20210596363 1. Uitvoering nieuwe wet inburgering in gemeente Haarlem

Informatienota

Onderwerp Uitkomsten regionale aanbesteding inburgering en aanbesteding maatschappelijke begeleiding Nummer 2021/596363 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 3.1 Werk Afdeling WI Auteur Hofman, D.D. Telefoonnummer 023-5115594 Email dhofman@haarlem.nl Kernboodschap Per 1 januari 2022 treedt de Wet inburgering 2021 in werking. De verantwoordelijkheid voor de begeleiding en ondersteuning van inburgeringsplichtigen tijdens hun inburgering komt met deze wet bij de gemeente te liggen. De nota informeert u over de nieuwe uitvoeringstaken en uitkomsten van de regionale aanbesteding inburgering en de lokale aanbesteding maatschappelijke begeleiding voor Haarlem en Zandvoort. Ook informeert de nota u over de stand van zaken met betrekking tot de onderwijsroute, het overbruggingsaanbod en het proces hoe te komen tot het aanbieden van een onderwijsroute voor meerdere jaren. Behandelvoorstel voor Het college stuurt de informatienota ter bespreking naar de commissie commissie Samenleving. Relevante eerdere - Informatienota Wet inburgering 2021 in commissie Samenleving 4 juni 2020, besluiten (2020/71992). - Informatienota Financiële middelen voor in- en uitvoering Wet inburgering en overbrugging aanbod statushouders 1e helft 2021 in commissie Samenleving 25 september 2020, (2020/773955).

- Collegebesluit Doelstellingen en wijze van verwerving Wet inburgering 2021, in de commissie Samenleving 4 februari 2021, (2021/1004097). - Collegebesluit Beleidsregel Wet inburgering Haarlem 2022, in de commissie Samenleving 2 december 2021, (2021/584819). Besluit College 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. d.d. 21 december 2021 de secretaris, de burgemeester,

Kenmerk: 2021/596363

1/6

1. Inleiding Per 1 januari 2022 treedt de Wet inburgering 2021 in werking. De verantwoordelijkheid voor de begeleiding en ondersteuning van inburgeringsplichtigen tijdens hun inburgering komt met deze wet bij de gemeente te liggen. De gemeente is verplicht om te zorgen voor een goed en kwalitatief inburgeringsaanbod. De gevraagde diversiteit, intensiteit en integraliteit van het aanbod dat gemeenten moeten gaan bieden en de onzekere factor van het aantal inburgeringsplichtigen per gemeente, heeft ertoe geleid dat de inkoop deels regionaal en subregionaal is opgepakt. Uitvoeringstaken per 1 januari 2022 De gemeente dient voor elke inburgeringsplichtige een brede intake af te nemen en een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) op te stellen. Voor de groep asielstatushouders geldt dat zij maatschappelijke begeleiding aangeboden moeten krijgen en gedurende de eerste zes maanden financieel ontzorgd moeten worden. Bovendien hebben we als de gemeente de verantwoordelijkheid om drie leerroutes aan te bieden en zicht en invloed te houden op de kwaliteit van het aanbod. De drie leerroutes zijn duale trajecten waarin het leren van de taal gecombineerd wordt met werk(B1-route), voorbereiding op een opleiding (onderwijsroute) of een vorm van participatie gericht op zelfredzaamheid (Z-route).

Deze nota informeert u over uitkomsten van de regionale aanbesteding inburgering en de lokale aanbesteding maatschappelijke begeleiding voor Haarlem en Zandvoort. Ook informeert de nota u over de stand van zaken met betrekking tot de onderwijsroute, het overbruggingsaanbod en het proces hoe te komen tot het aanbieden van een onderwijsroute voor meerdere jaren. In de bijlagen vindt u meer informatie over de doelstelling nieuwe wet, beschrijving van de doelgroep, aanbodplicht, eerder vastgestelde ambitie en de verdere invulling van de uitvoeringstaken. 2. Kernboodschap Het college heeft per 1 januari 2022 de verantwoordelijkheid om voor elke nieuwe statushouder een passend inburgeringstraject te organiseren. Voor de groep gezinsmigranten moeten er een aantal inburgeringsonderdelen aangeboden worden (zie aanbodplicht en beschrijving doelgroep in bijlage 1). Ter voorbereiding op deze toekomstige wettelijke taken zijn er eind augustus 2021 twee aanbestedingstrajecten gestart. Hiermee zijn inburgeringsvoorzieningen ingekocht die we zelf niet in huis hebben. Voor Haarlem zijn er totaal vier verschillende opdrachten uitgezet: Opdrachten Status Regionale aanbesteding inburgering Zuid-Kennemerland en IJmond* 1. Perceel 1 Brugklas (regionaal) Definitief gegund 2. Perceel 2 Onderwijsroute MBO 2,3,4 (regionaal) Niet gegund 3.

