20221407149 3. Bijlage 2 Financieel Jaarverslag SL 2021
Tekst van het document
Financieel Jaarverslag 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Statutair en feitelijk vestigingsadres Minckelersweg 40 2031 EM HAARLEM Postadres Postbus 1041 2001 BA HAARLEM Overige bereikbaarheidsgegevens telefoon:
023 7517 200
e-mail:
info@spaarnelanden.nl
website:
spaarnelanden.nl
facebook:
facebook.com/spaarnelanden.nl
twitter:
twitter.com/spaarnelanden
KvK nr.:
34208676
BTW-nr.:
NL813620429B01
Pagina 1 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Inhoud 1
Profiel .................................................................................................................................3
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
Identiteit ........................................................................................................................................ 3 Missie ............................................................................................................................................. 3 Visie ................................................................................................................................................ 3 Ambitie ........................................................................................................................................... 3 Kwaliteit en klantgerichtheid staan hoog in het vaandel ....................................................... 4
2
Bestuursverslag ................................................................................................................5
2.1 2.2 2.3
Algemeen....................................................................................................................................... 5 Financieel gezond en winstgevend ........................................................................................... 5 Toekomstparagraaf ..................................................................................................................... 7
3
Kerncijfers .........................................................................................................................8
3.1 3.2
Financieel ....................................................................................................................................... 8 Grondstoffenbalans Haarlem en Zandvoort ............................................................................ 8
4
Corporate governance .....................................................................................................9
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
Algemeen....................................................................................................................................... 9 Directie ........................................................................................................................................... 9 Aandeelhouders ........................................................................................................................... 9 Raad van Commissarissen .......................................................................................................... 9 Risicomanagement .................................................................................................................... 13
5
Jaarrekening.................................................................................................................... 17
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 5.12 5.14 5.15 5.16
Geconsolideerde balans per 31 december 2021 ................................................................... 18 Geconsolideerde winst- en verliesrekening over 2021 ......................................................... 19 Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2021 .................................................................... 20 Toelichting op de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening ......................... 21 Algemene grondslagen ............................................................................................................. 24 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva ..................................................... 26 Grondslagen voor de bepaling van het resultaat ................................................................. 30 Toelichting op de geconsolideerde balans ............................................................................ 33 Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening ............................................ 39 Bezoldiging bestuurders en commissarissen ........................................................................ 43 Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................ 44 Enkelvoudige winst- en verliesrekening over 2021 ...............................................................
46 Toelichting enkelvoudig algemeen ......................................................................................... 47 Toelichting op de enkelvoudige balans .................................................................................. 47
6
Overige gegevens ........................................................................................................... 51
6.1
Statutaire regeling inzake resultaatbestemming .................................................................. 51 Controleverklaring van de onafhankelijk accountant .......................................................... 52
6.2
Pagina 2 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
1
Profiel
1.1
Identiteit
De kern van ons werk is om de publieke taken in opdracht van de gemeenten Haarlem en Zandvoort zo schoon, heel en veilig mogelijk uit te voeren. We stellen ons hierin op als een strategische partner en dragen graag bij aan gemeentelijke doelen op het gebied van circulariteit, klimaatadaptie, biodiversiteit en duurzame mobiliteit. Onze sociaal-maatschappelijke rol maken we waar, door aanwezig te zijn ‘in de haarvaten van de stad en badplaats’ en door samen te werken met burgers, bedrijven en instituties aan de duurzame leefomgeving van morgen.
1.2
Missie
Spaarnelanden wil – nu, en voor de toekomst – de motor zijn voor een duurzame en plezierige leefomgeving voor burgers en bedrijven. Deze missie staat niet op zichzelf. In de manier waarop wij ons werk doen, sluiten we aan bij duurzame beleidsdoelen van de gemeenten. Als strategisch partner willen we ons werk zodanig doen, dat we het bereiken van deze doelen daar waar mogelijk stimuleren, faciliteren of organiseren.
1.3
Visie
Eerdergenoemde beleidsthema’s van de gemeenten Haarlem en Zandvoort, zoals circulariteit, klimaatadaptatie,
biodiversiteit,
energietransitie
en
duurzame
mobiliteit,
hebben
een
samenhangende invloed op de inrichting, het onderhoud en de beleving van de openbare ruimte. Onze werkzaamheden vergen daarom een integrale, duurzame benadering in overleg met onze aandeelhoudende partners en met het ook op de leefomgeving van morgen.
1.4
Ambitie
Operational excellence is voor ons een belangrijk doel. Dit houdt in dat we ons werk zo goed mogelijk doen en constant streven naar verbetering.
Hierbij is de inzet om onze missie te
realiseren tegen zo laag mogelijk maatschappelijke kosten. Ook onze eigen organisatie is onderdeel van de missie: we willen in 2030 een emissieloze organisatie zijn. Daarom besteden we veel aandacht aan de meetbaarheid van onze footprint en diverse innovaties.
Pagina 3 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Het speelveld tussen overheid, burgers en markt verandert. Spaarnelanden verandert hierin mee. Dit zet ons aan het denken over onze rol en positie als overheidsbedrijf. Samen met onze aandeelhouders buigen wij ons over de vraag hoe overheidstaken, commerciële activiteiten en de regie op duurzame ontwikkelingen het publieke belang kunnen dienen en hoe strategisch partnerschap hierin het beste vorm gegeven kan worden.
1.5
Kwaliteit en klantgerichtheid staan hoog in het vaandel
Spaarnelanden werkt volgens het nieuwste ISO 9001 Kwaliteitsmanagementsysteem en ISO 14001 Milieumanagementsysteem. Klantgerichtheid staat centraal door contracten die zijn gebaseerd op te behalen prestaties of beeldkwaliteit. De veiligheid van medewerkers en klanten wordt beheerst doordat Spaarnelanden een VCA certificering heeft voor alle activiteiten. VCA staat voor Veiligheids Checklist Aannemerij voor hoofdaannemers en is bedoeld om veiliger en gezonder te werken en het aantal ongevallen te verminderen. Daarnaast is Spaarnelanden gecertificeerd op trede 5 van de CO2-Prestatieladder en op trede 3 van de PSO-Prestatieladder. De CO2-Prestatieladder is een toonaangevend duurzaamheidsinstrument in de Nederlandse markt en stimuleert bedrijven om CO2-bewust te handelen en de uitstoot te verminderen. De PSO-Prestatieladder is het wetenschappelijk onderbouwde meetinstrument en keurmerk van TNO dat de mate van sociaal ondernemen objectief meet en zichtbaar maakt. Spaarnelanden is koploper als het gaat om werkgelegenheid voor mensen met een kwetsbare arbeidspositie. Bij Spaarnelanden zijn nu meer (in)directe mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werkzaam, dan bij organisaties in dezelfde grootteklasse.
Pagina 4 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
2
Bestuursverslag
2.1
Algemeen
De Coronapandemie heeft in 2021 een grote impact gehad op onze bedrijfsvoering. Als vitale organisatie in de leefomgeving was alle focus gericht op de continuïteit van onze primaire processen. Gedurende het hele jaar volgden we een strak regime van maatregelen om besmettingshaarden in ons bedrijf te voorkomen. Dit vergde gedurende lange tijd geduld en een andere manier van werken. We zijn erin geslaagd door aanpassingen in de inzet en manier van werken, voldoende capaciteit te behouden voor de uitvoering van ons werk. Consequentie van deze focus was, dat grotere projecten en vernieuwingen in de bedrijfsvoering in 2021 minder aandacht kregen. Wanneer de situatie in 2022 het weer toelaat zullen we de balans tussen uitvoering en ontwikkeling weer als vanouds herstellen. Het jaar 2021 was ook het jaar waarin we samen met de opdrachtgever in Zandvoort de eerste driejaarstermijn van ons contract konden evalueren. We slaagden erin om de lessen van de afgelopen jaren te verwerken in een nieuw, leaner contract voor de komende tien jaar.
