20221560020 7. Bijlage 6 Voorzieningen ontwikkelzone Haarlem Zuidwest

43

Bijlage 4 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

Aanbodstructuur en plancapaciteit

•

Er bestaat voor horeca in wezen geen ‘vanzelfsprekende’ behoefte. De vraag wordt vooral bepaald door de aanbodkwaliteiten in brede zin, waarbij de combinatie tussen productconcept faciliteiten, uitstraling, doelgroepen, gastvrijheid, marketing maar bovenal ook locatie centraal staan. Kortom; goede horeca creëert zijn eigen markt. De marktomstandigheden zijn voor de functies bovendien zeer dynamisch, aan zowel de vraag- als aanbodzijde. De kwantitatieve marktruimte wordt in dit kader dan ook indicatief bepaald.

Horeca in verhouding tot gemiddelden Tabel 17 geeft een cijfermatig overzicht van de horeca in het verzorgingsgebied. De horeca is afgezet tegen het aantal inwoners en banen en vergeleken met het gemeentelijk, provinciaal en landelijk gemiddelde. Dit geeft een globaal inzicht van de marktverhoudingen. Uit de tabel blijkt het volgende:

•

•

•

Het aantal drankverstrekkers ligt in het verzorgingsgebied onder de gemiddelden, zowel op basis van het aantal inwoners als op basis van het aantal banen. Dit hangt samen met het feit dat dergelijk recreatief aanbod voornamelijk terug is te vinden op de plekken met een recreatief karakter, zoals centrumgebieden en binnensteden. Het aantal restaurants in de wijk Houtvaartkwartier ligt boven het gemiddelde. In het stadsdeel Zuid-West is het aantal restaurants de afgelopen jaren sterk gestegen naar een representatief gemiddelde van 6,8 zaken per 10.000 inwoners. Het aantal zaken in de fastservice sector (lunchrooms, fastfood, bezorg/afhaal) is gemiddeld. Dit type aanbod kent een meer functioneel karakter en is vooral in een (wijk) ondersteunende rol terug te vinden in (of in de nabijheid van) winkelclusters. De afgelopen jaren is het aantal drankverstrekkers en het aantal restaurants gestegen in de wijk Houtvaartkwartier en stadsdeel Zuid-West. Het aantal fastservice is op een vergelijkbaar niveau gebleven. Het gebied

maakt hierdoor een transitie door waardoor het meer aansluiting vindt bij het centrum van Haarlem Uit de verhoudingen van het huidige horeca-aanbod kan worden afgeleid dat het gebied een transitie doormaakt, maar dat het aanbod voornamelijk een functioneel karakter heeft met een wijk ondersteunende functie.

Tabel 17: Aanbod horeca 2022 naar branche in het verzorgingsgebied (Vastgoeddata (2022), datum van raadpleging 20-06-2022) Drankenverstrekkers Gebied

Aantal zaken

Zaken per 10.000 inw.

Wijk Houtvaartkwartier

3

Stadsdeel Zuid-West

16

Fastservice Zaken per 10.000 banen

Aantal zaken

Zaken per 10.000 inw.

3,6

7

4,5

24

Restaurants Zaken per 10.000 banen

Aantal zaken

Zaken per 10.000 inw.

Zaken per 10.000 banen

8,5

4

4,9

7,2

6,8

23

6,5

9,9 Gemiddelden

Gemeente Haarlem

114

7

Noord-Holland (excl. gemeente Amsterdam)

1.642

8,3

Nederland (excl. gemeente Amsterdam)

15.398

9,3

donderdag 29 september 2022

195

12

17,3

1.331

6,7

18,8

11.780

7,1

216

13,3

14,0

1.291

6,5

13,6

14,4

10.416

6,3

12,7

44

Bijlage 4 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

Horeca in de gemeente Haarlem De historische binnenstad in combinatie met het aanbod in detailhandel en horeca maakt van het centrum een aantrekkelijke plek om te zijn voor regiobewoners, dagjesmensen en binnenlandse en buitenlandse toeristen. De horeca concentreert zich logischerwijs in de binnenstad en kenmerkt zich globaal als volgt: • In de hoofdwinkelstraten is links en rechts (dag)horeca gelegen. Het betreft aanbod als lunchrooms, broodjeszaken en koffiebars. • In onder andere de Lange Veerstraat en de Korte Veerstraat is afwisselend aanbod gevestigd van winkels, cafés en restaurants In stadsdeel Zuid-West is een sterke horecaconcentratie gelegen op en rondom winkelclusters Houtplein en Zijlweg. Daarnaast zijn twee clusters waarneembaar, waarvan één gelegen (fastservice) in de wijk Houtvaartkwartier. Het overig aanbod is veelal verspreid gelegen. Relevante planinitiatieven Behoudens de voorgenomen woningbouwontwikkeling en het nog vorm te geven programma aan voorzieningen zijn er voor zover bekend bij BRO geen relevante planinitiatieven in het verzorgingsgebied.

