Document · PDF

20221244750 2. Bijlage 1 Programmabegroting 2023-2027 (incl. bijlagen)

gemeenteraad 10 november 2022, gemeente HaarlemBij agendapunt: Vaststellen Programmabegroting 2023-202740.663 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting 2023 - 2027

Programmabegroting 2023 - 2027 Gemeente Haarlem

Programmabegroting 2023-2027

Uitgave gemeente Haarlem September 2022 Informatie (023) 511 51 15 www.haarlem.nl, ook voor een digitale versie Stadhuis, Grote Markt 2 Postbus 511 2003 PB Haarlem

Programmabegroting 2023-2027

Aanbiedingsbrief Begroting 2023-2027: Actie! Aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad Het college van burgemeester en wethouders biedt met de Programmabegroting 2023-2027 de eerste begroting van de nieuwe coalitieperiode aan. De afspraken uit het coalitieakkoord zijn in deze begroting verwerkt. Het nieuwe college zet koers te midden van grote uitdagingen als inflatie, een moeizame arbeidsmarkt en onzekere economische vooruitzichten. Uitdagingen die vragen om actie. Het is de ambitie van de nieuwe coalitie om de komende vier jaar Haarlem verder te brengen als sociale, leefbare en duurzame stad. Actie! In deze tijd van samenhangende crisis op gebied van wonen, energie en klimaat beginnen we in Haarlem gelukkig niet op nul: er ligt een stevig sociaal en duurzaam fundament in onze stad met een flink aantal plannen die in de afgelopen jaren zijn voorbereid en nu tot zichtbare uitvoering komen. Ook hier geldt samenhang: zo versterken niet alleen problemen maar ook oplossingen elkaar. Dat doen we samen met inwoners, partners, college en de raad. Sociale stad Bovenaan de agenda staat het sociale gezicht van onze stad: ondersteuning voor alle Haarlemmers die dat nodig hebben om mee te kunnen doen in de samenleving, vanzelfsprekend inclusief. Het minimabeleid wordt verruimd naar 130% van de bijstandsnorm.

Er is direct extra geld en hulp voor het bestrijden van energiearmoede, zowel met inkomensondersteuning, als met inzet op energiebesparende maatregelen. De energietoeslag wordt toegekend aan huishoudens met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm. Met een nieuwe aanpak voor vroegsignalering en problematische schulden ontstaat meer rust en ruimte om te focussen op de toekomst voor Haarlemmers die in deze situatie komen. Door intensivering van de jongerenaanpak, extra inzet op de begeleiding van gezinnen met kinderen (waaronder statushouders) en meer plaatsingen op garantiebanen voor mensen met een arbeidsbeperking mikt het college erop het aantal uitkeringsgerechtigden laag te houden en zo mogelijk nog verder te verlagen. Met de introductie van Gewoon in de Wijk ontstaat een aanpak waarbij inwoners van Haarlem laagdrempelig en passend ondersteuning kunnen vinden en kunnen meedoen aan activiteiten die bijdragen aan hun welzijn of de leefbaarheid van de wijk. De gemeente stimuleert sporten en bewegen, met name door laagdrempelig sportaanbod te organiseren voor kwetsbare groepen en sportverenigingen te ondersteunen. Er is geld voor de hoog nodige investeringen in de huidige sportaccommodaties, er wordt gewerkt aan een nieuwe sporthal in Schalkwijk in 2023. In het onderwijs komen veel geplande projecten in de uitvoering.

Geschikte huisvesting vraagt de komende jaren veel aandacht. Haarlem is voorloper in het traject Rijke Schooldag. Een rijke schooldag biedt een integraal aanbod van educatie, sport, cultuur, welzijn en kinderopvang voor kinderen die dit hard nodig hebben. Het aantal leerlingen in het primair en voortgezet nieuwkomersonderwijs is sterk toegenomen vanwege onder meer de oorlog in Oekraïne en de instabiele situatie in de wereld in het algemeen. Stad om te wonen De stad groeit ondertussen verder door. Alleen al de komende drie jaar komen er ruim 4.750 betaalbare woningen bij, grotendeels voor de doelgroepen ouderen en starters. Begin 2023 volgt een actualisatie van het Actieplan Versnellen Woningbouw om door te groeien tot 10.000 woningen in 2030. Het college stuurt aan op een gebalanceerde, evenwichtige groei van de stad met Programmabegroting 2023-2027

noodzakelijke veranderingen in hoe we ons voortbewegen, onze leefomgeving en in onze energievoorziening. Oude oplossingen voldoen niet meer en er is concrete actie nodig voor meer groen en aanpassingen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Woningbouw en verdichting in ontwikkelzones doen we duurzaam: natuurinclusief, 20 % biobased vanaf 2025, klimaatbestendig en sociaal. De komende twee jaar wordt het groeiende probleem van parkeerdruk op veel plekken in de stad aangepakt met de invoering van gereguleerd parkeren, inclusief vergunningenplafond. De parkeernormen bij nieuwbouw worden ook verlaagd. Hiermee ontstaat ruimte voor verbeteringen op gebied van veiligheid, groen, leefbaarheid en toegankelijkheid. Bereikbaarheid van onze groeiende stad organiseren we met duurzame vormen van vervoer zoals voetganger, fiets, ov, verbetering van vervoerknooppunten en deelmobiliteit. 30 kilometer per uur is al de standaard, de komende jaren passen we de wegen hierop (verder) aan. Met scholen wordt bekeken wat nodig is om de veiligheid rondom de school te verbeteren, zodat kinderen makkelijker te voet of met de fiets naar school kunnen komen. Daarnaast wordt gewerkt aan fietsroutes en het uitbreiden van stallingen.

Duurzame stad Elk project en elk onderhoud in de stad biedt een kans op zichtbare verbeteringen voor ons klimaat, duurzaamheid, vergroening, het toevoegen van water en de mobiliteitstransitie. We werken aan een groene, klimaatbestendige openbare ruimte. Het Groenbeleidsplan komt direct tot uitvoering en er is meer geld voor groene initiatieven, beplanting op daken en pleinen, het vervangen van stoeptegels door groen, het vergroten van de biodiversiteit en het stimuleren van het betrekken van natuurwaarden bij bouwprojecten: Haarlem gaat op groen! Het verminderen van ons energieverbruik heeft meer urgentie dan ooit. Nog dit jaar wordt een Haarlems Isolatieprogramma uitgerold om Haarlemmers zoveel mogelijk te helpen met mogelijkheden voor isolatie. Daarnaast werken we aan lokale schone opwek van energie en warmte. Belangrijke mijlpalen deze periode zijn het definitief ontwerp om 5.200 huurwoningen in Schalkwijk van duurzame warmte te voorzien, de realisatie van het Zonnewarmtenet in het Ramplaankwartier en het Uitvoeringsplan warmtenet Waarderpolder. Op grote daken worden zoveel mogelijk zonnepanelen geïnstalleerd. Ook worden serieuze stappen gezet op het energielandschap Schoteroog: een zonneweide op de afvalberg, een plan voor het vervangen van de huidige stilstaande windmolens en onderzoek naar het inpassen van wind en zon langs de Waarderpolder.

De inspanningen om afvalscheiding te verbeteren om afval weer als grondstof te kunnen gebruiken worden voortgezet. Met het Actieprogramma Circulaire Economie werken we richting een nieuwe en circulaire economie. Betrokken stad Het behouden, stimuleren en aantrekken van werkgelegenheid is belangrijk om ervoor te zorgen dat Haarlemmers in Haarlem kunnen werken. Het Actieprogramma Impact Ondernemen wordt uitgebreid en de dienstverlening aan ondernemers verbeterd. Na de zware dip ten gevolge van corona is er geld voor versterking voor Haarlem als culturele stad. Er komt verdubbeling van het budget Amateurkunst, een onderzoek en voorstel voor uitbreiding van cultuurlocaties in 2023, herijking van de afspraken en financiering met Frans Hals en een nieuwe impuls voor de nachtcultuur. Er start een pilot met het verstrekken van een beperkt aantal 24uursvergunningen voor de horeca.

