruik. Dat moet veranderen naar meer werknemers en minder logistiek.

49

Voorzieningen Ook het voorzieningenniveau in de wijk kan door de verdichtingsopgave verstevigd worden. Denk daarbij aan medische en maatschappelijke voorzieningen, winkelaanbod en horecagelegenheid. De menging van functies kent vele gradaties, variërend van een bedrijfsgebouw naast woningbouw, bedrijfsruimte en/ of voorzieningen in de plint en woningbouw daarboven, woonwerk woningen, etc.

Strategie Om ervoor te zorgen dat de functiemenging gerealiseerd wordt zijn de volgende strategieën bedacht: Levendige plint In de zone is een verhoogde verdiepingshoogte (>4,5m) voor de begane grond voorgeschreven. Deze verhoogde plint geeft flexibiliteit ten aanzien van de functies aan de openbare ruimte: winkels, woningen, bedrijven werkplaats alles kan binnen deze hoogte worden gehuisvest. Clusters Verschillende voorzieningen, zoals bovenwijkse, stedelijke voorzieningen, detailhandel en horeca, worden op onderdelen geclusterd, met als gevolg een elkaar versterkende aantrekkingskracht, meer levendigheid en een betere toegankelijkheid voor bepaalde doelgroepen (o.a. ouderen). De clusters krijgen een open en herkenbare uitstraling, en zijn zoveel mogelijk multifunctioneel omdat het combineren van verschillende functies meerwaarde heeft en zij elkaar onderling kunnen versterken. Voorbeelden van clusters zijn: • Leidsevaart - ’s Gravensandeweg met detailhandel,

• • • •

Koppen aan het Einsteinplantsoen met bijvoorbeeld maatschappelijke voorzieningen of horeca Pascalstraat, Stephensonstraat, Remiseplantsoen met detailhandel en, bedrijvigheid, maatschappelijke voorzieningen en horeca. Pijlslaan Stephensonstraat met kerk, bedrijvigheid, educatie, horeca en maatschappelijke voorzieningen Plaza West, Westergracht, Van Oosten de Bruijn straat met detailhandel, leisure horeca, educatie, sport, maatschappelijke voorzieningen, kantoor.

hier een goede overgang van openbaar naar privé te ontwerpen.

Bedrijfsunits Startende ondernemers hebben vaak behoefte aan goedkope en basale bedrijfsruimte, daarvoor moet een goed aanbod worden gecreëerd. De grond in Haarlem is schaars en de opbrengst van woningbouw is hoger dan voor bedrijvigheid. Toch moeten we proberen deze activiteiten te behouden voor de stad. Daarbij denken we aan tijdelijke verhuur, zoals in de stookkamer. Nieuwe bedrijfsverzamelgebouwen en het creëren van bedrijfsruimte op ongunstige plekken voor woningbouw zoals langs het spoor of onder en boven parkeergarages. Inpassing en zonering Bij de inpassing van al die functies is de kwaliteit van de openbare ruimte leidend. Ingangen tot parkeergarages worden waar mogelijk aan de spoorzijde geplaatst en niet langs de fietslanen. Op strategische plekken zijn andere functies dan wonen verplicht in de plint. Op ander locaties kan door middel van de verhoogde verdiepingshoogte en flexibiliteit in de bouwstructuur de mogelijkheid worden geboden te transformeren. Wonen op begane grond vraagt om een zorgvuldig ontwerp om de privacy van de bewoners te borgen. De opgave is

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

50

Bouwmassa’s De verdichtingsopgave leidt ertoe dat een schaalvergroting noodzakelijk is. De basis voor de ontwikkeling is vier tot zes lagen. Waar nodig wordt gekozen voor drie tot 4 bouwlagen om beter aan te sluiten bij de bestaande omgeving. Daarnaast dient de bebouwing boven de vierde laag liggend aan de openbare ruimte terugliggend te worden geplaatst, de zogenoemde setback. Deze setback is minimaal 1,5 meter (zie doorsnede).