Figuur 24: Aanbod horeca Houtvaartkwartier en stadsdeel Zuid-West (bron: Vastgoeddata, peildatum 20-6-2022, bewerking: BRO)

donderdag 29 september 2022

45

Bijlage 4 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

Marktverkenning kwantitatief Navolgend is een benadering opgesteld van de vraag naar en aanbod van horeca in het verzorgingsgebied. Het betreft nadrukkelijk een indicatieve berekening en geeft enkel op hoofdlijn cijfermatig inzicht in de sector die slechts zeer beperkt ‘wetmatig en modelmatig’ kan worden berekend (zie volgend kader). De mate in hoeverre er behoefte is aan horeca, wordt grotendeels bepaald door het concept zelf en de locatie.

Vraag en aanbodbenadering horeca Vraagpotentieel: op basis van de landelijke omzetcijfers per branche, ramen we de gemiddelde besteding per inwoner en dit wordt vermenigvuldigd met het inwonertal van het verzorgingsgebied. Omzetclaim: de landelijke omzetcijfers per branche vermenigvuldigen we met het aanbod (drankverstrekkers, fastservice en restaurants) in het verzorgingsgebied. Marktruimte: Als het vraagpotentieel groter is dan de omzetclaim is er theoretisch ‘marktruimte’ voor nieuwe horeca. Factoren niet meegerekend Meer gedetailleerde cijfers zijn er niet en daarmee is de berekening indicatief. Zo houdt de benadering bijvoorbeeld geen rekening met: Hogere of lagere bestedingen door demografische verschillen. Jongere leeftijdsgroepen geven relatief meer uit aan horeca. Inkomensverschillen Koopstromen; van in- of uitgaande bestedingen. Zo zijn toeristische bestedingen niet meegenomen.

16 17

Tabel 18: Indicatie marktruimte horeca in stadsdeel Zuid-West 2022 en 2032 (in € miljoen afgerond).

Drankenverstrekkers

Vraagpotentieel 2022/2032

Omzetclaim gevestigde horeca verzorgingsgebied

Verschil 2022

Verschil 2032

7,1 / 8,1

6,2

1,0

2,0

Fastservice sector

9,6 / 11,0

7,9

1,8

3,1

Restaurantsector

18,2 / 20,7

14,4

3,8

6,3

Totaal

35,0 / 39,8

28,4

6,6

11,4

Verzorgingsgebied In tabel 18 en 19 (verderop) is de berekening opgesteld voor het aanbod in het verzorgingsgebied, conform het aanbod in tabel 17. Verrekend met de gemiddelde Nederlandse omzetcijfers (op basis van de indeling van Vastgoeddata) vloeit daar de omzetclaim uit van het huidige horeca-aanbod in het verzorgingsgebied. Stadsdeel Zuid-West Voor stadsdeel Zuid-West kan op basis van de berekening het volgende worden opgemaakt: • Het totaal aan bestedingen (2022) door inwoners uit het stadsdeel (vraagpotentieel) bedraagt € 35,0 mln.16. Daarmee ligt het vraagpotentieel boven de ‘claim’ van het gevestigde aanbod (afgerond € 28,4 mln.). Theoretisch gezien is er daarom sprake van een marktruimte van € 6,6 mln. in 2022. • Door de stijging van het aantal inwoners zal het draagvlak voor horeca richting 2032 toenemen. Op basis van de berekening is er in 2032 daarom sprake van een theoretische marktruimte van afgerond € 11,4 mln.

Op basis van de marktruimte in 2032 is er sprake van een autonome marktruimte van circa 2.500 – 3.200 m² verkoopoppervlakte.17 In beide gevallen betreft het voornamelijk marktruimte in de recreatieve horeca (drankenverstrekkers en restaurants). In algemene zin geldt dat dergelijke horeca voornamelijk geplaatst en geclusterd worden in de binnenstad. Hierdoor kan de berekening van de theoretische marktruimte in de wijk hoger uitvallen, aangezien het aanbod grotendeels elders is gevestigd. Daarnaast dient nadrukkelijk te worden meegenomen dat deze berekening gebaseerd is op omzetcijfers van voor de coronacrisis. Zoals reeds geconcludeerd is er door toedoen van de coronacrisis sprake van een groot omzetverlies voor met name de recreatieve horeca. Wel wordt verwacht dat de omzet op de (middel)lange termijn terugkeert op het niveau van pre-corona. Wijk Houtvaartkwartier Ook op wijkniveau is een berekening opgesteld om inzicht te krijgen in de (potentiële) marktruimte (tabel 18):

Uitgaande van de gemiddelde besteding per Nederlander en conform het inwonertal in het verzorgingsgebied. Gemiddelde besteding per Nederlander per jaar bij drankenverstrekkers € 202,-, fastfoodzaken € 272,- en in restaurants € 514,-. In totaal betreft de geraamde marktruimte in het stadsdeel € 11,4 mln. in 2032. De gewogen gemiddelde omzet per vierkante meter verkoopoppervlak in de wijk bedraagt circa € 4.000,-. Met elkaar verrekend is er een indicatieve ruimtebehoefte aan horeca van circa 2.500 – 3.200 m² verkoopoppervlakte richting 2032.

