20220470886 Raadsinformatiebrief Corona Impact Monitor Regio Kennemerland, maart 2022 incl bijlagen
Tekst van het document
Het voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. En in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen. Schuldhulpverlening Traject waarbij de gemeente probeert de schulden van individuen te regelen met al de schuldeisers. De gemeente kan hiervoor ook een schuldhulpverlener inschakelen. Een minnelijk traject betekent dat de schuldeisers vrijwillig meewerken aan een schuldregeling. Als schuldeisers niet willen meewerken, kan men beroep doen op het wettelijke traject.
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor maart 2022
67
Bijlage 1: begrippenlijst (3) Spanningsindicator De UWV Spanningsindicator Arbeidsmarkt wordt berekend door het aantal openstaande vacatures te delen door het aantal personen met een WW-uitkering met een verstreken WW-duur van minder dan een half jaar. Deze grootheden worden gebruikt als benadering van de openstaande vraag en direct beschikbaar aanbod. De Spanningsindicator Arbeidsmarkt kan een getal opleveren tussen 0 en oneindig. Hoe hoger het getal, hoe hoger de spanning op de arbeidsmarkt voor werkgevers. Bij een indicator van 0 is de arbeidsmarkt zeer ruim, want er zijn geen openstaande vacatures en wel kortdurend werklozen. Bij veel openstaande vacatures ten opzichte van het aantal kortdurend werklozen is de arbeidsmarkt zeer krap. Door een tijdreeksanalyse uit te voeren zijn de grenzen bepaald. Er wordt uitgegaan van een indeling in vijf categorieën: zeer ruim, ruim, gemiddeld, krap en zeer krap. De indeling en typeringen zijn als volgt: 0 tot 0,25: zeer ruim; 0,25 tot 0,67: ruim; 0,67 tot 1,5: gemiddeld; 1,5 tot 4,0: krap; 4,0 of meer: zeer krap. Vestigingendynamiek LISA brengt de aantallen vestigingen en het bijbehorend aantal banen in beeld. Met het Handelsregister van de KvK wordt modelmatig bepaald wat voor LISA relevante vestigingen zijn waar betaald werk wordt verricht.
De methode geeft bij benadering inzicht in het aantal nieuwe vestigingen en bedrijfsbeëindigingen en de daaraan gekoppelde banen. Werkgelegenheidsontwikkeling bij overige (niet nieuwe of beëindigde) wordt daarmee niet weergegeven. Werkeloosheidswet (WW) Als men geheel of gedeeltelijk werkloos wordt, kan men een Werkloosheidsuitkering (WW-uitkering) aanvragen. De WW is een tijdelijke uitkering om het verlies aan inkomen tussen 2 banen op te vangen. Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen (IOAZ) Uitkering voor zelfstandigen van 55 jaar of ouder die onvoldoende inkomsten hebben uit hun bedrijf. Inkomensvoorziening voor Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte Werknemers (IOAW) Uitkering voor oudere werklozen die sterk op de bijstand lijkt. Alleen wordt hierbij het eigen vermogen ongemoeid gelaten.
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor maart 2022
68
Bijlage 2: niet-opgenomen indicatoren Een aantal indicatoren zijn niet opgenomen in deze vierde editie van de monitor. Het gaat om de volgende indicatoren. Afvalproductie Voor deze indicator geldt hetzelfde als voor Ov-gebruik. Wel is er contact gelegd met Spaarnelanden. Cliënten met dagbesteding De data maakt deel uit van een maatwerkaanvraag van VNG Realisatie bij CBS. De meest recente cijfers zijn van 2019. Zodra de cijfers van 2020 bekend zijn wordt deze indicator toegevoegd. Energiegebruik Voor deze indicator geldt hetzelfde als voor afvalproductie. Wel is er contact gelegd met Alliander. Huisuitzettingen Cijfers over preventie huisuitzettingen binnen de gemeente Haarlem ontvangen. Sinds 2019 is de registratie verbeterd. Voor 2020 zijn er sterke fluctuaties in de cijfers te zien, mogelijk komt dit deels door het wegwerken van administratieve achterstanden. Dit maakt het ontwaren van trends lastig. Daarom is besloten deze indicator niet op te nemen in de monitor. Kwetsbare leerlingen Hierover is contact geweest met Leerplein. De monitoringsmogelijkheden hangen erg af van de definitie. Daarnaast zijn er diverse kanttekeningen bij de cijfers. Leger de Heils Er is contact gezocht met het Leger des Heils over cijfers. Dit heeft echter vooralsnog niks opgeleverd. Passantentellingen Bureau RMC zou starten met tellingen d.m.v. 11 sensoren.
Hiervoor is contact geweest met RMC, BIZ binnenstad en medewerkers van de gemeente Haarlem. Ze zijn echter nog steeds in gesprek. Vanwege privacy-issues is het nog niet gestart. Daarom is de indicator niet opgenomen.
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor maart 2022
69
Bijlage 2: niet-opgenomen indicatoren (2) Regeling broodnood De regeling broodnood blijkt door de aanwezigheid van andere regelingen vrijwel niet meer gebruikt te worden. Het voorstel is daarom om deze indicator niet meer op te nemen in de regionale monitor. Scenarioschets winkels Aanschaf van de data brengt aanvullende kosten met zich mee. De gewenste data bleek niet in voldoende mate aanwezig te zijn. Daarom is besloten deze indicator voorlopig niet op te nemen. Schoolverzuim Door de coronaomstandigheden is schoolverzuim van maart 2020 tot de zomervakantie niet als ongeoorloofd bestempeld. Daardoor zijn geen adequate cijfers aan te leveren over verzuim in de coronaperiode. Besloten is dan ook om af te zien van deze indicator in de monitor. In het Jaarverslag 2019-2020 van het Leerplein is inhoudelijke informatie met, waar mogelijk, cijfers te vinden over het ongeoorloofd verzuim over het schooljaar 2019-2020. Toerismebelasting Een aanslag wordt pas achteraf opgelegd dus tussentijds is er niets bekend. Meestal is pas einde van het kwartaal na afloop van het jaar bekend wat de opbrengst uit toeristenbelasting is geweest. Over 2019 waren nog geen cijfers omdat de betaling van gemeentelijke lasten is opgeschort. Voedselbank Voor de Voedselbank geldt hetzelfde als voor het Leger des Heils.
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor maart 2022
70
Bijlage 3: relevante literatuur over corona In het rapport worden een aantal verwijzingen gemaakt naar andere rapporten of media. Hieronder een overzicht en daarnaast ook een link naar een niet uitputtende lijst van andere monitors over corona: Algemeen en andere monitors Financiële bijwerkingen van corona. Indicatie van de financiële effecten van de coronacrisis voor gemeenten – Andersson Elffers Felix Monitor vestigingendynamiek – LISA Impact-analyse en monitor economie – Provincie Noord-Holland Utrecht Monitor 2020 – Gemeente Utrecht Vakantie sentiment monitor – NBTC Holland Marketing Monitor internationale voorbeelden stedelijk aanpak corona – gemeente Amsterdam COVID-19 Monitor Flevoland – Provincie Flevoland Brabantse Monitor maatschappelijke effecten coronavirus – Provincie Noord-Brabant De economische impact van het coronavirus in de MRA en Groot-Amsterdam – Stichting Economisch Onderzoek Gelderse impactmonitor.