2.2
Financieel gezond en winstgevend
Spaarnelanden is een financieel gezond en winstgevend bedrijf. Daardoor zijn we in staat om onze ambities te realiseren op het gebied van maatschappelijke betrokkenheid, duurzaamheid en creëren we werkgelegenheid in de gemeente Haarlem. Spaarnelanden is een overheidsbedrijf. Het realiseren van winst is geen doel op zich, maar een middel om reserves te kunnen vormen met het oog op de solvabiliteit van de onderneming en het vermogen om zelfstandig tegenvallers te kunnen opvangen. Resultaat Het resultaat na belasting in 2021 bedraagt € 1.893.000 (2020: € 905.000 positief). Het resultaat 2021 voor belastingen bedraagt € 2.377.000 (2020: € 1.226.000). Onze financiële positie is solide: het eigen vermogen voor dividenduitkering bedraagt ultimo 2021 € 14.320.000. De solvabiliteit bedraagt eind 2021 33% (2020: 26%).
Pagina 5 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Opbrengsten De netto-omzet is gestegen van € 52.307.000 in 2020 naar € 54.312.00 in 2021. De omzet uit publieke taken is gestegen door indexatie, uitbreiding van areaal en extra in opdracht gegeven activiteiten. Voor de noodzakelijk extra inzet in verband met Corona werden wij door onze opdrachtgevers gecompenseerd. Bedrijfslasten De bedrijfslasten zijn gestegen van € 50.809.000 in 2020 naar € 51.693.000 in 2021. Deze stijging wordt verklaard door hogere personeelskosten en hogere afschrijvingslasten, maar ook de extra inzet voor Corona leidde tot hogere kosten. De overige bedrijfskosten zijn daarentegen licht gedaald en de kosten uitbesteed werk zijn vergelijkbaar met voorgaand jaar. Er zijn geen research en development kosten gemaakt. Note: De bezoldiging van de Bestuurders en Commissarissen is separaat toegelicht in paragraaf 5.10 van de jaarrekening. Langlopende schulden De langlopende schulden zijn gedaald van € 17.295.000 in 2020 naar € 14.844.000 in 2021. In 2021 zijn geen nieuwe financieringen aangetrokken. Investeringen In 2021 is € 4.036.000 geïnvesteerd. Per saldo neemt de boekwaarde van de materiële vaste activa af met € 1.085.000. De investeringen hebben voornamelijk plaatsgevonden in bedrijfswagens, containers en facilitair gerelateerde zaken.
Hoogte Eigen Vermogen Hieronder volgt een overzicht van de opbouw van het eigen vermogen (x € 1 mln.) en het verloop van de solvabiliteit van de afgelopen vijf jaar. Financiële kerngegevens
2021
2020
2019
2018
2017
Eigen vermogen
14,3
12,4
11,8
11,6
10,7
Solvabiliteit
33%
26%
26%
30%
30%
Pagina 6 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
2.3
Toekomstparagraaf
Ook in 2022 zal Spaarnelanden haar activiteiten ten aanzien van een veilige, hele en schone openbare ruimte voortzetten. Ook zal Spaarnelanden invulling geven aan haar strategie van echt duurzaam doen aan de hand van de ingezette strategische lijnen. De strategische lijnen zijn: •
Onze kernactiviteiten blijven van goede kwaliteit tegen zo laag mogelijk maatschappelijke kosten;
•
Succesvol innoveren voor de toekomst van de stad en badplaats;
•
Strategisch partner zijn van de gemeenten Haarlem en Zandvoort bij het realiseren van hun doelen op het gebied van grondstoffenschaarste & circulariteit; klimaatadaptie; mobiliteit; energietransitie; deeleconomie; vertrouwen in overheid; participatie;
•
De banden met onze omgeving verder aanhalen;
•
Het realiseren van groei van de eigen mensen en organisatie.
In 2022 zetten wij in op de volgende speerpunten: •
Versterken rol en positie als strategische partner van de gemeenten Haarlem en Zandvoort in afstemming met de aandeelhouders;
•
Realiseren nieuwe domeingerichte dienstverleningsovereenkomsten met de opdrachtgever;
•
Ontwikkelen strategisch personeelsbeleid. De ontwikkelingen in de markt waarin Spaarnelanden zich begeeft gaan snel, zowel op technologisch als maatschappelijk vlak. Onderzocht wordt hoeverre de huidige organisatie aangepast kan worden aan deze ontwikkelingen;
•
Werk maken van de Social Enterprise. Onze Social Enterprise biedt een actief werkperspectief aan eigen medewerkers en die van derden in een actieve klantomgeving. In 2022 wordt ingezet om de Social Enterprise weer op te bouwen en uit te breiden met andere activiteiten;
•
Versterken databeheer en analyse. Spaarnelanden zet stappen op het gebied van integraal databeheer voor de aansturing van processen en verdieping in data door middel van analyses ter onderbouwing van bedrijfsvoering.
In 2022 blijven we de externe ontwikkelingen die mogelijke impact hebben op onze bedrijfsvoering goed monitoren, in bijzonder de impact van Corona en de oorlog in Oekraïne. Dit doen wij ook in afstemming met onze opdrachtgever. Ik dank alle medewerkers voor hun inzet en betrokkenheid in een bewogen jaar. Door hun inspanning kunnen we ons blijven inzetten voor een fijne leefomgeving voor alle inwoners, bezoekers en ondernemers in Haarlem en Zandvoort. Robert Oosting
Haarlem, 28 april 2022
Directeur
Pagina 7 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
3
Kerncijfers
3.1
Financieel
(bedragen in € 1.000,-)
Resultaat
2021
2020
Netto-omzet
54.312
52.307
Resultaat na belastingen
1.893
905
Vermogen
31-12-2021
31-12-2020
Balanstotaal
43.033
50.546
Eigen vermogen
14.320
12.379
Solvabiliteit
33%
26%
Liquiditeit
61%
74%
De winst is in 2021 uitgekomen op € 1.893.000 na belasting. Het voorstel aan de aandeelhouders is dat de winst wordt toegevoegd aan de overige reserves en dat bij vaststelling van deze jaarrekening een bedrag van € 300.000 beschikbaar zal worden gesteld voor dividend ten laste van de overige reserves.
3.2
Grondstoffenbalans Haarlem en Zandvoort
Scheidingspercentage 2021
2021
2020
begroting
werkelijk
werkelijk
Afval Logistiek totaal (in tonnage) - Gemeente Haarlem Totaal huishoudelijk afval¹ Totaal huishoudelijk restafval² Totaal bronscheiding³ Nascheidingsresultaat S.I.? Scheidingspercentage?
71.204 35.113 33.322 2.769 51,0%
72.060 35.604 32.552 3.904 50,5%
73.817 38.195 33.152 2.470 48,5%
8.320 4.365 3.618 336 47,5%
8.335 4.025 3.876 434 51,5%
8.546 4.478 3.798 271 47,5%
Afval Logistiek totaal (in tonnage) - Gemeente Zandvoort Totaal huishoudelijk afval¹ Totaal huishoudelijk restafval² Totaal bronscheiding³ Nascheidingsresultaat S.I.? Scheidingspercentage?
