20221303639 2. Bijlage 1 Dunamare onderwijsgroep jaarverslag 2021

Coornhert Lyceum wordt daltonschool – De voorbereidingen zijn in volle gang en het team wordt geschoold om in augustus 2022 te kunnen starten met het dalton-onderwijsconcept. Daarmee krijgt Haarlem haar eerste daltonschool voor voortgezet onderwijs. De officiële daltonlicentie wordt verwacht in schooljaar 2024-2025.

35

Tweetalig onderwijs voor nieuwkomers – Het Haarlemmermeer Lyceum, locatie Baron de Coubertinlaan, biedt tweetalig onderwijs gericht op nieuwkomers. De school doet dit door leerlingen die nieuw in Nederland zijn, te laten meedraaien in het reguliere tweetalige onderwijs met daarnaast veel tijd en aandacht voor de verwerving van de Nederlandse taal. Met deze aanpak kunnen nieuwkomers een regulier Nederlands diploma behalen.

Examenlicentie VSO Daaf Geluk – VSO Daaf Geluk heeft in het schooljaar 2020-2021 een examenlicentie gekregen voor havo, vmbo-basis, vmbo-kader en vmbo-theoretisch.

De nieuwe leerweg – Twee Dunamare-scholen zijn in 2021 gestart met de landelijke pilot van de nieuwe leerweg: het Spaarne College en het Coornhert Lyceum. In oktober 2021 heeft Dunamare een bovenschoolse bijeenkomst georganiseerd om scholen te informeren over de laatste stand van zaken bij de nieuwe leerweg. De pilotscholen hebben daarbij kennis gedeeld met collega-scholen over wat de invoering van de nieuwe leerweg voor hen betekent.

ISK – Dunamare Onderwijsgroep heeft 2 Internationale Schakelklassen: ISK Haarlem en ISK Haarlemmermeer. Op beide ISK’s wordt het onderwijs aan leerlingen zo ingericht dat zij naast NT2 ook werken aan rekenen, Engels, biologie, burgerschap en cultureel burgerschap. Ook zijn, voor zover mogelijk met de coronamaatregelen, uitstapjes georganiseerd naar bijvoorbeeld Amsterdam en het Openluchtmuseum. De ISK Haarlemmermeer heeft een subsidie ontvangen van de gemeente voor de nazorg van oud ISK-leerlingen. Oud ISK-leerlingen die zijn uitgestroomd naar regulier onderwijs hebben na uitstromen extra NT2-onderwijs en nazorg ontvangen vanuit de ISK Haarlemmermeer. Zo kunnen uitgestroomde ISK-leerlingen de Nederlandse taal blijven leren via de NT2-methode. Op de ISK Haarlem is een uitstroomcoördinator die ervoor zorgt dat leerlingen goed worden overgedragen naar het vervolgonderwijs. In het schooljaar 2021-2022 zijn 3 extra onderwijsassistenten aangesteld om leerlingen te assisteren bij het lees- en rekenonderwijs. Het vervolgonderwijs wordt financieel ondersteund vanuit het samenwerkingsverband. NT2-coördinatoren van de ISK overleggen met de reguliere scholen over de juiste aanpak voor de leerlingen die zijn doorgestroomd.

Digitaal onderwijs versneld Positieve bijkomstigheid van de coronapandemie is de versnelde ontwikkeling van het digitale onderwijs. Afstandsonderwijs is mogelijk gemaakt door extra inzet op digitale hulpmiddelen en methodes. Om medewerkers te helpen meegroeien met deze ontwikkelingen, biedt de Dunamare Academie trainingen aan in het geven van digitaal onderwijs. Onze uitdaging is nu om het digitale leren een structurele plek te geven in het onderwijsproces en de ICT-vaardigheden die zijn aangeleerd tijdens de coronaperiode te behouden.

36

Onderzoek en ontwikkeling Onderzoek en voortdurende ontwikkeling zijn belangrijk binnen Dunamare Onderwijsgroep. Een onderzoekende houding, (opbrengstgericht) werken met data en lerend organiseren zijn dan ook onderdelen van het Dunamare-kwaliteitsbeleid. Veel scholen van Dunamare Onderwijsgroep zijn opleidingsschool en hebben daardoor studenten in huis die regelmatig onderzoek op school uitvoeren. Daarnaast werken scholen samen met universiteiten en hogescholen en participeren ze in wetenschappelijk onderzoek. Voorbeelden hiervan in 2021 zijn het onderzoek naar High Dosage Tutoring op het Haarlem College en het promotieonderzoek op het Ichthus Lyceum naar het eigenaarschap van leerlingen. Ook de activiteiten in de jaarplannen van de scholen voor de besteding van de NPO-gelden (zie hoofdstuk NPO) hebben een wetenschappelijke basis: de activiteiten komen uit de landelijke ‘menukaart’ die vanuit wetenschappelijk onderzoek is opgesteld. Dunamare Onderwijsgroep heeft in 2021 één doorlopende subsidie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) voor één medewerker t.a.v. een promotiebeurs voor leraren verantwoord. De vereisten vanuit de subsidie worden nageleefd.

Regeling aanvullende bekostiging strategisch personeelsbeleid, begeleiding en verzuim vo Scholen zetten de middelen om verzuim van leerlingen tegen te gaan (preventief en curatief) op verschillende manieren in, passend bij de schoolspecifieke aanpak. Voorbeelden hiervan zijn dat scholen verzuimcoördinatoren en trajectbegeleiders hebben aangesteld, het mentoraat aangescherpt met meer uren en leerplichtspreekuren zijn ingesteld.

Toegankelijkheid en toelatingsbeleid In de statuten van Dunamare Onderwijsgroep is opgenomen dat er een algemene toegankelijkheid is voor leerlingen en een algemene benoembaarheid voor personeel. Het advies van de basisschool is een toelatingsbesluit en is leidend in de aanmelding. In de regio Zuid-Kennemerland en (sinds 2021) in de regio Haarlemmermeer is een toelatingsprocedure ontwikkeld, gebaseerd op afspraken die zijn gemaakt tussen de besturen van de vo-scholen in het aanmeldingsgebied. Deze procedure geldt voor alle leerlingen uit groep 8 die doorstromen naar het voortgezet onderwijs. De toelatingsprocedure moet de overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs van elke leerling zo goed mogelijk laten verlopen. Het basisschooladvies, de schoolkeuze, de aanmelding en de inschrijving van de leerling op een school voor voortgezet onderwijs staan hierbij centraal.

37

Overaanmelding In de regio Haarlemmermeer heeft in 2021 voor het eerst loting plaatsgevonden in verband met overaanmelding in het voortgezet onderwijs. Ook in de regio Zuid-Kennemerland is er sprake van overaanmelding bij vo-scholen en is de lotingsprocedure gevolgd om alle leerlingen een plek te kunnen geven. In 2021 konden meer leerlingen dan verwacht niet terecht op een school in hun top 5 in de regio Zuid-Kennemerland. Om herhaling hiervan te voorkomen, is de lotingsprocedure van de regio ZuidKennemerland aangepast. Nieuwe leerlingen die zich inschrijven in 2022 moeten nu 7 voorkeuren opgeven in plaats van 5 en mogen zich niet in meerdere regio’s tegelijk inschrijven.

Toetsing en examinering Alle scholen werken met een examencommissie die onder verantwoordelijkheid van de schoolleiding zorgt voor de examinering. Om de kwaliteit rondom de schoolexamens te borgen, besteden de scholen jaarlijks aandacht aan de verantwoordelijkheden en taken rondom de examens op het niveau van de vaksectie, schoolleiding en het examensecretariaat. Examensecretarissen professionaliseren zich door de informatievoorziening van Plexs en via de Dunamare Academie: de Dunamare Academie heeft 2 leernetwerken voor examensecretarissen vmbo en avo om de expertise te vergroten en kennisuitwisseling mogelijk te maken. Schoolleiders en examensecretarissen hebben in 2021 regelmatig deelgenomen aan webinars van bijvoorbeeld de VO-raad om de landelijke ontwikkelingen te volgen. In navolging van het bestuurlijk inspectiebezoek in 2020 hebben we in 2021 de toetsing en examinering verder verbeterd. Alle actiepunten uit het onderzoek zijn opgepakt. We hebben ook een steekproef uitgevoerd om de kwaliteit van de programma’s van toetsing en afsluiting (pta’s) te controleren. De uitkomsten daarvan zijn besproken in de Kwaliteitsgroep Onderwijs en gedeeld met alle scholen, waarna verbeteringen zijn doorgevoerd op de pta’s voor schooljaar 2021-2022. Alle scholen hebben ook voorlichting gekregen over de veranderde examenregels vanwege de coronapandemie en de gewijzigde protocollen.