De gevolgen van COVID-19 voor Gelderland – Provincie Gelderland Monitor Coronacrisis – Gemeente Almere Verwachte gevolgen van corona voor de opvattingen en houdingen van Nederlanders – Sociaal en Cultureel Planbureau Verslag Werkgroep Sociale Impact van de Coronacrisis – VNG Realisatie Economische Verkenningen 2020 – Metropoolregio Amsterdam Corona Barometer – Lifelines Corona Research Actuele informatie over COVID-19 – RIVM Impact coronacrisis op uw gemeente – VNG Realisatie
Economie Inflatie stijgt naar 5,7 procent in december – CBS Macro Economische Verkenning (MEV) 2022 – CPB Economische Verkenningen Metropoolregio Amsterdam – MRA Economisch herstel na corona verdeelt sterke en zwakke economieën – NOS Consumentenvertrouwen eurozone verder verslechterd – Europese Commissie Ondernemers optimistischer voor 2022 – Kamer van Koophandel LISA monitor vestigingendynamiek Ontwikkelingen zzp – CBS Koopstromenonderzoek 2021 Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor maart 2022
71
Bijlage 3: relevante literatuur over corona (2) Economie Historisch laag aantal faillissementen in 2021 – CBS BB-Barometer: ‘Faillissementsgolf en piek instroom bijzonder beheer blijven nog uit’ – banken.nl Toename verkeersdrukte na de spits? - NDW Mobiliteit in coronatijd - CBS Sectoren herstellen in 2021 maar gedeeltelijk van gevolgen coronacrisis – ING Stadscentra lopen leeg door tweede lockdown – nu.nl Arbeidsmarktmonitor – NTBC Bijzonder beheer Barometer – PWC
Cultuur Gevolgen coronamaatregelen voor evenementen steeds dramatischer – Onderzoeksbureau Respons Cultuurmonitor Metropoolregio Amsterdam – MRA
Toerisme Voorzichtige herstart: meer internationale bezoekers verwacht in 2022 – NBTC
Sociaal-maatschappelijk Nieuwe coronavirus, alcohol, roken, drugs en mentale gezondheid – Trimbos instituut Coronaprotocollen – Koninklijk Nederlands Vervoer Start landelijke campagne tegen huiselijk geweld in coronacrisis – Rijksoverheid Tijdens lockdown meer slachtoffers van kindermishandeling – Universiteit Leiden Verzuimmonitor – Regio Kennemerland Coronapeiling Jeugd Haarlem – GGD Kennemerland Gezondheidsmonitor 2020 – GGD Kennemerland Alles Oké? Supportlijn – Kindertelefoon Informatie Coronavirus Covid-19 – Rijksoverheid Huiselijk geweld en seksueel geweld- Prevalentiemonitor 2020
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor maart 2022
72
Bijlage 3: relevante literatuur over corona (3) Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen Eerste tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid – Rijksoverheid Vacaturegraad naar bedrijfstak – CBS Arbeidsmarkt in vierde kwartaal 2021 nog krapper - CBS Kansrijke beroepen - UWV Augustusraming – CPB Coronacrisis: Impact werkgelegenheid Zuid-Kennemerland en IJmond - UWV Aantal werklozen in juni gestegen tot 404 duizend – CBS Coronamonitor - Transport en Logistiek Nederland Inventarisatie van acute personeelstekorten en -overschotten – UWV Kansrijke beroepen, Landelijk overzicht van beroepen december 2020 – UWV Kansrijke en minder kansrijke beroepen – UWV NOW: Inspanningsverplichting – NL leert door – Rijksoverheid Monitor schuldhulpverlening in coronatijd – Divosa Tot 20 procent Tozo-aanvragers gaat richting schuldhulpverlening – BNR Bijna 2/3e gemeenten ondertekenden Convenant vroegsignalering – vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren Regeling NOW 2.0 donderdag gepubliceerd – Rijksoverheid Factsheet derde aanvraagperiode NOW – UWV Factsheet zesde aanvraagperiode NOW - UWV Meer dan 65.000 aanvragen voor NOW 2.0 bij UWV – UWV Algemene informatie over NOW3 (vanaf oktober 2020) – Rijksoverheid Vragen over de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) – Rijksoverheid Steunpakket voor zelfstandig ondernemers verlengd –
Rijksoverheid Tegemoetkoming schade COVID-19 (TOGS) – Rijksoverheid
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor maart 2022
73
Bijlage 3: relevante literatuur over corona (4) Ondersteuningsmaatregelen, werk & inkomen Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) – Rijksoverheid Corona-aanpak: de volgende stap – Rijksoverheid Bijstand voor zelfstandigen (Bbz) – Rijksoverheid Crisis werkt door in bijstandscijfers: stijging tot 625.000 in 2022 – Berenschot Uitkeringen stijgen in 2021 met 2,1 miljard euro – UWV
Woningmarkt Steeds minder minders voor een steeds hogere huurprijs – NVM Wonen in de Metropoolregio 2021 – MRA Spectaculaire daling winkelleegstand door afname retailpanden - Locatus Na stikstof en PFAS treft ook corona deze sector keihard – VNO-NCW Landelijk huurbeleid zorgt voor langere wachttijden en hogere huren – Woonbond ‘Economisch daklozen’ vallen tussen wal en schip – VNG Realisatie Geen huisuitzettingen en verlenging tijdelijke huurcontracten – Rijksoverheid Hernieuwde afspraken met verhuurders over maatwerk – Rijksoverheid
Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor maart 2022
74
Maart 2022 Data, Informatie en Analyse In opdracht van de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Heemskerk, Velsen en Zandvoort
Corona Impact Monitor Regio Kennemerland Editie maart 2022 (vijfde editie) Onderzoeksrapport
Inleiding Aanleiding en achtergrond Corona en de maatregelen die genomen worden om het virus in te dammen zorgen voor een complexe situatie. De coronacrisis heeft economische, sociaalmaatschappelijke en financiële impact op gemeenten. De Corona Impact Monitor Regio Kennemerland is in juli 2020 gestart met als doel om een beeld te geven van de impact van de coronacrisis in de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Heemstede, Haarlem, Velsen en Zandvoort. Dit is de vijfde editie van de monitor. Vanaf de tweede editie (november 2020) is ook de gemeente Heemskerk aangesloten. De inzichten van de monitor kunnen houvast bieden om focus aan te brengen in het gemeentelijk beleid. Vooralsnog is dit (waarschijnlijk) de laatste monitor. Door periodiek te monitoren, houden we steeds de vinger aan de pols bij de maatschappelijke ontwikkelingen. Methode De afdeling DIA (Data, Informatie en Analyse) van de gemeenten Haarlem en Zandvoort heeft de regionale regie bij de monitor. DIA heeft een overzicht van beschikbare, betrouwbare en mogelijk relevante indicatoren gemaakt. Hierover is afstemming geweest met een aantal gemeenten uit Kennemerland, waarna de definitieve indicatorenlijst is vastgesteld.