donderdag 29 september 2022

46

Bijlage 4 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

•

•

Op basis van de berekening is er theoretisch sprake van marktruimte in de dranken- en restaurantsector. Het aanbod fastservice ligt iets boven de ‘claim’, weliswaar minimaal. In totaal betreft de marktruimte in de wijk afgerond € 2,6 mln. Op basis van de berekening is er in 2032 in iedere sector theoretisch sprake van marktruimte, maar met name in de drankverstrekkers en restaurants. In totaal komt de marktruimte uit op € 6,5 mln. Dit betekent dat er sprake is van een autonome marktruimte van ca. 1.400 - 1.600 m² verkoopoppervlakte richting 2032.18

Ook voor de marktruimte in de wijk Houtvaartkwartier geldt dat deze voornamelijk recreatieve horeca betreft en dat de berekening voor de theoretische marktruimte dus mogelijk hoger uitvalt. Daarnaast is de berekening gebaseerd op de omzetcijfers van voor de coronacrisis.

Tabel 19: Indicatie marktruimte horeca in de wijk Houtvaartkwartier 2022 en 2032 (in € miljoen afgerond).

18

Vraagpotentieel 2022/2032

Omzetclaim gevestigde horeca verzorgingsgebied

Verschil 2022

Verschil 2032

Drankenverstrekkers

1,7 / 2,5

1,2

0,6

1,4

Fastservice sector

2,4 / 3,4

2,3

0,1

1,1

Restaurantsector

4,4 / 6,5

2,5

1,9

4,0

Totaal

8,5 / 12,5

6

2,6

6,5

In totaal betreft de geraamde marktruimte in de wijk € 6,5 mln. in 2032. De gewogen gemiddelde omzet per vierkante meter verkoopoppervlak in de wijk bedraagt circa € 4.355,-. Met elkaar verrekend is er een indicatieve ruimtebehoefte aan horeca van circa 1.400 - 1.600 m² verkoopoppervlakte richting 2032.

donderdag 29 september 2022

47

Bijlage 5 Onderbouwing maatschappelijke voorzieningen

Bijlage 5 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

9

Onderbouwing maatschappelijke voorzieningen

De maatschappelijke voorzieningen die hier aan de orde komen zijn: • Onderwijs (specifiek basisschool) • Sport (specifiek sporthal) • Gezondheid/welzijn

peut 0,8 km). Ook in de gemeente Haarlem is dit het geval: huisartsenpraktijk 0,6 km, apotheek 0,6 km, fysiotherapeut 0,3 km.20

Verzorgingsgebied

Het verzorgingsgebied voor maatschappelijke voorzieningen wordt globaal afgebakend door de reistijd die gebruikers bereid zijn om af te leggen. De ambitie uit de Omgevingsvisie 2045 (2022) is dat Haarlemmers belangrijke dagelijkse voorzieningen binnen maximaal tien minuten op de fiets, of te voet kunnen bereiken. Deze sociale basisinfrastructuur bestaat uit clusters van sociale voorzieningen genaamd ‘huis van de wijk’, toegankelijke hulp- en zorgvoorzieningen, sportvoorzieningen, onderwijsvoorzieningen en vrije tijdsvoorzieningen. • Basisschool/sporthal: gemiddeld bevindt basisonderwijs zich op 0,7 km, in Haarlem ligt dit op 0,5 km.19 • Gezondheid/welzijn: gemiddeld bevinden eerstelijnszorgvoorzieningen zich op korte afstand van inwoners (huisartsenpraktijk 1,0 km, apotheek 1,2 km, fysiothera-

Onderwijs

9.3.1

Trends en ontwikkelingen

•

De afstanden in Haarlem zijn gemiddeld korter dan landelijk, dit komt met name door de stedelijkheid van het gebied. Voor onderwijs en gezondheid/welzijn wordt het primaire verzorgingsgebied afgebakend als de wijk Houtvaartkwartier (tevens grotendeels het plangebied). Het stadsdeel Zuid-West vormt ruimtelijk gezien het secundaire verzorgingsgebied.

9.2 9.1

9.3

Beleidskaders

De gemeente Haarlem zet in op een sterke wijkeconomie vanuit de gedachte dat deze bijdraagt aan de leefbaarheid, veiligheid, identiteit en sociale cohesie van de buurt. Daarnaast wil de gemeente haar hoogwaardige voorzieningenniveau behouden. De ambitie uit de Omgevingsvisie 2045 (2022) is dat Haarlemmers belangrijke dagelijkse voorzieningen binnen maximaal tien minuten op de fiets, of te voet kunnen bereiken. In combinatie met de beoogde woningbouw worden consumentverzorgende sectoren als sport, recreatie, onderwijs, zorg en cultuur als kansrijke aanvullingen gezien. Door ruimtegebrek dient er gedacht te worden aan multifunctionele voorzieningen en tevens aan combinaties van voorzieningen.