Sterk Techniekonderwijs (STO) In januari 2020 is Dunamare Onderwijsgroep formeel gestart met Sterk Techniekonderwijs. Dunamare Onderwijsgroep maakt deel uit van 4 techniekregio’s: als penvoerder in IJmond/Zuid-Kennemerland en Haarlemmermeer/Bollenstreek-Noord en als deelnemer in Friesland-Noord en Amstelland. Doelstelling van de regioplannen is een optimaal gespreid en sterk aanbod van vmbotechniekonderwijs. Door samenwerking tussen scholen en met het bedrijfsleven kiezen meer leerlingen voor een technisch profiel en vervolgstudie. Ten slotte mondt dit uit in een technische functie op de arbeidsmarkt.

38

Onze activiteiten In 2021 zijn onder meer de volgende activiteiten van de grond gekomen: • • • • • • •

Samenhangende lesprogramma’s loopbaanoriëntatie gericht op techniek voor alle leerwegen Doorlopende leerlijnen met het mbo Technische keuzevakken voor Dienstverlening en Producten, Economie en Ondernemen, Zorg en Welzijn en Theoretische leerweg Informatietechnologie en Wetenschap en Technologie op vmbo-TL Techniekpromotie in het primair onderwijs Professionaliseringsactiviteiten voor docenten en decanen Aanschaf van moderne en aantrekkelijke inventaris in Hotspots en TechLabs.

Samenwerking met bedrijven Voor de uitvoering werken de scholen, naast het basisonderwijs en mbo, volop samen met het bedrijfsleven, dat in alle regio’s minstens 10 procent co-financiert via de inzet van personeel of middelen. Deze co-financiering in onze regio’s verloopt, ondanks de bewogen tijd vanwege coronapandemie, volgens schema.

Personeelsbeleid Duurzame inzetbaarheid In elke leeftijdsfase fit en vitaal aan het werk. Nu en straks. Daar draait het bij duurzame inzetbaarheid om. Ook in 2021 heeft Dunamare Onderwijsgroep - mede in het kader van de besteding van de convenantsmiddelen - hier veel aandacht aan besteed, met beleid dat gericht is op specifieke doelgroepen. Op het gebied van werkdrukverlichting is er voor medewerkers vanaf het 60 e levensjaar een generatieregeling. Die maakt het mogelijk om iets minder te gaan werken, met gedeeltelijke compensatie van het salaris. Doel is om ook in de laatste jaren voor het pensioen voldoende energie te hebben om met plezier te werken. Bovendien zorgt deze regeling voor behoud van kennis. Voor onze jongere en startende docenten hebben wij uitgebreide inwerkprogramma’s voor de eerste 2 jaar ingericht. Daarin is veel aandacht besteed aan coaching en begeleiding. Een goede start is immers het begin van een duurzame loopbaan.

39

Mobiliteitsbeleid Wij gaan ervan uit dat wat goed is voor een medewerker, ook goed is voor Dunamare Onderwijsgroep. Daarom voeren we een actief mobiliteitsbeleid: we begeleiden medewerkers die dat willen naar ander werk binnen Dunamare. Als ze andere ervaringen willen opdoen, bijvoorbeeld. Of als ze op een andere school willen lesgeven.

Taakbeleid Op de scholen proberen we in het taakbeleid zo goed mogelijk rekening te houden met duurzame inzetbaarheid van mensen. Daarbij spelen onder andere hun wensen rondom de werkdruk en de werkprivébalans een rol. Ook zorgen we ervoor dat medewerkers zo veel mogelijk taken krijgen die ze leuk vinden en die echt bij hen passen.

Vitaliteit en werkdruk Vitaliteit was in 2021 extra belangrijk. Door de steeds veranderende coronamaatregelen werd de werkdruk hoger. Meer over onze inzet op vitaliteit naar aanleiding van de coronamaatregelen: Vitaliteitscoaching en trainingen.

40

Voor medewerkers die daar behoefte aan hebben, hebben we een mooi aanbod om in contact te komen met gecertificeerde vitaliteitscoaches. Die coaches kunnen goed helpen om een betere balans te krijgen tussen werk en privé en om gezonder te gaan leven. Denk daarbij aan coaching op gebied van beter slapen, omgaan met stress, stoppen met roken, gezonder eten, mindfulness, et cetera. Onze leidinggevenden trainen we goed om op signalen van medewerkers alert te zijn en daar goed op te anticiperen en te reageren.

Verzuimbeleid We hebben een uitgebreid verzuimbeleid, zowel preventief als curatief. Met ons preventieve beleid proberen we medewerkers fit te houden. Als ze alsnog ziek worden, helpen we ze zo goed mogelijk bij hun herstel.

Curatief verzuimbeleid Medewerkers die ziek zijn, moeten daarin zo goed mogelijk ondersteund worden door hun leidinggevende en werkgever. Ons verzuimbeleid is ingericht op basis van de Poortwachtercyclus. Medewerkers kunnen een beroep doen op externe deskundigen zoals de arbeidsdeskundige, de bedrijfsarts en de arbeidspsycholoog. Vanuit de Dunamare Academie geven we trainingen en coaching aan leidinggevenden in het omgaan met ons verzuimbeleid. De afdeling HR helpt hen daarbij. Meerdere keren per jaar voeren we een SMT-overleg (sociaal medisch team) op de scholen, samen met de werkvermogensspecialisten van onze arbodienst. Daar bespreken we de verzuimcijfers en de verzuimaanpak van de school, die we nauwkeurig bijhouden.

Talentontwikkeling De Dunamare Academie en de opleidingsschool H 2 O spelen een belangrijke rol bij talentontwikkeling. In 2021 hebben we de website van de academie geheel vernieuwd. Voorheen kregen alle medewerkers aan het begin van het jaar een boekje met het programma. Het volledig digitaliseren van het programma op www.dunamare-academie.nl helpt ons om ons aanbod actueler en proactiever onder de aandacht van de medewerkers te brengen. Dat heeft tot aanmerkelijk meer aanmeldingen geleid. Aan het eind van elke training ontvangen de deelnemers een evaluatieformulier. Hieruit blijkt dat de trainingen worden gewaardeerd en dat ze praktisch toepasbaar zijn. Gemiddeld scoorden de trainingen een 7,9 op een schaal van 10. Daar zijn we ontzettend trots op.

Aanbod Dunamare Academie De Dunamare Academie biedt op velerlei gebied gratis trainingen aan:

41

•

Basisvaardigheidstrainingen. Deze beslaan een heel breed gebied, zoals van beter feedback leren geven, plannen en organiseren van je werk tot klassenmanagement, omgaan met medezeggenschap en beleid schrijven.

• •

•

•

Leernetwerken. In de academie ontmoeten vakgenoten van onze scholen elkaar om samen over het vak te discussiëren, best practices te delen en elkaar te inspireren met vernieuwde inzichten. Trainingen over leiderschap. Er zijn programma’s op het gebied van oriëntatie op de rol van leidinggevende, trainingen voor startend leidinggevenden en er is een leergang voor ervaren teamleiders. Online vaardigheidstrainingen (zelfstudie). Denk aan trainingen als Microsoft 365 PowerPoint, Lastige gesprekken en Mindfulness. We hebben in 2021 circa 150 van deze trainingen aangekocht bij GoodHabitz. Inhouse training met meerdere modules, op het gebied van didactische professionalisering: wat zijn de nieuwste inzichten? Hoe kun je deze goed toepassen in de dagelijkse praktijk? In 2021 hebben wij deze training, in samenwerking met expertinstituut Thomas More op 4 scholen gegeven.

De Dunamare Academie speelt niet alleen een belangrijke rol bij talentontwikkeling, maar ook bij vitaliteit, duurzame inzetbaarheid en ons verzuimbeleid. Zo biedt de Dunamare Academie veel trainingen gericht op het ontwikkelen van vaardigheden en kennis die helpen om duurzaam inzetbaar te blijven. Denk aan trainingen Ademhalen, Kickboksen, The next sleep en Lekker in je vel.