Perceel 4 B1-route en Z-route (Zuid-Kennemerland) Definitief gegund

Kenmerk: 2021/596363

2/6

Lokale aanbesteding Haarlem en Zandvoort 4. Maatschappelijke begeleiding statushouders

Definitief gegund

* Perceel 3 wordt in de rest van de nota buiten beschouwing gelaten, aangezien deze betrekking heeft op de regio IJmond.

De opdrachten voor brugklas, B1- en Z-route en de maatschappelijke begeleiding zijn definitief gegund, dit betekent dat de aanbesteding op deze onderdelen is geslaagd en we per 1 januari 2022 hier uitvoering aan kunnen geven. Voor de onderwijsroute, dit zijn specifiek de taalschakeltrajecten gericht op de MBO-niveaus, geldt dat er geen inschrijvingen zijn geweest. Dat betekent dat de aanbesteding op dit onderdeel niet is geslaagd. Deze uitkomst is niet alleen een Haarlems of regionaal knelpunt, maar een landelijk knelpunt. In het merendeel van de regio’s is deze tot op heden nog niet van de grond gekomen. Voor de onderwijsroute hoger onderwijs, het taalschakeltraject gericht op klaarstomen voor vervolgopleiding op HBO- en WO-niveau, sluiten we aan bij de gecontracteerde aanbieders van Amsterdam. 3. Consequenties 1. Brugklas en het Participatieverklaringstraject De brugklas wordt per 1 januari 2022 uitgevoerd door Danner & Danner in samenwerking met Vluchtelingenwerk West en Midden-Nederland. De brugklas is een aanvullend onderdeel van de brede intake. Het is een kort programma van maximaal 6 weken dat inzicht geeft in de snelheid waarmee iemand de Nederlandse taal kan leren. Daarnaast informeert het programma over belangrijke thema’s en laat het de statushouder kennismaken met lokale organisaties in de gemeente. Alle nieuwe statushouders volgen de brugklas.

Danner & Danner geeft op basis van observaties in de brugklas een persoonlijk advies voor de meest passende inburgeringsroute aan de statushouder en de gemeente. De aanbieder levert advies en input voor het Persoonlijk Inburgeringplan en Participatie (PIP). Ook is Danner & Danner verantwoordelijk voor de organisatie van het Participatieverklaringstraject (PVT). Dit onderdeel wordt voor statushouders geïntegreerd in de brugklas en voor gezinsmigranten als losse module aangeboden. Het onderdeel wordt uitgevoerd door Vluchtelingenwerk. 2. B1- en Z-route (inclusief Kennis Nederlandse Maatschappij en Module Arbeidsmarkt en Participatie) Danner & Danner gaat in samenwerking met stichting Akros, Double Dutch (taalaanbieders), Agros, Pasmatch en VluchtelingenWerk (participatieaanbieders) uitvoering geven aan de B1- en de Z-route in Zuid-Kennemerland. Het doel van de B1-route is dat nieuwkomers binnen drie jaar taalniveau B1 bereiken voor alle examenonderdelen: lezen, schrijven, spreken en luisteren. De route combineert de inburgeringslessen met activiteiten gericht op arbeidsmarktparticipatie en voor wie mogelijk, de toeleiding naar betaald werk. De Z-route is gericht op zelfredzaamheid in de Nederlandse samenleving. Het is een inburgeringsroute voor mensen waarvoor de eisen van de B1-route buiten bereik liggen.

Deelnemers hebben een inspanningsverplichting van 800 uur taallessen en 800 participatie-uren. Beide routes zij duale leerroutes die integraal worden aangeboden. Ook zullen de