Programmabegroting 2023-2027

De balans tussen een levendige nachtcultuur en het woon- en leefklimaat in de binnenstad wordt daarbij goed bewaakt. De overlast rond het Reinaldapark wordt aangepakt en er komt versterking voor de aanpak van ondermijning in de Waarderpolder. Met de integrale wijkaanpak worden concrete veiligheids- en leefbaarheidsproblemen, tegelijk met fysieke knelpunten en sociale problematiek aangepakt. Dit heeft in de buurten Rozenprieel en Transvaal vorm gekregen en wordt nu uitgebreid naar een derde wijk. De gemeente blijft maatschappelijke initiatieven ondersteunen. Maatschappelijke initiatiefnemers worden aan elkaar gekoppeld, er is budget voor bewonersinitiatieven en voor de buurt. Er wordt in 2023 een zogeheten menukaart gemaakt met mogelijkheden voor ondersteuning. De mogelijkheid de gemeente uit te dagen met een bewonersinitiatief blijft bestaan. In 2023 wordt geactualiseerd participatiebeleid opgeleverd. Daarin worden nieuwe regels (Omgevingswet) en geleerde lessen van de afgelopen jaren opgenomen. Financiën De Kadernota 2023 is het startpunt voor het financieel kader van deze begroting 2023. Hierin is het coalitieakkoord 2022-2026 Actie! verwerkt. Daarnaast is de meicirculaire opgenomen, wat resulteert in voornamelijk incidentele voordelen voor Haarlem. De structurele financiële ruimte van de gemeente is echter beperkt.

Ook de gemeente heeft te maken met inflatie en prijsstijgingen. Om de gevolgen daarvan op te vangen zijn op verschillende onderdelen van de begroting maatregelen genomen. Bij de Kadernota 2023 is gerekend met een inflatie van 4,5 %. In deze begroting wordt voorgesteld dit percentage ook toe te passen op subsidies. Om toekomstige prijsstijgingen op te vangen is een stelpost van €5,5 miljoen opgenomen. Het college houdt de stijging van de woonlasten in Haarlem beperkt tot de 3,7% die is afgesproken in de Kadernota 2023. Raadsbehandeling Programmabegroting De begroting wordt door de gemeenteraad behandeld op 7 en 10 november. Op maandag 3 oktober wordt een technische presentatie gegeven voor raadsleden. Tot en met vrijdag 14 oktober 12.00 uur is er gelegenheid tot het indienen van technische raadsvragen. Het indienen en beantwoorden van de technische vragenronde gebeurt digitaal. Op 27 oktober komt de ambtelijke beantwoording beschikbaar. Het college van burgemeester en wethouders, Haarlem, 20 september 2022

Programmabegroting 2023-2027

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ..................................................................................................................................... 3 Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 6 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 8 Deel 1 Algemeen ..................................................................................................................................... 9 1.1 Begroting in één oogopslag ......................................................................................................... 10 1.2 Ontwikkeling financieel kader ..................................................................................................... 12 1.3 Samenvatting van baten en lasten .............................................................................................. 27 1.4 Financiële positie ......................................................................................................................... 28 1.5 Uitwerking Coalitieakkoord .........................................................................................................

31 1.6 Taakstellingen.............................................................................................................................. 35 1.7 Investeringen ............................................................................................................................... 37 1.8 Onderzoeken ingevolge de Verordening art. 213a ..................................................................... 43 1.9 Interbestuurlijk toezicht .............................................................................................................. 44 1.10 Duurzaamheidsbegroting .......................................................................................................... 44 Deel 2 Programma's .............................................................................................................................. 62 2.1 Inleiding programma's................................................................................................................. 63 Cluster Sociaal ................................................................................................................................... 66 Programma 1 Maatschappelijke participatie ................................................................................ 76 Programma 2 Ondersteuning en zorg ...........................................................................................

87 Programma 3 Werk, inkomen en schulden ................................................................................... 97 Cluster Fysiek................................................................................................................................... 106 Programma 4 Duurzame stedelijke vernieuwing ........................................................................ 115 Programma 5 Beheer en onderhoud........................................................................................... 126 Cluster Burger en bestuur ............................................................................................................... 136 Programma 6 Burger, bestuur en veiligheid ............................................................................... 142 Programma 7 Algemene dekkingsmiddelen en overhead .......................................................... 150 2.2 Gebiedsgerichte vertaling ......................................................................................................... 160 Deel 3 Paragrafen ................................................................................................................................ 162 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing...............................................................................

163 3.2 Lokale heffingen ........................................................................................................................ 171 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................... 182 3.4 Financiering ............................................................................................................................... 188 Programmabegroting 2023-2027

3.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 195 3.6 Verbonden partijen en subsidies............................................................................................... 201 3.7 Grondbeleid............................................................................................................................... 225 Deel 4 Besluit ....................................................................................................................................... 230 4.1 Besluit ........................................................................................................................................ 231 Deel 5 Bijlagen ..................................................................................................................................... 233 5.1 Investeringsplan 2023-2027 ...................................................................................................... 234 5.2 Samenstelling bestuur ............................................................................................................... 241 5.3 Kerngegevens ............................................................................................................................

243 5.4 Benchmarkindicatoren .............................................................................................................. 247 5.5 Toelichting doelen en prestaties zonder indicatoren ............................................................... 261 5.6 Overzicht personeel .................................................................................................................. 266 5.7 Productenraming ....................................................................................................................... 268 5.8 Overzicht taakvelden ................................................................................................................. 276 5.9 Incidentele baten en lasten ....................................................................................................... 283 5.10 Reserves en voorzieningen ...................................................................................................... 289 5.11 Kostenonderbouwingen heffingen conform model VNG........................................................ 295 5.12 Overzicht risico's...................................................................................................................... 301 5.13 Uitwerking coalitieakkoord ..................................................................................................... 307

Programmabegroting 2023-2027

Leeswijzer De programmabegroting bestaat een vijftal delen: 1. Algemeen; 2. Programma’s; 3. Paragrafen; 4. Besluit; 5. Bijlagen. Het deel Algemeen schetst allereerst de algemene ontwikkelingen op het gebied van beleid. Er wordt ingegaan op de grotere beleidsmatige ontwikkelingen die de programmatische indeling van de begroting overstijgen. In dit deel is ook de Duurzaamheidsbegroting opgenomen. Naast de beleidsmatige ontwikkelingen wordt in dit deel ingegaan op de financiële ontwikkelingen en positie van de gemeente. Programma’s vormen het beleidsmatige deel van de begroting. De zeven programma's zijn gegroepeerd in de clusters Sociaal, Fysiek en Burger en bestuur. De programma's kennen allemaal dezelfde structuur. Deze structuur wordt toegelicht in de inleiding van dit deel. In dit deel is ook aandacht voor de vertaling van de beleidsmatige ontwikkelingen naar de verschillende stadsdelen in Haarlem. Het deel Paragrafen bestaat uit de wettelijk voorgeschreven paragrafen die volgens het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) moeten worden opgenomen. Deze paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting vanuit verschillende perspectieven (risico’s, financiering, verbonden partijen, etc.). De kengetallen zijn opgenomen in paragraaf 3.1. Het Besluit bevat het voorstel van het college aan de raad om de Programmabegroting 2023-2027 vast te stellen.

