20220593774 7. Bijlage 6 Onderzoek technische oplossingen dijkversterking

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud ZuidSchalkwijkerweg

projectnummer 0467783.100 definitief revisie 3.0 4 maart 2022

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg

projectnummer 0467783.100 definitief revisie 3.0 4 maart 2022

Auteurs R. Wisse M. Vriezekolk S. Lensing e.a.

Opdrachtgever Gemeente Haarlem Grote Markt 2 2011 RD HAARLEM

datum 4 maart 2022

beschrijving definitief

vrijgave

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

2

Proces van longlist naar shortlist

2

3

Totaaloverzicht technische oplossingen dijkversterking

4

4

Kenmerken en beoordeling oplossingen

7

5

Bomen

40

5.1 5.2 5.3

Te verwijderen bomen Biedt een damwand niet de juiste oplossing om meer bomen te kunnen behouden? Nieuw te planten bomen

40 41 41

6

Nadere beschouwing oplossingen

42

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.5.1 6.5.2

Optimalisatie talud in grond inclusief optie grondverbetering (teenslootverzwaring) Keuze type damwand Vernageling Invloed van voorland westelijk van de kering Locaties Sportvelden en Primaire Watergang Damwand sportvelden Damwand primaire watergang

42 43 44 44 45 46 46

7

Resultaat toepassing beoordelingscriteria

47

8

Conclusies

49

Bijlage 1 Besprekingsverslag sessie longlist-shortlist Bijlage 2 Toelichting dijkvernageling, dijkstabilisator Bijlage 3 Overzicht consequenties bestaande bomen Bijlage 4 Boomeffectanalyse bosstroken sportvelden en ten zuiden van de Zwemmerslaan Bijlage 5 Ontwerprapportage Zuid-Schalkwijkerweg 20-10-2021

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

1

Inleiding

Het project Zuid-Schalkwijkerweg betreft een gecombineerde opgave. Enerzijds is er het versterken van de waterkering waarop de weg ligt zodat deze weer aan de waterveiligheidseisen voldoet en anderzijds de reconstructie van de wegopbouw omdat deze in slechte staat is. Het belang van een kering die aan de eisen voldoet ligt primair bij Rijnland, voor de weg is dit gemeente Haarlem. Voor het project zijn beide dan ook opdrachtgever. In de periode 2019 tot begin 2021 is gekozen voor een ontwerp gebaseerd op de principekeuze de dijkversterking te bereiken door de binnendijkse taluds te verbreden. Bijbehorende teensloten dienen daarbij fors verlegd te worden. Waar verleggen niet mogelijk is voorziet dit ontwerp in het dempen van sloten en wordt de waterafvoer geborgd met greppel en drainage. Er is dus gekozen voor de economisch meest voordelige manier om de dijk te versterken. In het projectproces was niet voorzien in het inzichtelijk maken van varianten en een bijbehorend keuzetraject met participatie. Gebleken is dat voor voornoemde oplossing in technisch visuele zin onvoldoende draagvlak bestaat om het project op deze wijze door te kunnen zetten. Het ontbreken van een participatieproces is hierop ook van invloed. Het gaat hierbij primair om externe stakeholders (bewoners) maar ook interne stakeholders van Haarlem en Rijnland hebben nog veel vragen en twijfels.

Reden dus om alsnog het nodige inzicht te krijgen en te geven in andere technische oplossingen waarmee wellicht beter invulling gegeven kan worden aan de wensen/eisen van in- en externe stakeholders. Deze wensen zijn vooral gericht op beter behoud van het huidige dijkprofiel inclusief de aanwezige bomen en de teensloot. Om inzicht te krijgen in de andere technische oplossingen welke langs de Zuid-Schalkwijkerweg kunnen worden toegepast is als start op 20 juli 2021 een werksessie met Antea Group collega’s gehouden. Tijdens de sessie is de basis gelegd voor een overzicht met de mogelijke technische oplossingen voor de dijkversterking. De ingebrachte mogelijkheden zijn geïnventariseerd en kort beschouwd op technische haalbaarheid en wenselijkheid (gelet op de wensen van de stakeholders). Deze technische oplossingen vormen uiteindelijk gezamenlijk de ‘longlist’ zoals opgenomen in voorliggend rapport. De longlist vormt de basis voor het verder trechteren van de technische oplossingen tot een ‘shortlist’ van kansrijke oplossingen. Leeswijzer Het projectproces van longlist naar shortlist is nader toegelicht in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 zijn de technische oplossingen welke zijn opgenomen in de longlist beknopt uiteengezet. In hoofdstuk 4 zijn deze voorzien van een waardering.

Hoofdstuk 5 gaat in op de betekenis van de reconstructie van de weg en het versterken van de kering op de aanwezige bomen. Er is voor gekozen niet bij elke technische oplossing apart in te gaan op de impact op de bomen omdat deze in veel gevallen vrijwel gelijk is. Vervolgens is in hoofdstuk 6 voor een aantal technische oplossingen nadere informatie gegeven afkomstig uit onder meer berekeningen. Hoofdstuk 7 laat in één overzicht zien welke technische oplossingen het beste scoren, waarna hoofdstuk 8 de conclusies geeft.

1 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

2

Proces van longlist naar shortlist Samenstellen Longlist Om inzicht te krijgen in de andere technische oplossingen welke langs de ZuidSchalkwijkerweg kunnen worden toegepast is op 20 juli 2021 een werksessie met vijf Antea Group medewerkers gehouden waaronder twee experts in dijkversterking. Tijdens de sessie zijn de mogelijke technische oplossingen voor de dijkversterking benoemd en kort beschouwd op (technische) haalbaarheid en wenselijkheid (gelet op de wensen van de stakeholders). De technische oplossingen vormen gezamenlijk de ‘longlist’. De longlist vormt de basis voor het verder trechteren van de technische oplossingen tot een ‘shortlist’. Van Longlist naar shortlist De stap van longlist naar shortlist is gemaakt op basis van diverse activiteiten. 1. Alle technische oplossingen op de longlist zijn voorzien van positieve en negatieve eigenschappen en kenmerken door het projectteam van Antea Group. 2. Een eerste versie van dit overzicht is gedeeld met de technisch adviseurs van Haarlem en Rijnland uit het OG projectteam waarna een volgende versie is gemaakt als input voor 3. 3. Op 27 september is in Haarlem een werksessie gehouden met vertegenwoordiging van Haarlem, Rijnland en Antea Group. In deze sessie is discussie gevoerd over mogelijkheden en alle deelnemers hebben hun positieve en negatieve commentaar geleverd op de 18 technische oplossingen.

Het verslag van deze sessie is toegevoegd als bijlage 1. 4. Op 16 september is een klankbordbijenkomst gehouden waarin de deelnemers een toelichting hebben gekregen op de bereikte fase van het projectproces. Een aantal voorbeelden van technische oplossingen zijn gedeeld en de klankbordgroep is meegenomen in de beoogde beoordelingscriteria. 5. Lopende het proces werd snel duidelijk dat veel oplossingen niet een goede keuze waren, voor andere was dit nog te onduidelijk. Daartoe is extra onderzoek verricht naar een aantal technische oplossingen om een betere uitspraak te kunnen doen over de toepassingsmogelijkheid. 6. In september-oktober 2021 zijn gesprekken gevoerd met interne stakeholders van gemeente Haarlem. Waar relevant is getoetst op draagvlak voor de diverse technische oplossingen. 7. Vanaf november 2021 zijn diverse gesprekken gevoerd met bewoners over het wijzigen van het eerder gedeelde ontwerp. Waar relevant is getoetst op draagvlak voor de diverse technische oplossingen. 8. Alle technische oplossingen zijn beoordeeld aan de hand van negen beoordelingscriteria. De shortlist bestaat uit een aantal technische oplossingen welke: • Kunnen rekenen op draagvlak vanuit de omgeving;

2 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

• • • •

Voldoen aan de eisen van de interne stakeholders van Haarlem en Rijnland; Technisch haalbaar zijn; Financieel aanvaardbaar zijn; Bijdragen aan de projectdoelstelling van het projectteam (behouden bomen, tevreden omgeving, etc.).