•

•

•

De samenstelling van de Nederlandse samenleving verandert. Het aantal leerlingen blijft de komende jaren dalen vanwege het afnemend aantal geboorten. Tegelijkertijd is er in sommige stedelijke gebieden juist sprake van groei. Dit betekent dat scholen in krimpgebieden moeite hebben om een volwaardig onderwijsaanbod te verzorgen terwijl in enkele grote steden er juist scholen bij komen, omdat het leerlingenaantal daar door binnenlandse migratie toeneemt. Scholen krijgen er, naast hun primaire taak van het zorg dragen voor een brede persoonlijke en maatschappelijke ontwikkeling van leerlingen, steeds meer taken en verantwoordelijkheden bij. Bijvoorbeeld op het gebied van onderwijshuisvesting en passend onderwijs.21 Het aantal leerlingen dat een persoonlijke aanpak nodig heeft groeit. Mede daardoor is het aantal fte in het primair onderwijs de laatste jaren gegroeid.22 Vanaf het basisonderwijs wordt ingezet op het aanleren van vaardigheden die nodig zijn in de huidige en toekomstige maatschappij (21st century skills23). De schoolomgeving ondersteunt idealiter de doorontwikkeling van het onderwijs in termen van werkvormen en bijv. ICTvaardigheden24. Duurzaamheid is ook in het onderwijs een belangrijk onderwerp met als meest tastbare onderdeel: het schoolgebouw. Veel schoolgebouwen zijn letterlijk ‘op’. Ze zijn

19

CBS (2021), Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers. CBS (2021), Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers. Rabobank (2019). Cijfers en trends: onderwijs. 22 Inspectie van het onderwijs (2020). Staat van het onderwijs 2020. 23 Creatief en kritisch denken, probleem oplossen, ICT- en informatievaardigheden, computational thinking, mediawijsheid, communicatie, samenwerken, sociale/culturele vaardigheden en zelfregulering (bron: Kennisnet/SLO) 24 Rabobank (april 2019), Cijfers en trends: Onderwijs en Vernieuwenderwijs.nl (1 juli 2019) De Onderwijstrends voor 2019 en 2020 20 21

donderdag 29 september 2022

49

Bijlage 5 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

•

•

zo verouderd, dat vernieuwing of zelfs vervanging noodzaak is geworden. Een duurzaam schoolgebouw is dynamisch, heeft een divers ruimteaanbod, is energiezuinig, minimaliseert afval, is flexibel en multifunctioneel inzetbaar.25 Bovendien is de verwachting dat scholen met aandacht voor duurzaamheid in zowel het onderwijsaanbod als de bedrijfsvoering beter zullen presteren.26 Vernieuwing van de schoolomgeving is daarnaast ook wenselijk om aantrekkelijk te blijven voor nieuwe leraren27. Goed onderwijs vraagt immers om goede leerkrachten. De verwachting is echter dat het aantal leraren in de komende jaren nog verder zal afnamen. Enerzijds als gevolg van vergrijzing en anderzijds door minder instroom van jongeren in de lerarenopleidingen. Om goede leraren aan te trekken helpt het dus wanneer er sprake is van een aantrekkelijke werkomgeving. Een nieuw en aantrekkelijk schoolgebouw kan daaraan aan bijdragen. Steeds vaker worden ruimten in het schoolgebouw gedeeld en afgestemd tussen partijen om tot een betere ruimtebezetting te komen. Scholen dienen verder te kijken dan hun eigen belang en de samenwerking te zoeken met partners binnen en buiten het onderwijs. Datzelfde geldt voor andere maatschappelijke voorzieningen, die voor de invulling van hun behoefte juist bij schoolgebouwen terecht kunnen.

9.3.2

Behoefte

Aanbod Houtvaartkwartier telt twee basisscholen: Openbare Basisschool De Zuidwester (Ohmstraat 2 – 412 leerlingen) en International School Haarlem (Schreveliusstraat 27 – 218 leerlingen). Ook net buiten de wijk zijn er basisscholen aanwezig: Koorschool van het Muziekinstituut van de Kathedraal (Westergracht 61 – 53 leerlingen), Bavo Jenaplanschool (Westergracht 3 – 126 leerlingen), Cruquiusschool (Cruquiusstraat 2 – 122 leerlingen). Behoefte vanuit rapport Groeipotentie (2019) Door de toevoeging van 2.000 woningen zou er indicatief behoefte kunnen zijn aan één extra basisschool. Gemeente Haarlem heeft berekend28 dat een groot deel van de behoefte aan extra schoollokalen wordt opgelost door de bouw van een 16-klassige basisschool (4.086 m², footprint gebouw incl. ruimtebehoefte buitenruimte en fietsenstalling) in het noordelijk deel van de zone Zuid-West. Hierin wordt ruimte geboden voor zowel vervanging van de Bavoschool als uitbreiding voor toekomstige toename van de bevolking (+ 8 lokalen). Het huidige pand van de Bavoschool (Westergracht 3) kan beschikbaar komen voor woningbouw. Indien op termijn eventueel extra behoefte aan lokalen ontstaat, kan vervolgens ook nog uitbreiding plaatsvinden op eigen terrein / bestaande locaties van basisschool de Zuidwester (Ohmstraat 2) en de wat verder weg gelegen Beatrixschool (Blinkertpad 3, Ramplaankwartier).