Het deel Bijlagen bestaat onder andere uit meer gedetailleerde financiële informatie, extra informatie over indicatoren, het Investeringsplan 2023-2027, een overzicht van reserves en voorzieningen en de productenraming. Alle financiële tabellen geven de primaire begroting 2023 weer. Wijzigingen en invulling taakstellingen, zoals opgenomen in paragraaf 1.6, zijn bij het publiceren van deze begroting nog niet vastgesteld en dus nog niet verwerkt. Alle in de financiële tabellen vermelde bedragen zijn maal € 1.000, tenzij anders vermeld. Digitale begroting Naast de aan de raad aangeboden papieren versie van de begroting is deze eveneens beschikbaar via de website van de gemeente als pdf-bestand. Vanuit dit bestand kan de achterliggende informatie (beleidsnota’s, visie documenten, etc.) met een klik worden geraadpleegd. Om de begroting ook begrijpelijk te maken voor alle lezers, is een ‘begroting in één oogopslag’ (BIEO) ontwikkeld. Hierop staan in een infographic de hoofdlijnen uit de begroting en staan in de inkomsten en uitgaven van de gemeente weergegeven.

Programmabegroting 2023-2027

Deel 1 Algemeen

Programmabegroting 2023-2027

Programma’s

Belastingen en heffingen

Overige

121 miljoen

149 Miljoen 19%

Inkomsten Totaal 664 Miljoen

22%

+ 59%

Algemene uitkering van het Rijk 394 miljoen

2 Maatschappelijke participatie | 74 miljoen

De gemeente stimuleert zoveel mogelijk de zelfredzaamheid van Haarlemmers. Inwoners hebben, waar mogelijk, de regie over hun eigen leven, kunnen meedoen in de maatschappij en voelen dat zij erbij horen. Daarvoor zijn goede algemeen toegankelijke voorzieningen nodig, vooral op het gebied van welzijn, onderwijs, sport en gezondheid. Aan inwoners die daar behoefte aan hebben, biedt de gemeente advies en ondersteuning. De gemeente draagt op deze manier bij aan de mate waarin elke Haarlemmer, ongeacht beperking of kwetsbaarheid, meetelt en mee kan doen en wil zo de inzet van (zwaardere) zorg voorkomen.

Begroting 2023 De begroting geeft aan wat de inkomsten en de uitgaven van de gemeente zijn. Dit overzicht is de begroting voor 2022 in één oogopslag. De volledige begroting is te vinden op www.haarlem.nl/begroting. Per programma is aangegeven waar de gemeente het geld aan uitgeeft en wat de belangrijkste punten van het beleid zijn. Hoeveel geld dat per programma is, staat aangegeven in de tekst bij het programma. Rechtsboven staat in een cirkeldiagram waar de gemeente haar inkomsten uit krijgt. De begroting wordt door de gemeenteraad behandeld op maandag 7 en donderdag 10 november 2022.

Ondersteuning en zorg | 143 miljoen

De gemeente organiseert specialistische ondersteuning en zorg op maat. Als sprake is van een beperking, van chronische, psychische of psychosociale problemen bij volwassenen en jeugdigen en/of als jeugdigen opgroeien in een onveilige situatie of een strafbaar feit hebben begaan, biedt de gemeente passende zorg. Deze zorg is zo licht mogelijk en zo dicht mogelijk bij huis, gaat uit van de individuele inwoner, leefeenheid of gezin en duurt niet langer dan nodig. De zorg heeft tot doel dat Haarlemmers weer zoveel mogelijk kunnen deelnemen aan de maatschappij.

Werk, inkomen en schulden | 97 miljoen Alle Haarlemmers, ook de Haarlemmers met een uitkering, moeten kunnen meedoen in de samenleving door werk, opleiding of andere vormen van participatie, zoals vrijwilligerswerk of arbeidsmatige dagbesteding. De gemeente Haarlem ondersteunt als dat nodig is inwoners bij werk, inkomen en schulden. Mensen worden begeleid naar werk en ontvangen (tijdelijke) financiële ondersteuning als betaald werk niet of nog niet mogelijk is.

2 Ondersteuning en zorg

1 Maatschappelijke participatie

Uitgaven

Totaal 629 Miljoen

inkomen

12%

15%

14%

10%

Algemene Dekkingsmiddelen en Overhead

6 Burger, bestuur en veiligheid

18%

4 Duurzame

stedelijke vernieuwing

5 Beheer en

onderhoud

Beheer en onderhoud | 113 miljoen

De openbare ruimte moet een omgeving zijn waarin het prettig verblijven is. Vervuiling, verrommeling en parkeerdruk wordt tegengegaan en bij het beheer en onderhoud wordt toekomstgericht rekening gehouden met de opgaven op het gebied van klimaat, vergroening, het toevoegen van water en de mobiliteitstransitie. Dit leidt tot een stad die klimaatbestendig, groen, schoon, bereikbaar en toegankelijk is (ook voor mindervaliden) en waar mensen vaker kiezen voor lopen, fietsen en het openbaar vervoer.

Duurzame stedelijke vernieuwing | 65 miljoen

Haarlem is ook in de toekomst een aantrekkelijke stad om te wonen en te werken. In beleidsvorming, visievorming en planadvisering is duurzame stedelijke ontwikkeling de leidraad. Groei biedt kansen om naast woningen ook kwaliteit toe te voegen aan de leefomgeving.

3 Werk en

23%

Woonlasten meerpersoonshuishouden

2023

OZB

€ 423,-

Rioolheffing

€ 156,-

Afvalstoffenheffing

€ 426,-

Gemiddelde woning Gemiddelde woning Meerpersoonshuishouden Totale woonlasten

€ 1.005,-

Woonlastenindex t.o.v. 2022: 103,7%

Burger, bestuur en veiligheid | 48 miljoen

In Haarlem kan iedereen veilig meedoen, meedenken en meepraten met de gemeente. De gemeente zet in op vitale wijken, waar inwoners zelf bijdragen aan leefbaarheid van hun omgeving. Op straat moeten inwoners zich vrij en veilig voelen. De gemeente zorgt voor een goede balans tussen hulp bieden, overlast en incidenten voorkomen en strafbare feiten aanpakken. Inwoners en ondernemers kunnen initiatieven aandragen. Met de integrale wijkaanpak worden concrete veiligheidsen leefbaarheidsproblemen, tegelijk met fysieke knelpunten en sociale problematiek aangepakt. Participatie is belangrijk. Nieuwe regels en geleerde lessen van de afgelopen jaren krijgen een plek in de actualisering van het participatiebeleid.

1.2 Ontwikkeling financieel kader Inleiding Het financieel kader voor de Programmabegroting 2023-2027 is gebaseerd op de vastgestelde Kadernota 2023. De uitkomst van het begrotingskader van de Kadernota 2023 is het startpunt voor het financieel kader van de begroting 2023. In het vernieuwde kader is o.a. het coalitieakkoord 20222026 Actie! verwerkt. De uitwerken van Actie! en de aanvullende voorstellen zijn niet op genomen in de primaire begroting en worden bij het voorstel college naar aanleiding van de indicatorenconferentie en inrichten programmabegroting op programma 4 en 5 naar thema’s omgevingswet zichtbaar in de programmaoverzichten. Daarnaast is de meicirculaire opgenomen in het kader, wat resulteert in voornamelijk incidentele voordelen voor Haarlem. Incidentele middelen Met de meicirculaire vindt een herhaling van de financiële situatie van de Kadernota 2023 plaats. Toen waren de incidentele middelen een gevolg van het coalitieakkoord Rutte IV. Met het vastzetten van het accres vanaf 2026 werd de structurele financiële ruimte van de gemeente beperkt. Deze beslissing van het kabinet leidt bij de meicirculaire weer tot vooral incidentele voordelen voor Haarlem. In navolging van het regeerakkoord heeft het kabinet een onderzoekopdracht gegeven om tot een contourennota te komen voor de beperkte structurele ruimte voor medeoverheden.