¹ Totaal van alle grondstof- en afvalstromen (in tonnen). ² Afval dat nog thermisch wordt verwerkt (in tonnen). ³ Brongescheiden stromen en extra resultaat nascheiding grof huishoudelijk afval. ? Nascheiding fijn huishoudelijk restafval bij AEB (incl. metalen uit bodemassen). ? Het totaal van brongescheiden afval + het nascheidingsresultaat van de S.I. afgezet tegenover het totaal huishoudelijk afval. Totaal bronscheiding + nascheiding S.I. Totaal huishoudelijk afval
Pagina 8 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
4
Corporate governance
4.1
Algemeen
Spaarnelanden N.V. is een naamloze vennootschap die statutair is gevestigd in Haarlem. De formele relatie tussen Directie, Aandeelhouders en Raad van Commissarissen is vastgelegd in de corporate governance richtlijnen en de statuten. Als publieke onderneming onderschrijft Spaarnelanden N.V. het belang van openheid en transparantie. Ondanks dat zij geen beursgenoteerde organisatie is, past Spaarnelanden N.V. de Nederlandse Corporate Governance Code toe, gericht op de semi-overheid.
4.2
Directie
Spaarnelanden heeft één statutair Directeur, de heer R. Oosting. De Directeur is verantwoordelijk voor de realisatie van de doelstellingen van de N.V., de strategie, het tactisch beleid en het behalen van de begrote resultaten. Hierbij is de Directie verantwoordelijk voor de naleving van relevante wet- en regelgeving, het beheersen van de risico’s en het financiële beleid. De statutair Directeur wordt hierbij ondersteund door de CFO en Manager Klant & Innovatie.
4.3 Aandeelhouders De gemeente Haarlem bezit 90% van de aandelen van Spaarnelanden N.V.; de gemeente Zandvoort 10%. De Algemene Vergadering van Aandeelhouders bespreekt onder andere het jaarverslag, stelt de jaarrekening en het dividend vast, besluit over het verlenen van decharge aan de Directie en de Raad van Commissarissen. Tevens benoemt zij de leden van de Raad van Commissarissen en de externe accountant. In 2021 zijn zij vier keer bij elkaar gekomen. In 2021 is extra aandacht besteed aan de strategische rol en positie van Spaarnelanden N.V.. Daarnaast is in 2021 voor het eerst een halfjaarbericht opgesteld, dat ook in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders is besproken.
4.4
Raad van Commissarissen
De Raad van Commissarissen houdt toezicht op het beleid van de directie en de algemene gang van zaken bij Spaarnelanden N.V. Daarnaast staat de Raad van Commissarissen de directie met advies terzijde. Dit doen zij in het belang van de vennootschap en alle belanghebbenden. In dit verslag legt de Raad van Commissarissen verantwoording af over de wijze waarop zij haar taak als toezichthouder heeft ingevuld.
Pagina 9 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Samenstelling In 2021 is de samenstelling van de Raad van Commissarissen gewijzigd. Per 1 april 2021 zijn mevrouw drs. M.C.I. van der Werf als voorzitter en de heer mr. J.P.M. van Betten als lid aangetreden. De Raad van Commissarissen is daarmee compleet. De heer drs. I.G.M. Verbruggen was al eerder in 2020 aangetreden. De samenstelling van de Raad van Commissarissen voldoet aan het vereiste dat ten minste 30% van de leden man en ten minste 30% van de leden vrouw dienen te zijn. Daarnaast voldoet de Raad van Commissarissen aan de onafhankelijkheidscriteria van de best practice-bepaling III 2.1 van de Corporate Governance Code. Mevrouw drs. M.C.I (Marieke) van der Werf Voorzitter en tevens lid van de commissie
Overige functies:
algemene zaken
•
Directeur MW Adviesgroep B.V
Nationaliteit: Nederlands
•
Partner Dröge & Van Drimmelen
Eerste benoeming: april 2021
•
Voorzitter Raad van Commissarissen FSFE, Fonds Schone Friese
Zittingstermijn: 4 jaar Aanwezigheid van vergaderingen 2021: 100%
Energie •
Lid Raad van Toezicht Social Enterprises NL (eindigend Q2 2022)
•
Lid Raad van Toezicht Lucia Marthas Institute for Performing Arts
•
Lid Raad van Toezicht Stichting Natuur en Milieu
•
Lid Raad van Advies Thorizon
•
Bestuurslid KVGN
•
Voorzitter Recycling Forum Nederland
•
Voorzitter Springtide International
•
Voorzitter Raad van Advies Nudge (eindigend Q1 2022)
•
Lid Raad van Advies ACRRES
De heer mr. J.P.M. (Jan) van Betten Lid Raad van Commissarissen en lid van de
Overige functies:
strategiecommissie
•
Directeur Nudge Houdster B.V.
Nationaliteit: Nederlands
•
Voorzitter Raad van Toezicht Energiebank Nederland
Eerste benoeming: april 2021
•
Lid Raad van Advies Dutch Energy Summit
Zittingstermijn: 4 jaar
•
Bestuurder Stichting De Pollinators
Aanwezigheid van vergaderingen 2021: 100% De heer drs. I.G.M. (René) Verbruggen Voorzitter interim (1 januari – 31 maart 2021),
Overige functies:
Lid Raad van Commissarissen en lid van de
•
Directeur/Eigenaar Braver Investments B.V.
bedrijfsvoeringscommissie
•
Directeur/Eigenaar Straver Investments B.V
Nationaliteit: Nederlands
•
Mede-eigenaar Bloomville B.V (eindigend Q2 2022)
Eerste benoeming: april 2020
•
Lid Investment Committee Averest Capital B.V
Zittingstermijn: 4 jaar
•
Voorzitter Stichting Rugby Clubhuis Haarlem
Aanwezigheid van vergaderingen 2021: 100%
Pagina 10 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Vergaderingen van de raad van commissarissen In 2021 heeft de Raad van Commissarissen vijf keer vergaderd. Reguliere onderwerpen, zoals de jaarrekening 2021, kwartaalrapportages 2021 en begroting 2022, zijn besproken. Hierbij is onder andere extra aandacht besteed aan: •
De strategische rol & positie van Spaarnelanden;
•
Risicomanagement en fraude;
•
(innovatie) Projecten en niet financiële kpi’s;
•
De afbouw van de regierol van Spaarnelanden in de pilot Carsharing;
•
Investeringen met betrekking tot verduurzaming wagenpark;
•
De grondstoffenbalans;
•
De nieuwe huisstijl van Spaarnelanden.