Het projectteam bepaalt welke oplossingen op de shortlist komen. Deze keuze wordt gemaakt op basis van: • Gesprekken met interne stakeholders Haarlem; • Kennis en kunde (ervaringen) Rijnland; • Kennis en kunde specialisten Antea Group; • Gesprekken met bewoners/belanghebbenden; • Contact met aannemerij over kansen voor bijzondere oplossingen. De uiteindelijke shortlist bevat oplossingen die opgenomen zouden kunnen worden in het uiteindelijke maatwerkplan dat het huidige ontwerp zal vervangen. Hieraan voorafgaand is het denkbaar dat een aantal oplossingen met meer diepgang beschouwd moeten worden, bijvoorbeeld een oplossing met een innovatief karakter.

3 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

3 Totaaloverzicht technische oplossingen dijkversterking In voorliggend hoofdstuk worden de technische oplossingen die zijn opgenomen in de longlist beknopt uiteengezet. De toelichting van de technische oplossingen bevatten technische termen/begrippen welke voor lezers met minder inhoudelijke kennis van dijkversterkingsprojecten wellicht moeilijk te begrijpen zijn. Om deze reden zijn de meest voorkomende begrippen onderstaand visueel weergegeven. Aanvullend dient te worden meegegeven dat voor het project Zuid-Schalkwijkerweg geldt dat de westzijde van de weg buitendijks ligt en de oostzijde van de weg binnendijks.

4 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Overzicht beschouwde technische oplossingen 0

Technische oplossing Damwand locatie 0

00 1

Damwand locatie 0 Damwand locatie 1

2

Damwand locatie 2

3

Damwand locatie 3

4 5

Buispalen (ter plaatse van bebouwde percelen) Dijkstabilisator (JLD)

6 7

Vernageling Dijkdeuvels

8

Kistdam

9

Dijktalud conform de SOR

10

Optimaliseren dijkprofiel

11

Teenslootverzwaring

12

Teenslootverzwaring gecombineerd met optimaliseren dijkprofiel 13 Soilmix

Omschrijving Damwand realiseren naast de verharding in de buitenkruinlijn van de dijk Als 0 maar zonder wegophoging Damwand/schermwand realiseren in het midden van de dijk (midden onder de rijweg) Damwand realiseren bij de overgang tussen de verharding en de groenstrook in de binnenkruinlijn van de dijk Damwand realiseren bij de binnenteen van de dijk waar de overgang tussen de groenstrook en de (huidige) teensloot (binnenzijde dijk) is. Het stabiliseren van de dijk middels betonnen buispalen Het toepassen van een dijkstabilisator (ca. om de 1,5 meter) i.c.m. het huidige (steile) talud. Vernageling vanaf teenpositie Het toepassen van dijkdeuvels (ca. om de 1,5 meter) i.c.m. het huidige (steile) talud. Het toepassen van een kistdam in combinatie met het huidige (steile) talud. Stabiliseren van de dijk middels het verbreden van de dijk conform de in de SOR gegeven onderhoudseisen. Teensloot dempen, helling binnentalud verflauwen conform SOR, teensloot op grotere afstand van de weg. Optimaliseren dijkprofiel ter plaatse van agrarisch gebied/groenstroken. Dijkprofiel wordt in afwijking van de SOR uitgevoerd met steilere taluds waarbij de stabiliteit wel voldoet. Het toepassen van een teenslootverzwaring door zand te storten onder de teensloot. Het toepassen van een teenslootverzwaring i.c.m. het optimaliseren van het dijkprofiel.

Het toepassen van beton in de veenlaag (bv zuilenrij) ter versterking van de dijk. Het toepassen van zand in geotextiel om de dijk te versterken.

14

Stabiliteit dijklichaam creëren met geotextiel

15

Dempen teensloot i.c.m. drainage middels greppel en drain (huidige ontwerp ter plaatse van bebouwde percelen)

Het dempen van de teensloot in combinatie met drainage in de vorm van een greppel en een drain.

16

Teensloot dempen i.c.m. drainage middels een infiltratiebuis

Het dempen van de teensloot in combinatie met drainage in de vorm van een infiltratiebuis.

5 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

In aanvulling op de 18 onderscheiden technische oplossingen is het ook denkbaar de kering te verplaatsen en niet te handhaven als combinatie met de weg. V01 Kering verplaatsen naar tuinen c.a.

De legger wijzigen en een kering realiseren vooral ter plaatse van de achtertuinen aan de westzijde. De legger wijzigen en een kering realiseren ter plaatse van het Jaagpad/Spaarne

V02 Kering verplaatsen naar Spaarne

6 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

4

Kenmerken en beoordeling oplossingen

In dit hoofdstuk worden alle 20 beoordeelde technische oplossingen zoals opgesomd in hoofdstuk 3 kort omschreven en zijn de meeste relevante voor- en nadelen gegeven. De meeste oplossingen zijn ter verduidelijking voorzien van één of meer schetsen of foto’s.

0 Damwand positie 0 De realisatie van een damwand aan de westzijde (buitenzijde van de dijk) ongeveer ter plaatse buitenkruinlijn, ter hoogte van de kant van het asfalt. De damwand functioneert als zelfstandig kerende damwand. Indien de hoogte van de damwand voldoet aan de Keur is zowel de stabiliteit als de waterveiligheid geborgd.

Afbeelding 1

7 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Afbeelding 2 Toelichting afbeeldingen: op Afbeelding 1 is een damwand gepositioneerd aan de westkant van de dijk, dicht bij de weg. In totaal zijn behalve deze positie 0 nog drie verschillende posities voor de damwand beoordeeld zoals in bovenstaande afbeelding is aangegeven.