Het proces om tot de contourennota te komen is begeleid door José Lazeroms, die vlak voor de zomer verslag heeft gedaan. In de contourennota geeft het kabinet aan begrip te hebben voor de zorgen van de gemeenten over de structurele ruimte vanaf 2026. Het kabinet wilt in het najaar van 2022 meer duidelijkheid geven de structurele ruimte voor gemeenten. In de contourennota wordt onder andere erkend dat de jaarlijkse uitgaven van gemeente meer stijgen dan alleen inflatie, bijvoorbeeld door bevolkingsgroei en vergrijzing. Met het vastzetten van het accres verliest de gemeente de mogelijkheid om deze uitgavengroei te dragen. Een van de aanbevelingen uit deze nota is om incidentele middelen 2023-2025 te reserveren voor komende jaren, totdat meer duidelijk is. Uitganspunt van Haarlem blijft echter om structurele uitgaven ook structureel te dekken. Vanuit financieel perspectief wordt vooral gekeken naar het inzetten van incidentele middelen die leiden tot structurele verbeteringen of versterkingen. Een belangrijk deel van dit gesprek en de besteding wordt doorgeschoven naar de Kadernota 2024. De raad zal tijdig betrokken worden voorafgaand aan de behandeling van de kadernota. Aannamen structurele middelen In het financieel kader van de Kadernota 2023 is, gezien de beperkte ruimte, een aantal aannamen gemaakt op het structurele karakter van incidentele middelen.

Dit is gedaan op het accres, de middelen jeugd en de opschalingskorting. Accres De bestaande afspraken tussen het Rijk en de gemeenten zijn dat een stijging van de rijksuitgaven leidt tot een hogere algemene uitkering, het accres. Dit staat ook wel bekend als het trap-op-trap-af principe. In het regeerakkoord wordt dit toegepast tot en met 2025 (bevroren t/m 2025). De hogere uitgaven van het Rijk als gevolg van het regeerakkoord, leidt dan ook tot een positief effect op het financieel beeld van Haarlem. In het regeerakkoord is besloten om de trap-op-trap-af systematiek vanaf 2026 los te laten en vast te zetten op € 1 miljard ten opzichte van de miljoenennota 2022. Door het grote verschil tussen de voordelen van 2023 t/m 2025 en 2026 e.v. worden de structurele mogelijkheden van de gemeente beperkt.

Programmabegroting 2023-2027

De beweegreden van het kabinet om het accres handmatig neerwaarts bij te stellen is dat het kabinet kijkt naar een andere bekostigingssystematiek voor gemeenten en een ruimer lokaal belastinggebied. Voor gemeenten leidt dit tot een sterke daling van de structurele ruimte. Gezien het belang van stabiliteit voor gemeentelijkbeleid is de werkwijze van het kabinet niet logisch. Een nieuwe bekostigingssystematiek of een groter lokaal belastinggebied zou niet tot een daling van inkomsten voor gemeenten moeten leiden. Het eenzijdige besluit van het kabinet om het accres los te koppelen van rijksuitgaven en de daaruit volgende beperkte structurele ruimte lijkt dan ook niet houdbaar. Bij de Kadernota 2023 is daarom de aanname gemaakt dat het accres in 2026 gelijk is aan het gemiddelde accres over de jaren 2022-2025. Dit leidt dit tot een verwacht structureel extra accres van € 0,5 miljoen vanaf 2026, dat reeds bij de Kadernota 2023 is verwerkt. Middelen jeugd In 2021 is een arbitragecommissie ingesteld tussen Rijk en gemeente voor de middelen jeugdzorg. De uitspraak van deze commissie van wijzen was bindend en concludeerde dat het Rijk ruim € 1,5 miljard extra beschikbaar moet stellen voor gemeente om de jeugdzorg te financieren. Naast de extra middelen werd besloten om tot een hervormingsagenda jeugd te komen om de kosten van jeugdzorg toekomstbestendig te maken.

In het coalitieakkoord komt het kabinet-Rutte IV terug op deze bindende afspraak. Eenzijdig is besloten om de extra middelen jeugd conform uitspraak van ‘de commissie van wijzen’ te verlagen met € 100 miljoen in 2024, € 500 miljoen in 2025 en 2026 en € 511 miljoen structureel. De onderbouwing van de bezuiniging zou worden verwerkt in de hervormingsagenda jeugd. Echter, een resolutie van de VNG om de hervormingsagenda op te schorten naar aanleiding van de bezuinigingen is met 100% van de stemmen aangenomen. Het is te bezien of de bezuinigingen gerealiseerd kunnen worden en het is dan ook opmerkelijk dat het Rijk met extra bezuinigingen komt en afwijkt van de bindende uitspraak van de commissie van wijzen. Halverwege Mei 2022 is een Kamerbief betreffende de hervormingen jeugdzorg gedeeld met de Tweede Kamer. Daarin staat dat het kabinet heeft besloten om de aanvullende bezuinigingen een Rijksverantwoordelijkheid te maken. Daarmee is de bezuiniging op de middelen jeugd bij de Kadernota 2023 teruggedraaid. Begin Juni is de Meicirculaire gepubliceerd, waar de bezuiniging op de middelen jeugd gehandhaafd is. De bezuiniging van structureel € 511 miljoen is tot een Rijksverantwoordelijkheid gemaakt. Dit houdt in dat het aan het Rijk is om de besparing in te vullen met maatregelen.

Dit kan door maatregelen waardoor minder middelen nodig zijn of door extra inkomsten te generen, bijvoorbeeld het invoeren van een eigen bijdrage. De verwachting is dat de hervormingsagenda een set van maatregelen bevat om invulling te geven aan deze bezuiniging, zodat de gemeenten minder uitgaven of hogere opbrengsten krijgen. Echter, het is waarschijnlijk dat Haarlem al een deel van de maatregelen in het verleden heeft doorgevoerd om de uitgaven van jeugd beheersbaar te houden. De aanvullende set van maatregelen uit de hervormingsagenda zal naar verwachting een verminderd effect hebben voor Haarlem. Het uitgangspunt is dat de helft van de maatregelen daadwerkelijk leiden tot lagere lasten of hogere baten. Dit leidt tot een structureel nadeel van € 2,1 miljoen.

Programmabegroting 2023-2027

Extra middelen jeugdzorg (Haarlem) 14.000 12.000

x € 1.000

10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 2023

2024

2025

Uitspraak Commissie van Wijzen

2026

Regeerakkoord

2027

2028

Gemiddelde (helft van de maatregelen)

Opschalingskorting In 2015 is de opschalingskorting geïntroduceerd. Deze korting is door het Rijk opgelegd omdat gemeenten moesten opschalen naar grotere en efficiëntere gemeenten en daardoor kosten kunnen besparen. De efficiencykorting voor gemeenten loopt op tot € 975 miljoen in 2025. De ambitie en beleidswijziging van het opschalen is niet gerealiseerd, op dit moment zijn er 345 gemeenten, maar de korting voor gemeenten is wel blijven staan. In het regeerakkoord wordt de korting niet geschrapt, maar opnieuw bevroren tot en met 2025. In 2026 wordt de opschalingskorting weer effectief en vervalt het voordeel voor de gemeenten. Dit beperkt de structurele mogelijkheden van gemeenten. Gezien de bevriezing van de opschalingskorting in het regeerakkoord tot 2025 loopt en daarmee de gehele coalitieperiode bestrijkt, is het niet de verwachting dat een volgend kabinet de gehele opschalingskorting effectief maakt in 2026. Des te meer omdat de ambitie van het Rijk om gemeenten verder op te schalen er niet meer is. Om deze verwachting te kwantificeren maar tegelijkertijd prudent te blijven ramen is in het financieel kader van de Kadernota 2023 gerekend met het terugdraaien van de (extra) opschalingskorting met 50% vanaf 2026. Een structureel voordeel van € 3,2 miljoen vanaf 2026 is reeds bij de Kadernota 2023 verwerkt.

x € 1.000

Opschalingskorting (Haarlem) 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2015