De Raad van Commissarissen leden hebben daarnaast zitting in drie permanente commissies: de algemene commissie, bedrijfsvoeringscommissie en strategiecommissie. De
Raad van
Commissarissen heeft in 2021 een bijeenkomst gehad met de Ondernemingsraad. Gezien de vernieuwing van de Raad van Commissarissen in 2021, is besloten de zelfevaluatie in 2022 voor het eerst te laten plaatsvinden. Verslag van de raad van commissarissen In 2021 hebben wij in een nieuwe samenstelling kennis gemaakt met de organisatie van Spaarnelanden en haar aandeelhouders. Met waardering zien wij een bedrijf dat vanuit operational excellence en duurzame ambities haar taken in de leefomgeving van Haarlem en Zandvoort uitvoert. De Raad van Commissarissen ziet toe op een gezonde bedrijfsvoering, waarbij Spaarnelanden de kerntaken realiseert tegen zo laag mogelijk maatschappelijke kosten. Daarnaast willen we bijdragen aan het steeds beter aansluiten bij belangrijke thema’s in gemeentelijk beleid, zoals circulair beheer, klimaat-adaptief onderhoud en het bewerkstelligen van biodiversiteit. In 2021 werkten wij aan versterking van het draagvlak voor de strategische koers van het bedrijf als verbonden partner van beide gemeenten. In 2022 zetten wij het gesprek hierover met aandeelhouders en hun achterban graag voort.
Pagina 11 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
In 2021 had de Coronacrisis impact op de bedrijfsvoering. De focus lag grotendeels op het goed draaiende houden van de operationele units vanwege hun vitale rol in stad en badplaats. Als Raad van Commissarissen hebben wij directie en management bijgestaan in deze uitdagende periode. Meer naar de toekomst gekeken hebben wij aandacht voor het strategisch personeelsbeleid van de onderneming in een veranderende arbeidsmarkt. Ook het elektrificeren van het wagenpark is een belangrijke opgave voor het bedrijf en - mede in verband daarmee - het behouden van de gezonde balans - en financieringsstructuur, die er op dit moment is. In 2022 zullen wij de directie ondersteunen op deze belangrijke thema’s in de bedrijfsvoering. Wij danken directie, management en medewerkers voor hun inzet en doorzettingsvermogen in een bewogen jaar. Raad van Commissarissen Haarlem, 28 april 2022
Pagina 12 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
4.5
Risicomanagement
Algemeen De activiteiten van Spaarnelanden brengen risico’s met zich mee. Om deze risico’s te beheersen maken wij gebruik van een intern risicobeheersing- en controlesysteem. Dit systeem is gericht op het signaleren en beheersen van risico’s bij de uitvoering van onze strategie en het realiseren van bedrijfsdoelstellingen. Ook ondersteunt het systeem ons bij het naleven van wet- en regelgeving en het borgen van de betrouwbaarheid van de financiële rapportages. Risicomanagement vormt een integraal onderdeel van de bedrijfsvoering van Spaarnelanden. Het interne risicobeheersing- en controlesysteem wordt uitgedragen door directie en management en ingezet om de strategische, operationele, financiële, compliance risico’s inzichtelijk te hebben en te beheersen. De directie volgt de risico’s actief en stelt vast hoe deze worden beheerst en zij bewaakt de voortgang van verbeterprogramma’s. De processen zijn ingericht en gecertificeerd volgens de ISO-9001 norm en ISO-14001 norm. Risicobeheersing maakt een belangrijk onderdeel uit van dit kwaliteitsborgingssysteem en is een vast agendapunt in het managementoverleg binnen Spaarnelanden. Het risicobeheersing- en controlesysteem staat onder toezicht van de Raad van Commissarissen. Periodiek worden de belangrijkste risico’s en de voortgang gerapporteerd en besproken in de Raad van Commissarissen en met de aandeelhouders.
Evaluatie van het intern risicobeheersing- en controlesysteem Jaarlijks evalueert Spaarnelanden haar intern risicobeheersing- en controlesysteem. In 2021 is aan de volgende verbeterpunten gewerkt: •
Coherentie in registratie van het risicoregister van operationele en de strategische risico’s;
•
Verbeteren prioritering en kwantificering van de risico’s;
•
Vergroten van invloed op bruto risico-effecten i.r.t. de opdrachtgever;
•
Borgen van fraude- en informatiebeveiligingsrisico’s binnen het risicobeheersing- en controlesysteem.
Bovengenoemde verbeterpunten zijn in 2021 gedeeltelijk geïmplementeerd. Er is een vernieuwd risicomanagement- en informatiebeveiligingsbeleid opgesteld en we werken aan een nieuw fraudebeheersingsbeleid. In 2022 vindt verdere implementatie van de verbeterpunten plaats.
Pagina 13 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Voortgang belangrijkste risico’s 2021 STRATEGISCH Onzekerheid omtrent de rol en strategische positie van Spaarnelanden Spaarnelanden staat midden in de samenleving. Net als branchegenoten in de overheidsmarkt krijgt Spaarnelanden in toenemende mate een sociaal-maatschappelijke rol, onder andere door meer koppeling te leggen tussen het fysiek domein en het sociaal domein. Voor haar continuïteit is Spaarnelanden afhankelijk van de inbesteding van opdrachten door de gemeente(n). Naar aanleiding van een statutenwijziging die dateert uit 2017 is in het jaar 2021 een discussie in de Haarlemse gemeenteraad ontstaan over de rol en strategische positie van ons bedrijf als verbonden partij. De aard van deze discussie brengt een relatieve onzekerheid met zich mee over het precieze kader waarbinnen en de vrije ruimte waarmee Spaarnelanden haar activiteiten naar de toekomst kan ontwikkelen en uitbreiden. Dit onderwerp is nog niet beslecht en de genoemde discussie zal in 2022 worden voortgezet. Onzekerheid omtrent het behoud van de gemeente als contractpartner Spaarnelanden verleent haar diensten primair aan de opdracht gevende gemeenten Haarlem en Zandvoort. Het niet verlengen van opdrachten door deze gemeenten kan de continuïteit van Spaarnelanden in gevaar brengen. Daarom staat aandacht voor deze opdrachtgevers bovenaan.
Dat doen we onder meer door ervoor te zorgen dat de kwaliteit van het verrichte werk zo goed mogelijk is binnen de beschikbare opdrachtsommen. In 2021 is het contract met Zandvoort verlengd. Eind 2021 is de evaluatie opgestart van het bestaande contract van de gemeente Haarlem, ook als input voor de nieuwe contracten in 2023. Spaarnelanden en de gemeente Haarlem trekken gezamenlijk op in het project voor de totstandkoming van de nieuwe contracten. Onvoldoende in staat de juiste mensen te werven en behouden teneinde de benodigde kwaliteitsslag te bewerkstelligen De huidige arbeidsmarkt staat onder druk. Spaarnelanden merkt dat eerder ingezette wervingskanalen onvoldoende resultaat opleveren. In 2021 is een aantal moeilijk vervulbare vacatures ingevuld met behulp van wervingsbureaus of deze zijn op ad interim basis ingevuld. De arbeidsmarktcommunicatie is voor verbetering vatbaar. De verwachting is dat de nieuwe website van Spaarnelanden die in 2022 wordt opgeleverd, hier positief aan gaat bijdragen. Daarnaast wordt meer ingezet op effectiever gebruik van social media. Strategische personeelsplanning staat nog in de kinderschoenen. Voor 2022 is het implementeren van het Strategische Personeels Plan een belangrijk speerpunt.