Voordelen: Relatief goede mogelijkheid voor behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de weg Oostzijde: minder restricties aan het profiel van de kabels en leidingen of (nieuwe) bomen; het leggerprofiel verplaatst immers Een deel van de bomen aan de oostzijde kan behouden blijven indien nutstrace onder de rijweg. Dit laatste lijkt echter lastig te realiseren. Nadelen: Veel bebouwing dus inritten westzijde met raakvlak (o.a. zetting) De kabels en leidingen dienen de damwand te kruisen t.b.v. de huisaansluitingen Bomenkap westzijde. Het aanbrengen van de damwand zal aan de westzijde boomwortels en dus bomen beschadigen met tot gevolg dat een groot gedeelte van de bomen aan de westzijde het niet zal overleven (N.B. inventarisatie/BEA westzijde niet beschikbaar) Ook kunnen er knelpunten zijn voor het damwand aanbrengen i.v.m. de fysieke aanwezigheid van de bomen. Deze bomenkap aan de westzijde zal niet betekenen dat aan de oostzijde geen bomen gekapt moeten worden. Bij hoogwater is er een kleine blijvende kans op afschuiven van de weg. De kering blijft dan wel intact Het ontbreken van fysieke maatregelen voor dijkversterking aan de oostzijde t.b.v. de kering betekent grotere blijvende risico’s voor verzakking van de weg (of alsnog een extra investering aan de oostzijde)

8 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

-

Het K+L tracé zal in de oostelijke berm gelegd moet worden waardoor ook aan de oostzijde een nieuw talud gebouwd zal moeten worden. Dit betekent een dubbelzijdige inspanning. Inbrengen van een damwand kan tot schade aan bebouwing en omgeving leiden Een damwand heeft in beginsel een verstorende werking op de grondwater-huishouding. De ruimte tussen huidige sloot en de damwand is dusdanig beperkt dat deels de positie van de sloot in het geding komt. Met een damwand is de dijk in de toekomst moeilijker om te verhogen Duurzaamheid: gebruik van een flinke hoeveelheid staal is negatief uit oogpunt van milieubelasting. (input stakeholders gemeente Haarlem) Terughoudendheid tot kiezen voor een oplossing aan de westzijde in verband met veel meer bebouwing aldaar. Financieel Een damwand op positie 0 is duurder dan een damwand op overige posities omdat deze keuze altijd een werk aan weerszijden van de weg met zich meebrengt. Damwand van staal is kostbaar. Mogelijk is een damwand van kunststof haalbaar en voordeliger. Conclusie Niet geschikt in verband met forse set bezwaren en financieel niet aantrekkelijk. Voordelen niet groot.

9 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

00 Damwand positie 00 De realisatie van een damwand aan de westzijde (buitenzijde van de dijk) in de berm. De damwand functioneert als zelfstandig kerende damwand. Indien de hoogte van de damwand voldoet aan de Keur is zowel de stabiliteit als de waterveiligheid geborgd. Positie 00 is een variant op positie 0: Met de damwand tot boven maaiveld en een aanvullende toepassing van schotten en coupures bij de inritten voor plaatsing in geval van hoogwaterdreiging. Zonder wegophoging. Deze oplossing is qua mogelijkheden/visuele impact sterk afhankelijk van de huidige keringhoogte.

Afbeelding 3 Foto Bron: De Gelderlander Toelichting afbeelding: deze foto laat ter illustratie het idee zien van het plaatsen van balken in een coupure in een waterkering. Voor de Zuid Schalkwijkerweg zal de maximum hoogte iets lager zijn dan hier getoond. Voordelen: Geen wegophoging waardoor behoud huidige wegbeeld, inrithoogtes enz. Vergaand behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de Zuid-Schalkwijkerweg Meer vrijheid voor het profiel van de kabels en leidingen, het leggerprofiel verplaatst immers Vanuit Rijnland bezien is nuts onder de rijweg mogelijk omdat schade aan de kering geen serieuze rol meer speelt Een groot deel van de bomen kan behouden blijven indien nutstrace onder de rijweg. Dit laatste lijkt echter lastig te realiseren. Nadelen: Visueel: Aan de westzijde van de weg zal een blijvend en zichtbaar obstakel zijn indien de rijweg op de bestaande hoogte blijft (0,0 tot 0,5m boven het maaiveld uitstekende damwand). Staanders kunnen ook demontabel worden gemaakt zodat ze niet fysiek in het straatbeeld staan. Visueel: inritten worden voorzien van coupures Organisatie opslag schotten en organiseren aanbrengen schotten in geval van waterdreiging Handhaving dat er niets op de plek van de schotten komt te staan is lastiger. Uitdaging: inrit over damwand en aspect zetting.

10 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

-

Bomenkap westzijde. Het aanbrengen van de damwand zal aan de westzijde boomwortels en dus bomen beschadigen met tot gevolg dat een gedeelte van de bomen aan de westzijde het niet zal overleven (inventarisatie/BEA westzijde niet beschikbaar) Faalkans van schotten is groter dan van een vaste maatregel (damwand of grondophoging) Bij hoog water is er een kleine kans op afschuiven van de weg. De kering blijft dan wel intact Het ontbreken van fysieke maatregelen voor dijkversterking aan de oostzijde t.b.v. de kering betekent grotere blijvende risico’s voor verzakking van de weg (of alsnog een extra investering aan de oostzijde) Inbrengen van een damwand kan tot schade aan bebouwing en omgeving leiden Een damwand heeft in beginsel een verstorende werking op de grondwaterhuishouding De kabels en leidingen dienen de damwand te kruisen t.b.v. de huisaansluitingen Duurzaamheid: gebruik van een flinke hoeveelheid staal is negatief uit oogpunt van milieubelasting. (input stakeholders gemeente Haarlem) Uit visueel en praktisch oogpunt is deze oplossing als niet realistisch aangemerkt. Financieel Besparing in kosten door uitblijven ophogingsopgave Kosten coupures en beheerkosten coupures Damwand van staal is kostbaar. Mogelijk is een damwand van kunststof haalbaar en voordeliger. Conclusie Niet geschikt in verband met forse set bezwaren.

Dominant is daarbij ook de ongewenste bouw boven maaiveld vanuit landschappelijk oogpunt.

11 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

1 Damwand positie 1 De realisatie van een damwand in het midden van de dijk (midden onder de rijweg). De damwand functioneert als zelfstandig kerende damwand.

Toelichting afbeelding: damwand positie 1 met plaatsing van de damwand globaal midden onder de weg (het asfalt). Voordelen: Relatief goede mogelijkheid voor behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de weg Een groot deel van de bomen kan behouden blijven indien nutstracé onder de rijweg, dit laatste lijkt echter lastig te realiseren Nadelen: Na verloop van tijd zal er door zetting en de belastingen van het verkeer op de weg een zichtbare knik optreden in het asfalt. Vanuit beheer en onderhoud gezien is dit een onwenselijke situatie; Kans op ‘splijten’ van de dijk door ruimtevorming tussen damwand en grondopbouw Ophogingsopgave van de weg blijft bestaan Bij hoog water is er een kleine kans op afschuiven van de weg (oostkant) De kabels en leidingen dienen de damwand te kruisen t.b.v. de huisaansluitingen.

12 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

-

Inbrengen van een damwand kan tot schade aan bebouwing en omgeving leiden Een damwand heeft in beginsel een verstorende werking op de grondwaterhuishouding Met een damwand is de dijk in de toekomst moeilijker om te verhogen. Duurzaamheid: gebruik van een flinke hoeveelheid staal is negatief uit oogpunt van milieubelasting (input stakeholders gemeente Haarlem/Rijnland) Onzekerheden/risico’s uit oogpunt van zowel wegbeheer (Haarlem) als duurzaamheid van de gehele constructie (Rijnland) maken deze oplossing ongewenst. Financieel Damwand van staal is kostbaar. Mogelijk is een damwand van kunststof haalbaar en voordeliger. Conclusie Niet geschikt. Geen draagvlak aanwezig uit technisch oogpunt bij Rijnland en Haarlem.

13 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

2 Damwand positie 2 De realisatie van een damwand op de binnenkruinlijn bij de overgang tussen het asfalt en de groenstrook aan de binnenzijde van de dijk.