Opleidingsschool H 2 O Om studenten op te leiden tot startbekwaam docent, werken 10 scholen samen in Opleidingsschool H 2 O. Onze partners hierbij zijn de Hogeschool van Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam. In 2021 hebben meer dan 150 H 2 O-studenten stagegelopen op een van onze scholen. Daarbij leren de studenten niet alleen van ons, maar via hen leren wij ook over nieuwe didactische en educatieve ontwikkelingen.

Opleidingsbudget Elke medewerker heeft vanuit de cao recht op een basisopleidingsbudget van € 600 per schooljaar. Daarnaast kent Dunamare Onderwijsgroep een aanvullende studiekostenregeling. Als een opleiding of training past binnen het loopbaanplan van een medewerker, kan die daar een beroep op doen.

Strategisch personeelsbeleid Het hr-beleid van Dunamare Onderwijsgroep levert een waardevolle bijdrage aan de strategie van de onderwijsgroep, zoals dat is verwoord in het koersplan. Interne analyses, zoals een kwantitatief overzicht van de bezetting, en analyses van markttrends liggen aan het hr-beleid ten grondslag. We houden de in- en uitstroom nauwlettend in de gaten. Op basis van historische gegevens weten we wat de reguliere uitstroom zal zijn. Al deze gegevens zetten we af tegen de leerlingenaantallen, zodat we weten voor welke uitdagingen we per school staan. Deze kwantitatieve cijfers verrijken we met de kwalitatieve gegevens vanuit de scholen, om daarmee de juiste beslissingen te kunnen nemen voor ons strategisch personeelsbeleid. 42

Personele ontwikkelingen Het probleem van het lerarentekort speelt al jaren en wordt alleen maar groter. Het aantal vakken dat lerarenschaarste kent, breidt zich uit. Niet langer gaat het alleen om wiskunde, natuurkunde en scheikunde. Het wordt ook steeds lastiger om leraren Duits, Frans en voor technische vakken te vinden. Ook roostermakers en schoolleiders worden steeds schaarser.

Uitbreiding secundaire arbeidsvoorwaarden Met onder andere maatwerk en creatieve oplossingen zorgen we ervoor dat Dunamare Onderwijsgroep een prettige werkgever is en blijft. In 2021 hebben we onze secundaire arbeidsvoorwaarden uitgebreid: •

We hebben de mogelijkheden voor het levensfasebudget (LFB) verruimd.

•

We hebben de vergoeding voor het halen van ervaringscertificaten verhoogd. Dat vergroot de duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt van ons personeel.

•

We zijn samen met NS een pilot gestart, waarbij medewerkers korting krijgen op het ov.

•

We hebben onze fietsregeling verruimd.

Nieuwe arbodienst Na een nieuwe, reguliere aanbestedingsronde zijn we in zee gegaan met een nieuwe arbodienst. Deze dienst werkt met bedrijfsartsen en getrainde en gecertificeerde werkvermogensspecialisten. Zij zijn gespecialiseerd in het beoordelen van iemands werkvermogen, het sturen daarop en het oplossen van problemen.

Medewerker Tevredenheidsonderzoek In 2021 hebben we 2 onderzoeken gedaan naar de werkbeleving en tevredenheid van onze medewerkers. Uit beide onderzoek kwam naar voren dat de extra werkdruk door de coronamaatregelen mentaal en fysiek veel impact heeft. Van onze circa 1.700 medewerkers heeft driekwart de enquête ingevuld. Zij zijn erg tevreden over werken bij Dunamare en beloonden dat met een score van 8,2. Dat is nog zelfs iets hoger dan het toch al relatief hoge gemiddelde in onze sector. Het onderzoek bevestigt dat ons personeel bestaat uit loyale medewerkers, die trots zijn om op hun school te werken. Ze waarderen de sfeer op school en het leiderschap. Hun trots en de teamvorming zijn door alle coronamaatregelen zichtbaar toegenomen. Zie ook: ‘Onderzoek onder medewerkers’.

43

Uitkeringen beheersen Elk jaar in oktober-november updaten we ons overzicht van alle medewerkers die gebruikmaken van de WW of bovenwettelijke WW (Wovo). HR stemt met de scholen af voor welke medewerkers we de extra re-integratiediensten van Ideo Advies inzetten om hen weer zo snel mogelijk aan het werk te helpen. We bieden deze dienst niet alleen om onze uitgaven aan uitkeringen te beheersen, maar ook omdat we een goed werkgever willen zijn. Ook voor voormalige medewerkers, zolang zij nog geen nieuwe baan hebben.

Blik op de toekomst Op personeelsgebied zien wij de volgende ontwikkelingen: • • • • •

oplopend lerarentekort vergrijzing van het personeelsbestand steeds minder aanmeldingen voor lerarenopleidingen toename van de flexibilisering hoge ervaren werkdruk

Om nieuwe collega’s te werven, richten we ons niet alleen op studenten van reguliere lerarenopleidingen, maar ook op zij-instromers en gepensioneerden.

Zij-instromers Dunamare Onderwijsgroep heeft in 2020 het voortouw genomen bij het opzetten van een regionale aanpak voor het personeelstekort in het voortgezet onderwijs in de regio Zuid-Kennemerland: Talent als docent. Deze aanpak is een samenwerking met alle andere vo-besturen in de regio. Talent als docent draait onder de vlag van opleidingsschool H 2 O en werkt ook nauw samen met de vo-besturen uit de regio Groot-Amsterdam en opleidingsschool ROSA. Talent als docent werkt aan 3 punten: 1. De werving van en voorlichting aan potentiële nieuwe docenten. 2. Het ondersteunen van de scholen bij het optimaal begeleiden van die nieuwe docenten. 3. Het ondersteunen van onderliggende hr-activiteiten. In 2021 is met ruim 200 belangstellenden een adviesgesprek gevoerd, en hebben ruim 100 geïnteresseerden een van de online informatieavonden bijgewoond. De cursus Ontdek je Talent als Docent is 4x aangeboden. 10 deelnemers oriënteren zich op of zijn gestart met een opleiding als docent. 8 deelnemers zijn gestart met een baan in het onderwijs.

44

Gepensioneerden We benaderen ook gepensioneerde leraren. We proberen hen enthousiast te maken om weer aan de slag te gaan als bijvoorbeeld leraar, leerlingbegeleider of lerarencoach. Een paar uurtjes per week maakt al een verschil voor de school. Ultimo 2021 zijn er 16 gepensioneerde medewerkers werkzaam bij Dunamare Onderwijsgroep.

Parttimers De behoefte om parttime te werken kan van jaar tot jaar verschillen. Als bijvoorbeeld iemands kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan of op zichzelf gaan wonen, kan behoefte ontstaan om meer te werken. We vragen daarom aan het begin van elk schooljaar aan al onze parttimers of ze meer uren willen werken. Ultimo 2021 is de verdeling in het aantal medewerkers: 600 fulltime en 1.225 parttime. Maakt in totaal 1.825 medewerkers.

Personeel niet in loondienst (PNIL) De regels rondom de registratie en verantwoording van personeel niet in loondienst (PNIL) zijn aangescherpt. Vanzelfsprekend voldoen wij aan de nieuwe regels. In september 2020 en 2021 heeft op verzoek van het ministerie van OCW een vrijwillige pilot ‘Gegevensaanlevering personeel niet in loondienst’ plaatsgevonden bij enkele onderwijsorganisaties. Hiermee heeft het ministerie van OCW toegewerkt naar een werkbaar proces voor de jaarlijkse aanlevering van gegevens over de inhuur van extern onderwijspersoneel. Vanaf het moment dat dat proces is vastgesteld (naar verwachting begin 2022) verschuift de aard van de gegevensaanlevering van ‘semi-vrijwillig’ naar verplicht. Binnen de regeling bijzonder en aanvullende bekostiging NP Onderwijs (NPO) bestond overigens al de harde verplichting om de besteding van de extra middelen te verantwoorden in het jaarverslag. Op bestuursniveau leggen we daarom onder andere verantwoording af over de besteding van NPOmiddelen aan de inhuur van PNIL over de schooljaren ’21-’22 en ’22-’23. Het percentage van de NPOmiddelen dat wij op bestuursniveau hebben ingezet aan Personeel niet in loondienst PNIL bedraagt tot en met ultimo december 2021: 23%. Dit bedraagt een gemiddelde van de besteding aan PNIL over al onze Dunamare-scholen.