Pagina 14 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
OPERATIONEEL Onvoldoende continuïteit kunnen borgen, veroorzaakt door de impact van Corona op de bedrijfsvoering Corona zorgt voor een verhoogde druk op de medewerkers en organisatie binnen Spaarnelanden. Indien medewerkers wegvallen, met name specialisten in de operatie, kan dit leiden tot het onvoldoende kunnen uitvoeren van de primaire dienstverlening. Er zijn maatregelen ondernomen om dit risico te borgen, waaronder de implementatie van een Coronacalamiteitenplan, met verschillende scenario’s. Continue monitoring vindt plaats, onder andere in de wekelijkse Corona-overleggen. Er is bewust management aandacht op het fysieke en psychische welzijn van de medewerkers middels
evaluaties en de kwaliteit van
thuiswerkplekken. Daarnaast zijn keuzes gemaakt ten aanzien van het (tijdelijk) on hold zetten van projecten om focus op de operatie te houden en druk op medewerkers te verlichten. Daarnaast zorgt Corona voor het ontstaan van een nieuwe werkelijkheid, met meer en een wijzigend aanbiedgedrag van restafval. Spaarnelanden houdt hierover nauw contact met haar opdrachtgevers. Het niet meer kunnen voldoen aan veiligheid- en kwaliteitsvereisten van de parkeergarages Spaarnelanden signaleert al geruime tijd risico’s met een hoge impact door de veroudering van systemen en software in de Haarlemse parkeergarages. De veroudering is van zodanige aard dat uitval van systemen dreigt en/of nog slechts met inschakeling van veel extra arbeid is te voorkomen of op te lossen. Er kan geen garantie gegeven worden ten aanzien van de geëiste beschikbaarheid van de installaties, de bekabeling en software t.b.v. toegangs- en betaalinstallaties. Er kan geen goedkeurende verklaring worden afgegeven voor de juistheid en volledigheid van de parkeergelden, wegens het ontbreken van controlemaatregelen, zoals de ISAE 27001 verklaring van de leverancier. De ernst van deze risico’s is gerapporteerd aan de opdrachtgever. De ingeschakelde projectleider van de gemeente werkt aan een plan van eisen voor vervanging.
Uitval van kritische applicaties/systemen Spaarnelanden is in haar bedrijfsvoering afhankelijk van een goed werkend ICT- landschap. Het onvoldoende borgen van ICT- processen kan leiden tot bedrijfsvoeringsrisico’s. Met name de ontwikkelingen op het gebied van cybersecurity gaan snel. Spaarnelanden heeft in 2021 een aantal extra beheersmaatregelen ondernomen om deze risico’s te verkleinen.
Pagina 15 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
FINANCIEEL Financiële verslaggevingsrisico’s Spaarnelanden heeft haar operationele activiteiten georganiseerd vanuit vier businessunits. Transparantie in de kostenstructuur en adequate managementinformatie zijn belangrijk om juiste beslissingen te nemen. Onjuiste managementinformatie kan leiden tot verkeerde maatregelen
en
gevolgen
hebben
voor
de
kostprijs,
solvabiliteit
en
liquiditeit
van
bedrijfsonderdelen of de onderneming als geheel. Om dit te beheersen, is een planning- en controlcyclus
ingericht.
Het
stelsel
van
functiescheidingen
en
andere
interne
controlemaatregelen waarborgt dat de financiële verslaggeving betrouwbaar is. De accountant deelt in haar accountantsverslag mee hoe zij oordeelt over de opzet, bestaan en werking van het stelsel van interne controlemaatregelen en waar restrisico’s blijven. Overige financiële risico’s De rentes voor de langjarige leningsovereenkomsten staan vast, waardoor afhankelijkheid van renterisico beperkt is. Met betrekking tot het prijsrisico geldt, dat het grootste deel van de contracten langlopende overeenkomsten met de gemeenten betreft, waarbij jaarlijks geïndexeerd wordt conform vastgestelde CBS standaarden en CAO ontwikkelingen. Het kredietrisico wordt als beheersbaar gezien, door het actief monitoren van de debiteurenpositie. Er is expliciet rekening gehouden met de ontwikkeling van Corona en in de mogelijke impact op debiteuren is voorzien. Spaarnelanden loopt op basis van de contractafspraken geen valutarisico. COMPLIANCE Compliance risico’s Spaarnelanden is een semi- overheidsonderneming. Diensten in de openbare ruimte worden, in tegenstelling tot onze commerciële activiteiten, betaald uit belastingmiddelen. Dit geeft een groot maatschappelijk besef en stelt hoge eisen aan integriteit. Schending van integriteit kan ernstige imagoschade veroorzaken, niet alleen voor Spaarnelanden zelf, maar ook voor haar klanten.
Om die reden bestaat een Corporate Governance Code en is er een zero-tolerance beleid voor die gevallen waarin regels van integriteit geschonden worden.
Pagina 16 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
5 Jaarrekening
Pagina 17 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
5.1
Geconsolideerde balans per 31 december 2021
Voor bestemming resultaat (bedragen in € 1.000,-) Activa
Toelichting
31-12-2021
31-12-2020
Vaste activa Materiële vaste activa
(1)
34.491
35.577
Financiële vaste activa
(2)
659
478
Voorraden
(3)
534
452
Vorderingen
(4)
4.129
4.767
Liquide middelen
(5)
3.220
9.272
43.033
50.546
Vlottende activa
Totaal activa
Passiva Groepsvermogen
(6)
Gestort en opgevraagd kapitaal
3.889
3.889
Agioreserve
3.987
3.639
Overige reserves
4.551
3.946
Resultaat boekjaar
1.893
905
Voorzieningen
(7)
Langlopende schulden
(8)
Schulden aan kredietinstellingen Kortlopende schulden
(9)
Totaal passiva
14.320
12.379
858
1.289
14.844
17.295
13.011
19.583
43.033
50.546
Pagina 18 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
5.2
Geconsolideerde winst- en verliesrekening over 2021
(bedragen in € 1.000,-)
Netto-omzet
Toelichting
2021
2020
(11)
54.312
52.307
Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten
(12)
17.398
17.352
Personeelskosten
(13)
19.006
17.870
Afschrijvingen op materiële vaste activa
(14)
4.985
4.723
Overige bedrijfskosten
(15)
10.304
10.864
Som der bedrijfslasten
Bedrijfsresultaat Financiële baten en lasten
(16)
Resultaat voor belasting Vennootschapsbelasting
(17)
Resultaat na belasting
51.693
50.809
__________
__________
2.619
1.498
- 242
- 272
__________
__________
2.377
1.226
- 484
-321
__________
__________
1.893
905
Pagina 19 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
5.3
Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2021
(bedragen in € 1.000,-) Bedrijfsresultaat
2021
2020
2.619
1.498
Aanpassing voor: Afschrijvingen
(14)
4.751
4.511
Mutatie voorzieningen
(7)
- 431
480
- 6.332
7.040
Betaalde interest
- 242
-272
Kasstroom uit operationele activiteiten
365
13.257
Mutatie in het werkkapitaal
Investeringen in materiële vaste activa
(1)
- 4.036
- 6.141
Desinvesteringen in materiële vaste activa
(1)
370
-212
- 3.666
- 6.353
Kasstroom uit investeringsactiviteiten Dividend en winstafkoop
(20)
- 300
- 300
Aflossing langlopende schulden
(8)
- 2.451
-2.456
Opname langlopende schulden
(8)
-
-
Kasstroom uit financieringsactiviteiten
- 2.751
- 2.756
Netto kasstroom
- 6.052
4.418
Stand liquide middelen per 1 januari
(5)
9.272
5.124
Stand liquide middelen per 31 december
(5)
3.220
9.272
- 6.052
4.148
Mutatie liquide middelen
Pagina 20 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
5.4
Toelichting op de geconsolideerde balans en winst- en verliesrekening
Statutair doel Spaarnelanden is in 2004 opgericht. Zij is gevormd door de verzelfstandiging van taken en activiteiten van de gemeenten Haarlem en Zandvoort. Zij heeft ten doel overwegend voor de gemeenten Haarlem en Zandvoort binnen hun gemeentegrenzen werkzaam te zijn en voorts ook voor derden en buiten de gemeentegrenzen, op het gebied van: •
inzameling, verwerking en recycling van afvalstoffen;
•
straatreiniging en gladheidsbestrijding;
•
het verzorgen van openbare hygiëne en het verwijderen van drijvend afval uit openbare wateren;
•
het verrichten van onderhoud aan gemotoriseerde voertuigen en machines;
•
het beheren van wagen- en materieelpark;
•
het beheren, exploiteren en verhuren van onroerende en roerende goederen;
•
het (op afstand) toezicht houden op, beheren en bedienen van onroerende en roerende goederen;
•
het verlenen van transport- en vervoersdiensten;
•
het verrichten van:
•
-
dagelijks groenonderhoud in de openbare ruimte en wegbebakening;
-
dagelijks onderhoud van bestratingen en verhardingen;
-
dagelijks onderhoud van bruggen en beschoeiingen, gemalen en riolering;
-
dagelijks onderhoud aan gemeentelijke gebouwen.