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
Bij de indicatoren is de volgende thema-indeling aangehouden: • • • •
Economie Sociaal-maatschappelijk Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen Woningmarkt
Medio juli 2020 is gestart met het binnenhalen, ordenen en structuren van de gegevens voor de eerste monitor. Tijdens een evaluatie eind september 2020 is besloten om de tweede monitor uit te breiden met de indicator Wmo-gebruik en de monitor verder gelijk te houden. De vierde editie is in opzet gelijk aan de derde en tweede monitor. De gebruikte gegevens zijn deels afkomstig uit gemeentelijke administraties. Daarnaast zijn een aantal openbare- (bijv. CBS, UWV) en betaalde bronnen (bijv. LISA) gebruikt. In dit rapport worden de verzamelde data samengebracht, gepresenteerd en geanalyseerd. De bestaande gegevensreeksen uit de eerdere monitors zijn uitgebreid met de meest recente gegevens.
2
Leeswijzer Volledigheid van de monitor Niet alle indicatoren uit het Plan van Aanpak zijn opgenomen in deze vijfde editie van de monitor. Een aantal indicatoren is tijdens de informatieverzameling van de eerdere monitors al afgevallen omdat de gegevens voor slechts een beperkt aantal gemeenten beschikbaar waren, niet actueel waren of niet frequent bijgewerkt worden. De eerste monitor was samengesteld in de zomermaanden en daarmee de vakantieperiode. Vanwege de afwezigheid van dataleveranciers kon destijds niet alle data geleverd worden. Voor de tweede monitor kon meer informatie worden verzameld. Een aantal indicatoren is om uiteenlopende redenen nog steeds niet toegevoegd. Bijlage 2 bevat een lijst met niet-opgenomen indicatoren voorzien van toelichting waarom deze keuze is gemaakt. Actualiteit De cijfers in de grafieken en tabellen lopen tot en met het vierde kwartaal van 2021. In een aantal gevallen waren nog geen cijfers voor het vierde kwartaal en zijn de meeste recente gegevens gebruikt. Voor een aantal indicatoren zijn ten opzichte van de vierde monitor geen nieuwe cijfers. In deze gevallen staat dit in een vetgedrukte eerste alinea aangegeven. Zo blijven de cijfers voor de woningmarkt wat betreft het woningaanbod en de huizenprijzen bijvoorbeeld ongewijzigd. De uitkomsten van de monitor zijn dan ook een momentopname.
Voor de duiding van de ontwikkelingen worden ook actuelere artikelen en rapporten aangehaald. Interactieve links Het rapport werkt met interactieve links naar achterliggende rapporten en stukken, zodat de lezer zich desgewenst op een thema kan verdiepen. De links zijn herkenbaar doordat ze onderstreept zijn. Er is uiteraard een groot aanbod aan corona-gerelateerde bronnen, dus er is sprake van een selectie. In bijlage 3 staan alle in het rapport genoemde bronnen per thema. Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
Begrippenlijst De definitie van verschillende indicatoren is opgenomen in bijlage 1. Trendgrafieken In het rapport komen verschillende trendgrafieken voor. Ontwikkelingen worden daarin vanaf een beginpunt vergeleken tussen de gemeenten. Bijvoorbeeld: een score van 110 betekent dat het getoonde vanaf het beginpunt met 10 procent is toegenomen. In de titels van de figuren en tabellen in het rapport staat aangegeven of het om een trend (relatieve ontwikkeling) of om absolute aantallen gaat. Onzekere verwachtingen In het rapport worden bij enkele indicatoren verwachtingen over de toekomst uitgesproken. Deze zijn voor een groot deel gebaseerd op rapporten en scenarioschetsen van externe bronnen zoals bijvoorbeeld CBS, CPB en UWV. Daarnaast is een deel van de verwachtingen gebaseerd op wat experts op een specifiek thema zeggen over ontwikkelingen in hun themagebied. Hierbij is geprobeerd om de verwachtingen te schetsen op basis van de meest gangbare inzichten. De tijd sinds de coronacrisis heeft laten zien dat veel verwachtingen niet volledig uitkomen. De in het rapport geschetste toekomstverwachtingen zijn aannemelijk, maar hangen ook af van veel externe factoren. Met name de ontwikkelingen rondom het virus spelen hierin een grote rol. Regio Kennemerland In het rapport worden uitkomsten op regioniveau gepresenteerd.
Daar waar in deze rapportage wordt verwezen naar de Regio Kennemerland betreft het alle negen gemeenten in de regio inclusief de gemeenten die niet apart vermeld worden (Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemstede, Heemskerk, Uitgeest, Velsen en Zandvoort). 3
Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland maart 2022 Economie • Het consumentenvertrouwen is voor Noord-Holland in het vierde kwartaal van 2021 sterk gedaald. De hoge inflatie speelt hier een belangrijke rol. Deze speelt minder een rol bij het ondernemersvertrouwen. Dat steeg wel en komt op hetzelfde niveau te liggen als vóór de corona crisis. We kunnen dus stellen dat ondernemers positiever zijn over de toekomst dan consumenten. Dat lijkt vooral te komen door de toenemende inflatie, die zorgt voor minder vertrouwen bij consumenten over een snel herstel. Zowel het beeld van consumentenvertrouwen als het ondernemersvertrouwen is in Noord-Holland vergelijkbaar met het landelijke beeld. De invloed van corona is ook op kleinere schaal te zien; de economie van Zuid-Kennemerland werd in 2020 hard geraakt door corona. • In 2021 waren er 74 faillissementen in de regio Kennemerland. Dat is minder dan in eerdere jaren. De meeste faillissementen waren in de (detail)handelssector (33), maar dit ligt ook onder het niveau van voor de coronacrisis. De steunmaatregelen van de overheid houden waarschijnlijk het aantal faillissementen nog beperkt; de verwachting blijft dat het aantal faillissementen nog toeneemt als steunmaatregelen aflopen. • Het UWV voorspelde in juni 2021 sterke regionale banenkrimp in de sectoren cultuur, vervoer en horeca.
Deze voorspellingen zijn beperkt uitgekomen. Het aantal banen in de horeca kromp in het eerste halfjaar, maar door bedrijvendynamiek zijn er in het tweede half jaar in elke sector banen bijgekomen, ook in de horeca. Er is dus sprake van een breed herstel. • In heel 2021 ontstonden meer nieuwe bedrijfsvestigingen in de Regio Kennemerland dan dat er verdwenen. Dit zorgde in het vierde kwartaal voor een positief saldo van 770 banen, een hoger saldo dan in heel 2020. Met de toename stijgt ook het aandeel zzp’ers en het aantal banen. Het gaat hier om werkgelegenheid uit nieuwe en opgeheven vestigingen. Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
Sociaal-maatschappelijk • De ontwikkeling van het aantal actieve cliënten in de jeugdhulpverlening verschilt per gemeente. Sinds december 2019 is het aantal cliënten in Heemstede en Bloemendaal toegenomen. In Zandvoort is er een daling. In de resterende gemeenten is het aantal cliënten over 2021 (ongeveer) gelijk gebleven. • Sinds 2018 tot de coronacrisis nam het aantal jongeren met jeugdhulp zonder verblijf in de deelnemende gemeenten continu toe. Tussen januari 2021 en juli 2021 (meest recente cijfers) is er sprake van een stijgend aantal cliënten in de regiogemeenten. Dit komt overeen met het landelijk beeld: in Nederland is er in deze periode een stijging van 2 procent. Alleen in Beverwijk neemt dit aantal af met 2 procent. • Het aantal Wmo-cliënten in de deelnemende gemeenten laat een wisselend beeld zien. In (bijna) alle deelnemende gemeenten uit de Regio Kennemerland is het aantal cliënten tussen juli en december 2021 gelijk gebleven of afgenomen. Alleen in Zandvoort (+3%) en Beverwijk (+1%) is het aantal cliënten toegenomen. • Het aantal meldingen van openbare overlast bereikt in Q3 van 2021 een hoogtepunt. In het vierde kwartaal is het – mede doordat de dagen korter en kouder zijn – afgenomen. Dit geldt voor alle deelnemende gemeenten in de regio Kennemerland, maar vooral Zandvoort. De meldingen van jeugdoverlast laten dezelfde afname in Q4 2021 zien.