Wervingscampagne In 2021 is het met onze arbeidsmarktcommunicatie en wervingscampagne goed gelukt om zichtbaar te zijn in de markt. We zijn er op allerlei manieren in geslaagd om vacatures in te vullen en de lessentabellen aan het begin van het schooljaar veilig te stellen. We hebben in 2021 wel gemerkt dat COVID-19 en de coronamaatregelen het waarborgen van de continuïteit een stuk moeilijker maken.

45

Verantwoording De afdeling HR legt intern verantwoording af aan het CvB. 2 keer per jaar praat HR met het CvB over de besteding van middelen. In het reguliere werkoverleg wordt de voortgang op de hr-prioriteiten besproken. De strategische kwantitatieve analyse op het personeelsbeleid is per school inzichtelijk gemaakt en wordt door CvB een-op-een met de scholen besproken.

Facilitaire diensten Integrale samenwerking De onderdelen Huisvesting, Inkoop en ICT werken integraal samen en vormen één ondersteunende afdeling. We hebben afspraken duidelijk en overzichtelijk vastgelegd in protocollen en reglementen. Dit bevordert een gestructureerde, efficiënte, uniforme en zorgvuldige manier van werken. Bovendien biedt onze integrale samenwerking strategisch voordeel, omdat we ontwikkelingen sneller signaleren.

Huisvesting Dunamare blijft investeren in een goede en veilige leeromgeving voor onze leerlingen en een prettige werkomgeving voor onze medewerkers. Goed onderwijs vraagt immers om goede huisvesting met een gezond binnenklimaat en een duurzaam en toekomstbestendig gebouw.

46

Verduurzamingspotentieel In 2021 hebben we een onderzoek opgestart naar het verduurzamingspotentieel van onze vastgoedportefeuille. De uitkomsten hiervan werden in het eerste kwartaal van 2022 bekend, waarna we volgende stappen zetten. Het thema duurzaamheid is continu in beweging en er komen steeds nieuwe inzichten. We volgen de ontwikkelingen op de voet.

Investeren in duurzaamheid Bij nieuwbouwprojecten is duurzaamheid een gegeven. Daarbij is het realiseren van een nul-op-demetergebouw eerder regel dan uitzondering. In 2021 waren 2 nieuwbouwprojecten in voorbereiding: de Maritieme Academie Harlingen en het Hoofdvaart College samen met Praktijkschool De Linie. Onze bestaande gebouwen verduurzamen we op momenten die zich daar het beste voor lenen, zoals tijdens groot onderhoud, een renovatie of uitbreiding. In 2021 zijn we gestart met de planvorming voor uitbreiding van de gebouwen van het Coornhert Lyceum, het Montessori College Aerdenhout en Het Schoter. Tijdens deze uitbreiding wordt eveneens verduurzaamd.

Ventilatie Behalve duurzaamheid, is ook ventilatie een belangrijk speerpunt. In 2021 is het volledige vastgoed van Dunamare geïnventariseerd en zijn waar nodig acties uitgevoerd en in overleg met de gemeenten gestart, om alle scholen op korte termijn op een adequaat niveau te krijgen. De langetermijnmaatregelen hebben we vastgelegd in een integraal ventilatieplan, dat we in het Strategisch Huisvestingplan (SHP) opnemen. In het jaar 2021 zijn door de gemeenten geen aanvullende middelen verstrekt. Ons SHP biedt inzicht om tijdig en effectief de juiste keuzes te maken voor groot onderhoud en nieuwbouw.

Vernieuwd meerjarenonderwijsplan (MJOP) In 2021 is bij al onze gebouwen een nulmeting gedaan voor de bouwtechnische conditie. Daarbij zijn alle gebouwen tot in detail opnieuw in kaart gebracht. We hebben ons MJOP geactualiseerd, zodat we onderhoud zo accuraat mogelijk kunnen plannen en uitvoeren. Niet alleen hebben we nieuwe metingen verricht, we hebben ook het softwareprogramma voor het MJOP vernieuwd. Hierdoor kunnen we beter de laatste ontwikkelingen bijhouden en waar nodig het MJOP aanpassen.

47

Blik op de toekomst Een gezond binnenklimaat, toekomstbestendigheid en duurzaamheid zijn met elkaar verweven en houden continu onze aandacht. We reserveren daar geld voor en we spelen in op de subsidiemogelijkheden van de overheid.

ICT Door de coronamaatregelen is er in 2021, net als in 2020, veel digitaal lesgegeven. Daardoor is continuïteit van IT-systemen nóg belangrijker geworden. In de strategische risicoanalyse is hier veel aandacht voor. In de praktijk kent Dunamare Onderwijsgroep geen grote uitval: de continuïteit en veiligheid zijn op orde.

Bewustzijn bij de gebruiker Bij informatiebeveiliging en privacy is naast technische maatregelen vooral bewustzijn bij de gebruiker essentieel. Dat bewustzijn creëren we bijvoorbeeld door doorlopend bij- en nascholing te faciliteren. Daarbij werken we nauw samen met de afdeling Communicatie. Informatiebeveiliging en privacy staan ook op de agenda van de Directieraad en de Raad van Toezicht. Net als met onze richtlijnen voor online lesgeven en examineren voldoen we aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). De technische kant van informatiebeveiliging waarborgen we met audits en door actief in te spelen op actuele ontwikkelingen. Het voorkomen van hacks heeft hoge prioriteit.

Inhoudelijke ondersteuning en kennisdeling Vanuit het Bestuurs- en Servicebureau leveren we basisdiensten als de digitale infrastructuur, internet en Office 365. We nemen een steeds actievere rol bij de inhoudelijke ondersteuning van de gebruikers. Het afgelopen jaar hebben we bijvoorbeeld stappen gezet om de kennisdeling hierover tussen scholen te initiëren. Daarbij zijn we niet sturend, maar bieden we een platform.

Inkoop Voor Dunamare-brede aanbestedingen sluiten we steeds vaker aan bij landelijke inkooporganisaties. Van kopieerpapier tot elektra en van levensmiddelen tot leermiddelen (de grootste post) behalen we daarmee extra inkoopvoordeel en een reductie van de administratieve last op de scholen. Geld dat we op deze manier besparen, kunnen we aan onderwijs besteden.

48

Financiën Ontwikkelingen in meerjarenperspectief Samenvatting De vermogens- en liquiditeitspositie van Dunamare Onderwijsgroep is ultimo 2021 ruim voldoende en voldoet meerjarig aan de signaleringsgrenzen van de Inspectie van het Onderwijs. Deze goede positie biedt de stichting de kans om de komende jaren binnen de kaders van het nieuwe strategisch koersplan investeringen in het onderwijs, HR, huisvesting en ICT te realiseren. Omdat de middelen maar één keer uitgegeven kunnen worden, zien wij het belang in van het maken van weloverwogen en duurzame keuzes. De komende jaren werken we in gezamenlijkheid aan deze keuzes.

1 Ambities in meerjarenperspectief Om de ambities uit de bestuurlijke koers waar te kunnen maken zijn bovenschoolse speerpunten ontwikkeld voor Onderwijs, HR, Huisvesting, ICT en Communicatie waarbij de sturing integraal plaatsvindt. In het kader van de overzichtelijkheid presenteren we hier de verwachte ontwikkelingen per perspectief. Ze zijn opgesteld door gebruik te maken van het strategisch koersplan, de Kaderbrief, de meerjarenbegroting, het risicoprofiel en overige relevante interne en externe ontwikkelingen. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een meerjarig financieel perspectief uitgedrukt in: • •

Een staat en raming van exploitatieresultaat en balans (paragraaf 2) De financiële positie in kengetallen (paragraaf 3)

49

Onderwijs Naast het borgen en verbeteren van de onderwijskwaliteit, vinden we een brede blik op ons onderwijs ook belangrijk; in 2022 formuleren we daarom in ons nieuwe koersplan leidende principes. Ook hebben we veel aandacht voor het investeren in goede en voldoende leraren en schoolleiders. Deze uitwerking en meer komt terug in ons geüpdatete strategisch HR-plan die we gaan vernieuwen om ons koersplan tot uitvoering te kunnen brengen. In 2021 zijn we gestart met het vormgeven van de regiovisie van Dunamare Onderwijsgroep. Deze regiovisie maakt het onderwijsaanbod van Dunamare inzichtelijk. Tevens wat er in de toekomst nodig is om onderwijskundig en financieel gezonde scholen te blijven behouden. Hierover zijn we binnen Dunamare Onderwijsgroep met elkaar in gesprek, zowel op bovenschools-, regio- en schoolniveau. Binnen Dunamare Onderwijsgroep willen we een breed pallet aan onderwijs aanbieden, zowel in schoolsoorten als in verschillende onderwijsconcepten. Om de ambities uit ons koersplan te kunnen bereiken, willen we nog meer gaan inzetten op het doen en betrekken van onderzoek in het onderwijs. Hierover zijn inmiddels gesprekken gestart in ons eigen netwerk met universiteiten en diverse prominente wetenschappers.