Afbeelding 5 damwand naast de weg. Bron: Animatiefilmpje Rivierenland

14 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Afbeelding 6 de Zuid Schalkwijkerweg juist ten noorden van de Kadijk. Toelichting afbeeldingen: Afbeelding 5 toont een damwand dicht naast de weg. Bovenstaand is aangepijld waar dit zou zijn in geval van toepassing aan de Zuid Schalkwijkerweg. Voordelen: Relatief goede mogelijkheid op behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de Zuid-Schalkwijkerweg danwel beperkte verplaatsing verder van de weg af De bomen aan de westzijde (buitenzijde) kunnen behouden blijven. Nadelen: Deel bomen aan de oostzijde van de weg zullen de realisatie van de damwand niet overleven i.v.m. het afsnijden van de boomwortels. De kabels en leidingen zullen niet onder de rijweg gesitueerd kunnen worden gelet op de ongewenste afgesloten situatie asfalt en damwand. Er dient aanvullend extra ruimte in verbreed talud gemaakt te worden voor kabels en leidingen (met teenslootverschuiving) waardoor de winst qua smalle dijk beperkt wordt. De kabels en leidingen dienen de damwand te kruisen t.b.v. de huisaansluitingen. Inbrengen van een damwand kan tot schade aan bebouwing en omgeving leiden Een damwand heeft in beginsel een verstorende werking op de grondwaterhuishouding Met een damwand is de dijk in de toekomst moeilijker om te verhogen. Duurzaamheid: gebruik van een flinke hoeveelheid staal is negatief uit oogpunt van milieubelasting. (input stakeholders gemeente Haarlem) Geen bijzonderheden.

Financieel Damwand van staal is kostbaar. Mogelijk is een damwand van kunststof haalbaar en voordeliger.

15 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Conclusie Mogelijk geschikt met name voor enkele specifieke locaties als alternatief voor damwand positie 3 (zie hierna). In algemene zin zal het talud met deze damwand een vrij beperkte winst betekenen ten aanzien van taludbreedte ten opzichte van technische mogelijkheid nummer 12 (zie aldaar). Dit met aanzienlijk hogere kosten.

3 Damwand positie 3 Damwand nabij de binnenteen bij de overgang tussen de groenstrook en teensloot (binnenzijde dijk).

16 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Toelichting afbeeldingen: damwand positie 3 wordt geplaatst op de oeverlijn van de teensloot aan de wegkant. Op deze fotovisualisatie is de damwand zichtbaar hoger dan het maaiveld aan de andere zijde van de sloot. Dit hoogteverschil is afhankelijk van welk deel van de kering aan de orde is en kan significant groter zijn dan hier afgebeeld (fotovisualisatie is nabij huisnummer 30A)

17 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Voordelen: Vergaand behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de weg (geen grote verplaatsing); De kabels en leidingen kunnen veelal naast de rijweg gesitueerd worden met behoud van slootpositie De damwand kan op bepaalde locaties een dubbelfunctie hebben: kerend vermogen waterkering en beschoeiing sloot. Nadelen: Deel van de bomen aan de oostzijde van de weg zullen de realisatie van de damwand niet overleven i.v.m. het afsnijden van de boomwortels (deels). De kabels en leidingen dienen de damwand te kruisen t.b.v. de huisaansluitingen Visueel: de (stalen) damwand komt tot circa 0,7 a ruim 1,0m boven het slootpeil (ter hoogte van weiland zelfs meer dan 1,5m) Is daarmee zichtbaar vanaf woonpercelen. Inbrengen van een damwand kan tot schade aan bebouwing en omgeving leiden Een damwand heeft in beginsel een verstorende werking op de grondwaterhuishouding Met een damwand is de dijk in de toekomst moeilijker om te versterken. Duurzaamheid: gebruik van een flinke hoeveelheid staal is negatief uit oogpunt van milieubelasting Input stakeholders gemeente Haarlem De zichtbaarheid van de damwand is als negatief aangemerkt. Wanneer passende afwerking op plaatsen met dominante zichtbaarheid mogelijk dan geen veto. Afhankelijk van welke positie langs de weg kan een afwerking bestaan uit hout, metselwerk, optimale kleuring of planten er voor.

Financieel Damwand van staal is kostbaar. Mogelijk is een damwand van kunststof haalbaar en voordeliger. Conclusie Deze damwandoplossing biedt (als enigste) mogelijkheden ter hoogte van de woningen om de huidige teenslootpositie en de tuinen in vergaande mate te handhaven. Op andere plaatsen (weiland) maken de zichtbaarheid en de kosten de keuze voor deze oplossing veel minder waarschijnlijk.

18 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

4 Buispalen Stabiliseren van de dijk door het toepassen van buispalen

Afbeelding buispalen Bron: Rivierenland Toelichting afbeelding: De tekening laat zien dat dicht naast de weg in boorgat een stalen wapening wordt gebracht waarna beton wordt gestort. Voordelen: Biedt in beginsel een mogelijkheid op behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de Zuid-Schalkwijkerweg danwel beperkte verplaatsing verder van de weg af Nadelen: Zware ingrijpende constructie, veel beton en staal is grote milieubelasting In de dijk wordt een verhard element ingebracht dat in de toekomst niet meer te verwijderen is. Beperkte ervaring, minder passend geacht voor geringe omvang en grote lengte van kering ZSW De kabels en leidingen dienen gepositioneerd te worden onder de weg of het talud dient verflauwd te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen. Hiertoe dient alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud. Een aantal bomen zal het ophogen niet overleven. Relatief ingrijpend bouwproces (hinder) Onbekend hoe de palenrij zich in de toekomst gaat gedragen b.v. of zij scheef kunnen zakken. (input stakeholders) Pilot achtige keuzes zijn in principe geen onderdeel van dit project. Financieel Conclusie No go. Niet geschikt i.v.m. ruimtelijke impact, onzekerheden en gebrek aan duurzaamheid.

5 Dijkstabilisator (JLD)

19 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Stabiliseren van de dijk door het toepassen van dijkstabilisator (vernagelingstechniek) zie ook Bijlage 2 voor meer toelichting op deze techniek.

Afbeelding schets stabilisatie. Bron: JLDInternational Toelichting afbeelding: Het JLD-Klapanker (links onder op de tekening) wordt in het binnentalud onder een hoek tot in de vaste zandlaag gebracht. Samen met de kopplaat wordt met het systeem afschuiven van de dijk tegen gegaan. Voordelen: Vergaand behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de Zuid-Schalkwijkerweg Behoud van het huidige beeld (kleine dijk met teensloten relatief dicht langs de dijk). Behoud van een groot deel van de bomen (de dijkstabilisator kan gestuurd worden aangebracht en zo het merendeel van de boomwortels ontwijken) Permanente toetsing staat van de kering mogelijk Praktijkervaring opgedaan in de Watergraafsmeer De ankerstangen kunnen in beperkte fysieke ruimte aangebracht worden. Dijk wordt actief op spanning gebracht waardoor de dijk direct een verhoogde sterkte krijgt. Nadelen: Ophogingsopgave van de weg blijft bestaan. Hiertoe is het mogelijk dat een aantal bomen het ophogen niet overleven. Maatregelen nodig om het steile talud op te vangen (beschoeiing/Prolock). De kabels en leidingen dienen gepositioneerd te worden onder de weg of het talud dient verflauwd te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen.