Een deel van het primair onderwijs wordt vormgegeven als Integraal Kind Centrum (IKC), zo staat opgenomen in het rapport Groeipotentie (2019). Hierdoor is op locatie mogelijk extra ruimte nodig voor bijvoorbeeld een peuterspeelzaal, kinderdagverblijf of andere ondersteunende functie voor kinderen (consultatiebureau e.d.). Dit vraagt naar verwachting een ruimteclaim van 350 tot 450 m² bvo aan kinderopvang (2-3 locaties) en 350 tot 450 m² bvo aan buitenschoolse opvang (2 locaties). In totaal behoefte aan 700 tot 900 m² bvo als IKC. Behoefte marktruimte BRO Primair onderwijs In Zuid-West komen verschillende doelgroepen te wonen: jonge alleenstaande starters, jonge stellen, jonge gezinnen, modale medioren, welvarende emptynesters/gezinnen, modale 60-plussers. In het rapport Groeipotentie (2019) van de gemeente Haarlem blijkt dat er in Zuid-West wordt ingezet op ruim 2.000 woningen, waarbij wordt uitgegaan van 277 woningen met als voornaamste doelgroep jonge gezinnen en 235 woningen voor welvarende emptynesters/gezinnen. Jonge gezinnen hebben gemiddeld 2 kinderen per huishouden, welvarende emptynesters/gezinnen hebben gemiddeld 1 kind per huishouden. Dit betekent dat er indicatief 789 kinderen (0-18 jaar) in Zuid-West kunnen komen wonen (277*2 + 235*1).29 Op basis van de huidige bevolkingssamenstelling in Haarlem zouden ca. 384 kinderen in de basisschoolleeftijd vallen (4-12 jaar).

30 De stichtings- en opheffingsnorm voor

25

Rabobank, Een duurzaam schoolgebouw, april 2019. Rabobank (april 2019), Cijfers en trends: Onderwijs Rabobank (april 2019)) https://www.rabobank.nl/bedrijven/cijfers-en-trends/onderwijs 28 Gemeente Haarlem (2019). Groeipotentie. Studie naar wonen, voorzieningen, werken en mobiliteit. 29 Gemeente Haarlem (2019). Groeipotentie. Studie naar wonen, voorzieningen, werken en mobiliteit. 30 CBS (2022). Bevolking op 1 januari en gemiddelde; geslacht, leeftijd en regio. 26 27

donderdag 29 september 2022

50

Bijlage 5 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

het basisonderwijs in Haarlem is 333 leerlingen per basisschool.31 Er bestaat dus behoefte aan een extra basisschool. Kinderdagverblijf Landelijk gezien zijn er gemiddeld 77 kinderen in de leeftijd van 0 tot en met 3 jaar per 1 dagopvang, van deze 77 kinderen maken 37 ook daadwerkelijk actief gebruik van een dagopvang32. Het uitgangspunt is dat in stadsdeel Zuid-West ca. 789 kinderen zullen wonen. Op basis van de huidige bevolkingssamenstelling in de gemeente Haarlem33, zijn er dan ca. 170 kinderen in de leeftijdscategorie van 0 tot en met 3 jaar in stadsdeel Zuid-West. Dit zal resulteren in een behoefte aan circa 80 plekken in de dagopvang, en circa 2-3 kinderopvanglocaties. Per kind(plaats) is circa 4 – 5 m² bvo binnenspeelruimte wenselijk (minimum is 3,5 m² bvo). Daarvan uitgaande is er behoefte aan in totaal 320 tot 400 m² bvo ten behoeve van 2-3 opvanglocaties. Buitenschoolse opvang Landelijk gezien zijn er gemiddeld 217 kinderen (in de leeftijd van 4 tot en met 11 jaar) per bso-locatie, van deze 217 kinderen maken 53 ook daadwerkelijk actief gebruik van een bso-locatie34. Er van uitgaande dat in het stadsdeel ca. 789 kinderen komen te wonen, zullen er op basis van de bevolkingssamenstelling in Haarlem zo’n 335 kinderen in de leeftijdscategorie 4 tot en met 11 jaar wonen. 35 Dit zal resulteren in een behoefte aan circa 82 plekken in de bso, en circa 1 bso-locatie.

