20220988123 2. Bijlage 1 Informatiebrief doordecentralisatie Beschermd Wonen aan gemeenteraad Haarlem
Tekst van het document
Beschermd Wonen: Stand van zaken doordecentralisatie
Informatiebrief voor gemeenteraad Haarlem
Augustus 2022
Beschermd Wonen: stand van zaken doordecentralisatie, augustus 2022
Inhoud Wat is beschermd Wonen?
3
Wie is verantwoordelijk voor
4
de uitvoering van Beschermd Wonen?
Welke stappen zijn er al gezet?
5
Wat gaat er nog gebeuren in 2022?
6
2
Beschermd Wonen: stand van zaken doordecentralisatie, augustus 2022
Wat is beschermd Wonen? Beschermd Wonen (BW) is een voorziening voor mensen van 18 jaar of ouder die door psychische of psychosociale problemen niet zelfstandig kunnen wonen. Bijvoorbeeld mensen die last hebben van psychoses, verslavingen, ADHD, autisme of nietaangeboren hersenletsel. In de Wet maatschappelijke onder steuning (Wmo) wordt Beschermd Wonen als volgt omschreven:
‘Wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving.’
3
Beschermd Wonen: stand van zaken doordecentralisatie, augustus 2022
Wie is verantwoordelijk voor de uitvoering van Beschermd Wonen? Met invoering van de Wet maatschappelijke onder
en Haarlemmermeer) hebben Haarlem gemandateerd
steuning in 2015 werden gemeenten verantwoordelijk
voor de uitvoering van BW. Het Rijk had de intentie om
voor Beschermd Wonen. De financiering loopt op dit
vanaf 1 januari 2023 de middelen voor BW uit te keren
moment nog via de centrumgemeente Haarlem. De
aan alle individuele gemeenten, op basis van een nieuw
gemeenten in onze regio (IJmond, Zuid-Kennemerland
verdeelmodel en een ingroeipad van 10 jaar. Deze beweging wordt ook wel de ‘doordecentralisatie
Decentraliseren voorzieningen
Beschermd Wonen’ genoemd. Het doel van de doordecentralisatie is dat onze inwoners met Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)-problematiek in de toekomst zo veel mogelijk beschermd wonen in hun eigen gemeente, zo thuis mogelijk en in de buurt van hun sociale netwerk. Met de doordecentralisatie krijgen gemeenten meer ruimte om BW op maat en dichtbij hun inwoners te organiseren. Wettelijk uitstel doordecentralisatie
Op 25 februari 2022 informeerde de staatssecretaris de Tweede Kamer dat de invoering van het woonplaats
Bericht VNG n.a.v. Bestuurlijk Overleg met het Rijk van 30 juni 2022
beginsel en het nieuwe financiële verdeelmodel per 1 januari 2023 niet haalbaar is. Met het woonplaatsbegin sel wordt geregeld dat elke gemeente voortaan (financieel) verantwoordelijk is voor BW voor de eigen inwoners. Het verdeelmodel zorgt ervoor dat gemeenten beschikken over
Kamerbrief 25 februari 2022
Kamerbrief 1 april 2022
de middelen hiervoor. Tijdens het Bestuurlijk Overleg tussen Rijk en VNG op 30 juni 2022 is afgesproken dat de doordecentralisatie wordt uitgesteld naar 1 januari 2024.
4
Beschermd Wonen: stand van zaken doordecentralisatie, augustus 2022
Welke stappen zijn er al gezet?
A
Regionale samenwerking
B
Kader Opvang, Wonen en Herstel
In de afgelopen jaren is door de gemeenten in onze regio
Met de doordecentralisatie worden gemeenten
In het regionaal kader ‘Opvang, Wonen en Herstel
hard gewerkt aan de voorbereiding van de doordecentra
individueel verantwoordelijk voor de uitvoering
2022-2027’ staan de belangrijkste inhoudelijke
lisatie BW. Er zijn afspraken gemaakt over hoe gemeenten
van BW. Ook zijn gemeenten vanuit het Rijk verplicht
regionale uitgangspunten voor Beschermd Wonen,
met elkaar willen samenwerken en er zijn financiële
om binnen de regio samen te werken rondom BW.
Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang.
afspraken gemaakt. Onderstaand wordt dit toegelicht.
De gemeenten in onze regio hebben afgesproken om
Deze beleidsvelden hangen nauw met elkaar samen.
met elkaar samen te gaan werken in de vorm van een
Gemeenten in de regio willen dat alle inwoners met
gemeenschappelijk orgaan. Dit is een samenwerkings-
een psychische kwetsbaarheid zo gewoon mogelijk
vorm op basis van de Wet gemeenschappelijke
kunnen wonen in hun eigen omgeving. De ondersteu
regelingen. In het kader van deze samenwerking
ning die zij nodig hebben is erop gericht dat zij kunnen
maken de gemeenten afspraken over beleid, gezamen
meedoen in de samenleving. Deze ondersteuning moet
lijke taken en verantwoordelijkheden, inkoop
daarnaast betaalbaar en toekomstbestendig zijn. In het
en financiën. Aan het Gemeenschappelijk Orgaan
nieuwe regionale kader ligt de nadruk op de cliënt.
Beschermd Wonen (GO BW) wordt deelgenomen
De cliënt wordt zo thuis mogelijk ondersteund. Hier
door de colleges van de acht gemeenten. Zij worden in
mee geven de gemeenten vorm aan de eerder ingezette
het GO BW vertegenwoordigd door hun portefeuille
beweging naar zo lokaal en thuis mogelijk wonen.
