20220318436 1. Vaststellen rapportage 213a onderzoek leges

Collegebesluit

Onderwerp Vaststellen rapportage 213a onderzoek Leges Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2022/318436 Raadt, E. de 7.2 Algemene dekkingsmiddelen CC Berg, K. van den 023-5113046 kvandeberg@haarlem.nl Het college onderzoekt jaarlijks twee beleidsonderwerpen op doelmatig- en doeltreffendheid. In de Programmabegroting 2021-2025 (blz. 47) heeft het college aangegeven een 213a-onderzoek te doen naar de beoordeling legessystematiek en kostendekkendheid van de bouwleges gericht op overgang naar systematiek van de Omgevingswet.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter informatie naar de commissie bestuur en de rekenkamercommissie. Het is aan de commissie te bepalen hoe zij het onderzoek willen behandelen. Programmabegroting 2021-2025

Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 15 maart 2022

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het 213a onderzoek naar de legessystematiek en kostendekkendheid vast te stellen 2. De aanbevelingen uit het onderzoeksrapport in de nieuwe legessystematiek te verwerken. de secretaris,

Kenmerk: 2022/318436

de burgemeester,

1/4

1. Inleiding Het college onderzoekt jaarlijks twee beleidsonderwerpen op doelmatig- en doeltreffendheid. In de Programmabegroting 2021-2025 (blz. 47) heeft het college aangegeven een 213a-onderzoek te doen naar de beoordeling legessystematiek en kostendekkendheid van de bouwleges gericht op overgang naar systematiek van de Omgevingswet. Bij intreding van de Omgevingswet (gepland 1 januari 2023) verandert de legessystematiek op een aantal onderdelen. Zo veranderen de regels op het gebied van de berekening van de kostendekkendheid en mag niet voor elke vergunning leges gevraagd worden. Om een goed nieuw legesstelsel te kunnen opstellen, moet men inzicht hebben in het functioneren van het huidige stelsel en de mogelijkheden die Omgevingswet biedt. Het onderzoek gaat in op de onderstaande vragen: 1. Hoe zit de huidige legessystematiek in elkaar (kosten en opbrengsten, grote versus kleine vergunningen), hoe verhoudt zich dat tot de landelijke spelregels en hoe worden de mogelijke beleidskeuzes gemaakt? 2. Hoe zit de nieuwe systematiek o.b.v. de Omgevingswet in elkaar; waar kunnen wel/geen leges voor gevraagd worden, waar zit gemeentelijke beleidsvrijheid? 3. Hoe verhoudt zich de nieuwe systematiek o.b.v. de Omgevingswet t.o.v. de te verwachten kosten/opbrengsten? 4. Welke onderdelen van de nieuwe systematiek o.b.v.

de Omgevingswet kunnen betrouwbaar (op basis van kennis uit het verleden) geraamd worden, welke onderdelen kunnen nog niet geraamd worden? 5. Hoe moeten rollen en verantwoordelijkheden worden ingevuld? Wie is verantwoordelijk dat voor de verleende vergunningen juiste en kostendekkende tarieven worden berekend en vastgesteld? 6. Hoe gaan andere gemeenten met deze veranderingen om? Hoe adviseert de VNG? Het beoogd resultaat van het onderzoek is dat de eindrapportage van het onderzoek conclusies bevat over de veranderingen in de legessystematiek n.a.v. de invoering van de Omgevingswet. 2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. Het 213a onderzoek naar de legessystematiek en kostendekkendheid vast te stellen 2. De aanbevelingen uit het onderzoeksrapport in de nieuwe legessystematiek te verwerken. 3. Beoogd resultaat De aanbevelingen uit het rapport geven een kader voor het opstellen van een nieuwe legessystematiek die past in de Omgevingswet.

Kenmerk: 2022/318436

2/4

4. Argumenten 1. Het college voldoet hiermee aan de verplichting uit de Programmabegroting 2021-2025. In de Programmabegroting 2021-2025 heeft het college aangegeven onderzoek te zullen doen naar de beoordeling legessystematiek en kostendekkendheid van de bouwleges gericht op overgang naar systematiek van de Omgevingswet. Met de oplevering van het onderzoeksrapport is aan deze verplichting voldaan. 2. Leren van het verleden Het onderzoek gaat niet alleen in op de gevolgen van de Omgevingswet, maar geeft ook leerpunten op basis van de huidige systematiek aan. De huidige systematiek is in de basis een goed model maar leidt tot een onderschatting van de aan de leges toerekenbare lasten. Daarom wordt aanbevolen de systematiek verder te verbeteren. Ook wordt aanbevolen (trendmatige) ontwikkelingen in de baten/lastenraming te betrekken. 3. Het onderzoek geeft kaders voor het opstellen van een nieuw legesstelsel Onder de Omgevingswet worden nieuwe regels t.a.v. leges van kracht. Een grote verandering is dat keuzes in het omgevingsplan van invloed op het kunnen heffen van leges. Doordat Haarlem de overgang naar het omgevingsplan beleidsneutraal vormgeeft (2021/171036), heeft de Omgevingswet in het begin beperkte invloed op het heffen van leges. Dit verandert zodra in het omgevingsplan nieuwe keuzes gemaakt worden. 4.

Het onderzoek geeft inzicht in de kostendekkendheid van bouwleges onder de Omgevingswet Kostendekkendheid is een belangrijk aspect van het huidige legesstelsel: er is een evenredig verband tussen de legesopbrengsten en de ambtelijke capaciteit voor vergunningen. Om de overgang naar de Omgevingswet te versoepelen wordt aanbevolen om voor de invoering van de Omgevingswet te beginnen met het aanpassen en actualiseren van het kostendekkingsmodel. Ook wordt aanbevolen de kennis binnen de organisatie op het gebied van kostenonderbouwing en fiscaliteit te vergroten. 5. Het onderzoek biedt kennis op een actueel vraagstuk Elke gemeente in Nederland is bezig, of is binnenkort bezig, met het opstellen van een nieuwe legessystematiek. Het onderzoek biedt kennis en informatie toegesneden op de Haarlemse situatie. Dit maatwerk geeft Haarlem een snelle start bij het opstellen van een nieuw stelsel. 5. Risico’s en kanttekeningen De invoering van de Omgevingswet is al een aantal maal uitgesteld. Het nieuwe kabinet heeft recent besloten de invoering opnieuw uit te stellen. De invoering wordt nu gepland op 1 januari 2023. Zolang de wet nog niet van kracht is, is het mogelijk dat in de concept-wetteksten wijzigingen doorgevoerd worden. Deze wijzigingen kunnen betrekking hebben op leges, waardoor het mogelijk is dat de bevindingen uit het onderzoeksrapport minder relevant worden.

Kenmerk: 2022/318436

3/4

6. Uitvoering Bij het opstellen van de nieuwe legessystematiek worden de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport meegenomen.

7. Bijlagen -Bijlage 1: 213a onderzoeksrapport -Bijlage 2: Reactie VTH Onderzoek leges Omgevingswet

Kenmerk: 2022/318436

4/4