Uitgaande van 4 - 5 m² per kind gaat het om een ruimtebehoefte van 330 – 410 m² bvo ten behoeve van 1 locatie.

Zoals aangegeven in het rapport Groeipotentie (2019) blijkt dat de behoefte aan kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang naar verwachting fysiek binnen de bestaande voorzieningen gerealiseerd kan worden, o.a. door een deel van het primair onderwijsvorm te geven als IKC (zie onderdeel primair onderwijs).

9.4

Sport

9.4.1

Trends en ontwikkelingen

•

•

•

Sport heeft een nadrukkelijke rol in de vrije tijd van Nederlanders. De eigen gemeente is populair voor het ondernemen van vrijetijdsactiviteiten buitenshuis, de helft van alle 3,5 miljard vrijetijdsactiviteiten vindt plaats in de woongemeente. Vooral sportactiviteiten en verenigingsactiviteiten vinden dichtbij huis plaats.36 Er is een tendens van vercommercialisering van sportaanbod: een verschuiving van gemeentelijk gefinancierd aanbod en verenigingen naar private sportaanbieders en ‘ongeorganiseerde sport’, zoals fitnesscentra en sportscholen en aanbieders van pilates, yoga en personal training. Ook is er een verschuiving van binnen- naar buitensport (bijv. bootcamp). De vraag naar kwalitatieve hoogwaardige sportaccommodaties blijft hoog, maar er bestaan grote (regionale) verschillen in de behoefte naar verschillende sportaccommodaties. Gemeenten met een grote bevolkingsgroei en instroom bij de onderste leeftijdsgroepen zien een toename in de accommodatiebehoefte, terwijl gebieden waar krimp en vergrijzing speelt een omgekeerd beeld zien.37

9.4.2

Behoefte

Aanbod • De gemeente Haarlem telt volgens Locatus 43 (deels commerciële) sportvoorzieningen, vooral bestaande uit fitnessgelegenheden (37). Eenzelfde tendens is waarneembaar in de benchmark steden, waar fitness tevens het grootste aandeel in de sportvoorzieningen heeft (31). • Het Houtvaartkwartier telt twee sportscholen en vier sportvelden van SV Geel-Wit ’20. In het zuidelijk deel van de buurt ligt een park (inclusief ruimte voor basketbal en een skatepark). Behoefte vanuit rapport Groeipotentie (2019) De behoefte aan sportvoorzieningen is in kaart gebracht door middel van de uitkomsten van het rapport Groeipotentie (2019). Voor stadsdeel en Ontwikkelzone Zuid-West vloeit hier de volgende behoefte uit: • Door de verwachte toename van het aantal inwoners groeit het draagvlak voor commerciële sportvoorzieningen, zoals studio’s voor fitness, dans, yoga, etc. Het aanbod in Haarlem is echter al sterk vertegenwoordigd, waardoor de (kwantitatieve) marktruimte voor commerciele voorzieningen in beginsel beperkt is. Wanneer er sprake is van een marktinitiatief met een specifiek concept kan er in kwalitatieve zin sprake zijn van een behoefte. • Aanvullend is in het stadsdeel een tekort aan zaaldelen welke geschikt zijn voor modern bewegingsonderwijs (voldoet aan KVLO-richtlijnen). Momenteel hebben basisscholen geen beschikking over een zaaldeel welke

31

Regeling aanpassing van de stichtings- en opheffingsnormen voor het basisonderwijs 2018. Rijksoverheid - Meer kinderen naar de opvang (2018) CBS (2022). Bevolking op 1 januari en gemiddelde; geslacht, leeftijd en regio. 34 Rijksoverheid - Meer kinderen naar de opvang (2018) 35 CBS (2022). Bevolking op 1 januari en gemiddelde; geslacht, leeftijd en regio. 36 CBS (2018). Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd. 37 Vraag en aanbod van sportaccommodaties 2017. 32 33

donderdag 29 september 2022

51

Bijlage 5 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

•

•

voldoet aan de KVLO-richtlijnen. De ontwikkeling van een sporthal in de Ontwikkelzone zou ook voor VO scholen een uitkomst zijn gezien zij ook kampen met een tekort aan geschikte zaaldelen. De bouw van bovengenoemde sporthal kan gekoppeld worden aan de plannen voor een 16-klassige basisschool in het noordelijk deel van de zone Zuid-West (zie paragraaf over onderwijs). Er zijn onvoldoende zaalsporteenheden voor de georganiseerde sport in Zuid-West (22 aanwezig en 25-26 nodig). De zaalsporteenheden zijn ook niet erg geschikt voor de georganiseerde sport (te klein). Dit komt door het ontbreken van een sporthal, sportzalen en de te kleine gymzalen. Vergroten/nieuwbouw van gymzalen en/of sportzalen is dan ook wenselijk. Ook om die reden is een sporthal in dit stadsdeel zeer wenselijk. In stadsdeel Zuid-West zijn relatief weinig sportvelden. Vanuit sportvereniging Geel-Wit ’20 is er behoefte aan een extra voetbalveld.