Ontwikkeling aantal leerlingen De stichting verwacht voor de korte termijn (t/m 2024) een lichte daling van het aantal leerlingen, met afwijkingen per gemeente en per school.

Voor de middellange termijn (tot 2030) is de ontwikkeling van het aantal leerlingen lastiger om betrouwbaar in te schatten. Er zijn verschillende trends die van invloed kunnen zijn. Enerzijds is er een daling zichtbaar van het aantal vmbo-leerlingen. Onze scholen hebben in de regio een relatief groot aandeel in vmbo. Demografisch blijft het leerlingaantal de komende jaren nagenoeg stabiel. We zieneen kansrijk marktpotentieel met betrekking tot Agora, Dalton, Montessori en havo/vwo waardoor we voor de middellange termijn (2030) een stabiele ontwikkeling van het aantal leerlingen voorzien. De scholen hebben, in het najaar van 2021, middels de schooljaarbegroting 2021-2022 en meerjarenraming 2022-2025 een prognose van de leerlingaantallen gemaakt en dit resulteert in de volgende prognose voor Dunamare Onderwijsgroep:

50

Leerlingenaantal

Het aantal leerlingen van 2018 t/m 2020 zijn gebaseerd op de definitieve bekostigingstelling. De leerlingtelling van oktober 2021 is de voorlopige bekostiging. De leerlingaantallen oktober 2022 t/m 2024 zijn gebaseerd op de door schoolleiders opgestelde prognose tijdens de revisiebegroting 21-25. Inzet van medewerkers De onderwijskwaliteit hangt nauw samen met de kwaliteit en inzetbaarheid van onze medewerkers. De komende periode wordt een vervolg gegeven aan de ondersteunende HR thema’s: • •

Het vinden van goede medewerkers (het lerarentekort) Het binden en boeien van goede medewerkers.

De sturing hierop doen wij onder andere door het vergroten van de zichtbaarheid als potentiële werkgever, zoals arbeidsmarktcommunicatie, opleidingsschool H 2 O en zij-instroom via Talent als Docent. Het binden van mensen doen wij door leiderschaps- en talentontwikkeling en duurzame inzetbaarheid (mobiliteit, begeleiding startende leraren, generatieregeling, het goede gesprek). De beheersing van het risico is tevens beschreven in Hoofdstuk risicoprofiel en beheersing. De inzet van medewerkers is in 2021 toegenomen en te verklaren door de extra beschikbaar gestelde baten om de effecten van de coronapandemie op te vangen. We voorzien dat de personele inzet in 2022 en 2023 hoog blijft. De inzet is deels afhankelijk van het over voldoende medewerkers kunnen beschikken, gezien de krapte van de arbeidsmarkt. De verwachte daling in formatie vanaf 2023 ontstaat door de geleidelijke afbouw van de tijdelijke middelen van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) en een lichte daling van het aantal leerlingen.

51

Huisvesting en ICT Kwalitatief hoogwaardige huisvesting is een onderdeel van goed onderwijs. De schoolgebouwen zijn eigendom van de gemeentes, met uitzondering van de maritieme leeromgeving in Harlingen. Het in stand houden van de gebouwen komt voor rekening van Dunamare Onderwijsgroep. De beheersing van het risico van de staat en de betaalbaarheid van de huisvesting maakt onderdeel uit van het nieuwe strategisch koersplan en is tevens opgenomen in het risicoprofiel. Er is hoge bestuurlijke prioriteit voor het risico dat gemeenten niet altijd voldoende in de kosten (kunnen) voorzien en dit is tevens een landelijk thema.

Wat zijn de geprioriteerde (strategische) thema’s die onderdeel uitmaken van de meerjarenraming? • •

• •

•

De profilering van de scholen: de uitstraling van het schoolgebouw en in het bijzonder in relatie met de onderwijskundige visie (waar de school voor staat). Duurzaamheid, met aandacht voor energiegebruik en gezondheid: - Ventilatieprojecten en het hiermee realiseren van minimaal frisse scholen C (80% voltooid) - Het verder verduurzamen met levensduur verlengende maatregelen en nieuwbouw (o.a. isolatie, verlagen gas en circulair bouwen) - Overige duurzaamheidsinitiatieven: vitale schoolpleinen (onder andere vergroening en trapveldjes). De huisvestingsprojecten zijn afhankelijk van besluitvorming, vergunningen en afspraken met gemeenten. Het is mogelijk dat projecten later plaatsvinden dan nu ingeschat. Voorbeelden van lopende en verwachte huisvestingsprojecten: Nieuwbouw en verbouwing bij Het Schoter, ventilatie van het Vellesan College, de uitbreiding en verduurzaming van Montessori College Aerdenhout, de nieuwbouw van de Maritieme Academie Harlingen, de herindeling, aanbouw en de verbetering van het binnenklimaat van het Coornhert Lyceum en nieuwbouw Praktijkschool de Linie/Hoofdvaart College. Investeringen in ICT zijn de komende jaren gericht op zaken die ook onderdeel uitmaken van de risicoanalyse 2021: informatiebeveiliging & privacy (IBP) en het vergroten van het bewustzijn binnen de organisatie.

52

Beheersing bedrijfsvoering De bekostiging die de scholen ontvangen is bedoeld om kwalitatief hoogstaand onderwijs te verzorgen voor alle leerlingen. De bedrijfsvoering is gericht op een doelmatige, rechtmatige en efficiënte inzet van middelen. Binnen Dunamare Onderwijsgroep beslissen de scholen in afstemming met de (G)MR en het College van Bestuur in hoge mate zelf over een optimale inzet van de middelen. Scholen worden gestimuleerd om uitgaven te doen ter versterking van de onderwijskwaliteit. Als er bij een school sprake is van een tijdelijk tekort, wordt deze extra ondersteund door het Bestuurs- en Servicebureau om het tekort te kenteren en is er geïntensiveerd toezicht van het College van Bestuur.

Treasury Het treasury-beleid van Dunamare Onderwijsgroep is gebaseerd op het treasury-statuut van de stichting en levert een wezenlijke bijdrage aan het realiseren van de financiële doelstellingen en het waarborgen van de financiële continuïteit. Het Treasury-statuut voldoet aan de Regeling beleggen, lenen en derivaten OCW 2016 d.d. 19 december 2018 (RBLD). In deze paragraaf leggen wij verantwoording af conform artikel 10 van de RBLD. •

Het beheersen van financiële risico’s die aan de financiële posities en geldstromen zijn verbonden;

•

Het zorgdragen voor de tijdige beschikbaarheid van de benodigde middelen tegen acceptabele en marktconforme condities;

•

Het optimaliseren van de inrichting en het minimaliseren van de kosten van het betalingsverkeer, financiële transacties en het verkrijgen van financiële middelen;

•

Het nakomen van wettelijke verplichtingen inzake het bovenstaande.

Bij het aangaan van nieuwe beleggingen, leningen of derivaten verzoekt Dunamare Onderwijsgroep de financiële instelling zich te laten aanmerken als niet-professionele belegger. In 2021 zijn er geen leningen aangegaan en geen derivaatovereenkomsten afgesloten. Dunamare neemt ook in 2021 deel aan schatkistbankieren. Deze situatie is ongewijzigd t.o.v. 2020. Daarnaast heeft Dunamare inzicht in de ontwikkeling van haar liquide middelen voor vijf jaar vooruit. Het treasury-beleid richt zich met name op de volgende activiteiten: Het College van Bestuur stelt zich op het standpunt dat publieke middelen moeten worden ingezet in het primaire proces, te weten het verzorgen van onderwijs. Het College van Bestuur brengt dit proces niet in gevaar door het aangaan van risico’s die daar niet direct betrekking op hebben, zoals het risicovol beleggen van tijdelijke niet-bestede middelen.