Op deze wijze houdt de bebouwing een schaal die aansluit op Haarlem én er kan worden voldaan aan de ambities van de Nieuwe Tuinstad. Wandvorming Wandvorming langs het spoor en fietsstraat wordt zo veel als mogelijk voorkomen. Er wordt bewust gekozen voor hoogteverschillen, setbacks, bouwblokken en doorsteken (lees: zijstraten) om een monotoon beeld voorkomen. De supervisor en de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit zullen bij de uitwerking door architecten een levendig en stedelijk beeld nastreven.

Hoogteaccenten Om op deze schaal bebouwing te realiseren en aan de programmatische doelstellingen te voldoen, gaan we op acht plekken de hoogte in. De hoogte van deze accenten varieert tussen de 9 en 12 lagen. In het Van Leeuwenhoekpark maximaal 10 en 17 lagen. De toepassing van hoogteaccenten stelt ons in staat om op een aantal plekken de openbare ruimte te vergroten. De hoogteaccenten trappen in bouwvolume terug naar de maat en schaal van de straat . Ze zijn globaal getoetst op schaduwwerking (zie bijlage 6 bezonningsstudie) en zullen in de stedenbouwkundige uitwerkingen verder moeten worden beoordeeld op windhinder en gedetailleerder op schaduwwerking. De hoogteaccenten zijn zo geplaatst dat ze belangrijke ruimtes in het stedenbouwkundig plan markeren en -door hun zichtbaarheid op belangrijke zichtlijnen- verbinding en herkenning aan de zone geven. Het zijn deze ruimtes waar de bewoners van de wijk elkaar kunnen ontmoeten en waar de wijk haar nieuwe samenhang krijgt. De hoogteaccenten voor de ontwikkelzone zijn precies gekozen en zorgvuldig ingepast. Een hoogteaccent is een afwijking van de regel of standaard die tussen de vier a zes bouwlagen ligt en heeft als doel ruimte te creëren op andere locaties. Het is geen vrijbrief voor een uitgebreid hoogbouwvolume. Ze zorgen voor een ander uniek woonmilieu in de wijk van waaruit men goed zicht heeft op stad en duinen.

Met uitzondering van de hoogteaccenten in het van Leeuwenhoekpark zijn alle accenten ingepast in bouwblokken. Dit is gedaan om hun dominantie in het straatbeeld te verzachten. De hoogteaccenten worden geflankeerd door lagere bebouwing zodat ze zich goed voegen naar de maat en schaal van bebouwing in de straten.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Hoogteaccenten 9 (+3) Voor een aantal hoogteaccenten is een bouwhoogte van 9 lagen toegestaan met een (+3). Deze accenten mogen tot een bouwhoogte van 9 lagen worden gerealiseerd. De toevoeging betekent dat, onder de voorwaarde van een Hoogbouw Effect Rapportage in combinatie met aanvullende eisen onder andere ten aanzien van bezonning en privacy, de mogelijkheid wordt geboden tot maximaal 3 lagen extra te realiseren (zie voor de aanvullende eisen “5.3.4 Hoogteaccenten 9 (+3)”). De supervisor en de ARK worden nauw betrokken bij het toekennen van deze extra bouwmogelijkheid. Een bouwhoogte van 9 tot 12 lagen mits voorzien van een kleine footprint laat zich goed inpassen in de Hollandse stad van straten en bouwblokken. Onze kerken met hun torens in de historische steden getuigen van het feit dat deze hoogte verschillen goed zijn op te lossen zonder een compromis te doen aan het leefklimaat op straatniveau. Deelgebieden De locaties voor de hoogteaccenten zijn gelegen op voor het plan belangrijke openbare ruimtes: Locatie van Leeuwenhoekpark: door de bebouwing te concentreren in twee torens aan de zuidzijde van het plangebied houden we een ruime maat over ten opzichte van de bebouwing van Haarlem Hoog en de naastgelegen woningbouw. We sparen zoveel als mogelijk park en sluiten aan bij een reeks van hogere volumes langs de randweg.

De bouwhoogtes van 10 en 17 bouwlagen geven op deze positie geen aanvullende schaduw op de tuinen of gevels van omliggende woningbouw.