9.5

Gezondheid/welzijn

9.5.1

Trends en ontwikkelingen

•

•

Door de toenemende levensverwachting, innovatie in de zorg en de vergrijzing verandert de zorgvraag en neemt de zorgvraag toe. Zorg en ondersteuning zal vaker dichtbij of aan huis verleend worden. Veel mensen willen hun leven ook op hogere leeftijd graag voortzetten zoals zij gewend zijn. Daardoor is er een toenemende behoefte aan moderne, centraal gelegen, geclusterde gezondheidscentra waar behalve de huisarts en apotheek ook andere zorgfuncties gehuisvest worden bijvoorbeeld therapeuten, mas-

•

seurs, orthodontie, logopedie, psychologisch zorg, verloskunde, ergotherapie, chiropractie, diëtist of een thuiszorgvestiging. 38 Dit type zorgverleners zijn in veel gevallen overigens kleinere gebruikers met een ruimtebeslag van 100-150 m² per praktijk (bij circa 1 fte). De stijgende zorgvraag en toenemende zorgkosten vra-

•

gen om verandering. Door de toenemende concurrentie

Behoefte vanuit rapport Groeipotentie (2019) Voor een volledig voorzieningenaanbod zijn ook zorgvoorzieningen wenselijk in het plangebied Zuid-West, in beginsel in ieder geval eerstelijnszorgaanbod (huisarts, fysiotherapeut, tandarts, apotheek). De behoefte aan gezondheid/welzijn is in kaart gebracht door middel van de uitkomsten van het rapport Groeipotentie (2019). Voor stadsdeel en Ontwikkelzone Zuid-West vloeit hier de volgende behoefte uit: • Een ideaalwens is dat elke wijk een eigen zorgpunt heeft op een herkenbare en centrale, goed bereikbare plek. Voorlopig uitgangspunt is dat in elke ontwikkelzone rekening wordt gehouden met ruimte voor 1 nieuwe ZOEDvestiging (zorg onder één dak, ca. 600 m²), zo mogelijk gecombineerd met andere wijkvoorzieningen en flexruimten voor partners zorg/welzijn (ca. 600 m²). • Ten aanzien van welzijnsvoorzieningen en dagbesteding geldt het uitgangspunt dat extra ruimtebehoefte (door toenemend aantal inwoners) in eerste instantie is op te lossen door intensivering van ruimtegebruik binnen de huidige capaciteit van het gehele sociaal-maatschappelijke voorzieningennetwerk. Als blijkt dat er binnen een stadsdeel concrete tekorten ontstaan aan welzijnsvoorzieningen, dan is een specifieke ruimteclaim voor een nieuwe accommodatie gerechtvaardigd.

Eerste inschatting is dat dit mogelijk in zone Zuid-West het geval is (relatief meer sociale woningbouw kan tot meer behoefte

en kostendruk wordt het onderscheidend vermogen van de zorgaanbieder steeds belangrijker. Ook schaalvergroting speelt in de gezondheidszorg.39 •

Binnen de zorg is er als gevolg van marktontwikkelingen steeds meer behoefte aan functiemenging en clusterontwikkeling. Een combinatie tussen zorg en wonen, zorg en wellness of zorg en hotelfaciliteiten komt steeds vaker voor.

9.5.2

Behoefte

Aanbod • Gemiddeld bevinden eerstelijnszorgvoorzieningen zich op korte afstand van inwoners (huisartsenpraktijk 1,0 km, apotheek 1,2 km, fysiotherapeut 0,8 km). Ook in de gemeente Haarlem is dit het geval: huisartsenpraktijk 0,6 km, apotheek 0,6 km, fysiotherapeut 0,3 km.40 • In het zuiden van het Houtvaartkwartier is een gezondheidscentrum Zuid-West aanwezig, met o.a. een huisartsenpraktijk, apotheek en mondhygiënist. Binnen het plangebied is nog een tweede huisartsenpraktijk aanwezig (H van der Stap) en net buiten het plangebied ligt De Haarlemse Huisdokters. • Er is nog een tweede gezondheidscentrum (Connected Haarlem) aanwezig met o.a. acupunctuur, fysio- en bewustzijnstherapie, massage, coaching, trauma therapie.

Het Houtvaartkwartier telt twee tandartspraktijken (Sombekke en N. Koning) en twee fysiotherapiepraktijken (Vitaal Haarlem, Leidsevaart Fysiotherapie). Net buiten het plangebied liggen Kinderfysiotherapie Zuider Emmakade en Gijs Fysiotherapie.