Heemstede laat een andere trend zien, waar in het vierde kwartaal juist sprake was van een toename in het aantal meldingen.
4
Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland maart 2022 (2) Sociaal-maatschappelijk • De aantallen geregistreerde winkeldiefstallen en inbraken in woningen namen in het vierde kwartaal van 2021 weer toe. Dit wordt gerelateerd aan het opheffen van (enkele) coronamaatregelen, waardoor men minder vaak thuis is. Ook corona-gerelateerde vormen van online oplichting (cybercriminaliteit) nemen toe.
Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen • Vanaf juli 2019 neemt het aantal WW-uitkeringen langzaam toe en de coronacrisis heeft dit aanvankelijk geaccelereerd. Echter, vanaf januari 2021 nam het aantal WW-uitkeringen in alle gemeenten af. Afgezien van Beverwijk en Zandvoort is het aantal lopende WW-uitkeringen in alle zeven gemeenten lager dan destijds.
• Het aantal meldingen van huiselijk geweld was in de Regio Kennemerland in 2021 (1.345) lager dan in 2020 (1.501). Over heel 2021 waren er 10 procent minder meldingen dan een jaar eerder.
• Het aantal uitkeringen in de agrarische- en ‘Openbaar bestuur’-sector nam in het vierde kwartaal toe. In absolute aantallen gaat dit respectievelijk om 1 en 3 uitkeringen.
• Bij de Brede Centrale Toegang Kennemerland meldden zich in 2021 maandelijks gemiddeld 37 nieuwe daklozen per maand. Dat is iets lager dan in 2020 (39), 2019 (46) en 2018 (45). Wel ziet de BCT sinds 2018 een constante toename in het aantal geslapen nachten. Dit verklaart de toenemende druk op deze voorziening.
• In het derde kwartaal van 2021 (meest recente cijfers) zijn er in de arbeidsmarktregio Kennemerland 7.650 openstaande vacatures. Vergeleken met het tweede kwartaal is dat 19 procent meer. Landelijk steeg het aantal vacatures met 13 procent in het derde kwartaal. • De krapte op de arbeidsmarktregio Kennemerland is in het tweede en derde kwartaal van 2021 (meest recente cijfers) toegenomen. De spanning in de meeste branches neemt toe. In de ICT-branche en de bij de transport- en welzijnsberoepen neemt de krapte toe, maar met name bij technische beroepen is er sprake van extreme krapte.
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
5
Samenvatting Corona Impact Monitor Regio Kennemerland maart 2022 (3) Ondersteuningsmaatregelen, werk en inkomen • In 2021 waren er meer aanvragen voor schuldhulpverlening (791) dan in 2020 (778), maar minder dan in voorgaande jaren. In 2021 waren er meer aanvragen voor budgetondersteuningen dan in alle voorgaande jaren. Het is onduidelijk of hier sprake is van een corona-effect. • De ondernemers in de Regio Kennemerland hebben in het tweede half jaar van 2021 minder gebruik gemaakt van de nieuwe NOW 6.0-regeling. In de hele regio zijn er 483 aanvragen geweest. In de periode van de NOW 3.0 en NOW 3.2- waren er aanzienlijk meer aanvragen – respectievelijk 1.544 en 775. Woningmarkt • Het aantal aangevraagde bouwvergunningen fluctueert de afgelopen jaren erg. Voor het tweede half jaar van 2021 zijn er in de deelnemende gemeenten minder aanvragen dan in dezelfde periode een jaar eerder.
• Driekwart van de actief woningzoekenden (7.189) is woonachtig in één van de zeven gemeenten die aan de Corona Impact Monitor meedoen. • Het Wonen in Metropoolregio Amsterdam-onderzoek (WiMRA) laat zien dat de woningmarkt zelf nauwelijks is beïnvloed door de coronapandemie. De verkoopprijs van woningen in de MRA is blijven stijgen en ligt ruim een ton boven het Nederlands gemiddelde. • Tot slot laat de WiMRA data zien dat bij één op de vijf huishoudens in de MRA de woonwensen zijn veranderd door de (gevolgen van) de coronapandemie. Zij geven bijvoorbeeld aan dat zij meer ruimte nodig hebben om thuis te werken of dat zij liever een tuin hadden gehad. Met name huishoudens in kleine woningen van minder dan 40 m² waren minder tevreden dan bij voorgaande metingen.
• In het tweede half jaar van 2021 werden er 888 nieuwbouwwoningen opgeleverd. Dit is meer dan in het eerste half jaar van 2021 (584 woningen), maar minder dan in het eerste (908) en tweede half jaar van 2020 (1282 woningen). • Via Woonservice hebben we inzicht in het aantal actief woningzoekenden voor sociale huur in de regio Zuid-Kennemerland en IJmond. In totaal staan er in december 2021 61.724 ingeschreven bij Woonservice, waarvan er 9.592 (16%) actief op zoek zijn naar een woning. In het vierde kwartaal van 2021 is het aantal woningzoekenden in Zandvoort sterk toegenomen (+6%). Betrokkenen hebben geen verklaring voor deze fluctuerende aantallen.
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
6
Inhoudsopgave In het rapport worden per thema de indicatoren besproken. De snelkoppelingen hieronder verwijzen naar de verschillende thema’s en de bijlagen:
ECONOMIE (p. 8) SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJK (p. 17) ONDERSTEUNINGSMAATREGELEN, WERK & INKOMEN (p. 27) WONINGMARKT (p. 37) BIJLAGEN (p. 42)
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
7
Hoofdstuk: Economie In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Consumentenvertrouwen Ondernemersvertrouwen Faillissementen Werkgelegenheid Bedrijvendynamiek
Economie: consumentenvertrouwen Het consumentenvertrouwen (zie begrippenlijst voor definitie) is voor Noord-Holland in het vierde kwartaal van 2021 sterk gedaald naar -24. Hiermee zit het bijna weer zo laag als het dieptepunt van Q3 2020 (-30). De toegenomen inflatie wordt als belangrijkste factor van deze trend gezien. In het tweede kwartaal begon deze daling (-6) en in het derde kwartaal nam deze daling nog verder toe (-24). Ook de cijfers voor de achterliggende deelindicatoren economisch klimaat (-33) en koopbereidheid (-18) zijn in het vierde kwartaal voor de Provincie Noord-Holland negatiever dan in het derde kwartaal. Het provinciale consumentenvertrouwen ligt grotendeels in lijn met dat van Nederland. Bij de start van de coronacrisis was er sprake van een sterke daling. Na een diepe dip in 2020 liet het eerste kwartaal van 2021 positieve ontwikkelingen zien. Volgens de Macro Economische Verkenning (MEV) van het CPB is de Nederlandse economie in 2021 met bijna 4 procent gegroeid. Dit komt door de toenemende vraag uit het buitenland en de consumptie van huishoudens en de overheid.