51

Op de zuidelijke kop van de Grijpensteinweg zien we een goede kans voor een hoogte accent van maximaal 12 lagen. Voorwaarde bij dit hoogte accent is dat bezonningsstudies aantonen dat het accent een acceptabele invloed heeft op de tuinen van de woningen aan de Leidsevaart (zie bijlage 6 bozonningsstudie). Vanuit de woningen in dit hoogte accent is er zicht op het van Leeuwenhoekpark, de Haarlemmerhout en de duinen. De aanwezigheid van woningen op deze plek moeten de leefbaarheid en het gevoel van veiligheid in de bebouwde kom op het kruispunt Leidsevaart Westelijke Randweg vergroten. Op beide koppen van het Einsteinplantsoen zijn hoogteaccenten voorzien. Dit geeft ons de mogelijkheid om de rooilijn van de Grijpensteinweg en de Stephensonstraat af te schuinen zodat er plantsoenen op de koppen van beiden straten

ontstaan. De grotere openbare ruimte van het Einsteinplantsoen wordt gemarkeerd met de hoogteaccenten. Door de plantsoenen op de koppen van de straten kunnen we het groene milieu doortrekken in het gebied. De woningen in de accenten hebben een schitterend uitzicht op het parkje. Door vertrappingen en inpassing van het volume binnen het bouwblok wordt de hoogbouw niet dominant in het straatbeeld. Op de kop van het nieuwe verlengde Remise plantsoen staat een hoogteaccent. Vanuit de randweg en de Leidsevaart wordt hier het nieuwe wijkwinkelcentrum gemarkeerd.

van verschillende zichtlijnen uit de omgeving. De architectuur is geïnspireerd op de historische baksteenarchitectuur van de tuinwijk en de Bavo kerk. Aan de nieuwe grote openruimte van het groene sportpark van Geel-Wit staat één hoogteaccent op de kop van de Eijsinkweg en een lager architectonisch accent op de hoek van de Menno Simonsweg en de verlengde Schreveliusstraat. Het gebouw verbindt het gebied Plaza West en de Leidsevaartbuurt.

Op de kop van de Eysinkweg aan de Pijlslaan tegenover de Pelgrimkerk creëert een hoogte accent het gevoel van een nieuw midden. Het hoogte accent staat iets terug van de Pijlslaan op het kruispunt

| Referenties hoogteaccenten

Logis-Floreal

Nieuw Crooswijk

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Vathorst

52

LEGENDA

| Bouwhoogtekaart bestaand

hoogteaccent meer dan 9 lagen sfeerbepalende gevel extra ontwerpaandacht

LEGENDA

9(+3)

4 3-4

1(2P)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

hoogtescheiding sfeerbepalende gevel extra ontwerpaandacht 9 bouwlagen. Tot 3 bouwlagen extra mogelijk onder voorwaarden hoogteaccent max. aantal bouwlagen 3-4 afwisselende bouwhoogte van min 3 tot max 4 bouwlagen 1 hoge plint, 2 parkeerlagen 10

11

12

13

14

| Bouwhoogtekaart nieuw



17

10

2

4

2

2 12

7

1(2P)

3

2

9(+3)

1(2P)

4-6 4-6

4

4-6

3-4

4-6

9(+3)

4 4

4-6

4-6

9(+3)

1

4 4-6

1

6 4

4-5

4 4-5

4

4

4 4-5

5

4-5

4-5

3



3-4 4

6





5

9(+3)

9(+3)

4

6

4

4-5

6

5 4

4 1

4

4 3

4-5

3





4-5 3 3

3 3



 





Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

53

15

16

Doelgroepenanalyse Door BRO is onderzoek gedaan naar passende doelgroepen voor de zone. Hieronder een korte samenvatting van de bevindingen. Het totale onderzoek is terug te vinden in bijlage 7. Bewoners: In en om de ontwikkelzone wonen ongeveer 5.000 inwoners, met name jonge stellen, jonge gezinnen en beneden modale 60+ers. Toch is met name de laatste groep (65+ers) beperkt vertegenwoordigd in de wijk (15%). Dat is tegelijkertijd opmerkelijk gezien de meerderheid van de wijk bestaat uit met name eenpersoonshuishoudens (43%), gevolgd door huishoudens met kinderen (32%) en huishoudens zonder kinderen (25%). Vanuit het rapport Groeipotentie zijn voor de Haarlemse toekomstige woningbouwopgave zes doelgroepen relevant. Op basis van vraaggericht onderzoek blijkt bij invulling van de woningbouwopgave de volgende relatieve verdeling voor Haarlem als geheel van toepassing te zijn: 1. Jonge alleenstaande starters (12%); 2. Jonge stellen (31%); 3. Jonge gezinnen (15%); 4. (Beneden) modale medioren (9%); 5. Welvarende emptynesters en gezinnen (19%); 6. (Beneden) modale senioren (60+) (14%).

Deze doelgroepen zullen een plek moeten vinden in Haarlem. Dat kan in Zuidwest, maar eventueel ook in de overige ontwikkelzones. Met name de jonge alleenstaande starters, de (beneden) modale medioren en de (beneden) modale senioren zullen een plek vinden in sociale huurwoningen. De doelgroepen jonge stellen, jonge gezinnen en welvarende emptynesters en gezinnen zijn over het algemeen wat meer koop georiënteerd. Bovendien is een groot deel van de zes doelgroepen te huisvesten in appartementen. Door het toevoegen van appartementen met een gebruiksoppervlak tussen de 50-65 m2 ontstaat binnen de portefeuille van de corporaties een goede mix tussen appartementen en eengezinswoningen, die het mogelijk maak om in de verschillende fases van iemands leven in de wijk te blijven wonen. Huurappartementen in de volle breedte van het sociale huur: • 1 en 2 persoonshuishoudens (80% van wachtlijst), maar ook kleine gezinnen en één-ouder gezinnen. • Voornamelijk reguliere sociale huurwoningen. • Ouderen die willen doorstromen van eengezinswoning naar een appartement • Bijzondere doelgroepen • Woningen voor o.a. zorgverleners en leraren in Haarlem • Leefstijl: Eigenzinnig (rood) en Gezellig (geel) • Afkomstige uit de regio Zuid-Kennemerland (Noord, West en Oost).

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

De gezellige huurder woont graag in een buurt waar je elkaar kent. Een buurt met mogelijkheden waar je elkaar kan ontmoeten, waar kinderen kunnen spelen en waar ruimte is voor activiteiten met anderen. Dat is belangrijk. Deze bewoners waarderen de kleinschalige en groene opzet van de Geschiedschrijversbuurt. Zij wensen dit ook voor de nieuwe wijk; kleine buurtjes, met voldoende mogelijkheden voor ontmoeting. De eigenzinnige huurder woont graag op bijzondere plekken, zoals hier; vlakbij het centrum van Haarlem aan de ene kant, maar ook bij Elswout en de duinen aan de andere kant. Deze huurder vindt het belangrijk dat deze nieuwe woonplek in Haarlem ongedwongen en levendig is. Een plek die vanzelf ontstaat en groeit.

Doelgroepen werkgelegenheid Door de verwachte doorgroei van de economie van Haarlem is er behoefte aan uitbreidingsruimte voor kleinschalige bedrijven en kantoren/kantoorachtigen met een omvang ca. 21.500 m². Hiervan zal naar verwachting 15.000 m² vraag zijn naar commerciële ruimte. De overige bedrijfjes zullen gevestigd zijn in woningen. Daarmee is het beoogde programma nu iets te ruim. Bovenop de uitbreidingsvraag komt nog de vervangingsvraag van bedrijven die tijdelijk plaats moeten maken. Er is dus marktruimte in de ontwikkelzone, mits er niet in de aanliggende wijken (Duinwijk, Zijlwegkwartier en Haarlemmerhoutkwartier) ook op grote schaal allerlei dergelijke initiatieven ontstaan.

54

Haarlem en het stadsdeel Zuid-West in het bijzonder kent een grote dynamiek in kleinschalige bedrijven in diverse dienstverlenende sectoren als ICT, zakelijke diensten, onderwijs- en zorgdiensten, cultuur, sport en recreatie. Dit type functies laat zich goed mengen met woningen. Een belangrijk deel van deze bedrijven zal dicht bij de woning gevestigd willen zijn. Een beperktere groep kiest voor een bedrijvenverzamelgebouw of – kantoor. Deze groep wil met name gezamenlijke faciliteiten of in een bepaald concept gehuisvest zijn. In het programma kan hierop worden ingespeeld.