Hiertoe dient mogelijk alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud Beheer: blijvende periodieke controle/correctie stabilisatieconstructie noodzakelijk

20 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

-

De Zuid Schalkwijkerweg heeft relatief korte/kleine taluds. De ruimte voor de kopplaten is een knelpunt. Het op spanning brengen is ongewenst in dichte nabijheid van K+L, waaronder gas (eisen nuts geven blokkade) Nog niet veel ervaring Onderhoud van dijktaluds moet zorgvuldig plaatsvinden om kopplaten niet te beschadigen. (input stakeholders) Financieel De kosten zijn op indicatieve inschatting lager dan de kosten voor een stalen damwand Conclusie Niet geschikt gelet op de te lange lijst praktische bezwaren en in het bijzonder de lastige combinatie met de K+L opgave. Zonder K+L opgave zou deze oplossing naar verwachting geschikt zijn.

21 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

6 Vernageling Stabiliseren van de dijk door het toepassen van vernageling (vernagelingstechniek).

Afbeelding dijknagels Bron: Waterschap Rivierenland Toelichting afbeelding: In het binnentalud wordt een hoeveelheid stalen stangen gebracht waarmee afschuiven van de dijk wordt voorkomen. De kopplaten (de kop van de nagel) kunnen onzichtbaar worden afgewerkt. Voordelen: In beginsel is een vergaand behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de Zuid-Schalkwijkerweg en daarmee behoud van het huidige beeld (kleine dijk met teensloten relatief dicht langs de dijk) mogelijk Behoud van bomen relatief goed mogelijk Nadelen: Voor behoud van een smalle dijk dienen de kabels en leidingen gepositioneerd te worden onder de weg hetgeen niet mogelijk is Het talud dient aanzienlijk verflauwd te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen zonder conflict met de dijknagels. Hiertoe dient alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud Conflict tussen positie K+L en stangen van de vernageling in verband met relatief lage dijk en grondwaterpeil Bereikbaarheid uitvoering en er is meer fysieke ruimte nodig om de ankers aan te kunnen brengen. Groutankers gaan pas werken als er vervorming in de dijk is opgetreden. Dan neemt de sterkte van de dijk pas toe. (input stakeholders)

22 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Financieel Deze oplossing is in vergelijking met andere in de basis niet kostbaar. De noodzakelijke taludverbreding maakt het financieel niet meer interessant. Conclusie Niet geschikt gelet op de te lange lijst praktische bezwaren en in het bijzonder de lastige combinatie met de K+L opgave. Zonder K+L opgave zou deze oplossing naar verwachting geschikt zijn.

23 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

7 Dijkdeuvels Stabiliseren van de dijk door het toepassen van dijkdeuvels (een vernagelingstechniek). Bij de techniek ‘dijkdeuvels’ worden dunne stalen palen in de grond geschroefd. Om iedere paal zit een steunkous, die na het plaatsen van de paal wordt opgeblazen met een cementmengsel. De grond om de paal wordt hierdoor samengedrukt en dit zorgt voor stevigheid.

Bron: dijkdeuvel.nl

24 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Toelichting afbeeldingen pagina 24: bovenstaand is weergegeven hoe de dijkdeuvels aangebracht zouden kunnen worden tot in de zandlaag onder het veen. De insteekpositie is dan direct naast de weg zoals aangeduid met de rode pijlen.

Voordelen: In beginsel is een vergaand behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde mogelijk waardoor behoud van het huidige beeld (kleine dijk met teensloten relatief dicht langs de dijk) gerealiseerd zou kunnen worden. Behoud van een groot deel van de bomen (de dijkdeuvel kan gestuurd worden aangebracht en zo het merendeel van de boomwortels ontwijken). Nadelen: De ophogingsopgave van de kering/de weg blijft bestaan. Dit ophogen zullen bomen niet overleven. Daarbij zijn maatregelen nodig om het steile talud op te vangen (stevige beschoeiing bijvoorbeeld systeem Prolock). De kabels en leidingen zouden gepositioneerd moeten worden onder de weg (niet haalbaar) of het talud dient verflauwd en verbreed te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen en het ruimtelijke conflict met de dijkdeuvels te vermijden. Hiertoe dient alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud. Met deze techniek is nog zeer beperkt ervaring opgedaan. (input stakeholders) Pilot-achtige keuzes liever niet in dit project. Financieel Op basis van eerdere ervaringen lijkt deze aanpak op zich goedkoper dan de realisatie van een damwand Het aanvullend aanpassen van talud en verplaatsen van sloot verhoogd de kosten. Conclusie Deze techniek biedt in verband met het ophogen en kabel en leidingen tracé geen uitkomst. Daarbij komt de geringe ervaring.

Niet geschikt voor het project.

25 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

8 Kistdam Stabiliseren van de dijk door het toepassen van een kistdam.

Afbeelding constructe kistdam Bron: TAW

Toelichting afbeelding: Op de tekening is aan beide zijden van de weg een damwand te zien. Deze damwanden zijn met een ankerstang verbonden en vormen samen de ‘kist’. Voordelen: Vergaand behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde In beginsel behoud van het huidige beeld (kleine dijk met teensloten relatief dicht langs de dijk) mogelijk De damwanden hoeven minder diep gerealiseerd te worden dan bij een enkele damwand Nadelen: Relatief ingrijpend bouwproces Deel van de bomen kan niet behouden blijven. De damwand doorsnijdt boomwortels aan zowel oost- als de westzijde Maatregelen nodig om blijvend het steile talud op te vangen (beschoeiing/Prolock) De kabels en leidingen dienen gepositioneerd te worden onder de weg (zeer ongewenst) of het talud dient verflauwd te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen. Hiertoe dient op delen van het traject alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud Dubbele kruising van de kabels en leidingen t.b.v. de huisaansluitingen De rijweg kan gaan ‘hangen’ op de ankerstangen Voor de uitvoering moet de dijk eerst voor een deel worden afgegraven om de constructie aan te kunnen brengen. (input stakeholders) Financieel Het bouwen van een kistdam is kostbaar. Conclusie Niet geschikt door grote set bezwaren en hoge kosten.

26 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

9 Dijktalud conform de SOR (aanleg extra grondlichaam) Stabiliseren van de dijk door het vergroten van het dijkprofiel binnendijks met verlegging van de teensloot. Deze oplossing voldoet betreffende onderhoud tevens aan de Standaard Ontwerp Richtlijn van Rijnland. Afbeelding Bron: Voorlopig Ontwerp ZSW juni 2021

Toelichting afbeelding: Deze oplossing vraagt veel ruimte. Te zien is een aanzienlijke verschuiving van de teensloot naar circa 7m verder van de weg. Voordelen: Voldoende ruimte voor profiel kabels en leidingen naast de weg Versterken met grond is in lijn met eerste voorkeur van aanpak dijkversterking Rijnland Duurzame oplossing door het niet toepassen van staal of beton In de toekomst als gevolg van klimaatverandering makkelijk uitbreidbaar Nadelen: Zetting. Naar verwachting aanvullen grondlichaam na x jaar afhankelijk van de optredende zettingen (dempingen!) Teensloot dient opgeschoven te worden deels richting particulier grondgebied (tuin), deels richting weiland (eigendom boeren/pacht) Indien opschuiven niet mogelijk blijkt dient de sloot gedempt te worden Draagvlak onder de bewoners slecht (impact tuinen en impact huidige visuele ‘plaatje’) Veel bomen zullen het verflauwen van het talud in combinatie met ophogen dijk niet overleven (input stakeholders gemeente Haarlem) Dermate grote impact op historisch beeld van het ‘dijkje’ is niet acceptabel. Dempen en drainage aanbrengen is zeer onwenselijk uit oogpunt van beheer en creëren robuust watersysteem. Noodzaak tot gebruik van grond in particulier eigendom dient zo mogelijk tot nul beperkt te worden. Geen infiltratie van hemelwater op particulier terrein.