het beheer en dagelijks onderhoud van parkeergarages, parkeervoorzieningen en fietsenstallingen;
•
in het algemeen het verrichten van diensten die voorzien in de behartiging van een openbaar belang.
De 100% dochter van Spaarnelanden, Spaarnelanden bedrijven B.V., is op 14 december 2006 opgericht. De financiële informatie van Spaarnelanden Bedrijven B.V. is opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van Spaarnelanden N.V. Continuïteitsveronderstelling De jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling.
Pagina 21 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Vestigingsadres, rechtsvorm en inschrijfnummer handelsregister Spaarnelanden N.V. is feitelijk gevestigd op de Minckelersweg 40, 2031 EM te Haarlem en is bij het handelsregister ingeschreven onder nummer 34208676. Aandeelhouders Spaarnelanden N.V. kent per 31 december 2018 twee aandeelhouders, de Gemeente Haarlem en de Gemeente Zandvoort. Groepsverhoudingen De gemeente Haarlem bezit 90% procent van het aandelenkapitaal en de gemeente Zandvoort 10% van het aandelenkapitaal van Spaarnelanden N.V. Spaarnelanden N.V. is verzelfstandigd en wordt niet opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van de gemeenten, echter wel als verbonden partij. Consolidatie In de consolidatie worden de financiële gegevens opgenomen van Spaarnelanden N.V. samen met haar groepsmaatschappij waarop zij overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft. Groepsmaatschappijen zijn rechtspersonen waarin Spaarnelanden N.V. direct of indirect overheersende zeggenschap kan uitoefenen doordat zij beschikt over de meerderheid van de stemrechten of op enige andere wijze de financiële en operationele activiteiten kan beheersen. De groepsmaatschappijen en andere rechtspersonen waarop zij een overheersende zeggenschap kan uitoefenen of waarover zij de centrale leiding heeft, worden voor 100% in de consolidatie betrokken. Binnen Spaarnelanden N.V.
is geen sprake van aandeel van derden in het groepsvermogen en van deelnemingen waarop geen overheersende zeggenschap kan worden uitgeoefend (geassocieerde deelnemingen). De jaarrekening bevat de financiële informatie van zowel Spaarnelanden N.V. als haar groepsmaatschappij. Intercompany- transacties, intercompany- winsten en onderlinge vorderingen en schulden tussen groepsmaatschappijen worden geëlimineerd, voor zover de resultaten niet door transacties met derden buiten de groep zijn gerealiseerd. Ongerealiseerde verliezen op intercompanytransacties worden ook geëlimineerd tenzij er sprake is van een bijzondere waardevermindering. Waarderingsgrondslagen van groepsmaatschappij is waar nodig gewijzigd om aansluiting te krijgen bij de geldende waarderingsgrondslagen voor de groep.
Pagina 22 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
De in de consolidatie begrepen vennootschap is:
•
Spaarnelanden Bedrijven B.V., Haarlem (100%)
Toepassing van artikel 2:402 BW Aangezien de winst- en verliesrekening over 2021 van Spaarnelanden Bedrijven B.V. is verwerkt, is (in de enkelvoudige jaarrekening) volstaan met weergave van een beknopte winst- en verliesrekening in overeenstemming met artikel 2:402 BW. Verbonden partijen Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook het statutaire directielid, andere sleutelfunctionarissen in het management van Spaarnelanden en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transactie en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht. Oordelen, schattingen en onzekerheden Bij toepassing van de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening vormt de leiding van Spaarnelanden N.V. zich verschillende oordelen en schattingen die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen.
Indien het voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen, schattingen inclusief de bij de onzekerheden behorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de desbetreffende jaarrekeningposten. Kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de liquide middelen. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest zijn opgenomen onder de kasstroom uit operationele activiteiten. De investeringen in materiële vaste activa zijn opgenomen onder de kasstroom uit investeringsactiviteiten. Hierin zijn alleen die investeringen opgenomen waarvoor geldmiddelen zijn opgeofferd. Betaalde dividenden zijn opgenomen onder de kasstroom uit financieringsactiviteiten. Transacties waarbij geen instroom of uitstroom van kasmiddelen plaatsvindt, waaronder financiële leasing, zijn niet in
het
kasstroomoverzicht
opgenomen.
De
waarde
van
de
gerelateerde
activa
en
leaseverplichting zijn in de toelichting van balansposten verantwoord. De betaling van de leasetermijnen uit hoofde van het financiële leasingcontract zijn voor het gedeelte dat betrekking
Pagina 23 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
heeft op de aflossing als een uitgave uit financieringsactiviteiten aangemerkt en voor het gedeelte dat betrekking heeft op de interest als een uitgave uit operationele activiteiten.
5.5
Algemene grondslagen
Algemeen De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de wettelijke bepalingen van Titel 9 Boek 2 BW en de stellige uitspraken van de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving, die uitgegeven zijn door de Raad voor de Jaarverslaggeving. Activa en verplichtingen worden in het algemeen gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs of de actuele waarde. Indien geen specifieke waarderingsgrondslag is vermeld, vindt waardering plaats tegen de verkrijgingsprijs. In de balans, de winst- en verliesrekening en het kasstroomoverzicht zijn referenties opgenomen. Met deze referenties wordt verwezen naar de toelichting. Vergelijking met voorgaand jaar De gehanteerde grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte van het voorgaande jaar. Functionele valuta De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in euro’s. Leasing De vennootschap leaset een deel van het wagenpark; hierbij heeft de vennootschap grotendeels de voor- en nadelen verbonden aan de eigendom van deze activa. Deze activa worden geactiveerd in de balans bij aanvang van het leasecontract tegen de reële waarde van het actief of de lagere contante waarde van de minimale leasetermijnen. De te betalen leasetermijnen worden op annuïtaire wijze verdeeld in een aflossings- en een rentecomponent.
De leaseverplichtingen worden exclusief de rentecomponent opgenomen onder de langlopende schulden. De rentecomponent wordt gedurende de looptijd van het contract verantwoord in de winst- en verliesrekening
met
een
vast
rentepercentage
over
de
gemiddelde
resterende
aflossingscomponent. De relevante activa worden afgeschreven over de resterende gebruiksduur of, indien korter, de looptijd van het contract.