* Deze gegevens zijn gebaseerd op de BRO Behoefteonderzoekstudie (2022). De aantallen zijn op basis van de KvK gegevens en het aantal werknemers dat ingeschreven staat per bedrijfsvestiging. Het gaat niet om FTE’s maar om banen/ arbeidsbetrekkingen. Dit kunnen voltijd of deeltijd betrekkingen zijn. Deze medewerkers vervullen in de meeste gevallen wel een arbeidsplaats binnen Haarlem maar werken niet alleen binnen of vanuit de zone. In een later stadium moet precies duidelijk worden hoeveel arbeidsplaatsen er daadwerkelijk binnen de zone kunnen worden gerekend. Uitgangspunt hierbij is dat voor iedere nieuwe bewoner 0.43 nieuwe arbeidsplaats binnen Haarlem moet worden gerealiseerd. Dit betekend dat er circa 1.300 nieuwe banen binnen Haarlem moeten worden gerealiseerd met de ontwikkeling van de zone Zuid-West.

Totaal Houtvaartkwartier 2021: 2.850 banen Waarvan: Overig Houtvaartkwartier 1.530 banen Overig Houtvaartkwartier: 1.520 banen

Waarvan: plangebied:

1.320* banen

Herontwikkeling:

– 1.320 banen

Potentieel terugkeer vervangingsvraag:

+ 920 banen

Nieuw banen (uitbreidingsvraag):

+ 1.060 – 1.750 banen

Plangebied:

1.980 - 2.670 banen

Totaal Houtvaartkwartier 2032: 3.510 - 4.200 banen

Omvang (m2)*

Berekende behoefte Werkgelegenheidsraming 2021-2032 Verzorgingsgebied

Gezondheid en welzijn

4.000 – 5.000 m2

4.800 m2 waarvan eerstelijnszorg: 1.420 m2

2. Grijpensteinweg (incl. plandeel Efy Groep en Leidsevaart 574)

Lichte bedrijven / kantoorachtigen

12.000 – 14.000 m2

6. Eysinkweg

Bedrijfs- en atelierruimte

6.000 – 9.000 m2

In woningen: 5.500 m2 Commercieel: Kantoren / kantoorachtigen: 12.600 m2 Bedrijfsruimten: 3.400 m2 + Vervangingvraag: ?

4. Stephensonstraat

Detailhandel / horeca

3.000 – 4.500 m2

Winkels: 1.625 m2 Horeca: 1.750 – 2.000 m2

5.500 m2

5.500 m2

30.500 – 38.000 m2

35.000 – 35.200 m2

Deelgebied

Functie

1. Van Leeuwenhoekpark

6. Eysinkweg (sportvelden) Sporthal en basisschool Totaal

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

55

Programma:

Legenda

Circa 1.500 woningen en 48.000 m² bvo niet-wonen (detailhandel, horeca, kantoren, dienstverlening, bedrijvigheid en maatschappelijk). Bij onvoldoende vraag naar m² niet-wonen kunnen binnen deze m² woningen worden gerealiseerd. Programma niet-wonen is minimaal 30.000 m² bvo.

Nieuwbouw Verbindende openbare ruimte Hoogteaccent

Gewenste clusters Clusters van functies

Geen woonfunctie in de plint Bestaande functies Bedrijven en kantoren Detailhandel Maatschappelijk Onderwijs