53

Effecten van de coronapandemie De ondernomen stappen en interventies als gevolg van de coronapandemie zijn reeds beschreven in hoofdstuk Risicoprofiel en -beheersing. De ontwikkeling van de pandemie en de maatregelen die ermee samenhangen zorgen ervoor dat een hoge mate van aanpassingsvermogen nodig is. Het legt een zware druk op medewerkers en de motivatie van leerlingen. Op basis van de risicoanalyse zien we dat de ontwikkelingen van coronapandemie voor de baten en lasten voor een aantal posten tot een beperkte financiële impact kunnen leiden:

Baten: • • •

Rijksbijdragen: Naast de bekostiging zijn NPO-middelen beschikbaar gesteld (2021-2025) en dit ongeveer 5-10% van de reguliere bekostiging. Overige subsidies: de verantwoording van subsidies loopt conform planning; er zijn geen signalen dat baten terugbetaald moeten worden. Meerjarig na 2025 bestaat het risico dat tijdelijke NPO middelen wegvallen.

Lasten: • •

Hogere lasten voor personeel zijn te financieren uit de NPO middelen. Wel zien we dat het een uitdaging is om over (kwalitatief) voldoende medewerkers te beschikken. Hogere lasten door meer schoonmaak en hoger energieverbruik.

2 Staat van baten en lasten en balans Op de volgende pagina is de realisatie over 2021 afgezet tegen de realisatie over 2020 en tevens vergeleken met de begroting 2021. Daaraan toegevoegd zijn de begrote meerjarenresultaten 2022 t/m 2024. De raming is opgesteld op basis van een aantal uitgangspunten: •

• •

De in september 2021 vastgestelde schooljaarbegroting 2021-2022 inclusief meerjarenraming van de schooljaren 2022 – 2025. De toepassing van een schooljaarbegroting zorgt ervoor dat het financiële beleid beter aansluit op de processen in de scholen. De begrotingscyclus per schooljaar is aangepast om tot een raming van de kalenderjaren 2022 t/m 2024 te komen. Voor enkele posten zijn, als gevolg van nieuwe info over de ontwikkeling van middelen NPO, enkele wijzigingen in de meerjarenraming aangebracht. Voor wat betreft NPO is rekening gehouden met de NPObudgetten 22-25 voor vo (€ 820 per leerling), vso (€ 1.000 per leerling) en aanvulling pro/vbo bovenbouw (€ 410). De meerjarenraming is gebaseerd op prijspeil 2021. Dit houdt in dat zowel ten aanzien van de inkomsten als van de kosten geen inschatting is gemaakt van een verwachte indexatie. In de meerjarenraming is nog geen rekening gehouden met een mogelijke impact als gevolg van de update van de nulmeting van de staat van de gebouwen. Deze update wordt verwacht in 2022 en kan effect hebben op de hoogte van de voorziening groot onderhoud. 54

55

Toelichting exploitatieresultaat 2021 Het resultaat over 2021 bedraagt € 7,5 miljoen positief en dit ontstaat voor een groot gedeelte door vooruit ontvangen NPO baten (€ 5,5 miljoen). Deze baten vloeien naar de bestemmingsreserve, ter besteding in 2022. Het ministerie van OCW beschikt namelijk de schooljaar baten in het kalenderjaar. De baten en lasten zijn in 2021 aanzienlijk hoger t.o.v. de begroting 2021 en het resultaat 2020. De afwijkingen zijn te verklaren door hogere rijksbijdragen en personele lasten als gevolg van NPO en de nieuwe cao. De hogere huisvestingslasten 2021 zijn te verklaren door niet begrote inhaaldotatie voorziening groot onderhoud 2020 (€ 1 miljoen).

Toelichting exploitatieresultaat 2022-2026 In 2022 houden we rekening met een negatief resultaat (€ 4 miljoen) en dit is te verklaren door het besteden van de NPO-middelen die in 2021 aan de bestemmingsreserve zijn toegevoegd. Het is de verwachting dat in 2022 een NPO-regeling vormgegeven wordt waarbij de te ontvangen NPO-baten in de periode 2022-2025 op basis van realisatie verantwoord kunnen worden waardoor het toepassen van een bestemmingsreserve niet meer noodzakelijk is.

56

57

Toelichting balans 2022 – 2026 Ontwikkeling materiële activa, lang vreemd vermogen en liquiditeit De materiële activa laat meerjarig een toename zien en dit is te verklaren door het eerder beschreven verhoogde investeringsniveau. Mogelijk wordt voor een viertal huisvestingsprojecten in de periode van 2022-2026 een aantal leenfaciliteiten aangegaan (€ 20 miljoen): Maritieme Academie Harlingen, Montessori College Aerdenhout, Coornhert Lyceum en het Hoofdvaart College /De Linie. Dit doen wij zodat de eigen liquiditeit beschikbaar blijft voor het primaire proces, het onderwijs. In 2022 werken we dit onderdeel van het financieringsbeleid verder uit. De belangrijkste conclusie is dat de algemene reserve meerjarig voldoende ruimte biedt voor tijdelijke impulsen die passen binnen het nieuwe strategisch koersplan 2022: Ontwikkeling algemene reserve •

•

De risicoanalyse 2021 resulteert in een benodigd vermogen van € 27,3 miljoen. Ultimo 2021 is er een algemene reserve van € 35 miljoen beschikbaar voor onderwijs en het afdekken van risico’s en dit is toereikend. In de meerjarenraming is in beperkte mate rekening gehouden met de inzet van het beschikbare vermogen. De komende jaren werken we in gezamenlijkheid aan de te maken keuzes.

Toelichting bestemmingsreserve NPO 2021 Per 2021 wordt een bestemmingsreserve gevormd voor de nog niet bestede baten NPO 2021. Het is de verwachting dat in 2022 een NPO-regeling vormgegeven wordt waarbij de te ontvangen NPO-baten in de periode 2022-2025 op basis van realisatie verantwoord kunnen worden waardoor het toepassen van een bestemmingsreserve niet meer noodzakelijk is.

58

3 Financiële positie In deze paragraaf worden de kengetallen weergegeven zoals deze deel uitmaken van het onderzoekskader 2021 van de Inspectie van het Onderwijs. De belangrijkste conclusie is dat de kengetallen van de financiële positie de komende jaren ruim voldoen aan de signaleringsgrenzen.

Liquiditeit (current ratio) •

• •

Dit kengetal geeft een indicatie in welke mate het bestuur in staat is om aan de korte termijn verplichtingen te kunnen voldoen. Het is de verhouding tussen de vlottende activa en het kort vreemd vermogen. De ontwikkeling van de current ratio laat de afgelopen jaren, als gevolg van een toename van de liquide middelen, een stijgende lijn zien. De komende jaren daalt de liquiditeit door een toename van het investeringsniveau en blijft nog ruim boven de norm (0,75).

Kengetal Liquiditeit

59

Solvabiliteit 2

• • •

Het kengetal solvabiliteit 2 wordt berekend als het eigen vermogen incl. bestemmingsreserve NPO plus voorzieningen gedeeld door het totale vermogen. De uitkomst van het kengetal is in 2021 hoog als gevolg van vooruit ontvangen baten NPO. Het is de verwachting dat de ratio vanaf 2022 daalt door de afname van de bestemmingsreserve NPO en door het aangaan van lang vreemd vermogen. Desalniettemin blijft de waarde meerjarig ruim boven de norm van 30%.

Solvabiliteit

60

Signaleringswaarde extern - bovenmatig publiek vermogen •

•

Het beschikbare vermogen van Dunamare Onderwijsgroep is ruim lager dan de signaleringswaarde van de Inspectie van het Onderwijs (€ 9,0 miljoen lager). Dit betekent dat er volgens de Inspectie van het Onderwijs geen sprake is van bovenmatig vermogen. Indien in de berekening van het eigen vermogen de bestemmingsreserve NPO achterwege wordt gelaten, is het beschikbare vermogen € 14 miljoen lager dan de signaleringswaarde van het bovenmatig vermogen.