2016

2017

2018

2019

Extra korting

Programmabegroting 2023-2027

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Korting voorgaande jaren

Inflatie Gezien de onzekerheden ten aanzien van toekomstige prijsstijgingen is op verschillende onderdelen van de begroting maatregelen genomen om de verwachte financiële consequenties op te kunnen vangen. In eerste instantie is in de Kadernota 2023 de verwachte inflatie voor materiele budgetten uit de richtlijn van de Programmabegroting 2023-2027 verhoogd van 2,2% naar 4,5%. Het totale structurele effect naar aanleiding van deze indexatie is € 2,7 miljoen nadelig en reeds opgenomen in het financieel kader van de Kadernota 2023. In de begroting wordt voorgesteld om de bijstelling van het indexatie percentage voor materiele budgetten ook door te voeren naar subsidies. Dit geeft een extra structureel nadelig effect van € 554.000. Gezien de onzekerheden en de augustusraming van het CPB ten aanzien van toekomstige prijsstijgingen op de onderdelen materieel en personeel en de eventuele structurele doorwerking van de verschillen tussen geraamde en werkelijke inflatie in 2022 is een stelpost van € 5,5 miljoen in het kader opgenomen. De stelpost is opgebouwd uit een additioneel structureel effect van 10% inflatie op de materiele budgetten voor 2022 (€ 5,9 miljoen), hogere personeelslasten van circa 1,5% extra dan huidige raming vanaf 2023 (€ 1,4 miljoen) en een structureel effect voor hogere subsidies (€ 3,6 miljoen).

Totaal bedraagt dit een € 11 miljoen, gegeven de onzekerheden in welke mate waar de kostenstijgingen zich de komende jaren zullen voordoen binnen de begroting is 50% van het totaal bedrag opgenomen in het kader. Daarnaast is een risico opgenomen voor hogere inflatie in paragraaf 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Naast prijsstijgingen in de exploitatiebegroting zijn ook lasten naar aanleiding van hogere investeringskosten te verwachten. Om prijsstijgingen van investeringen op te kunnen vangen is een oplopende stelpost, gelijk aan het investeringstempo, opgenomen in het kader. Hierbij wordt rekening gehouden met onderrealisatie alsook de veronderstelling dat de niet gerealiseerde investeringen doorschuiven naar daarop volgende jaren. Claims met betrekking tot prijsstijgingen worden bij de Voortgangsrapportage 2023 en de Kadernota 2024 afgewogen. Het kan voorkomen dat wachten op de Voortgangsrapportage 2023 en Kadernota 2024 niet wenselijk of niet mogelijk is. In deze gevallen wordt voorgesteld om het college te autoriseren om de stelposten voor de inflatie in te zetten als dekkingsmiddel. Het college informeert de raad vervolgens bij gebruik van de stelposten. Onderstaande tabel geeft het verwachte nadelige effect van de hoge inflatie weer op het financieel kader vanaf de Kadernota 2023. De nadelen zijn inclusief het aanpassen van de baten naar het prijspeil van 2023.

Totaal nadelig effect indexatie Bedragen

2023

Indexatie Kadernota 2023

2.996

Aanvullende indexering subsidies

564

Stelpost prijsstijgingen exploitatie

5.500

Stelpost investeringen Totaal

9.060

Programmabegroting 2023-2027

2024

2025

2.863

652

5.500

249 9.264

2026

2.807

554

5.500

n n

545 9.406

2027

2.752

2.752 n

554

554 n

5.500

5.500 n

n n

854 9.660

n n

1.320 n 10.126 n

Financieel kader Financieel kader

2023

2024

Meerjarenraming Kadernota 2023 blz. 27 1 Incidenteel Coalitieakkoord Structureel Coalitieakkoord Kapitaallasten investeringen Coalitieakkoord 2 Dekking positief Jaarrekeningresultaat 2021 (algemene reserve) Subtotaal

-23.092 v 17.200 n 9.719 n

-19.626 14.010 10.206 140

-3.827 v

-4.730 v

3 Meicirculaire Subtotaal

-14.251 v -14.251 v

-17.561 v -17.561 v

4 Bezuiniging Rijk op middelen jeugd

2025 v n n n

-22.710 10.775 11.041 830

2026 v n n n

-14.223 9.815 10.752 1.489

2027 v n n n

-13.948 v 10.752 n 2.573 n

-7.833 v -64 v

-623 v

-19.721 v -19.785 v

-3.083 v -3.083 v

-2.192 v -2.815 v

409 n

2.042 n

2.087 n

5.500 n 545 n 554 n

5.500 n 854 n 554 n

5.500 n 1.320 n 554 n

5 Inflatie stelpost Inflatie investeringen Indexering subsidies

5.500 n 564 n

5.500 n 249 n 562 n

6 Saldo autonoom

-625 v

-442 v

-789 v

-892 v

-122 v

7 Aanvullende beleidsvoorstellen

649 n

-55 v

469 n

1.278 n

357 n

8 Hogere lasten afvalverwerking HVC Dekking afvalstoffenheffing Vergoeding garantieprovisie HVC

663 n -370 v

663 n -663 v -370 v

-4.807 v -212 v

-2.039 v -2.210 v

-1.153 v -3.274 v

-1.145 v -3.482 v

2.096 n -4.682 v

-12.889 v

-15.958 v

-16.262 v

1.256 n

3.925 n

9 Stelpost kapitaallasten Kadernota 2023 Actualisatie investeringsplan Uitkomst begrotingskader

1. Het coalitieakkoord Voor toelichting wordt verwezen naar paragraaf 1.5. 2. Dekking positief Jaarrekeningresultaat 2021 (algemene reserve) Bij de Kadernota 2023 is het resultaat na bestemmingsvoorstellen van de Jaarrekening 2021 (€ 16,8) gedoteerd naar de algemene reserve in afwachting van het coalitieakkoord. In het coalitieakkoord is bestemming gevonden voor de incidentele middelen die beschikbaar zijn gekomen. Middels deze reeks worden de incidentele middelen gesaldeerd met het resultaat van de Jaarrekening 2021 via de algemene reserve. 3. Meicirculaire De meicirculaire heeft geresulteerd in een positief effect voor het meerjarenbeeld. Voor de toelichting wordt verwezen naar de informatienota (2022/0958449).

Programmabegroting 2023-2027

4. Bezuiniging Rijk op middelen jeugd De aanname op de bezuiniging middelen jeugd uit de Kadernota 2023 is aangepast, zie aannamen structurele middelen onder ontwikkeling financieel kader. Het is waarschijnlijk dat Haarlem de maatregelen die zullen volgen uit de hervormingsagenda jeugd al voor een deel heeft genomen. Hierdoor zal voor Haarlem de lagere lasten niet geheel worden gerealiseerd. 5. Inflatie Gezien de onzekerheden en de augustusraming van het CPB ten aanzien van toekomstige prijsstijgingen op de onderdelen materieel en personeel en de eventuele structurele doorwerking van de verschillen tussen geraamde en werkelijke inflatie in 2022 is een stelpost van € 5,5 miljoen in het kader opgenomen. Voor investeringen betreft de stelpost, oplopend aan het investeringsvolume, € 1,3 miljoen. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op inflatie onder ontwikkeling financieel kader. Daarnaast wordt het aangepaste indexatiepercentage uit de Kadernota 2023 voor materiele lasten ook doorgevoerd naar de subsidies. Dit leidt tot een structureel nadelig effect van € 554.000. 6.