Absolute ontwikkeling score consumentenvertrouwen 30 20 10 0 -10
-20 -30
-40 Q1
De economie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) zal in 2021 waarschijnlijk met ongeveer 4 procent groeien. Deze groei komt na een historische krimp van 7,1 procent in 2020. Het IMF verwacht dat de gehele wereldeconomie in 2022 zal groeien (met 4,4%). In het vierde kwartaal van 2021 is deze groeiprognose door de groei van de omikron-variant iets verlaagd.
Q2
Q3
2018
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
2019
2020
Nederland
Noord-Holland (PV)
Q1
Q2
Q3
Q4
2021
Volgens de Europese Commissie is het consumentenvertrouwen in december in de hele eurozone verslechterd.
Vooral in de tweede helft van 2021 zorgde de toenemende inflatie voor een stijging van consumentengoederen en –diensten (CBS). Dit zorgde (zeer) waarschijnlijk voor minder vertrouwen bij consumenten over een snel herstel.
Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
9
Economie: ondernemersvertrouwen Vergelijkbaar met het consumentenvertrouwen (p. 11) meet CBS ook het ondernemersvertrouwen. Dit ontwikkelt zich in NoordHolland vergelijkbaar als landelijk. Na een dieptepunt in het tweede kwartaal van 2020, steeg het vertrouwen in het laatste half jaar van 2020. In 2021 is het vertrouwen enorm gestegen. In Q4 zijn de saldi van het ondernemersvertrouwen voor Nederland (19,8) en Noord-Holland (17,2) beide rond de 20. Dat is hoger dan het niveau van vóór de coronacrisis. Verder laat het ook zien dat ondernemers een positievere toekomstverwachting hebben dan consumenten. De door de corona zwaar geraakte sectoren zoals de cultuur, sport en recreatie verwachten in 2022 meer te gaan investeren. Ook wordt een toename in de omzet verwacht.
Absolute ontwikkeling score ondernemersvertrouwen 30 20 10 0 -10 -20 -30 -40 -50 Q1
Q2
Q3
2018
De impact van de crisis verschilt sterk per sector. Uit de Conjunctuur Enquête Nederland (COEN) blijkt dat ondernemers in de horeca het meest optimistisch zijn over het economische klimaat. Het minst optimistisch zijn ondernemers in de detailhandel (Kamer van Koophandel). Een waarschijnlijke verklaring hiervoor is de toenemende groei van online webshops. Ook de dagelijkse sector in winkelgebieden stonden onder druk door de sluiting van niet-essentiële winkels.
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
2019
2020
Nederland
Noord-Holland (PV)
Q1
Q2
Q3
Q4
2021
Ondernemers in alle bedrijfstakken zijn in het vierde kwartaal van 2021 per saldo optimistisch. Dit optimisme wordt gedreven door de verwachte toename in de omzet en de personeelssterkte. Opmerkelijk is dat het optimisme van de ondernemers haaks staat op de dreigende personeelstekorten. Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
10
Economie: faillissementen In het vierde kwartaal gingen 14 bedrijven in de Regio Kennemerland failliet. Dit is minder dan in het derde kwartaal van 2021 (17) en 2020 (16). In totaal waren er 31 regionale faillissementen in de tweede helft van 2021. Dat is iets meer dan vorig jaar, maar minder dan in alle voorgaande jaren. Volgens het CBS is het aantal faillissementen in 2021 landelijk historisch laag. Alleen in 1990 was het aandeel faillissementen net iets lager. De verklaring hiervoor is de noodsteun van de overheid die tijdens de coronacrisis (grotendeels) doorliep. Volgens de landelijk uitgevoerde Bijzonder Beheer Barometer van augustus 2021 hebben de talloze overheidsmaatregelen hun vruchten afgeworpen, waarschijnlijk ook op de lange termijn. Verwacht wordt dat de horeca, groot- en detailhandel, cultuur en recreatie de sectoren zijn waar de komende tijd de hoogste toestroom naar bijzonder beheer komt. Experts maken zich wel zorgen over het investeringsvermogen van ondernemingen, vanwege het sterk toegenomen schuldniveau. Gevreesd wordt dat veel bedrijven hun investeringen op de (middel)lange termijn uitstellen. Bedrijven worden juist geadviseerd om te investeren in zichzelf ter voorbereiding op een eventuele nieuwe lockdown. De meeste faillissementen in de Regio Kennemerland waren in de sector (groot- en detail)handel.
Vóór de coronacrisis waren er ook al veel faillissementen in de detailhandel. Door webwinkels hadden winkelgebieden het al lastig. Door steunmaatregelen is de trend iets afgezwakt. Onbekend is hoe deze trend zich in 2022 zal gaan doorzetten. Ook de financiële sector en specialistische zakelijke dienstverlening nemen een groot deel van de faillissementen in de regio voor hun rekening. Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
Aantal faillissementen per gemeente 2018
2019
2020
2021
Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Beverwijk
4
4
2
6
3
2
4
1
1
2
1
1
0
2
3
0
Bloemendaal
0
0
0
0
0
1
1
0
0
1
1
1
0
0
0
1
Haarlem
5
3 10 7
1 13 7 10 2 10 1
3
5 16 6
3
Heemskerk
1
0
3
0
0
1
1
0
2
1
0
0
0
1
0
1
Heemstede
0
0
3
0
3
2
2
3
1
1
0
0
0
2
1
0
Velsen
3
2
2
1
3
3
2
0
5
3
0
0
2
2
1
0
Zandvoort
5
1
1
2
0
1
0
0
1
1
0
1
0
0
0
0
Regio Kennemerland*
28 21 34 33 13 36 30 27 23 37 16 13 12 31 17 14
*Regio is inclusief Haarlemmermeer en Uitgeest 2018
2019
2020
2021
Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1
Q2 Q3 Q4
Bouw Cultuur, sport en recreatie
3
1
6
2
2
3
1
3
1
7
1
2
4
2
1
0
0
1
1
0
0
0
1
0
1
0
1
0
0
0
0
0
Financiële instellingen Gezondheids- en welzijnszorg
5
1
2
3
3
1
4
4
2
3
0
0
0
0
4
3
0
0
1
0
0
0
0
0
0
4
0
0
0
1
0
0
Handel
14 8 13 12 3 21 13 10 7
5
3
4
3
19 9
2
Horeca
1
1
0
9
1
3
0
0
0
1
4
3
1
0
0
0
ICT
1
0
1
1
0
1
0
2
0
3
0
0
0
1
0
0
Industrie
2
4
3
1
0
0
3
4
2
2
1
0
0
2
0
1
Onderwijs Overige zakelijke dienstverling Specialisische zakelijke dienstverlening Verhuur en overige zakelijke dienstverlening
0
0
1
0
0
0
0
0
0
1
0
1
0
0
0
0
0
1
1
0
1
0
0
0
0
0
1
1
0
0
1
1
3
3
1
2
3
2
2
2
1
1
0
4
1
4
1
1
0
1
0
2
3
1
2
4
4
1
1
1
2
0
Vervoer en opslag
1
3
2
0
3
2
2
1
6
6
0
1
1
1
0
0
Totaal
28 21 34 33 13 36 30 27 23 37 16 13
12
31 17 14
Bron: LISA
11
Economie: banen naar sector In de UWV-prognose van juli 2021 voor de regio Kennemerland bleek dat er zeer grote krimp van werkgelegenheid in de sectoren cultuur, vervoer en opslag en horeca wordt verwacht. In de Regio Kennemerland vertegenwoordigen de drie genoemde krimpsectoren 16 procent van de werkgelegenheid. De groeisector openbaar bestuur is sterk ondervertegenwoordigd in de regio Kennemerland. De bouwsector (9%) is één van de grootste werkgevers. Alleen de handel en sector ‘Zakelijke diensten’ zijn groter (respectievelijk 22 en 25%).