Kengetal signaleringswaarde extern

61

Signaleringswaarde intern – strategische risicoanalyse 2021 De uitkomst van de interne strategische risicoanalyse 2021 laat zien dat het beschikbare vermogen hoger is dan het benodigde vermogen (€ 7,5 miljoen). Zie voor het uitgevoerde proces hoofdstuk Risicoprofiel en beheersing. Het meerdere (€ 7,5 miljoen) is meerjarig beschikbaar voor onderwijs zoals deze vorm krijgt in het nieuwe strategisch koersplan. De goede positie biedt de onderwijsgroep de kans om de komende jaren investeringen te realiseren. Omdat de middelen maar één keer uitgegeven kunnen worden, zien wij het belang in van het maken van weloverwogen en duurzame keuzes. De komende jaren werken we in gezamenlijkheid aan deze keuzes. De opbouw van het eigen vermogen ultimo 2021:

Kengetal signaleringswaarde intern

62

Regeling jaarverslaglegging onderwijs In de bijlage bij de Regeling jaarverslaggeving onderwijs is de verplichte gegevensset voor de zogenaamde continuïteitsparagraaf gedefinieerd. Wij leggen verantwoording af over een aantal specifieke onderwerpen. Hieronder is de verwijzing opgenomen naar de plek in het jaarverslag waar we het betreffende onderdeel behandelen.

63

Overzicht van de scholen met de onderwijsresultaten

64

65

Voldoende vmbo-(g)t Voldoende

Arrangement onderwijsinspectie

De Hartenlust

Arrangement onderwijsinspectie

Voldoende

vwo

vwo

Voldoende

Voldoende Voldoende

havo

Haarlemmermeer Lyceum, locatie Zuidrand

Voldoende

vwo

Voldoende

Voldoende

Arrangement onderwijsinspectie

havo

Voldoende

Voldoende

vmbo-(g)t

Haarlemmermeer Lyceum, locatie BdC

Voldoende

vmbo-(g)t

Arrangement onderwijsinspectie

Voldoende

Arrangement onderwijsinspectie

vmbo-k

Voldoende

vmbo-(g)t

vmbo-b

Haarlem College

Voldoende

vmbo-(g)t

vmbo-k

Voldoende

Arrangement onderwijsinspectie

vmbo-k

Voldoende

vmbo-b

vmbo-b

Vellesan College

Voldoende

vmbo-(g)t

Hoofdvaart College

Voldoende

Arrangement onderwijsinspectie

vmbo-k

Voldoende

vmbo-b

Prof. Dr. Gunning vso

Voldoende

Voldoende

Voldoende

Arrangement onderwijsinspectie

havo

Voldoende

Arrangement onderwijsinspectie

vmbo-(g)t

VSO Daaf Geluk

Voldoende

vwo

havo

Voldoende

Arrangement onderwijsinspectie

havo

Het Schoter

vmbo-(g)t

Coornhert Lyceum

Onderwijsresultaten 2021

Voldoende

havo

Voldoende

vwo

66

havo Voldoende vmbo-b Voldoende vmbo-b Voldoende vmbo-b Voldoende vmbo-(g)t Voldoende Praktijkonderwijs Voldoende vmbo-b Voldoende Praktijkonderwijs Voldoende Praktijkonderwijs Voldoende

Ichtus Lyceum

Arrangement onderwijsinspectie

Maritiem College Ijmuiden

Arrangement onderwijsinspectie

Technisch College Velsen

Arrangement onderwijsinspectie

Maritieme Academie Harlingen

Arrangement onderwijsinspectie

Montessori College Aerdenhout

Arrangement onderwijsinspectie

Praktijkschool Oost ter Hout

Arrangement onderwijsinspectie

Spaarne College

Arrangement onderwijsinspectie

Praktijkschool de Linie

Arrangement onderwijsinspectie

Praktijkschool Uithoorn

Arrangement onderwijsinspectie

Voldoende

vmbo-k

Voldoende

havo

Voldoende

vmbo-k

Voldoende

vmbo-k

Voldoende

vmbo-k

Voldoende

vwo

Voldoende

vmbo-(g)t

Voldoende

vwo

Voldoende

vmbo-(g)t

Voldoende

vmbo-(g)t

Voldoende

vmbo-(g)t

67

vmbo-b Voldoende Praktijkonderwijs Voldoende vmbo-(g)t Voldoende

Tender College vmbo

Arrangement onderwijsinspectie

Tender College pro

Arrangement onderwijsinspectie

Wim Gertenbach

Arrangement onderwijsinspectie

Voldoende

vmbo-k

Risicoprofiel en -beheersing

68

Dunamare Onderwijsgroep streeft naar een bestendige en maatschappelijk verantwoorde bedrijfsvoering. Dit doen wij onder andere door een bewuste afweging te maken tussen onze doelstellingen en de risico’s die daarmee gepaard gaan. Op deze wijze is de inzet van middelen beleidsrijk en doelmatig en vergroten wij de kans om onze strategische doelstellingen te realiseren. Strategische risico’s zijn niet per definitie ongewenst. Als we ons willen positioneren en onderscheiden, is het creëren van kansen en het inschatten van risico’s van belang. We geloven dat de effectiviteit van risicomanagement onlosmakelijk verbonden is met cultuur en gedrag. De motivatie om de gewenste risico-afwegingen te maken start met bewustwording en vervolgens de wil om in de geest te handelen naar de gewenste risico-afweging.

Risicoprofiel •

•

•

•

Risicobeheersing is bij Dunamare Onderwijsgroep geborgd in een structuur van risicobeleid (integratie in de planning- en controlcyclus). Bij besluitvorming is aandacht voor business cases, scenario’s, kansen en bedreigingen. Ook beoordelen we vaker kansen en risico’s vanuit een meer integraal perspectief (onderwijskwaliteit, HR, communicatie, Huisvesting, IT en financieel). Het risicobewustzijn is verder gestegen door het bevorderen van een open dialoog over risicobereidheid. De positieve risicocultuur kan verder groeien door het blijvend stimuleren van bewustwording en het borgen van vertrouwen. Conform beleid is de strategische risicoanalyse in 2021 opnieuw uitgevoerd. Het resultaat is dat een tijdelijke extra inzet van middelen past binnen het risicoprofiel (er is meerjarig namelijk sprake van meer vermogen dan benodigd). Ook heeft in 2021 een update van de fraude risicoanalyse plaatsgevonden. De voltooiing van het nieuwe strategisch koersplan in 2022 draagt bij aan een verdere versterking van het risicoprofiel.

Risicobeheersing We beschouwen risicobeheersing als een continu proces doordat de beheersing en koppeling van risico’s met de strategie en doelstellingen voortdurend plaatsvindt. Er is veelal sprake van onderlinge afhankelijkheden – zo kunnen bijvoorbeeld strategische risico’s hun oorsprong vinden in procesrisico’s.Binnen Dunamare Onderwijsgroep vinden wij het waardevol om op verschillende organisatieniveaus tijd en aandacht te besteden aan risicomanagement:

69

Strategisch: risico’s die het behalen van de organisatiedoelstellingen kunnen belemmeren Beheersing door actief het gesprek aangaan over risicobewustwording en risicobereidheid. Het cyclisch toepassen van de financiële (elke 2 jaar) en kwalitatieve strategische risicoanalyse (jaarlijks).

Tactisch: risico’s op het niveau van scholen Formele en informele beheersing in gesprekscyclus College van Bestuur/scholen, kwaliteitsgroepen en platforms.

Operationeel: (te voorkomen) risico’s in de operationele processen Beheersing door control framework incl. proceseigenaren (o.a. betalingen, aanbestedingen, VOG en toetsing & examinering etc.)

Strategische analyse 2021 Proces De strategische risicoanalyse bestaat uit een financiële en een kwalitatieve analyse. De financiële risicoanalyse vindt 1 keer per 2 jaar plaats en is uitgevoerd in 2021. De analyse geeft Dunamare inzicht 70

in hoeveel vermogen beschikbaar moet zijn om eventuele calamiteiten op te kunnen vangen. Concreet heeft de herijking als doel om het benodigde vermogen te updaten en vast te stellen of dit voldoende is in relatie tot het beschikbare vermogen. Het meerdere boven het benodigde vermogen kan als tijdelijke impuls ten behoeve van het onderwijs ingezet worden. Ondanks de hectiek van de coronapandemie, hebben in 2021 verschillende sessies plaatsgevonden waarbij de strategische risico‘s met inbreng van de voorzitters van de kwaliteitsgroepen, hoofden Bestuurs- en Servicebureau, de afdeling Control en het CvB zijn geüpdatet. Dit alles is uitgevoerd onder begeleiding van onze externe partner Naris. Bij het beoordelen van de risico’s zijn onder andere de volgende vragen aan de orde gekomen: Wat zijn de belangrijkste veranderingen dit jaar? Welke ontwikkelingen kunnen ons weerhouden van het realiseren van de doelstellingen? Hoe verhouden wij ons tot de omgeving? Welke kansen laten nog we (deels) onbenut?