Autonoom Autonoom Nadeel lokale belastingen en heffingen b Actualisatie herziene begroting 2023 Regionaal bureau Leerplicht c Subsidie Buurtbedrijf Haarlem d Verhoging brandpremie e Actualisatie van de loonsom f Omgevingswet g Verhoogde lasten publiekrechtelijke heffingen OR h Actualisatie verhuur grond en vastgoed i Indexatie huren j Voordeel publiekrechtelijke heffingen VG k Aanpassing scenarioanalyse jeugd l Extra rentelasten m Uitbreiding FTE NME n Technische mutaties Subtotaal autonoom a

Reeds genomen besluiten Bijstelling Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) Subtotaal Reeds genomen besluiten Reservering autonoom Saldo autonoom

Programmabegroting 2023-2027

2023

2024

2025

2026

2027

-21

-24

13 n

30 n

102 107 326

n n n

102 81 111

n n n

102 109

n n

102 124

n n

102 n 184 n

60 n

168

168 n

-116

-172

-172 v

-150

-150 v

142

142 n

489 n 85 n 3 n 1.256 n

1.004 n 85 n 2 n 1.439 n

740 n 85 n 2 n 1.092 n

119

119 n -2.000 -625

v v

119 n -2.000 -442

v v

119 n -2.000 -789

v v

577 n 85 n 10 n 989 n

119

1.298 85 -1 1.759

n n v n

119 n

-2.000 -892

v v

-2.000 v -122 v

a. Nadeel lokale belastingen en heffingen De geraamde uitvoeringskosten worden met € 192.000 naar beneden bijgesteld naar € 3.063.000 op basis van de begroting 2023 Cocensus. Dit betreft het structurele effect uit de Bestuursrapportage 2022 aangevuld met een correctie op de vanuit de kadernota aangebrachte indexatie. Deze is in de begroting 2023 van Cocensus lager vastgesteld dan het door Haarlem in de kadernota vastgestelde generieke percentage (2% i.p.v. 4,5%). De geraamde kwijtscheldingslasten worden met € 107.000 naar boven bijgesteld naar € 1.661.000 Dit betreft het structurele effect uit de Bestuursrapportage 2022. Op basis van de Kadernota 2023 zijn de geraamde opbrengsten uit toeristenbelasting geïndexeerd. Dit is echter (net als de reclamebelasting) een tarief die jaarlijks niet automatisch wordt geïndexeerd maar waarbij een eventuele tariefswijziging expliciet ter besluitvorming wordt voorgelegd. b. Actualisatie herziene begroting 2023 Regionaal bureau Leerplicht Met deze wijziging wordt de herziene en vastgestelde begroting van de gemeenschappelijke regeling (GR) regionale leerplicht aangepast. Ieder jaar wordt na het vaststellen van de jaarrekening, de begroting voor het lopende en het volgende jaar herzien. Het bedrag dat per saldo resteert is de herziene bijdrage voor het Haarlems deel. c.

Subsidie Buurtbedrijf Haarlem In de jaren 2019-2022 is de subsidie voor het Buurtbedrijf voor het bieden van Waardevol Werk aan deelnemers met een grote afstand tot de arbeidsmarkt gefinancierd uit incidentele middelen binnen programma 5 en programma 2. De activiteiten richten zich op het schoon, heel en veilig houden van de wijken Schalkwijk en Haarlem Oost. Middels deze mutatie wordt de dekking van € 30.000 structureel geraamd op programma 2. d. Verhoging premie brandverzekering Vorig jaar is de brandverzekering van de gemeente Haarlem opnieuw aanbesteed. De nieuwe premie ligt aanzienlijk hoger dan de voorgaande jaren. Oorzaken zijn de krimpende markt en de hogere schadesommen van storm- en brandschades die in de afgelopen jaren in de gemeente hebben plaatsgevonden als ook de hogere herbouwwaarde. De extra kosten bedragen € 102.000. Er is geen ruimte binnen de bestaande begroting om dit uit andere budgetten te dekken. e. Personeelslasten De salarislasten stijgen met € 656.000 meer dan waarmee in de Kadernota 2023 rekening is gehouden. Bij het actualiseren van de loonkosten bleek dat diverse ramingen voor sociale lasten tussen 2020 en 2022 structureel harder zijn gestegen dan waarmee bij het bepalen van de indexmatige verhoging van de personeelsbudgetten in 2020 en 2021 rekening is gehouden. Daarnaast worden de personeelskosten verdeeld over de producten.

De uren die worden toegerekend aan investeringen leiden tot een positief effect voor het begrotingskader. Per saldo resteert een nadelig effect van € 107.000 voor 2023. f. Omgevingswet Na meerdere malen uitstel van de invoering van de Omgevingswet, is recent door de Eerste Kamer een motie aangenomen om de Omgevingswet per 1 januari 2023 in werking te laten treden. Haarlem ligt op schema om conform de minimale eisen van de Omgevingswet te kunnen werken, zodra deze in werking treedt. Alle voorbereidende werkzaamheden van de afgelopen jaren moeten leiden tot een zo soepel mogelijke overgang op het gebied van met name de werkprocessen en de digitalisering. De verwachting van de VNG wordt echter gedeeld dat de invoering tijdelijk effect zal hebben op het niveau van de dienstverlening. Extra inzet bij vergunningverlening en klantcontactcentrum zowel in de periode vlak voor inwerkingtreding als in de eerste periode daarna moet hier positief aan bijdragen. Hiervoor wordt extra budget gevraagd in 2023. Het Rijk compenseert deze extra invoeringskosten met de septembercirculaire. De door het Rijk beschikbaar Programmabegroting 2023-2027

te stellen middelen zijn voldoende om de incidentele kosten te dekken. De structurele effecten van de Omgevingswet zijn nog steeds onzeker. Eind 2022 wordt de nieuwe legesverordening aangeboden aan de raad met daarin beleidskeuzes welke eventueel financiële effecten zullen hebben. g. Verhoogde lasten publiekrechtelijke heffingen Bijstelling van de publiekrechtelijke heffingen ten laste van de gemeente lopen niet mee met stijging van de tarieven en de areaal uitbreidingen. h. Actualisatie verhuur grond en vastgoed Een onderdeel van de exploitatie van vastgoed en gronden is het aangaan, verlengen en beëindigen van contracten voor verhuur vastgoed, grondverhuringen, erfpachten en gebruiksvergoedingen. I.v.m. de verkoop van de grond Boerhavelaan 8, de verkoop Claes Ruyvenstraat 8 en de overdracht van het economische eigendom Haya van Somerenpad 1, 1A en 1B dienen de lopende contracten te worden beëindigd. i. Indexatie huren Conform de huurovereenkomsten wordt de huur jaarlijks geïndexeerd. Indexaties vinden naar gelang contractafspraken plaats op 1 januari dan wel op 1 juli van het jaar. Voor de indexatie per 1 juli heeft dit een effect op de vastgestelde begroting. Dit levert een positief begrotingsresultaat op omdat de gemeente Haarlem commerciële huurders én maatschappelijke huurders zonder subsidie relatie heeft.

Tegenover deze extra huurbaten zullen (voor een groot gedeelte) ook extra onderhoudslasten staan als gevolg van de prijstoenames. Bij de komende herijking van de onderhoudsbegroting van het gemeentelijk vastgoed (volgend jaar) zullen nadelen komen te staan die verband houden met de huidige voordelen in de huurbaten. j. Voordeel publiekrechtelijke heffingen Vastgoed Uit voortschrijdend inzicht blijkt dat de publiekrechtelijke heffingen structureel te hoog geraamd zijn binnen de afdeling Vastgoed wat structureel vanaf 2023 een voordeel oplevert van € 150.000 op. k. Aanpassing scenarioanalyse jeugd Betreft de overhead op de formatie die in de scenario analyse niet juist was verwerkt, het gaat om een bedrag van € 141.853. Met deze correctie wordt dit hersteld. l. Extra rentelasten Op basis van de programmabegroting en de geraamde investeringen is de meerjarige financieringsbehoefte geactualiseerd welke lager uitvalt als eerder geraamd. Toch stijgen de toekomstige rentelasten doordat de rentetarieven in 2022 behoorlijk zijn gestegen. Hierdoor rekenen we voor nieuw aan te trekken leningen met 2,5% i.p.v. de bij de vorige begroting geraamde 1%. Daarnaast stellen we de dividenden bij aan de hand van de laatste inzichten. m. Uitbreiding FTE NME In 2014 is door het anders organiseren van taken naast een voordeel ook frictie ontstaan.

