20220318436 3. Bijlage 2 Reactie VTH Onderzoek leges Omgevingswet

Memo Reactie VTH Onderzoek leges Omgevingswet

Aan

B en W Haarlem

Datum

3 februari 2022

Onderwerp

213a Onderzoek leges Omgevingswet

Van

Ronald van der Linden

Geachte college, Inleiding Op grond van artikel 213a Gemeentewet is door het bureau “Van den Bosch en partners” een “Onderzoek beoordeling legessystematiek en kostendekking in verband met overgang naar systematiek Omgevingswet” gedaan. Het doel van het onderzoek was om inzicht te verkrijgen in de huidige legessystematiek en hoe de huidige legessystematiek omgezet kan worden naar een systematiek die past bij Omgevingswet. In deze reactie van de afdeling VTH wordt, voor zover die binnen het beoordelingsveld van de afdeling liggen, kort ingegaan op de conclusies en aanbevelingen van het onderzoek. Huidige legessystematiek Het kostendekkingsmodel voldoet aan de eisen van inzichtelijkheid en herleidbaarheid tot de begroting en is in de basis een goed model voor het in beeld brengen van de raming van de baten en de lasten van de leges. De geraamde baten overschrijden niet de geraamde lasten, waarmee wordt voldaan aan de eis van een kostendekkendheid van maximaal 100%. Tussen de titels van de legesverordening vindt geen kruissubsidiëring plaats. Volgens het rapport leidt de gekozen systematiek voor de berekening van de personele lasten, hoewel juridisch toegestaan, waarschijnlijk tot een onderschatting van de aan leges toerekenbare lasten.

Jaarlijks worden door ons achteraf de kosten en de baten gecontroleerd, waarbij niet blijkt dat toerekenbare lasten ten opzichte van de baten te laag zijn ingeschat. Bij de jaarlijkse controle door de accountant is dat ook niet gebleken. Het risico dat de kosten van inhuur dubbel worden toegerekend wordt door onze methodiek van begroten en administreren reeds voorkomen. Er is voor gekozen om de BTW niet als kostenelement mee te wegen, daar het overgrote deel van de kosten de eigen personele kosten betreft, waarvoor geen BTW verschuldigd is. De wel toerekenbare BTW maakt slechts een klein onderdeel uit van de kosten. Het wel toerekenen van deze kosten zou er toe kunnen leiden dat verordening bij een te hoog tarief onverbindend verklaard kan worden. Perceptiekosten en kosten van oninbaar zijn, zijn verwerkt in de kosten van overhead en worden op deze wijze toegerekend aan de leges. Bij het concept-kostendekkingsmodel wordt alvorens de tarieven in het najaar worden bepaald, conform jurisprudentie, de toekomstige bouwplannen betrokken die een forse impact kunnen hebben op de kostendekking. De conclusie van het rapport is ook dat het huidige proces van kostenonderbouwing en de rollen en verantwoordelijkheden van personen en afdelingen voor de verschillende werkzaamheden, logisch is vormgegeven.

1/3

Vooralsnog is het fiscale kennisniveau omtrent de kostenonderbouwing van de leges op korte termijn niet in gevaar. Binnen de gemeente is daarvoor op diverse afdelingen en ook bij de afdeling concern-control voldoende kennis aanwezig. Aanpassingen Legessystematiek en Legesverordening aan Omgevingswet Bij de directe personele kosten is het onder de huidige systematiek gehanteerde uurtarief gebaseerd op het gemiddelde uurtarief van de afdeling VTH (Titel 2). Dat wordt thans ook toegepast op de diensten van Titel 2 en Titel 3. Wij zullen het advies om meer gedifferentieerde uurtarieven te hanteren onderzoeken en daarbij ook de uurtarieven van inhuur betrekken. Bij het opstellen van de nieuwe legesverordening zal rekening worden gehouden met het nieuwe prijspeil en worden er voor de tijdsbesteding per product of dienst nieuwe inschattingen gemaakt. Met het inventariseren van de consequenties van de Omgevingswet en de Wkb in het kostendekkingsmodel is reeds een aanvang gemaakt. Daarvoor wordt het structureel effectenmodel van de VNG nogmaals doorlopen. De transformatiekosten en eventuele frictiekosten worden tevens in kaart gebracht. Aangezien er op dit moment veel inhuur plaatsvindt en enkele taken naar de gemeente overgaan is de verwachting dat er geen frictiekosten zullen zijn.

De rapportage constateert dat aanpassing van de legesverordening eigenlijk niet mogelijk is zonder de gemaakte beleidsmatige keuzes in het omgevingsplan. Haarlem kiest voor een beleidsneutrale overgang naar het omgevingsplan. Tot 2025 heeft het omgevingsplan daarmee weinig consequenties voor de gevallen waarin de gemeente op dit moment wel en geen leges kan heffen. Als in de toekomst in het omgevingsplan andere keuzes worden gemaakt (bijvoorbeeld minder vergunningplichten, introductie van maatwerkvoorschriften) verandert dit. Wij zullen dan, nadat de keuzes beleidsmatig zijn gemaakt, tijdig een voorstel tot aanpassing van de legesverordening indienen. Onder de Omgevingswet kan de gemeente weer leges heffen voor milieuvergunningen. Omgevingsdienst IJmond, die voor de gemeente de vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu verzorgt, is bezig met het opstellen van de consequenties voor de 16 gemeenten in haar regio. Hierna zal bezien worden of er leges voor milieuvergunningen geheven moeten worden. Zo ja, dan zal een werkbare eenvoudige tariefstructuur in overweging genomen worden. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal er een verschuiving van werkzaamheden naar het vooroverleg over de vergunningaanvraag (‘omgevingsoverleg’) gaan plaatsvinden. Beleidsmatig is nog niet de keuze gemaakt om hiervoor leges te gaan heffen.

Op dit moment is een Projectgroep vooroverleg de consequenties in beeld aan het brengen. Keuzes om hiervoor al dan niet leges te gaan heffen hangen mede samen met inschatting of initiatiefnemers voor nieuwe projecten voor vooroverleg opteren en daarvoor wensen te betalen. Beleidsmatig moet ook nog worden afgewogen of het zinvol is om een afzonderlijk tarief in de legesverordening op te nemen voor een verzoek om ondersteuning bij participatie. Op dit moment is een Projectgroep Participatie daarvan de consequenties in beeld aan het brengen.

2/3

Aan de hand van concept-werkmodel Leges van de VNG zal de uiteindelijke Haarlems Verordening Leges worden opgesteld. Indien de Omgevingswet op 1 oktober in werking treedt zal een voorstel wijzigingsverordening Leges op 1 september in de Commissie Ontwikkeling ingediend worden. Met vriendelijke groet,

Managementteam Vergunningen, Toezicht en Handhaving

3/3