A
Regionale samenwerking
B
Kader Opvang, Wonen en Herstel
C
Financiële afspraken
houders. De taken van het GO BW worden uitgevoerd door het Uitvoeringsteam Regionale BW (URB), dat in
Het regionale kader vormt de basis voor alle gemeenten
ieder geval de eerste 3 jaar gepositioneerd wordt bij de
om het lokale beleid en de lokale uitvoering voor
gemeente Haarlem.
Beschermd Wonen vorm te geven. Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang zijn regionale taken,
De samenwerkingsafspraken uit het GO BW zouden
gemeenten maken over deze onderdelen van het kader
oorspronkelijk per 1 januari 2023 van kracht worden,
gezamenlijk uitvoeringsafspraken.
dit is echter niet langer haalbaar. Over de (nieuwe) ingangsdatum van het GO BW zijn de acht gemeenten momenteel met elkaar in gesprek. U wordt hier nader over geïnformeerd.
U vindt hier de tekst van het GO BW*
U vindt hier de tekst van het Kader Opvang, Wonen en Herstel
*De gemeenschappelijke regeling wordt nog aangepast naar aanleiding van de het uitstel van de wettelijke doordecentralisatie.
5
Beschermd Wonen: stand van zaken doordecentralisatie, augustus 2022
C
Financiële afspraken
Door het uitstel van het woonplaatsbeginsel en het
Deze financiële afspraken zijn vastgelegd in de
verdeelmodel ontvangen gemeenten vanuit het Rijk
gemeenschappelijke regeling GO BW en verwerkt in de
pas vanaf 1 januari 2024 eigen middelen voor BW.
Ontwerpbegroting van het GO BW. Eerder dit jaar heeft
Dit betekent dat in 2023, net als in de huidige situatie,
u een zienswijze ingediend op de ontwerpbegroting
de zorgkosten en uitvoeringskosten voor Beschermd
voor 2023. Nu de doordecentralisatie wordt uitgesteld,
Wonen volledig worden gedekt uit de rijksbijdrage BW
stellen we een nieuwe ontwerpbegroting op, waarin
die centrumgemeente Haarlem ontvangt.
de gevolgen van het uitstel en zienswijze op de eerdere ontwerpbegroting verwerkt worden.
In het GO BW is vastgelegd dat de eerste drie jaar even tuele tekorten en overschotten van individuele gemeen ten worden verrekend via een vereveningsfonds. Daarnaast zijn in het GO BW afspraken gemaakt over een regionaal innovatiefonds. Gemeenten en aanbie ders kunnen via een projectvoorstel aanspraak maken op deze middelen. Deze projecten zijn gericht op het op bouwen of transformeren van lokale voorzieningen voor Beschermd Wonen, of op preventie in de gemeente. Het GO BW beschikt over een reserve waarmee even tuele tekorten op BW worden gedekt. Daarnaast is af gesproken dat de reserve van het GO BW gebruikt wordt om de eerste (3) jaar van de samenwerking tekorten op de Maatschappelijke Opvang te dekken. In die periode wordt onderzocht hoe het tekort teruggedrongen kan worden. Maatschappelijke Opvang is een taak die door de gemeente Haarlem namens de regio wordt uitgevoerd
U vindt hier de tekst van de ontwerpbegroting van het GO BW
en waarvoor Haarlem de middelen ontvangt.
6
Beschermd Wonen: stand van zaken doordecentralisatie, augustus 2022
Wat gaat er verder nog gebeuren?
Inkoop voorzieningen Beschermd Wonen
De inkoop draagt bij aan de beoogde verandering in Beschermd Wonen en MaatschapNaar aanleiding van het uitstel van de wettelijke
pelijke Opvang. Hierbij staan twee uitgangspunten centraal: ‘de inwoner centraal’ en
doordecentralisatie is het nodig de gemaakte regionale
‘zo thuis mogelijk’. Momenteel bevinden we ons als regio middenin dit inkoopproces.
afspraken over de samenwerking, taakverdeling en financiën aan te scherpen. Dit gebeurt in de tweede helft
In een eerder stadium zijn de verwervingsstrategie en het selectiedocument door de
van 2022. Vervolgens wordt de gemeenschappelijke
colleges vastgesteld. Op 31 maart is het selectiedocument gepubliceerd op TenderNed
regeling GO BW hierop aangepast.
waarmee de aanbesteding is gestart. Vervolgens zijn aanbieders geselecteerd voor de dialoogfase. In deze fase gaan wij als regio in gesprek met aanbieders om vorm te geven
Daarnaast wordt gewerkt aan het gereed maken van
aan BW. Hiervoor is een dialoogdocument opgesteld en op 4 juli gepubliceerd.
de lokale toegang en aan de inkoop van voorzieningen Beschermd Wonen. Onderstaand wordt dit toegelicht.
De aanbesteding leidt tot nieuwe contracten met zorgaanbieders die ingaan per 1 juli 2023.
Inrichting toegang BW
Individuele gemeenten worden in de toekomst verantwoordelijk voor de uitvoering van de toegang tot Beschermd Wonen. Op dit moment bereiden gemeenten zich hierop voor door hun werkprocessen en registratie in te richten. Ook wordt bekeken welke informatie de samenwerkende gemeenten willen monitoren en uitwisselen, zodat het GO BW en de individuele gemeenten inzicht hebben in de voortgang van de doordecentralisatie.
7
Beschermd Wonen: stand van zaken doordecentralisatie, augustus 2022