| Functies en clusters

WONEN EN ZORG

GEMENGDE FUNCTIES WONEN, BEDRIJVEN EN KANTOREN

DETAILHANDEL & HORECA

SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

DETAILHANDEL

GEMENGDE FUNCTIES

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

SPORT EN EDUCATIE

56

3.3 Bereikbaarheid op orde Haarlem zet de komende jaren in op een mobiliteits­transitie. Deze heeft tot doel om ondanks het groeiende aantal inwoners, het aantal voertuigen te stabiliseren. In de gehele stad worden maatregelen getroffen om het autobezit en -gebruik terug te dringen. Om de zone bereikbaar en in beweging te houden wordt ingezet op andere vormen van mobiliteit. Het gaat om een pakket aan maatregelen waarbij de belangen van de voetganger, fiets en openbaar vervoer voorrang krijgen boven de auto. Een pakket dat bijdraagt om de auto een minder prominente plaats te geven in de straatbeeld en het creëren van meer ruimte voor water, groen en ruimtelijke kwaliteit in de zone. Dat wil zeggen: de zone wordt zo ingericht dat het vanzelfsprekender is om met de fiets, het openbaar vervoer of te voet te gaan. In de bijlage 4.2 is het mobiliteitsplan Zuid-West (2022) toegevoegd.

Voorrang voor langzaam verkeer In de zone wordt veel prioriteit gegeven aan fietsers en voetgangers. We ontwerpen ‘omgekeerd’. Dit betekent dat we beginnen met goede voorzieningen voor de voetganger en de fietser. Deze krijgen (ruimtelijk) voorrang, zodat het eenvoudig en vanzelfsprekend is om veel verplaatsingen te voet of met de fiets te doen. Met de auto kan je op veel plaatsen komen, maar niet altijd direct voor de deur of via de kortste route. Dit leidt tot reductie van autoverkeer, milieubelasting en een veilige, gezonde en bovenal leefbare zone. De fiets wordt het aangewezen vervoersmiddel voor de bewoners, werknemers en bezoekers van de zone. Hiervoor verbeteren we de bereikbaarheid

voor fietsers, de fietsbeleving en het gemak waarmee de fiets gepakt en gestald kan worden. De fietsparkeerplaatsen worden vlak bij de bestemming (entrees) gerealiseerd en liggen op een logische, makkelijke te bereiken plek aan de fietsroute. Hiermee promoten we het fietsgebruik en proberen we de overlast van gestalde fietsen tot het minimum te beperken. De fietsroutes zijn voldoende breed om comfortabel en veilig gebruikt te worden door uiteenlopende fietsers, zoals snelle elektrische fietsers, ouderen en kinderen. De langzaamverkeersroute – de fietslaan – met verblijfskwaliteit is herkenbaar en comfortabel in de gehele zone. De fietsroute in de zone wordt verbonden met bestaande verbindingen zoals Westergracht, de Leidsevaart, de Munterslaan etc. en de doorfietsroute. Voor optimale bereikbaarheid van station Heemstede-Aerdenhout wordt, samen met de provincie Noord-Holland, ingezet op een nieuwe fietstunnel onder de Randweg door. Wil men toch gebruik maken van de auto, dan krijgen schone- en deelvoertuigen voorrang. Door de parkeervoorzieningen voor de auto aan de randen en uit het zicht te leggen, domineren deze het straatbeeld niet en wordt binnen de zone prioriteit gegeven aan de gewenste modaliteiten. Er is dus ook beperkt ruimte voor parkeren in de openbare ruimte. De logistieke en ‘Reguliere’ logistieke stromen - afval, pakketleveringen, verhuizingen, taxi’s etc.

- vinden (zo veel mogelijk) aan de randen van het plangebied en buiten het domein van voetgangers en fietsers (geclusterd) plaats.

Ontwikkelzone Zuid-West | Masterplan | 3. Het plan

Hoe draagt dit onderwerp bij aan de omgevingsvisie Vergroenen & vernatten  Ruimte voor klimaatadaptatie ten koste van de auto. Minder parkeren in openbare ruimte. Mobiliteitstransitie  Regionale fietsverbindingen verbeteren. Verbeteren hov-bereikbaarheid. • • • • • • •

Inzet andere vormen mobiliteit dan de auto Belangen voetganger, fiets en ov boven auto (‘omgekeerd’ ontwerpen) Minder prominente rol auto in straatbeeld Inzetten op intensivering van busverbinding met hov-kwaliteit Goede verbinding met centrum en station Heemstede-Aerdenhout Scherpere parkeernormen voor nieuwe woningen Parkeren is niet dominant aanwezig