27 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Financieel Bouwen met grond zonder gebruik van staal en/of beton is relatief goedkoop. Deze oplossing vraagt wel veel ruimte die ook waarde vertegenwoordigd. Conclusie Niet geschikt door slecht draagvlak bij zowel stakeholders gemeente Haarlem als omwonenden.

10 Optimaliseren dijkprofiel Uitgangspunt verbreden binnendijks talud met grond. Optimaliseren dijkprofiel (ter plaatse van agrarisch gebied/groenstroken). Het dijkprofiel wordt in afwijking van de SOR onderhoudseis uitgevoerd met taluds waarbij de stabiliteit wel/juist voldoet. In het optimaliseren kan ook de situatie buitendijks meegenomen worden in de berekening t.a.v. de waterveiligheid. Hier aanwezige hoog gelegen grond kan mogelijk leiden tot accepteren van een iets steiler talud. Hier is nog geen rekening mee gehouden. Het geoptimaliseerde talud heeft een hellinghoek van circa 1:8 Toelichting afbeelding: nvt Voordelen: Voldoende ruimte voor tracé kabels en leidingen naast de weg In lijn met standaard aanpak dijkversterking Rijnland Duurzame oplossing door het niet toepassen van staal Minder ruimtebeslag dijkverbreding dan dijktalud conform de SOR/huidige V.O. Nadelen: Ongelijke zetting: mogelijk aanvullen grondlichaam na x jaar afhankelijk van de optredende zettingen Teensloot dient opgeschoven te worden richting particulier grondgebied Indien opschuiven niet mogelijk blijkt dient de sloot gedempt te worden Bomenkap. Bomen zullen het verflauwen van het talud in combinatie met ophogen dijk niet overleven. Bij kabels en leidingen naast de weg moeten bomen aan de oostzijde weg.

Door afwijkende (steilere) taluds dan wat de SOR voorschrijft discussie met Rijnland over beheer. (input stakeholders) Financieel Deze oplossing is relatief voordelig. Conclusie Het optimaliseren van het talud ten opzichte van het eerdere ontwerp biedt op basis van berekeningen slechts een zeer beperkte winst ten aanzien van taludbreedtes. Mogelijk alleen toepasbaar ten noorden van de Zwemmerslaan waar de veenlaag relatief dun is, waardoor het risico op het afschuiven van het dijklichaam minder groot is. Omdat dit talud veel ruimte vraagt is de keuze hiervoor niet logisch.

28 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

11 Teenslootverzwaring Basisidee: Stabiliseren dijk door het toepassen van een teenslootverzwaring door b.v. zand te storten als vervanging van veen in en onder de teensloot en zo het afglijden van de dijk te voorkomen. Deze methode is veelal ook bekend als toepassen van grondverbetering. Voor het principe van de teenslootverzwaring wordt verwezen naar oplossing 12 Denkbare voordelen: Behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde van de Zuid-Schalkwijkerweg Behoud van het huidige beeld (kleine dijk met teensloten relatief dicht langs de dijk) Behoud van een deel van de bomen oostzijde afhankelijk van de benodigde ophoging van de dijk Nadelen: Vrijwel zeker nergens voldoende om alleen met deze ingreep de stabiliteit te borgen Ophogingsopgave van de weg blijft bestaan. Hiertoe is het mogelijk dat een aantal bomen het ophogen niet overleven. Maatregelen nodig om het steile talud op te vangen (beschoeiing/Prolock) Aanwezige bomen (wortels) conflict De kabels en leidingen dienen gepositioneerd te worden onder de weg of het talud dient verflauwd te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen. Hiertoe dient mogelijk alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud. Omvangrijk grondwerk omdat het veen onder de sloot weggegraven moet worden voordat het mat zand aangevuld kan worden.

Mogelijk zijn extra uitvoeringsmaatregelen nodig om de stabiliteit van de dijk tijdens uitvoering te kunnen borgen. (input stakeholders) Financieel Zoals elke oplossing waarbij uitsluitend grond toegepast wordt is deze wijze van versterken relatief goedkoop. Het realiseren van de grondverbetering vraagt wel hogere bouwkosten door toepassing van sleufbekisting. Conclusie Niet geschikt omdat op basis van berekeningen met deze oplossing de kering niet voldoende versterkt kan worden zodat deze aan de eisen gaat voldoen.

29 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

12 Teenslootverzwaring gecombineerd met optimaliseren dijkprofiel (10 + 11) Stabiliseren dijk door het toepassen van een teenslootverzwaring door zand te storten in de teensloot en zo het afglijden van de dijk te voorkomen. Dit gecombineerd met een geoptimaliseerd dijkprofiel. Deze variant is van toepassing indien blijkt dan een teenslootverzwaring in het huidige profiel niet voldoet.

combi

oud

30 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Toelichting afbeeldingen: vorige pagina onder en naast de dijk zit een veenlaag. Wanneer deze globaal onder de bestaande sloot vervangen wordt door zand ontstaat een grotere weerstand tegen het afschuiven van de dijk. De dikte van de veenlaag is zuidelijk circa 2m, noordelijk van de Zwemmerslaan 1m of nog minder. Deze oplossing biedt het meest winst waar de dikkere veenlaag aanwezig is. Voordelen: Beter behoud van het huidige beeld (kleine dijk met teensloten relatief dicht langs de dijk); Alleen gebruik van grond = duurzaam Nadelen: Ophogingsopgave van de weg blijft bestaan. Bomen verwijderen blijft aan de orde. Alsnog (na optimalisatie) dient de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud. Omvangrijk grondwerk omdat het veen onder de sloot weggegraven moet worden voordat het mat zand aangevuld kan worden. Mogelijk zijn extra uitvoeringsmaatregelen nodig om de stabiliteit van de dijk tijdens uitvoering te kunnen borgen. (input stakeholders) Financieel De grondverbetering is kostenverhogend. Elke maatregel met alleen grond is relatief goedkoop. Conclusie Kansrijk. Aanzienlijk beter dan oude ontwerp. Door alleen grond duurzaam en niet kostbaar.

31 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

13 Dijkstabilisatie met soilmixing Stabiliseren dijk door het in situ vermengen van de veenlaag met cement/beton waardoor een grotere weerstand ontstaat tegen afschuiven bv in de vorm van zuilen.