Er was toen budgettair rekening gehouden met deze frictie maar de verwachting was dat dit binnen een aantal jaar door onder andere een werk-naar-werk-traject buiten de gemeente zou zijn opgelost. Nu blijkt dat uit deze inspanningen een verplichting van € 85.000 resteert die nu niet begroot is. Aangezien het NME een passende werkomgeving is, wordt voorgesteld om deze omissie structureel recht te zetten en een formatieplaats in te richten (schaal 5) bij het NME. n. Technische mutaties Bevat kleine technische mutaties veelal voorkomend uit afrondingsverschillen in de begroting.

Programmabegroting 2023-2027

o. Reeds besloten: Bijstelling Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) Als gevolg van de vaststelling van de VRK (incl. Veilig thuis) begroting 2023-2026 wordt de Haarlemse begroting (programma 1, 2 en 6) middels deze mutatie bijgesteld. p. Reservering autonoom In de Kadernota 2023 is rekening gehouden met circa € 2 miljoen aan autonome ontwikkelingen bij de Programmabegroting 2023-2027. De autonome ontwikkelingen worden verrekend met deze reservering. 7. Aanvullende beleidsvoorstellen

a b

c d e

f g h

i j

k l m n o

Aanvullende beleidsvoorstellen Aangepaste fasering Overheveling budget statushouders 2023 Construct Strategische beheervisie: In Actie! opgenomen onttrekking reserve OOR In Actie! Onderhoud Groot onderhoud basis Toename groot onderhoud Herziene Onderhoud en capaciteit Toename capaciteit beheerorganisatie Kapitaallasten MN ten laste van onderhoudsbudget Beschikbaar onderhoudsbudget Onttrekking reserve OOR Kapitaallasten ten laste van algemene middelen Impuls afvalscheiding (Bijv. Pilot voedselrestenvermalers) Datagedreven werken Openbaarheid Atelier stad Voorbereidingskosten gebiedsontwikkeling Actieplan woonwagens Middelen woonvisie Bemensing scanscooters Hogere baten naheffingen Nul emissie-zone vracht per 2025 Milieuzone Brom en Snorfietsen per 2025 (incl. opkoop subsidie) Traineeships Stelpost overhead Dotatie aan reserve Ongedeelde stad t.b.v. onrendabele top ontwikkelzones Dekking reserve GREX Subtotaal Verslechteringen kader Correctie reserve schuldbeheersing Correctie dubbeltelling Actie! Aanpak invasieve exoten Parkeerregulering (voorbereidingskosten) Dekking adviseur cultuur en vastgoed niet ten laste van budget Frans Halsmuseum Extra formatie handhaving camera’s milieuzone, flitspalen Spaarndam, autoluwe Vijfhoek

Programmabegroting 2023-2027

2023

2024

2025

2026

2027

-219

8.900

-8.900 5.000 1.000 2.900 803 160

v n n n n n

-8.900 5.000 1.000 2.900 803 319

v n n n n n

-8.900 5.000 1.000 2.900 803 479

v n n n n n

-8.900 5.000 1.000 2.900 803 776

v n n n n n

-8.900 5.000 1.000 2.900 803 1.211

v n n n n n

-8.300 -1.563

v n

-8.300 -1.722

v n

-8.300 -1.882 -1.100

v n v

-8.300 -2.179 215

v n n

-8.300 -2.614 215

v n n

-750

250

62 -62 115 -115

n v n v

62 -62 40 -40

n v n v

40 -40

n v

40 -40

n v

60 -60 174 -174 80 65

n v n v n n

174 -174 175 -1.110

n v n v

790

210 -210 10.940

n v n

435 -435

n v

225 -225

n v

-10.940 -824

v v

-649

-24

501

251

500

120 400

n n

120

285 120

n n

105

160

Aanvullende beleidsvoorstellen q Programmamanager Bereikbare steden en zoneontwikkeling r Verlenging afspraken governance Zuid kennermerland s Versterken griffie t Kapitaallasten nieuwe investeringen subtotaal Totaal

2023 100

pm 1.473 649

n n

2024 100

2025

pm 109 594 -55

n n v

pm 108 493 469

2026

n n n

pm 107 777 1.278

2027

n n n

pm 106 106 357

a. Overheveling budget 2023 Statushouders Om juridische begeleiding van statushouders en vluchtelingen na de inwerkingtreding van de nieuwe Wet inburgering (1 januari 2022) te borgen wordt voorgesteld om de resterende middelen 2023 van € 254.643 uit het budget Sociaal Programma Statushouders over te hevelen naar het budget Wet inburgering. Het doel is om deze middelen in de periode 2023 tot en met 2029 in te zetten voor de financiering van deze juridische begeleiding bestaande uit onder andere het hulp bieden bij het aanvragen, verlengen of omzetten van vergunningen, het informeren van vluchtelingen en statushouders over rechten en plichten en het verlenen van juridische steun bij gezinshereniging. Met de overheveling van het budget worden alle inkoop- en subsidierelaties met betrekking tot inburgering op één plek binnen de gemeente belegd. b. Construct strategische beheervisie In 2022 is de Strategische Beheervisie 2022 vastgesteld. Voor de extra exploitatiekosten is afgesproken dat deze tot en met 2031 worden gedekt uit de beschikbare reserves Onderhoud Openbare Ruimte (OOR) en de reserve kapitaallasten maatschappelijk nut. Omdat die laatste reserve dient ter dekking van de afschrijvingslasten van reeds geactiveerde investeringen maatschappelijk nut komen die afschrijvingslasten naar verwachting in 2025, als de reserve OOR is uitgeput, ten laste van de algemene middelen.

De benodigde toename van investeringen in de openbare ruimte m.i.v. 2025 (rekening houdend met de gemiddelde voorbereidingstijd) leidt tot extra kapitaallasten vanaf 2026. De toename van investeringen en onderhoud impuls vraagt ook meer capaciteit. Afgesproken is die toename van kapitaallasten en capaciteit binnen het structureel beschikbare onderhoudsbudget op te vangen. Gedurende de uitvoering van de beheervisie wordt duidelijk in hoeverre de onderhoudsimpuls een structureel karakter heeft en kan de komende jaren indien nodig structurele ruimte in de begroting worden gemaakt, extra stortingen worden gedaan in de reserve OOR (spaargeld voor extra onderhoudsimpuls) of andere keuzen in de onderhoudskwaliteit worden gemaakt. c. Impuls afvalscheiding De ruimteclaim is door SPA toegenomen, terwijl in de ontwikkelzones en door mengen en verdichten (Omgevingsvisie) ingezet wordt op kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte. Verschillende inzamelvoorzieningen (voedselrestenvermalers, perscontainers en grotere containers) kunnen bijdragen aan ruimtebesparing. Met verschillende pilots wordt hiermee ervaring opgedaan. Voedselrestenvermalers leveren daarnaast ook een stevige bijdrage aan de gescheiden inzameling van GFE. Hiervoor gaan we in gesprek met ontwikkelaars en stellen we eenmalig budget beschikbaar voor de pilots. d.