Aandeel banen (%) naar sector Regio Kennemerland (2021) Aandeel Zakelijke diensten
25%
Handel
22%
Bouw
9%
Zorg
8%
Horeca
7%
Onderwijs
7%
ICT
7%
Vervoer en opslag
5%
Cultuur sport en recreatie
4%
Overige diensten
3%
Industrie
2%
Financiële instellingen
1%
Landbouw
<1%
Overheid
<1%
Onbekend
<1%
Totaal
100%
Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
12
Economie: bedrijvendynamiek vestigingen Het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen (LISA) brengt via haar monitor vestigingendynamiek zoveel mogelijk de actuele ontwikkelingen van bedrijvigheid in beeld (zie in de bijlage begrippenlijst meer over de methodiek).
Op de volgende pagina’s staan figuren over de aan de vestigingen gerelateerde bedrijvigheid en wordt ingegaan op de ontwikkelingen per sector en per gemeente.
In 2021 komen er in de Regio Kennemerland elk kwartaal meer bedrijfsvestigingen bij dan dat er verdwijnen. In het begin van de coronacrisis (Q3 2020) begon deze trend. Vanaf het derde kwartaal in 2021 daalt het saldo iets. In het derde kwartaal verdwenen er 980 vestigingen in de Regio Kennemerland en kwamen er 1.760 nieuwe vestigingen bij. Per saldo kwamen er in het derde kwartaal dus 940 bedrijven bij. Met deze stijging ligt het saldo hoger dan in heel 2020. In het vierde kwartaal neemt het saldo weer af. Ontwikkeling aantal vestigingen Regio Kennemerland 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 Q1
Q2
Q3 2018
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
2019 Nieuwe vestigingen
Q2
Q3
Q4
2020 Opgeheven vestigingen
Q1
Q2
Q3
Q4
2021
Saldo vestigingen
Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
13
Economie: bedrijvendynamiek banen In het vierde kwartaal van 2021 verdwenen er 2.810 banen en kwamen er 2.990 banen bij door het verdwijnen en ontstaan van bedrijfsvestigingen. Per saldo kwamen er dus 180 banen bij in het eerste kwartaal. Het saldo in het derde kwartaal van 2021 ligt aanzienlijk hoger dan het gemiddelde van 2020, toen met name het tweede kwartaal een duidelijke dip liet zien. Het feit dat er in het vierde kwartaal minder banen zijn bij gekomen dan vestigingen, duidt op een afname van de gemiddelde omvang van bedrijven. Dit betekent dat het aantal ZZP-ers toeneemt.
Het aantal banen neemt dus niet navenant toe met het aantal vestigingen (p.15). Dit komt de een flinke toename in het aantal zzp-ers, in plaats van bedrijven met personeel. Hierdoor neemt de bedrijfsomvang langzaam af. Betrokkenen zagen dit verschijnsel ook al vóór de coronacrisis. Belangrijke kanttekening: de hier gepresenteerde cijfers gaan alleen over de werkgelegenheid bij nieuwe of opgeheven vestigingen. Werkgelegenheidsontwikkeling binnen bedrijven is hier niet in beeld. Deze kan indirect worden afgelezen aan het aantal WW-uitkeringen en vacatures.
Ontwikkeling aantal banen gerelateerd aan nieuwe en opgeheven bedrijfsvestigingen Regio Kennemerland 4.000
3.000
2.000
1.000
Q1
Q2
Q3 2018
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
2019 Nieuwe banen
Q2
Q3 2020
Verdwenen banen
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
2021
Saldo banen
Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
14
Economie: bedrijvendynamiek naar sector In het tweede semester jaar van 2021 was er geen enkele sector in de Regio Kennemerland waar het aantal bedrijfsvestigingen daalde. Het ziet er naar uit dat het herstel is ingezet, er is geen enkele sector die krimp laat zien. Een groot deel van de toename van vestigingen in het tweede semester zit in de sectoren zakelijke diensten (410), zorg (220) en bouw (220). Er was ook geen enkele sector waar er banen verdwenen. In de horeca in 2020 was de ontwikkeling van het aantal banen minder rooskleurig. In 2021 is dat gekeerd. Toen de horeca weer open ging, kwam het personeel daar weer terug. In de sector ‘Vervoer en opslag’ kwamen er 240 banen bij. Ook in de sectoren ‘Zakelijke diensten’ (220) en de zorg (200) namen het aantal banen toe. Ontwikkeling aantal vestigingen en gerelateerde banen Regio Kennemerland* Vestigingen
Banen
2018 2019 2020 2021 2018 2019 2020 2021 Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester Semester 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 Bouw
190
220
230
210
210
130
280
220
230
200
180
200
230
120
180
110
Cultuur sport en recreatie
50
60
70
50
-10
10
40
70
40
0
60
50
-50
10
40
50
Financiële instellingen Handel (groothandel en detailhandel)
0
10
0
0
-10
-10
0
10
10
10
-70
-10
10
-80
-30
10
50
110
170
130
280
310
340
130
-270
-220
-180
-50
60
490
360
120
Horeca
50
90
70
90
10
30
30
110
40
60
30
-20
-50
-20
-120
80
Industrie en nutsbedrijven
30
50
50
40
10
40
70
30
-50
30
70
-40
-10
40
80
50
Informatie en communicatie
100
100
100
40
30
20
120
80
90
150
0
-130
-10
-10
40
0
Landbouw
-10
10
0
0
0
10
0
10
-10
0
0
20
0
10
0
0
Onbekend
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-20
-40
-10
0
-10
0
Onderwijs
150
140
180
120
120
160
150
130
170
130
170
150
50
140
140
120
Overheid
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-10
0
0
-10
0
0
Overige diensten
10
20
60
70
40
40
50
90
-40
30
40
50
10
20
50
50
Vervoer en opslag
70
100
80
70
60
70
80
70
40
-20
100
-40
110
-10
-70
240
Zakelijke diensten
340
460
360
390
170
20
420
410
280
490
230
290
60
60
380
220
Zorg
140
170
130
150
90
140
120
220
420
200
160
200
20
130
130
200
Totaal
1.170
1.540
1.500
1.360
1.000
970
1.700
1.580
950
1.060
760
630
420
890
1.170
1.250
*uitkomsten zijn afgerond op tientallen. Daardoor kan het totaal verschillen van de optelling van sectoren. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
15
Economie: bedrijvendynamiek per gemeente Het aantal vestigingen in de aan de monitor deelnemende gemeenten neemt toe. In het vierde kwartaal van 2021 was dit in alle gemeenten het geval. Over heel 2021 nam het aantal bedrijfsvestigingen in alle aan de monitor deelnemende gemeenten toe. De werkgelegenheidsontwikkeling die hiermee gepaard gaat is alle gemeenten positief. Alleen in Heemskerk blijft het saldo in het vierde kwartaal gelijk. In Haarlem (stijging van 120 banen) en Velsen (60) kwamen er in absolute zin het meeste banen bij door het ontstaan en verdwijnen van bedrijfsvestigingen.