Toelichting afbeelding: Soil mix (mengen van de bodem) kan op diverse manieren bewerkstelligd worden. Hier zien we het inbrengen van een specie die wordt vermengd met de bodem met behulp van een cutter. Optioneel (plaatje rechts) kan nog een constructie, b.v. van staal toegevoegd worden Voordelen: In beginsel vergaand behoud van het huidige beeld (kleine dijk met teensloten relatief dicht langs de dijk) mogelijk Behoud van een deel van de bomen oostzijde afhankelijk van de benodigde ophoging van de dijk Nadelen: Ophogingsopgave van de weg blijft bestaan. Bomen verwijderen blijft nodig. De kabels en leidingen dienen gepositioneerd te worden onder de weg (kansarm) of het talud dient verflauwd te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen. Hiertoe dient alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud Weinig toepassingservaring (wel ervaring bij Rijnland (Gouda)) Met soilmix ontstaat een verharde grondlaag die in de toekomst niet meer te verwijderen is. (input stakeholders Haarlem en Rijnland) Geen draagvlak uit technisch oogpunt. Onzekerheden. Te veel (ongewenst) nog op pilot niveau (garanties enz.) Financieel Niet onderzocht want niet uitgewerkt voor dit project. Niet goedkoop. Conclusie Niet geschikt.

32 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

14 Dijkstabilisatie met geotextiel Stabiliseren dijk door het toepassen van geotextiel in de dijkopbouw waardoor een relatief smalle dijk gerealiseerd kan worden

Toelichting afbeelding: geotextiel kan toegepast worden op diverse posities in en tegen de dijk. Hier zien we een volledige afdekking waarover weer grond aangebracht zal worden. Voordelen: Vergaand behoud van de sloten aan zowel de west- als oostzijde In beginsel behoud van het huidige beeld (kleine dijk met teensloten relatief dicht langs de dijk) mogelijk Nadelen: Bomen aan de oostzijde kunnen niet behouden blijven door het opnieuw opbouwen van de dijk; De kabels en leidingen dienen gepositioneerd te worden naast de weg waardoor het oosttalud verflauwd dient te worden om ruimte te bieden. Hiertoe dient alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud. Dijk moet vergaand opnieuw opgebouwd worden om geotextiel aan te kunnen brengen en de doelsterkte van de kering te bereiken. Gezien het kleine dijkprofiel en de projectrandvoorwaarden (bereikbaarheid) is deze oplossingsrichting vrijwel zeker niet haalbaar. Bereikbaarheidsproblemen zeer lastig oplosbaar (input stakeholders) Geen draagvlak uit technisch oogpunt. Financieel

33 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Hoge kosten Conclusie Niet geschikt primair vanwege te grote impact uitvoering.

15 Dempen teensloot in combinatie met toepassen drain Stabiliseren dijk door het toepassen van een talud van 1:3 waarbij de teensloot gedempt wordt. De afwaterende functie van de teensloot wordt overgenomen door een greppel boven een drain. Deze oplossing is afkomstig uit het ontwerp van juni 2021 ( en het ontwerp Projectplan) en is destijds opgezet gericht op het voorkomen van ruimtegebruik in tuinen.

Toelichting afbeelding: in deze tekening afkomstig uit het ontwerp van juni 2021 is de teensloot gedempt waarbij in de demping een drainage (pijl) is aangebracht. Boven de drainage is een greppel gepositioneerd om de neerslag geconditioneerd te verwerken. Voordelen: De bomen aan de westzijde (buitenzijde) kunnen behouden blijven Voorkomt het verschuiven van de teensloot naar particulier gebied en op veel plaatsen het gebruik van particulier terrein Biedt ruimte voor kabel- en leidingtracé naast de weg In de toekomst a.g.v. klimaatverandering makkelijk uitbreidbaar Nadelen: Afwatering van het nieuwe bouwwerk ter plaatse van tuin van particulier is in beginsel onaanvaardbaar De drains dienen dicht op de archeologische grenswaarde te worden gerealiseerd (op een gedeelte van de dijk). Het beeld van een dijkweg met aan weerszijde sloten zal verdwijnen De ophogingsopgave blijft behouden Er kunnen op deze locatie geen nieuwe bomen geplant worden Drain is als vervanger van een teensloot betekent een minder robuust watersysteem Beheer van een drain in deze situatie is moeilijk (input stakeholders gemeente Haarlem)

34 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

OMB: verdwijnen sloten ongewenst Beheerorganisaties Rijnland en Haarlem: drainagesysteem ongewenst Financieel Relatief goedkoop. Extra beheer- en onderhoudskosten. Conclusie Uit technisch oogpunt (beheer), behoud huidige ‘plaatje’ met slootjes en vanuit terreineigendom tuinen is deze oplossing niet geschikt geacht.

16 Dempen teensloot in combinatie met toepassen infiltratiebuis Stabiliseren dijk door het toepassen van een talud van 1:3 waarbij de teensloot gedempt wordt. De afwaterende functie van de teensloot wordt overgenomen door een infiltratiebuis. (plaatjes) Geen Toelichting afbeelding: zie oplossing 15. Verschil is andere toevoeging ten behoeve van het watersysteem in de demping.

Voordelen: Voorkomt het verschuiven van de teensloot naar particulier gebied en op veel plaatsen het gebruik van particulier terrein Biedt ruimte voor kabel- en leidingtracé naast de weg Ten opzichte van oplossing met drain is een infiltratiebuis beter te beheren In de toekomst agv klimaatverandering makkelijk uitbreidbaar Nadelen: Het beeld van een dijkweg met aan weerzijde sloten zal verdwijnen De ophogingsopgave blijft behouden Er kunnen op deze locatie geen nieuwe bomen geplant worden; Een infiltratiebuis is als vervanger van een teensloot minder robuust; Nog optredende zettingen kan breuk veroorzaken (input stakeholders) OMB: verdwijnen sloten ongewenst Financieel Relatief goedkoop. Extra beheer- en onderhoudskosten. Conclusie Uit technisch oogpunt (beheer), behoud huidige ‘plaatje’ en vanuit terreineigendom tuinen is deze oplossing niet geschikt geacht.

35 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

17 De legger wijzigen en een kering realiseren globaal ter plaatse van de achtertuinen

Toelichting afbeelding: de blauwe zone biedt in theorie een mogelijkheid voor een kering. Op zeer veel plaatsen is deze mogelijkheid niet aanwezig door aanwezige bebouwing (pijl) of andere constructies/objecten. Voordelen: Neemt de stabilisatie en ophogingsopgave weg van de woningen/weg waardoor mogelijk meer ruimte bestaat voor de realisatie en/of de complexiteit van de opgave afneemt; Betere kans op behoud van de bomen langs het tracé van de Zuid-Schalkwijkerweg; Betere mogelijkheid tot behoud van de sloten aan zowel de oost- als westzijde van de ZuidSchalkwijkerweg. Woningen westzijde komen binnendijks te staan Nadelen: Geen officieel onderzoek naar ruimtelijke haalbaarheid beschikbaar, resultaat daarvan naar verwachting conclusie niet haalbaar. Mogelijk geen draagvlak voor de realisatie van een kering in de achtertuin van bewoners De kabels en leidingen dienen gepositioneerd te worden onder de weg of het talud dient verflauwd te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen. Hiertoe dient alsnog de teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud Bereikbaarheid voor realisatie Om een kering te verleggen moet een uitgebreid procedure- en participatietraject worden doorlopen. (input stakeholders) Interne stakeholders van zowel Haarlem als Rijnland achten deze oplossing zeer kansarm. Financieel Hoge kosten.

36 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Conclusie Onvoldoende geschikt. Voor overgrote deel van de kering biedt deze oplossing geen ruimte.

37 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

18 Kering verplaatsen naar nabij het Spaarne (b.v. oostkant Jaagpad) Een damwand direct naast of op enige afstand van het water (geen/beperkt raakvlak met oeversituatie) Toelichting afbeeldingen: het gedeelte ten noorden van het aansluiten van het Jaagpad op de Zuid Schalkwijkerweg (onderstaande foto) is vrijwel onbebouwd. Meer noordelijk (afbeelding links) zijn veel meer bebouwing en obstakels aanwezig.