Pagina 24 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Financiële instrumenten en risicobeheersing Algemeen De vennootschap maakt in de normale bedrijfsuitoefening gebruik van uiteenlopende financiële instrumenten die de instelling blootstellen aan markt- en/of kredietrisico’s. Deze betreffen financiële instrumenten die in de balans zijn opgenomen. De vennootschap handelt niet in financiële derivaten. Bij het niet nakomen door een tegenpartij van aan de instellingen verschuldigde betalingen blijven eventuele daaruit voortvloeiende verliezen beperkt tot de marktwaarde van de desbetreffende instrumenten. De contractwaarde of fictieve hoofdsommen van de financiële instrumenten zijn slechts een indicatie van de mate waarin van dergelijke financiële instrumenten gebruik wordt gemaakt en niet van het bedrag van de krediet- of marktrisico’s. Kredietrisico De vorderingen uit hoofde van handelsdebiteuren zijn voor circa 73% geconcentreerd bij twee gemeenten (gerubriceerd onder vorderingen op participanten). Verkoop vindt plaats op basis van krediettermijnen van 30 dagen. Renterisico en kasstroomrisico Het renterisico is beperkt tot eventuele veranderingen in de marktwaarde van opgenomen en uitgegeven leningen. Bij deze leningen is sprake van een vast rentepercentage over de gehele looptijd. De leningen worden aangehouden tot het einde van de looptijd.
De vennootschap heeft derhalve als beleid om geen afgeleide financiële instrumenten te gebruiken om (tussentijdse) rentefluctuaties te beheersen. Reële waarde De reële waarde van de meeste in de balans verantwoorde financiële instrumenten, waaronder vorderingen, effecten, liquide middelen en kortlopende schulden, benadert de boekwaarde ervan.
Pagina 25 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
5.6
Grondslagen voor de waardering van activa en passiva
Materiële vaste activa Bedrijfsgebouwen en -terreinen worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs plus bijkomende kosten of vervaardigingsprijs onder aftrek van lineaire afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur. Op terreinen wordt niet afgeschreven. Er wordt rekening gehouden met de bijzondere waardeverminderingen die op balansdatum worden verwacht. Dit is het geval als de boekwaarde van het actief (of van de kasstroomgenererende eenheid waartoe het actief behoort) hoger is dan de realiseerbare waarde ervan. Voor de vaststelling of voor een materieel vast actief sprake is van een bijzondere waardevermindering wordt verwezen naar de desbetreffende paragraaf. Overige vaste activa worden gewaardeerd tegen verkrijgings- of vervaardigingsprijs inclusief direct toerekenbare kosten, onder aftrek van lineaire afschrijvingen gedurende de verwachte toekomstige gebruiksduur en bijzondere waardeverminderingen. Subsidies
op
investeringen
worden
in
mindering
gebracht
op
de
verkrijgings-
of
vervaardigingsprijs van de activa waarop de subsidies betrekking hebben. Groot onderhoud na een langere gebruiksperiode aan materiële vaste activa worden verwerkt in de boekwaarde van het actief. Regelmatig voorkomende onderhoudskosten worden verwerkt in de winst- en verliesrekening. Financiële vaste activa Deelnemingen Deelnemingen waarin invloed van betekenis kan worden uitgeoefend worden gewaardeerd volgens de vermogensmutatiemethode (nettovermogenswaarde). Wanneer 20% of meer van de stemrechten uitgebracht kan worden, wordt ervan uitgegaan dat er invloed van betekenis is. De nettovermogenswaarde wordt berekend volgens de grondslagen die gelden voor deze jaarrekening. Als resultaat wordt het bedrag verantwoord waarmee de boekwaarde van de deelneming sinds de voorafgaande jaarrekening is gewijzigd als gevolg van het door de deelneming behaalde resultaat.
Pagina 26 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Latente belastingvorderingen Latente belastingvorderingen worden opgenomen voor verrekenbare fiscale verliezen en voor verrekenbare tijdelijke verschillen tussen de waarde van de activa en passiva volgens fiscale voorschriften enerzijds en de in deze jaarrekening gevolgde waarderingsgrondslagen anderzijds, met dien verstande dat latente belastingvorderingen alleen worden opgenomen voor zover het waarschijnlijk is dat er toekomstige fiscale winst zal zijn waarmee de tijdelijke verschillen kunnen worden verrekend en verliezen kunnen worden gecompenseerd. De berekening van de latente belastingvorderingen geschiedt tegen de op het einde van het verslagjaar geldende belastingtarieven of tegen de in komende jaren geldende tarieven, voor zover deze al bij wet zijn vastgesteld. Latente belastingvorderingen worden gewaardeerd op nominale waarde. Bijzondere waardeverminderingen De vennootschap beoordeelt op iedere balansdatum of er aanwijzingen zijn of een vast actief aan een bijzondere waardevermindering onderhevig is. Indien dergelijke indicaties aanwezig zijn, wordt de realiseerbare waarde van het actief vastgesteld. Indien het niet mogelijk is de realiseerbare waarde voor het individuele actief te bepalen, wordt de realiseerbare waarde bepaald van de kasstroom genererende eenheid waartoe het actief behoort.
Van een bijzondere waardevermindering is sprake als de boekwaarde van een actief hoger is dan de realiseerbare waarde, de realiseerbare waarde is de hoogste van de opbrengstwaarde en de bedrijfswaarde. Een bijzonder waardeverminderingsverlies wordt direct als last verwerkt in de winst- en verliesrekening onder gelijktijdige verlaging van de boekwaarde van het betreffende actief. Ook voor financiële instrumenten beoordeelt de vennootschap op iedere balansdatum of er objectieve aanwijzingen zijn voor bijzondere waardeverminderingen van een financieel actief of een
groep
van
financiële
activa.
Bij
objectieve
aanwijzingen
voor
bijzondere
waardeverminderingen bepaalt de vennootschap de omvang van het verlies uit hoofde van de bijzondere waardeverminderingen, en verwerkt dit direct in de winst- en verliesrekening. Voorraden voor gebruik en verkoop De voorraden grond- en hulpstoffen worden gewaardeerd tegen kostprijs of verkrijgingsprijzen van Spaarnelanden onder toepassing van de FIFO-methode (‘first in, first out’) of lagere opbrengstwaarde. De kostprijs bestaat uit de verkrijgingsprijs. De opbrengstwaarde is de geschatte verkoopprijs onder aftrek van direct toerekenbare verkoopkosten. Bij de bepaling van de opbrengstwaarde wordt rekening gehouden met de incourantheid van de voorraden. Pagina 27 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Vorderingen Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde van de tegenprestatie.
Vorderingen
worden
na
eerste
verwerking
gewaardeerd
tegen
de
geamortiseerde kostprijs. Als de ontvangst van de vordering is uitgesteld op grond van een verlengde overeengekomen betalingstermijn, wordt de reële waarde bepaald aan de hand van de contante waarde van de verwachte ontvangsten en worden er op basis van de effectieve rente rente-inkomsten ten gunste van de winst- en verliesrekening gebracht. Voorzieningen wegens oninbaarheid worden in mindering gebracht op de boekwaarde van de vordering. Liquide middelen De liquide middelen bestaan uit kas- en banktegoeden met een looptijd korter dan twaalf maanden. De liquide middelen staan ter vrije beschikking van de onderneming. Liquide middelen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Eigen vermogen Het eigen vermogen is gebaseerd op de intrinsieke waarde van de onderneming. Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan, waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de beste schatting van de bedragen die noodzakelijk zijn om de verplichtingen per balansdatum af te wikkelen. De overige voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde van de uitgaven die naar verwachting noodzakelijk zijn om de verplichtingen af te wikkelen, tenzij anders vermeld.