Ontwikkeling aantal vestigingen per gemeente* Q1 Beverwijk 20 Bloemendaal 30 Haarlem 160 Heemskerk 30 Heemstede 30 Velsen 30 Zandvoort 0 Regio Kennemerland 440
2018 Q3 40 20 270 50 50 110 20 820
Q2 50 20 240 40 20 90 10 740
Q4 50 30 300 20 20 90 10 750
Q2 60 30 260 30 30 90 10 660
Q2 20 20 300 30 30 100 30 810
2019 Q3 50 10 260 20 30 60 30 700
Q4 30 30 240 50 10 60 20 680
Q1 30 10 210 20 30 80 20 620
Q2 30 0 120 10 10 30 10 370
2020 Q3 50 0 100 20 -10 70 10 410
2021 Q4 30 10 160 20 20 70 0 550
Q1 50 10 290 60 10 80 20 790
-20 0 80 30 20 120 -20 520
-10 0 130 50 10 40 10 410
Q2 70 30 360 40 30 80 40 940
Q3 80 10 270 60 20 80 30 800
Q4 60 30 280 40 20 70 20 770
50 10 410 80 20 20 30 1060
30 30 120 0 20 60 10 180
Ontwikkeling aantal banen door ontstaan/verdwijnen vestigingen per gemeente Beverwijk Bloemendaal Haarlem Heemskerk Heemstede Velsen Zandvoort Regio Kennemerland
-100 100 170 -20 40 10 20 200
-10 70 210 40 20 130 -20 750
30 20 260 80 60 120 -10 930
-40 70 180 -10 -30 70 0 140
0 0 220 -30 -10 10 -20 150
-40 30 260 30 40 130 30 630
100 0 190 -10 80 60 40 520
60 20 -10 60 -60 0 40 120
-40 -10 60 30 20 50 0 370
-70 10 -100 -20 20 20 0 40
50 -20 90 10 30 90 10 370
50 30 340 30 20 120 60 780
*uitkomsten zijn afgerond op tientallen. Daardoor kan het totaal verschillen van de optelling van sectoren. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
16
Hoofdstuk: sociaalmaatschappelijk In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Jeugdhulpverlening Wmo Overlast Corona-gerelateerde bekeuringen Diefstal en inbraak Huiselijk geweld Maatschappelijke opvang
Sociaal-maatschappelijk: jeugdhulpverlening Aantal actieve cliënten jeugdhulpverlening per gemeente*
In december 2021 is het aantal cliënten in de jeugdhulpverlening in bijna alle deelnemende gemeenten vergelijkbaar met de periode vlak voor corona (december 2019). In de periode tussen december 2019 en december 2021 Alleen in Heemstede (+11%) en Bloemendaal (+10%) nam het aantal cliënten sterk toe. In Zandvoort is er sprake van een daling van 3 procent.
Beverwijk
Gedurende 2021 zijn er in de regio veel schommelingen in het aantal cliënten te zien en is er geen eenduidige ontwikkeling te ontwaren. Zo is er in Beverwijk sprake van een duidelijke daling in het tweede kwartaal, maar blijft in dezelfde periode in Heemstede en Bloemendaal de trend van toename doorzetten. Het is niet duidelijk waardoor dit komt. Er is hier geen duidelijke invloed van corona hard te maken.
dec-18 dec-19 dec-20 807 845 844
jun-21 820
dec-21 878
Bloemendaal
454
480
489
537
528
Haarlem
2.749
2.983
2.996
3.023
2.940
Heemstede
472
524
581
625
583
Heemskerk
749
779
684
729
-**
Velsen
1.396
1.442
1.499
1.492
1.477
Zandvoort
229
253
251
247
245
*De cijfers worden doorlopend met terugwerkende kracht bijgewerkt. Data in dashboards kan daardoor licht verschillen van bovenstaande tabel. ** Data van Heemskerk ontbreekt.
Ontwikkeling (%) actieve cliënten jeugdhulpverlening in 2021 (januari 2020=100) 125
115
105
95
85
Beverwijk
Bloemendaal
Haarlem
Heemskerk
Heemstede
Velsen
Zandvoort
Bron: gemeenten Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
18
Sociaal-maatschappelijk: jongeren met jeugdhulp Ontwikkeling (%) jeugdhulp zonder verblijf per gemeente (januari 2018=100)
In 2021 heeft de Kindertelefoon een hulplijn voor jongvolwassenen geopend. Hier konden ze naartoe bellen ‘als het even niet lekker gaat’. Sindsdien bleven de zorgen over de mentale gezondheid van jongeren aanhouden. Zo is de Kindertelefoon in oktober 2021 een online preventiecampagne gestart om de aandacht te vestigen op kinderen en jongeren.
220 200 180
160 140
De Coronapeiling Jeugd van de GGD Kennemerland laat ook zien dat het mentaal en sociale welbevinden van jongeren in de regio Kennemerland onder druk staat. Jongeren hebben sinds corona een dubbel zo hoog risico op eenzaamheid (30% in 2021 t.o.v. 14% in 2019). Ook het percentage leerlingen met depressieve klachten is toegenomen van 23% in 2019 naar 32% in 2021. Verder is online pesten meer dan verdubbeld, van 5% in 2019 naar 11% in 2021. In de jeugdhulp is er een onderscheid te maken tussen jongeren die voor de hulp elders verblijven dan thuis (intramurale zorg, hierna ‘met verblijf’) en jongeren die niet in een instelling verblijven (‘zonder verblijf’). In de Regio Kennemerland nam het aantal jongeren in de jeugdhulp zonder verblijf tussen januari 2018 en juli 2021 met 53 procent toe tot 9.805 cliënten. Tussen januari en juli 2021 is er sprake van een stijgend aantal cliënten in de regiogemeenten. Dit ligt in lijn met het landelijk beeld: in Nederland is er in deze zelfde periode een stijging van 2 procent te zien. De grootste stijging is zichtbaar in Bloemendaal (22%), maar dit betreft slechts enkele individuen.