Voordelen: Neemt de stabilisatie en ophogingsopgave weg van de woningen/weg waardoor mogelijk meer ruimte bestaat voor de realisatie en de complexiteit van de opgave afneemt Betere mogelijkheid tot behoud van de bomen langs het tracé van de Zuid-Schalkwijkerweg Betere mogelijkheid tot behoud van de sloten aan zowel de oost- als westzijde van de ZuidSchalkwijkerweg Woningen westzijde komen binnendijks te staan (N.B. dit is geen (beleids)doelstelling van Rijnland of Gemeente Haarlem en geen projectdoelstelling) Nadelen: Nog geen onderzoek naar ruimtelijke haalbaarheid en bereikbaarheid beschikbaar. B.v. deel tussen Jaagpad aansluiting en vdNes (zie foto) lijkt wel een reële optie qua huidige invulling Jaagpad. Er is een forse watercompensatie aan de orde omdat de brede sloten in de huidige situatie direct verbonden zijn met het Spaarne (boezemwater) Bereikbaarheid deels zeer moeilijk Knelpunten aanwezig in verband met diverse open zijtakken van het Spaarne die in gebruik zijn door bootjes enz. De kabels en leidingen dienen gepositioneerd te worden onder de weg of het talud dient verflauwd te worden om ruimte te bieden aan de kabels en leidingen. Hiertoe dient mogelijk alsnog de

38 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

teensloot verschoven te worden om ruimte te bieden aan het talud. Met o.a. bijkomende bomenkap. Complexe opgave door de hoeveelheid aan obstakels langs de oever van het Spaarne ( o.a. woonboten met tuin) Om kering te verleggen moet een uitgebreid procedure- en participatietraject worden doorlopen. (input stakeholders) Financieel Met deze oplossing ontstaan twee aparte projecten waterbescherming en wegkwaliteit Hogere prijsklasse d.w.z. naar verwachting miljoenen duurder dan versterking kering in combinatie met wegverbetering Conclusie Variant november 2021 on hold gezet qua verdergaande uitwerking en onderzoek op basis van te verwachten hoge kosten en complexiteit.

39 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

5 5.1

Bomen

Te verwijderen bomen Één van de belangrijke wensen is dat in de nieuwe situatie, na dijkversterking, zoveel als mogelijk waardevolle bomen behouden zijn. In de eerste plaats heeft het behoud van bomen in Haarlem in het algemeen een belangrijke positie, daarbij komt dat aan de Zuid Schalkwijkerweg een bijzondere beeldwaarde is toegekend uit historisch oogpunt. Dit betekent dat het criterium behoud van bomen in beginsel een belangrijk criterium is wanneer het gaat om de keuze voor een technische oplossing. De gekozen technische oplossing is ook van invloed op de mogelijkheid om een mooi herplantplan te maken dat aansluit op het behoud van het historisch landschappelijke karakter. Bij het bestuderen van de verschillende technische oplossingen in relatie tot de bomensituatie zijn echter conclusies getrokken die het criterium in een ander daglicht zetten. Het project heeft met het maken van het ontwerp drie doelstellingen: 1. De kering dient versterkt te worden vanuit het programma/beleid van Rijnland 2. De weg dient opnieuw geasfalteerd te worden waarbij ook de fundering van de weg vervangen moet worden om een goede levensduur te borgen 3. De nutsvoorzieningen gas, water en elektra in de dijk zijn oud en kwetsbaar en dienen vervangen te worden Vanuit de eerste doelstelling volgt dat de kering circa 0,1 tot circa 0,5m hoger moet worden.

De weg ligt op de kering dus deze zal een hoogteligging moeten hebben conform de eisen aan de kering. Om deze nieuwe situatie te kunnen bouwen is extra taludbreedte nodig. Deze inspanning vraagt de kap van circa 25 bomen. De nieuwe leidingen gas en water kunnen niet onder de weg gelegd worden zoals nu deels het geval is. Er dient een strook van 1,5m breedte beschikbaar gesteld te worden voor het leggen van de nieuwe kabels en leidingen. Hiervoor is in de huidige situatie met de veelal zeer smalle berm geen plaats. Dit betekent dat in aanvulling op de extra taludbreedte vanuit het ophogen nog meer breedte nodig is. Deze constructie vraagt de kap van circa 25 extra bomen ten opzichte van eerder vermelde 25. Verhogen en verbreden van het talud is dus altijd aan de orde ongeacht de te kiezen technische toepassingen voor de versterking van de kering. De technische toepassingen kunnen wel in meer of mindere mate bijdragen aan hoeveel extra breedte nodig is maar de vraag om extra ruimte (en hogere ligging) ten opzichte van de huidige situatie is er altijd. De taludverbreding is vooral aan de orde aan de oostkant van de weg omdat daar de dijkversterking gevraagd wordt en omdat daar de nieuwe kabels en leidingen zijn voorzien. Aan beide kanten van de sloot staan in de huidige situatie bomen.

De nieuwe situatie houdt in dat: • De bomen die hier tussen de weg en de sloot staan niet behouden kunnen worden omdat het maaiveld te veel omhoog moet. Bomen overleven dat niet. • Bomen aan de oostkant van de weg kunnen voor een deel ook niet behouden worden omdat de teensloot op grotere afstand van de weg komt te liggen.

40 49

Longlist technische oplossingen Dijkversterking en groot onderhoud Zuid-Schalkwijkerweg projectnummer 0467783.100 4 maart 2022 revisie 3.0 Gemeente Haarlem

Conclusie: Geen van de onderzochte technische oplossingen is onderscheidend door het mogelijk worden van het behoud van veel bomen. De randvoorwaarden verhogen van de kering en de noodzakelijke kabel en leidingen strook veroorzaken voor 60 tot 80% de opgave voor de te kappen bomen. In bijlage 3 is een overzicht opgenomen van de bomen die bij elke keuze gekapt zullen moeten worden.

5.2

Biedt een damwand niet de juiste oplossing om meer bomen te kunnen behouden? Wanneer een damwand geplaatst wordt aan de oostzijde van de weg blijven het hoger gesitueerde nieuwe maaiveld en aanwezige K&L strook nog steeds aan de orde waardoor veel bomen niet langer levensvatbaar zijn. Afgezien van een ophoging rond de stam, waar een boom niet tegen kan, is ook het noodzakelijke inkorten van wortels door de damwand reden dat handhaven niet reëel is. Als gevolg van het aanbrengen van een damwand is het dus niet mogelijk om, in vergelijking met een grondoplossing, een aanzienlijk deel van de bomen te behouden. Dit geldt zeker voor de bomen aan de westkant van de sloot door de beperkt beschikbare bermbreedte. Op een aantal plaatsen biedt wellicht het plaatsen van een damwand (positie 3, zie tekening pagina 8) de mogelijkheid meer bomen aan de oostkant van de sloot te behouden omdat verplaatsing van de teensloot daarmee (deels) voorkomen kan worden. Aandachtspunt hierbij is wel dat een dergelijke damwand zichtbaar zal zijn en, afhankelijk van het wegdeel, tot maximaal circa 1,7m boven het slootpeil zal staan. Zie 6.5.1 en 6.5.2.