Wanneer de verwachting is dat een derde de verplichtingen vergoedt, en wanneer het waarschijnlijk is dat deze vergoeding zal worden ontvangen bij de afwikkeling van de verplichting, dan wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen. Voorziening jubilea De voorziening jubilea wordt opgenomen tegen de waarde van de verwachte uitkeringen gedurende het dienstverband. Bij de berekening van de voorziening wordt onder meer rekening gehouden met verwachte salarisstijgingen en de blijfkans.
Pagina 28 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Langlopende schulden Langlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Transactiekosten die direct zijn toe te rekenen aan de verwerving van de langlopende schulden worden in de waardering bij eerste verwerking opgenomen. Langlopende schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Het verschil tussen de bepaalde boekwaarde en de uiteindelijke aflossingswaarde wordt op basis van de effectieve rente gedurende de geschatte looptijd van de langlopende schulden in de winst- en verliesrekening als interestlast verwerkt. Kortlopende schulden Kortlopende schulden worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde. Kortlopende schulden worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs, zijnde het ontvangen bedrag rekening houdend met agio of disagio en onder aftrek van transactiekosten. Dit is meestal de nominale waarde.
Pagina 29 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
5.7
Grondslagen voor de bepaling van het resultaat
Algemeen Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de opbrengstwaarde van de geleverde prestaties en de kosten en andere lasten over het jaar. De opbrengsten op transacties worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd. Netto-omzet Onder de netto-omzet wordt verstaan de opbrengsten van in het boekjaar aan derden in rekening gebrachte bedragen voor de levering van diensten, exclusief omzetbelasting. Omzet publieke taken De vergoeding voor het uitvoeren van de publieke taken wordt maandelijks gefactureerd op basis van de opdrachtgevende overeenkomsten met de aandeelhoudende gemeenten. Omzet verwijdering bedrijfsafvalstoffen en overige bedrijfsopbrengsten De omzet betreft de in het boekjaar verrichte prestaties, bestaande uit de omzet verminderd met verstrekte kortingen. Kosten De kosten worden verantwoord in het jaar waarop zij betrekking hebben. Personeelskosten Lonen, salarissen en sociale lasten worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst- en verliesrekening voor zover ze verschuldigd zijn aan werknemers respectievelijk de belastingautoriteit. Pensioenen Volgens de van toepassing zijnde CAO’s is het (verplichte) pensioen ondergebracht bij Stichting Bedrijfspensioenfonds ABP voor Spaarnelanden N.V. en bij het Pensioenfonds Vervoer voor Spaarnelanden Bedrijven B.V. Het betreffen beiden middelloonregelingen.
De pensioenpremie wordt door de werkgever afgedragen. Een gedeelte van de pensioenpremie wordt ingehouden op het brutoloon van werknemer.
Pagina 30 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Dekkingsgraad Stichting ABP en Pensioenfonds Vervoer Volgens de wet moeten pensioenfondsen een herstelplan berekenen wanneer de dekkingsgraad te laag is. De beleidsdekkingsgraad van ABP moest eind 2020 hoger zijn dan 125,8%, de beleidsdekkingsgraad was eind vorig jaar lager dan de vereiste dekkingsgraad. Daarom is er een nieuw herstelplan berekend. Op 31 december 2021 is de dekkingsgraad van het ABP 110,2%. Voor Pensioenfonds Vervoer ligt het vereiste niveau op 31 december 2020 op 116%. De dekkingsgraad is op 31 december 2021 111,0%. Herstelplan Stichting Bedrijfspensioenfonds ABP In de berekening van het nieuwe herstelplan groeit de dekkingsgraad binnen 12 jaar vanaf 2020 (87,6%) naar het vereiste niveau van 125,8%. Daarom hoeft ABP in 2021 geen verlaging door te voeren. Om het vereiste niveau te halen, was het wel nodig om in deze berekening ervan uit te gaan dat de pensioenen de komende jaren niet worden verhoogd. Daarom is in de berekening de indexatie op € 0,- gezet. Dit heeft geen gevolgen voor de wekelijks in de toekomst te verlenen indexatie. Spaarnelanden N.V. heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij het pensioenfonds, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. Spaarnelanden N.V. heeft daarom alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord.
Herstelplan Pensioenfonds Vervoer Het herstelplan moet laten zien dat de beleidsdekkingsgraad binnen 10 jaar vanaf eind 2020 groeit naar het vereiste niveau. Voor Pensioenfonds Vervoer ligt dat vereiste niveau op 31 december 2020 op 116%. Eind 2026 voldoet Pensioenfonds Vervoer volgens het herstelplan weer aan het vereiste niveau. De pensioenen worden niet of niet volledig geïndexeerd zolang de dekkingsgraad onvoldoende is. Dit zie je terug in het herstelplan. Indexatie was niet mogelijk in 2021. De kans is klein dat Pensioenfonds Vervoer de komende jaren de pensioenen wel kan verhogen. Tot nu toe hoefden de pensioenen echter ook niet verlaagd te worden. Volgens het herstelplan zou dat ook in de komende periode niet nodig zijn. Maar, het herstelplan is gebaseerd op de situatie van eind 2020. Bij een verslechtering van de financiële situatie kunnen verlagingen in de toekomst toch noodzakelijk worden. Spaarnelanden Bedrijven B.V. heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij het pensioenfonds, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. Spaarnelanden Bedrijven B.V. heeft daarom alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord. Afschrijvingen op materiële vaste activa De afschrijvingen vinden plaats vanaf de datum van ingebruikname volgens de lineaire methode.
Indien een schattingswijziging plaatsvindt van de toekomstige gebruiksduur, dan worden de toekomstige afschrijvingen aangepast. Boekwinsten en -verliezen uit de incidentele verkoop van materiële vaste activa zijn begrepen onder de afschrijvingen. Pagina 31 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Financiële baten en lasten Deze bestaan uit financiële rentebaten en -lasten. Rentebaten en -lasten worden tijdsevenredig verwerkt, rekening houdend met de effectieve rentevoet van de desbetreffende activa en passiva. Bij de verwerking van de rentelasten wordt rekening gehouden met de verantwoorde transactiekosten op de ontvangen leningen. Belastingen De belasting over het resultaat wordt berekend over het resultaat voor belastingen in de winsten verliesrekening, rekening houdend met beschikbare, fiscaal compensabele verliezen uit voorgaande boekjaren (voor zover niet opgenomen in de latente belastingvorderingen) en vrijgestelde winstbestanddelen en na bijtelling van niet-aftrekbare kosten. Tevens wordt rekening gehouden met wijzigingen die optreden in de latente belastingvorderingen en latente belastingschulden uit hoofde van wijzigingen in het te hanteren belastingtarief. Resultaat deelneming (gewaardeerd op nettovermogenswaarde) Het resultaat is het bedrag waarmee de boekwaarde van de deelneming sinds de voorafgaande jaarrekening is gewijzigd als gevolg van het door de deelneming behaalde resultaat voor zover dit aan Spaarnelanden N.V. wordt toegerekend.