120 100 Januari
Juli
Januari
2018
Juli
Januari
2019
Juli
Januari
Juli
2020
2021 Heemskerk
Beverwijk
Bloemendaal
Haarlem
Heemstede
Velsen
Zandvoort
Aantal cliënten jeugdhulp met verblijf per gemeente* 300 250 200 150 100 50
In de Regio Kennemerland zijn 855 cliënten in de jeugdzorg mét verblijf. Dit zijn er 3 procent minder dan in januari 2018. Vanwege het lage aantal cliënten is het niet zinvol om de relatieve ontwikkelingen weer te geven. De jeugdhulp zonder verblijf lijkt te zijn toegenomen in de tweede helft van 2021: alleen in Beverwijk is er een lichte afname. Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
0 Beverwijk
Bloemendaal
Jan-18
Jul-18
*voorlopige cijfers.
Haarlem Jan-19
Heemskerk Jul-19
Jan-20
Heemstede Jul-20
Velsen Jan-21
Zandvoort Jul-21
Bron: CBS
19
Sociaal-maatschappelijk: Wmo Aantal actieve cliënten* Wmo per gemeente
In (bijna) alle deelnemende gemeenten uit de Regio Kennemerland is het aantal cliënten tussen juli en december 2021 gelijk gebleven of afgenomen. Alleen in Zandvoort (+3%) en Beverwijk (+1%) is het aantal cliënten toegenomen.
dec-18
dec-19
dec-20
jun-21
dec-21
Beverwijk
1.520
1.793
1.843
1.881
1.899
Bloemendaal
1.280
1.386
1.353
1.379
1.374
Haarlem
9.370
10.017
10.176
9.807
9.768
Heemskerk
2.596
2.797
2.817
2.776
2.787
Heemstede
1.797
1.840
1.751
1.732
1.714
Velsen
4.155
4.386
4.544
4.465
4.432
Zandvoort
1.166
1.269
1.294
1.242
1.275
*de gebruikte definitie verschilt soms licht per gemeente. Bovenstaande cijfers geven een globaal inzicht in de ontwikkelingen en de omvang. De cijfers worden doorlopend met terugwerkende kracht bijgewerkt. Data in dashboards kan daardoor licht verschillen van bovenstaande tabel. Ontwikkeling (%) actieve cliënten Wmo in 2021 per gemeente (januari=100)
104
99
94
Beverwijk
Bloemendaal
Haarlem
Heemskerk
Heemstede
Velsen
Zandvoort
Bron: gemeenten Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
20
Sociaal-maatschappelijk: meldingen overlast jeugd Ontwikkeling (%) meldingen overlast jeugd per gemeente (Q1 2018=100)
Sinds de uitbraak van corona is het aantal meldingen van jeugdoverlast flink toegenomen. In de tweede helft van 2021 neemt het aantal meldingen echter af. Het aantal meldingen ligt in de meeste gemeenten nog wel boven de gemiddelden van voor corona. In de gemeenten Beverwijk (van 130 naar 98), Bloemendaal (94 naar 69), Haarlem (van 361 naar 251) en Heemskerk (van 135 naar 87) zijn in het derde kwartaal aanzienlijk minder meldingen van jeugdoverlast.
1.000
Heemstede laat een andere trend zien, waar in het derde en vierde kwartaal juist sprake was van een hoger aantal meldingen. Deze toename houdt onder andere verband met een vaste plek waar jongeren zich verzamelden tijdens de zomerperiode en met een aantal vuurwerkgerelateerde meldingen in het najaar.
800 600 400 200 0 Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
2018
Q3
Q4
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
2019
2020
2021
Beverwijk
Bloemendaal
Haarlem
Heemskerk
Heemstede
Velsen
Zandvoort
Aantal meldingen overlast jeugd per gemeente 2019
In het vierde kwartaal van 2021 neemt de daling van het aantal meldingen in (bijna) alle gemeenten nog verder af. De uitzonderingen hierop is Heemskerk, hier nam het aantal meldingen juist weer toe. Betrokkenen geven hier twee verklaringen voor. Allereerst was er in de zomerperiode veel samenwerking tussen de politie en jeugdwerk. Het aantal meldingen kan hierdoor zijn gestegen. Daarnaast was er een bouwplan gestart waardoor de situatie op een overlastgevende locatie gewijzigd werd. Enige tijd na Q4 2021 zag de gemeente een verschuiving van een ander gebied niet ver van deze bouwplek vandaan waar zelf ook cameratoezicht nodig is geweest.
Q1
2020
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q2
Q3
Q4
Beverwijk
82
61
54
62
81
132 115 106 131 130
98
86
Bloemendaal
17
21
33
17
27
137
69
37
Haarlem
156 231 261 141 164 489 356 251 207 361 251 227
Heemskerk
34
53
49
52
46
110 158 154 171 135
87
120
Heemstede
29
18
45
29
38
79
67
60
Velsen
99
155 106 102 127 286 224 192 199 213 211 160
Zandvoort
18
42
Totaal regio
435 581 587 421 513 1294 1065 952 859 1054 844 732
39
18
30
61
Q3
2021
Q1
79
70 63
Q4 97
112 40
Q1 75
46 30
94
52 69
61
42
Bron: Politie Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
21
Sociaal-maatschappelijk: meldingen openbare overlast In 2021 waren er 4.665 meldingen van openbare overlast in de regio. Dat is 2 procent minder dan in 2020 (4.739). In tegenstelling tot het aantal meldingen van jeugdoverlast (p.23), zijn de meldingen van openbare overlast in het derde kwartaal van 2021 juist toegenomen. Dit geldt voor alle deelnemende gemeente in de Regio Kennemerland, behalve Heemskerk en Heemstede. Met de toename in het derde kwartaal, komt het aantal meldingen uit op 1.460. Dit is 12 procent meer dan een jaar geleden (1.308).
Ontwikkeling (%) meldingen openbare overlast* per gemeente (Q1 2018=100) 300 250 200 150 100 50 0
In het vierde kwartaal nam het aantal meldingen (1.161) iets af: dit was 9 procent minder dan in het vierde kwartaal van 2020.
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
Q4
Q1
Q2
Q3
2018
2019
2020
2021
Beverwijk
Bloemendaal
Haarlem
Heemskerk
Heemstede
Velsen
Zandvoort
Q4
*bij openbare overlast gaat het om openbare dronkenschap, overlast van verwarde personen, alcohol- en drugsoverlast en overlast door zwervers Aantal meldingen openbare overlast per gemeente 2019 Q4
Q3
76
96
127 119 108 135 165 149 131 142 177 134
Bloemendaal
19
39
41
Haarlem
423 525 574 546 537 593 582 556 488 541 708 597
Heemskerk
36
43
74
56
82
90
98
42
57
100
97
85
Heemstede
41
46
34
46
26
59
50
44
30
61
56
43
Velsen
94
144 161 136 174 195 200 176 114 155 220 183
Zandvoort
65
114 119
Totaal
754 1007 1130 1025 1070 1297 1308 1064 918 1126 1460 1161
31
91
Q1 41
Q2 48
Q3
2021
Q2
Beverwijk
Onderzoek Haarlem – Corona Impact Monitor Regio Kennemerland editie maart 2022
2020
Q1
54
102 177 159
Q4 37
60
Q1 36
62
Q2 46
81
Q3 65
137
Q4 47
72
Bron: Politie
22