38

PBL (2018). Wat zijn de gevolgen van de vergrijzing? Rabobank, Cijfers en trends, Gezondheidszorg. 40 CBS (2021), Nabijheid voorzieningen; afstand locatie, wijk- en buurtcijfers. 39

donderdag 29 september 2022

52

Bijlage 5 Behoefteonderzoek ontwikkelzone Zuid-West

•

aan ondersteunende sociaal-maatschappelijke voorzieningen leiden). De ruimtelijke mogelijkheid voor nieuwvestiging van solitaire eerstelijnszorg (individuele zorgaanbieders) en commerciële zorg (oogkliniek, laboratoria, niet-medische cosmetische chirurgie e.d.) wordt meegenomen in de algemene 15% ruimteclaim (verzorgende) wijkeconomie.

Behoefte marktruimte BRO Navolgend is door BRO een berekening gemaakt van de behoefte aan eerstelijnszorgvoorzieningen in het Houtvaartkwartier. Uitgangspunt is dat er tot 2032 sprake is van een toename van ca. 4.000 inwoners. • Huisartsenzorg: als wordt uitgegaan van de norm van 2.095 patiënten per huisarts (LVH) komt het gewenste extra aantal fte voor het plangebied uit op circa 1,9. De LHV geeft aan dat een hedendaagse praktijk een oppervlakte heeft van 300 m² bij 2,5 fte aan huisartsen.41 Voor het plangebied is er daarmee ruimte voor in ieder geval één huisartsenpraktijk van circa 230 m² bvo. • Tandzorg: uit onderzoek42 blijkt dat in de regio ‘Amsterdam-Haarlem e.o.’ er gemiddeld één tandarts (1 fte) per 1.150 inwoners is. Uitgaande van dit gemiddelde is er in het plangebied een extra behoefte aan 3,5 fte tandartsen. Volgens de NMT (Nederlandse Maatschappij ter Bevordering van de tandheelkunde) heeft een hedendaagse tandartsenpraktijk een oppervlakte van 300 m² bij 2,5 fte aan tandartsen en mondhygiënisten. Dit geeft voor het plangebied een te verwachten ruimtebehoefte van in ieder geval één tandartsenpraktijk van circa 420 m² bvo.

•

•

•

Fysiotherapie: in de regio Noord-Holland is er gemiddeld één fysiotherapeut (1 fte) per 1.017 inwoners.43 In het plangebied zal dit uitkomen op ca. 3,9 fte. Een fysiotherapiepraktijk heeft een relatief grote ruimtebehoefte aangezien er binnen de behandelkamer ruimte nodig is voor beweging en oefening. Bij een volwaardige fysiotherapiepraktijk van 2,5 fte wordt uitgegaan van een oppervlak van 500 m² bvo. In Houtvaartkwartier is er daarmee ruimte voor één grootschalige praktijk. De totale ruimtebehoefte wordt ingeschat op ca. 780 m² bvo. Apotheek: begin 2021 waren er in Nederland 2.005 apotheken, wat neerkomt op 8.759 patiënten per apotheek.44 Voor het plangebied is er daarmee geen aanleiding om een extra apotheek toe te voegen. In totaal betekent dit een behoefte aan een gezondheidscentrum (huisarts, tandzorg, fysio, apotheek) van ca. 1.430 m² bvo, aangevuld met enkele andere eerstelijnszorg, medische dienstverleners en flexruimten voor partners zorg/welzijn.

9.6

Tot slot

Vanuit kwantitatief en kwalitatief oogpunt is er in ieder geval behoefte aan voorzieningen op het gebied van primair onderwijs, sport en kinderopvang. Daarnaast is er aanvullend behoefte aan gezondheids- en welzijnszorg. Tot slot zijn op de locatie Zuid-West Haarlem al diverse wijkgerichte voorzieningen aanwezig. Deze voorzieningen zouden ook nog kunnen passen bij de nieuwe ontwikkeling van het gebied tot gemengd woon-werkgebied. Dat zou kunnen betekenen dat een groot deel van bestaande functies behouden zou kunnen blijven, hetgeen een totale omvang heeft van zo’n 12.500 m² en zo’n 674 banen.

Tabel 20: Behoefte eerstelijnszorgvoorzieningen plangebied Functie

Aantal patiënten per 1 fte

Aantal fte per 4.000 inwoners

Ruimtebehoefte (m² bvo)

Huisarts

2.095

1,9

230

Tandarts

1.150

3,5

420

Fysiotherapeut

1.017

3,9

780

Apotheek

8.759

0,5

Totaal

1.430 m² bvo

41

Praktijk met toekomst, LHV, 2014. Volksgezondheidszorg, Tandartsendichtheid 2020. Fysiotherapeutendichtheid per ROS-regio, 2012. 44 SFK. Data en feiten 2021. 42 43

donderdag 29 september 2022

53

Hoofdvestiging Boxtel Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel T +31 (0)411 850 400 Vestiging Amsterdam Rhijnspoorplein 38 1018 TX Amsterdam T +31 (0)20 506 19 99 Vestiging Venlo Industriestraat 94 5931 PK Tegelen

www.bro.nl | info@bro.nl

T +31 (0)77 373 06 01