Verschuiving Datagedreven werken en openbaarheid De organisatie wil meer datagedreven werken; handelen en beslissen op basis van data en inzichten. Datagedreven werken draagt bij aan de ontwikkeling, monitoring en verantwoording van beleid en ondersteunt de ambitie van de coalitie om de kracht van data op verschillende domeinen beter te benutten. Met de toegezegde middelen kunnen we de komende twee jaar inzetten op het adequaat ondersteunen en bevorderen van het datagedreven werken voor opgaven in de domeinen. Dit doen Programmabegroting 2023-2027

n n n

we door middel van de inzet van data/informatie analisten en door de technische ‘back office’ die daarvoor nodig is te versterken. Daarnaast verbeteren we het informatie instrumentarium en de dienstverlening daarom heen. Andere activiteiten zullen zich concentreren rond het opstellen van beleid/kaders rond data/informatie, opzetten van de data-architectuur en advisering, ondersteuning, bewustwording en training van de organisatie. Voorgesteld wordt om een deel van het budget van open overheid (€ 62.000 van de € 180.000 per jaar) te benutten ten behoeve van Datagedreven werken, omdat Data en informatie onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, Openbaarheid ook gaat om open data en om meer integraal te kijken naar data en informatie. e. Aterlier stad In Atelier Stad wordt geëxperimenteerd met ontwerpend onderzoek om projecten en initiatieven vroegtijdig te bespreken. In 2023 wordt het atelier ingericht en de communicatie opgezet, en jaarlijks worden bijeenkomsten georganiseerd. Er is incidenteel € 115.000 beschikbaar voor 2023, en de daaropvolgende jaren € 40.000 per jaar tot en met 2026. f. Actieplan Woonwagens Met het actieplan Woonwagens geeft de gemeente invulling aan de oproep uit het Rijksbeleidskader gemeentelijk woonwagen en standplaatsenbeleid om de woonwagencultuur te erkennen en het beleid over woonwagenstandplaatsen te herzien.

Om het actieplan woonwagens in 2023 te continueren is € 60.000 opgenomen in het kader met dekking uit de middelen van de woonvisie. g. Bemensing Scanscooters Voor de bemensing van de scanscooter is extra capaciteit nodig. Voorgesteld wordt om de capaciteit gedurende 2 jaar met 2 fte uit te breiden. De kosten voor inzet van twee fte handhavers bedragen € 174.000. De verwachting is dat deze kosten gedekt kunnen worden door stijgende baten uit naheffingen. De verwachting is dat de inzet van twee scansvoertuigen zal zorgen voor de toename van de naheffingsinkomsten, er zullen immer meer controles worden verricht. Op dit moment is de stijging lastig in te schatten omdat in 2022 reeds sprake is van significante stijging van de baten uit naheffingen. Mocht uit de evaluatie blijken dat de trend van de stijging van naheffingen doorzet en hoger is dan de nu ingeschatte baten, dan zal dit worden verwerkt in de begroting van 2024 en verder. h. Nul emissie-zone vracht en Milieuzone Brom en Snorfietsen Het verbeteren van de luchtkwaliteit is een van de opgaven. Haarlem heeft vanaf 1 januari 2022 een milieuzone. We breiden deze grootstedelijke milieuzone in 2025 uit naar een nulemissie-zone voor stadslogistiek. Hiermee realiseren we een efficiënte en duurzame aanpak van het toenemend vervoer en gaan we voor minder CO2-uitstoot door deze vervoersbewegingen te verminderen.

In 2026 willen we een nulemissie-zone voor vervuilende brom- en snorfietsen in Haarlem ingevoerd hebben. Hiervoor werken we onder andere een compensatieregeling uit. De verdeling van de middelen over tijd is aangepast naar aanleiding van de verfijning van de businesscase en de ingangsdata. Er volgt een aanpassing over de jaren die in totaal neutraal is. i. Traineeships Door traineeships krijgt jong talent de kans om zich verder te ontwikkelen en om te ontdekken hoe het is om bij de overheid te werken. De opdrachten kunnen gericht zijn op het verkennen van rollen (generiek) of juist steeds meer verdiepend en groeiend naar een functie (specialistisch). Het aanbieden van traineeships versterkt onze arbeidsmarktpositionering en werkgeversmerk. Haarlem neemt reeds met twee trainees deel aan de MRA-traineepool. Door hiernaast eigen tweejarig traineeship te ontwikkelen wordt extra ingezet op het binden, opleiden en via doorstroom behouden Programmabegroting 2023-2027

van talent voor de organisatie. Additioneel op Actie! zijn middelen nodig om uit te breiden van 6 naar 12 trainees, de uitbreiding wordt gedekt uit de stelpost overhead. j. Dotatie aan reserve Ongedeelde stad t.b.v. onrendabele top ontwikkelzones In het coalitieakkoord is voorgesteld de Reserve Ongedeelde Stad minimaal te verdubbelen. Met dit fonds worden zowel grote gebiedsontwikkelingen (de overige ontwikkelzones) als kleinere initiatieven met minimaal 50 procent sociale huur gemakkelijk gemaakt. De extra toevoeging van € 10,9 miljoen aan de reserve Ongedeelde Stad wordt gedekt middels een onttrekking aan de reserve GREX. Het surplus in de reserve GREX bedraagt ultimo 2023 € 19 miljoen (zie paragraaf 3.7. Grondbeleid). Na deze onttrekking en storting in de reserve Ongedeelde Stad resteert een surplus van € 9 miljoen in de reserve GREX. Dit blijft beschikbaar om risico’s van nieuwe grondexploitaties te dekken of bij te dragen aan mogelijke onrendabele toppen bij andere gebiedsontwikkeling. k. Correctie: reserve schuldbeheersing In het ambitie voorstel wordt gesproken over het opheffen van de reserve waardoor er in 2023 een voordeel ontstaat van € 500.000. Echter in het jaar 2023 stond al een onttrekking geraamd (vanuit de Programmabegroting 2020) en komt het saldo van de reserve op nul.

De Reserve Schuldbeheersing is dus leeg, waardoor er een correctie moet worden gemaakt van € 500.000 in 2023. l. Correctie: dubbeltelling coalitieakkoord In het coalitieakkoord is onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele uitgaven. De baten en lasten van het gereguleerd parkeren zijn in 2026 per abuis bij beide categorieën meegeteld. Dit leidt tot een correctie van € 285.000 nadelig. m. Aanpak invasieve exoten De methoden voor de bestrijding van de Japanse Duizendknoop zijn in ontwikkeling. Voorlopig ligt de nadruk daarom op het in toom houden van de plant, niet op bestrijding. De kosten voor de aanpak van de Japanse Duizendknoop en andere invasieve exoten bedragen € 240.000. Waardoor € 120.000 additioneel op Actie! benodigd is. n. Voorbereidingskosten parkeerregulering In veel wijken staat de leefbaarheid, toegankelijkheid en verkeersveiligheid onder druk door de grote hoeveelheid auto’s op straat. In wijken waar de parkeerdruk 85% of hoger is, wordt gereguleerd parkeren ingevoerd, in logisch begrensde gebieden. Na invoering komt er een vergunningenplafond. Hier zijn voor de komende vier jaar middelen voor vrijgemaakt. in 2023 wordt gestart met de voorbereidingen. Waardoor € 400.000 additioneel op Actie! benodigd is. o.

Adviseur vastgoed en cultuur Voor de huisvesting van het FHM (inclusief depot), de verbouwing bibliotheek en verhuizing naar winkelcentrum Schalkwijk, en de uitbreiding van cultuurlocaties is extra capaciteit nodig in de jaren 2023 tot en met 2026. p. Extra formatie handhaving camera’s milieuzone, flitspalen Spaarndam, autoluwe Vijfhoek Momenteel wordt een groot aantal projecten uitgevoerd die effect hebben op de uitbreiding van werkzaamheden van (parkeer)handhavers. Concreet gaat het om handhaven op de milieuzone, dit gebeurt met een camerasysteem waarmee op afstand boetes opgelegd worden. Daarnaast handhaven van andere gebieden waar uitbreiding heeft plaatsgevonden/gaat plaatsvinden; bijvoorbeeld een nieuw voetgangersgebied in de Vijfhoek en een zwaar verkeer verbod in Spaarndam (flitspalen Spaarndam). Bij de vaststelling van het beleid is onvoldoende of geen rekening Programmabegroting 2023-2027

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12263092/1