Kenmerk: 2021/596363

3/6

uitvoerende partijen verantwoordelijk zijn voor het aanbieden van het onderdeel Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP), dat voor statushouders geïntegreerd wordt aangeboden in de leerroute en als losse module te volgen is voor gezinsmigranten. Omdat de leerroutes als integrale opdrachten in de markt gezet zijn, waarbij het leren van de taal met voorbereiding en toeleiding naar arbeidsmarktparticipatie worden gecombineerd, zijn er voor de B1-route (+1000 euro per leerroute) en voor de Z-route (+500 euro per leerroute) beschikbaar gesteld bovenop het rijksbudget. Deze kosten kunnen structureel gefinancierd worden vanuit het Participatiebudget. Zowel de opdracht voor brugklas en de B1- en Z-route zijn belegd bij de hoofdaannemer Danner & Danner. Deze taalaanbieder is een nieuwe samenwerkingspartner voor gemeente Haarlem, maar geen onbekende speler op het terrein van inburgering. Het is een taalaanbieder met ruime ervaring die voldoet aan de landelijke kwaliteitseisen en onze aanvullende kwaliteitseisen. In het kader van de uitvoering van het huidige kwaliteitsconvenant, vergelijkbaar met het Amsterdamse convenant, werden door Haarlem al aanvullende kwaliteitseisen gesteld.

De afgelopen twee jaar heeft deze taalaanbieder al ervaring opgedaan met een vergelijkbaar aanbod van de brugklas in Amsterdam, namelijk de opstartklas, die zij ook voor hen onder de nieuwe wet gaan uitvoeren. Dit geeft het college vertrouwen dat deze nieuwe partner ook kwalitatief aanbod voor Haarlem gaat leveren. 3. Maatschappelijke begeleiding aan statushouders De maatschappelijke begeleiding aan statushouders wordt, net als onder de huidige wet, per 1 januari 2022 uitgevoerd door Vluchtelingenwerk West en Midden-Nederland. Vluchtelingenwerk is verantwoordelijk voor het aanbieden van de begeleiding aan statushouders gedurende de eerste 12 maanden na huisvesting in de gemeente. Het doel van de maatschappelijke begeleiding is dat statushouders zich kunnen redden in het dagelijks leven en weten waar ze in Haarlem terecht kunnen met hun hulpvragen. Na 12 maanden worden zij warm overgedragen aan het betreffende sociaal wijkteam in de gemeente. 4. Onderwijsroute gericht op Mbo-niveau 2,3 en 4 Zoals aangegeven in de kernboodschap is de aanbesteding van de onderwijsroute gericht op de Mboniveaus niet geslaagd. Dit heeft met name te maken met de eerder beschikbaar gestelde financiële middelen vanuit het Rijk (die te weinig blijken te zijn), de onzekerheid qua volume en de hoge opstartkosten voor het aanbieden van de onderwijsroute.

Dit is niet alleen een regionaal probleem, maar speelt ook op landelijk niveau. Inmiddels is in een Kamerbrief van 11 november aangekondigd dat partijen tot overeenstemming zijn gekomen over de oplossing voor de korte en lange termijn1.

1

TK+10927+Uitkomsten++bestuurlijk+overleg+over+de+onderwijsroute.pdf

Kenmerk: 2021/596363

4/6

1. Voor de korte termijn ontvangt Haarlem als centrumgemeente van de arbeidsmarktregio extra budget voor de instroom van 2022 om er op regionaal niveau voor te zorgen dat het aanbod voor de onderwijsroute tot stand komt. De verwachting is dat dit voldoende is om de onderwijsroute in 2022 van de grond te krijgen. Initieel ging het om een rijksbudget van 10.000 euro per leerroute, met de extra middelen wordt ingeschat dat het om 7000 euro bovenop het rijksbudget gaat. De precieze verdeelsleutel van de extra beschikbaar gestelde middelen is nog niet bekend en zal naar verwachting via de Decembercirculaire 2021 van het Rijk bekend gemaakt worden. 2. Voor de lange termijn geldt dat binnen afzienbare tijd, maar uiterlijk voorjaar 2022, duidelijkheid komt over hoe het meerjarige budgettaire kader van de onderwijsroute eruitziet. Op dit moment is het voor gemeenten nog onduidelijk welke budgetten ze hiervoor zullen krijgen. Het Rijk is zich ervan bewust dat veel gemeenten niet op 1 januari 2022 klaar zullen staan. Gemeenten hebben de verplichting om voor de zomer 2022 een onderwijsroute aan te bieden. Proces inkoop onderwijsroute MBO 2,3 en 4 & financiële dekking voor meerdere jaren Het college streeft ernaar om in samenwerking met de regiogemeenten zo snel mogelijk een onderwijsroute gericht op de mbo-niveaus te kunnen aanbieden en daarbij afspraken te maken voor meerdere jaren.