Resultaat Het kwalitatieve resultaat is een set van 16 strategische risico‘s die zijn samen te vatten in een drietal thema‘s: • • •

Wendbaarheid (incl. onderwijskwaliteit, HR & cultuur); Huisvesting; Bedrijfsvoering.

Vervolgens is per strategisch risico de kans en impact ingeschat. De waardering is uitgevoerd door elkaar kritisch te bevragen op motivering. Omdat de risico’s zich niet tegelijk zullen voordoen, is de Monte-Carlomethode gebruikt. De uitkomst vergelijken wij met het beschikbare vermogen. De financiële uitkomst is terug te vinden in hoofdstuk ontwikkelingen in meerjarenperspectief.

71

Risicokaart 2021 Classificering van de 16 strategische risico’s: Het algemene beeld van de herijking laat zien dat risico’s zijn verschoven naar een lagere kans en impact. Deze trend ontstaat door een toename van de bewustwording en de inzet van beheersingsinterventies. Aan de hand van prioritering van risico’s stellen we vast of aanvullende maatregelen nodig zijn op basis van mate van acceptatie restrisico of dat we als organisatie onze middelen beter elders kunnen inzetten. Alle strategische risico’s en maatregelen zijn gekoppeld aan een eigenaar en we erkennen het belang van een gezamenlijke verantwoordelijkheid. In het volgende onderdeel komt de beheersing van de belangrijkste strategische risico’s aan de orde.

Op welke wijze beheersen wij de belangrijkste strategische risico’s? •

Het risico van de wendbaarheid van de organisatie (strategie, cultuur en gedrag) wordt meegenomen in de verdere uitwerking van het strategisch koersplan. In het koersplan komen onder andere onze besturingsfilosofie, leidende principes op onderwijs, de kwaliteitscultuur naar waardering ‘goed’, duurzaamheid en de regiovisie tot uitdrukking. Deze regiovisie maakt het onderwijsaanbod van Dunamare inzichtelijk en wat er nodig is om onderwijskundig en financieel gezonde scholen te blijven behouden.

•

De beheersing van het risico van de staat van de huisvesting maakt ook onderdeel uit van het nieuwe strategisch koersplan. De komende jaren besteden we aandacht aan de toekomstbestendigheid van de huisvesting, de aansluiting van het gebouw bij het profiel van de school, ventilatie, overige duurzaamheid en vergroening van schoolpleinen. Het risico dat gemeenten mogelijk onvoldoende voorzien in de kosten van levensverlengende renovatie of nieuwbouw, beheersen we door hier een hoge bestuurlijke prioriteit aan te geven.

•

Het risico dat we kwantitatief onvoldoende gekwalificeerde medewerkers kunnen aannemen en behouden mitigeren we onder andere door in te zetten op regionale aanpak personeelstekorten (penvoerderschap) en diverse HR programma’s zoals zichtbaarheid en leiderschap. Daarnaast geven we vorm aan strategische personeelsplanning.

•

Het risico van continuïteit van IT systemen en ongeautoriseerd toegang wordt verkregen tot data of dat data lekt, wordt verlaagd door de inzet van ICT beleid en het trainen van medewerkers in het signaleren en voorkomen van risico’s. Ook wordt ingezet op infrastructuurtests (PENtest en ethical hackers).

•

Het risico van de effecten van de coronapandemie komen voornamelijk tot uitdrukking in leerachterstanden, zowel vakinhoudelijk als sociaal-emotioneel. In 2021 hebben scholen een schoolscan gemaakt en NPO-plannen met activiteiten vanuit de landelijke ‘menukaart’. Inzet van de activiteiten en de middelen en de effecten hiervan worden gemonitord en indien nodig wordt bijgesteld. Bovenschools vindt kennisdeling plaats op diverse thema’s en is een kerngroep samengesteld om snel in te kunnen spelen op actuele ontwikkelingen, zoals tijdelijke lockdowns 72 of wijzigingen op het examen.

Fraude risicoanalyse 2021 Dunamare voert periodiek een frauderisicoanalyse uit ter identificatie van (nieuwe) frauderisico’s. In 2021 is deze analyse weer verricht middels interactieve sessies met medewerkers van de scholen en medewerkers van het Bestuurs- en Servicebureau om een voldoende spreiding van de gehele organisatie te krijgen. We ervaren door de periodieke cyclus de volgende positieve effecten: • • •

Een hoger bewustzijn van fraude en meer inzicht in actualiteiten en ontwikkelingen daaromtrent. De vastlegging van interne beheersmaatregelen t.a.v. de onderkende frauderisico’s. Een verdere professionalisering van Dunamare en groei van management control en interne audits.

De uitkomsten van de frauderisicoanalyse worden gerapporteerd aan het College van Bestuur, de ARC en Raad van Toezicht. Het overall beeld is dat de frauderisico’s binnen Dunamare Onderwijsgroep reeds in voldoende mate worden beheerst door eerder genomen beheersmaatregelen.

Activiteiten 2022 In kalenderjaar 2022 vindt conform planning een update van de kwalitatieve strategische risicoanalyse plaats. Hierbij is extra aandacht voor een verdere koppeling met het nieuwe koersplan 2022. Ter beheersing van onder andere de procesrisico’s wordt opvolging gegeven aan de ontwikkeling van een control framework.

Benchmark doelmatigheid van de overhead 2021 In de zomer van 2021 is, onder begeleiding van extern onderzoeks- en adviesbureau Berenschot, inzicht verkregen in de doelmatigheid van de overhead. De centrale vraag luidde: ‘Hoe verhoudt de overhead van Dunamare zich tot die van vergelijkbare instellingen?’ Ook vinden we het van betekenis om het verhaal achter de cijfers te duiden. Het proces heeft plaatsgevonden middels de verwerking en validatie van data over het kalenderjaar 2020. Het resultaat is dat de overhead van Dunamare iets lager is dan het gemiddelde van vergelijkbare instellingen. Dit zien we ook terug in een hogere primaire formatie per 1.000 leerlingen. Aanvullend is de uitkomst dat de mate van decentralisatie van de overhead iets groter is dan het gemiddelde van de referentiegroep. Wanneer het risico bij het bestuur ligt, organiseren we zaken centraal. En als het risico en de verantwoording bij de scholen zelf liggen, organiseren we decentraal – behalve wanneer schaalgrootte voordeel oplevert.

73

Voorbeelden uit de praktijk

74

We doen veel mooie dingen op onze scholen. Deze praktijkvoorbeelden laten dit zien.

“Creatieve manieren om lessen door te laten gaan” “Een crisis brengt je samen”, constateert Sylvana Halkers, directeur van praktijkschool De Linie. Ook in 2021 bleek het schoolteam weer goed te kunnen improviseren op de omstandigheden van de coronacrisis. “We waren afgelopen jaar al een beetje gewend aan corona”, vertelt Sylvana. “Maar het was best lastig dat de regels steeds bleven wijzigen. Ons team vond creatieve manieren om de lessen veilig door te laten gaan – juist ook de belangrijke praktijklessen. Het was mooi om te zien hoe iedereen zijn rol pakte, flexibel was en elkaars lessen verving om uitval te beperken. Daarnaast hebben we veel tijd en aandacht besteed aan het begeleiden van de leerlingen na de lockdowns. Zodra de regels versoepeld waren, zijn we weer op excursies gegaan en mochten de leerlingen weer op schoolkamp.”

Werken aan jezelf met de Vellesan Boost Boost je aandacht! Boost je planning en organisatie! Boost je omgang met anderen! De Vellesan Boost is een speciaal programma, opgezet door het Vellesan College, dat leerlingen helpt met een persoonlijk plan van aanpak. De Vellesan Boost is ontwikkeld met de steun van het Nationaal Programma Onderwijs. Doel is om de achterstanden weg te werken die leerlingen de afgelopen twee jaar hebben opgelopen op het gebied van leren, maar ook in hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Iedere leerling kon zich aan het begin van schooljaar 2021-2022 aanmelden voor het gratis traject. De deelnemers zijn in kleine groepjes van maximaal zes leerlingen aan de slag gegaan onder begeleiding van een professionele coach.