In de tussentijd zijn er verkennende gesprekken met partijen gevoerd om te kijken wie geïnteresseerd is, wat haalbaar is en tegen welke voorwaarden. Daarbij moet nog onderzocht worden hoe we dit kunnen inkopen, omdat er een wezenlijk verschil is qua beschikbare middelen ten opzichte van de eerdere aanbestedende opdracht. Het college oriënteert zich op het aanbieden van de onderwijsroute voor meerdere jaren. Dit betekent dat er afspraken gemaakt worden zonder dat er nu financiële dekking is (op dit moment worden er alleen tijdelijk extra middelen voor 2022 en 2023 beschikbaar gesteld voor de instroom in 2022). In de Kadernota 2023 wordt een voorstel opgenomen, waarmee de instroom vanaf 2023 financieel gedekt kan worden. De hoogte van het bedrag waarvoor extra financiële middelen moet worden gevraagd is afhankelijk van de inkoopvorm en de duur van de opdracht. Dat wordt de komend periode verder uitgewerkt. Overigens is de verwachting dat er wel extra structurele middelen voor de onderwijsroute beschikbaar worden gesteld. Dat zal dan niet eerder dan in de Meicirculaire 2022 van het Rijk bekend worden gemaakt; te laat om mee te nemen in de afwegingen voor de Kadernota 2023. Indien er sprake is van extra rijksmiddelen, zal dit in de Begroting 2023 verwerkt worden, ten gunste van de ingebrachte lokale middelen.

Overbruggingsperiode tot realisatie onderwijsroute Voor de potentiële deelnemers van de onderwijsroute die zich vanaf 1 januari 2022 al melden, wordt gekeken hoe zij opgevangen worden binnen de voorzieningen die er al zijn. Het betreft ook jongeren die statushouder zijn en al in de gemeente wonen en de komende maanden 18 jaar worden. Met 18 jaar worden deze jongeren inburgeringsplichtig, maar er gelden ook voorwaarden om vrijstelling van de inburgeringsplicht te krijgen. Afhankelijk van de situatie zijn er de volgende opties:

Kenmerk: 2021/596363

5/6

1. 2. 3. 4.

De jongere gaat of blijft (Internationale Schakelklas (ISK)-onderwijs aan de vo-school volgen; De jongere gaat of blijft de entreeopleiding volgen; De jongere gaat of blijft een traject naar een ho-opleiding volgen; De jongere volgt (toch eerst) de B1-route of gaat de Z-route volgen.

5. Onderwijsroute gericht op HBO- en WO-niveau Voor de onderwijsroute gericht op HBO- en WO-niveau wordt aangesloten bij de gecontracteerde aanbieders van de gemeente Amsterdam. De onderwijsroute zal uitgevoerd worden door de Vrije Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam. Zij werken hierin samen met de Universiteit van Amsterdam en het ROC van Amsterdam. De onderwijsroute combineert de inburgering met het voorbereiden op onderwijs. De onderwijsroute bestaat uit verschillende taalschakeltrajecten die statushouders klaarstomen voor hun beoogde vervolgopleiding. 6. Ondertussengroep De nieuwe Wet inburgering voorziet niet in een overgangsperiode waardoor er vanaf 1 januari 2022 een groep inburgeringsplichtigen is die nog moet inburgeren onder het oude stelsel. Voor deze groep geldt de huidige wetgeving en de daarbij behorende financiering vanuit DUO. Deze groep dient wel in de geest van de nieuwe wet te worden ondersteund. Er zijn met de huidige aanbieders van het introductieprogramma en re-integratieaanbod ‘Aan de slag’ afspraken gemaakt over de overloop. Ditzelfde is gedaan met de nieuwe aanbieders, afspraak is dat zij de ondertussengroep opnemen in het nieuwe inburgeringsaanbod. Op deze manier kan de huidige groep onder de oude regeling profiteren van het nieuwe inburgeringsaanbod.

Aanvullende afspraken worden gefinancierd vanuit door vanuit het Rijk beschikbaar gestelde ondertussengelden. 4. Vervolg In het eerste kwartaal 2022 wordt u opnieuw geïnformeerd over de stand van zaken onderwijsroute MBO-niveau. In de Kadernota 2023 wordt een voorstel gedaan hoe de extra kosten voor de onderwijsroute vanaf 2023 gedekt kunnen worden, zo lang er vanuit het Rijk geen extra structurele middelen voor de instroom vanaf 2023 voor de onderwijsroute beschikbaar zijn gesteld. U wordt in maart 2023 geïnformeerd over de evaluatie van het eerste jaar uitvoering van de nieuwe wet inburgering, toezegging (BAZ 2021/0077223). 5. Bijlage - Bijlage 1. Aanvullende informatie uitvoering Wet inburgering 2021 Haarlem

Kenmerk: 2021/596363

6/6