20210580472 2. Bijlage 1 Ontwerp-Stedenbouwkundig Programma van Eisen fase 2 centrum Schalkwijk

Gemengd programma

Op deze manier wordt bij de transformatie van Centrum Schalkwijk de mobiliteitstransitie vorm gegeven. Door te verdichten en functies toe te voegen ontstaat er een hoogstedelijke leefomgeving waarbij het logisch is om voetgangers en fietsers prioriteit te geven. Door de dominantie van de auto in het straatbeeld te verminderen ontstaat er ruimte voor alternatieve vormen van mobiliteit, verbetert de leefbaarheid en de kwaliteit van de openbare ruimte en kan het centrum toekomstbestendig en klimaatadaptief ingericht worden. Men kan in de toekomst nog steeds met de auto naar het centrumgebied toe, maar nooit erdoorheen, op noodhulpdiensten en laad- en losverkeer na. Zowel het bewoners- als het bezoekersparkeren van auto’s wordt inpandig en uit het zicht opgelost. Fiets- & voetgangersroutes

Ontsluiting autoverkeer

SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

19

6 - Groen & water: richten op de randen Centrum Schalkwijk grenst aan de Europavaart. Deze brede vaart met begroeide oevers is een belangrijke ecologische verbinding in Schalkwijk. Door de nieuwe openbare ruimte zoveel mogelijk te koppelen aan de vaart kan het centrum profiteren van de kwaliteiten van het water. Bestaand water en groen worden daarom opgenomen in de stedenbouwkundige structuur en vormen zo een prominent onderdeel van het stadsdeelcentrum. Bestaande bomen worden zoveel mogelijk behouden en worden geïntegreerd in nieuwe groene plekken. Daarnaast worden aan alle straten en plekken groenvakken en nieuwe bomen toegevoegd en krijgt de openbare ruimte een veel groenere uitstraling. Hiermee ontstaat een prettige leefomgeving waar het behalve goed wonen en winkelen ook bij uitstek goed toeven is in de openbare ruimte. Zo draagt het groen bij aan de menselijke maat in deze compacte stedelijke omgeving en zorgt voor een leefbare en gevarieerd leef- en verblijfsgebied.

Groenstructuur

Met het vergroenen van de openbare ruimte en de gebouwen krijgt bovendien de soortendiversiteit en de ecologische waarde van het gebied een impuls. Vergroenen is belangrijk voor een klimaatbestendig gebied, zorgt dat het gebied beter bestand is tegen wateroverlast en hittestress.

Waterstructuur & ecologische verbinding

20

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

3.3

Stedenbouwkundige structuur

3.3.1 Inleiding De zes ruimtelijke pijlers zijn uitgewerkt in de beoogde opbouw ingebouwen, straten en pleinen voor Centrum Schalkwijk. Hierbij wordt ermee rekening gehouden dat het centrum in de verschillende fases aantrekkelijk en toegankelijk moet zijn. Het richt zich zowel op de relatie met de omgeving als op het creëren van een goede en prettige binnenwereld. De volgende paragraaf beschrijft wat de stedenbouwkundige structuur betekent voor de verschillende belangrijke plekken in het gebied, voor de manier waarop gebruikers zich in en naar het centrum bewegen, voor de verdeling van functies in het gebied en hoe het stadsdeelcentrum is ingebed in Schalkwijk. Hiermee geeft de stedenbouwkundige structuur invulling aan de zes gestelde pijlers.

Legenda verbinding met wijken hoofdwinkel route hoogteaccent bomenstructuur ontsluiting autoverkeer vloer Centrum Schalkwijk pleinruimten groenstructuur Europaweg Europavaart Aziëweg

N

Schalkwijk Midden Visiekaart Centrum Schalkwijk

SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

21

3.3.2 Bebouwingsstructuur De basis van het centrum wordt gevormd door de gridstructuur waarbinnen verschillende bouwblokken en openbare ruimtes een plek krijgen. De blokken zijn opgebouwd uit drie principe-hoogtes. De torens en hoogteaccenten tot 76 meter zoeken verbinding met de stad en de omgeving. De blokken van 6 à 7 lagen leggen een relatie met het maaiveld en de bestaande structuur van Centrum Schalkwijk. De eerste 1 of 2 lagen (en laagbouw zoals de foodhall) dienen als schakel tussen de openbare ruimte, menselijke maat en de hogere bouwlagen. De bouwblokken zijn alzijdig georiënteerd en reageren met de verschillende gevelvlakken op de aangrenzende openbare ruimtes.

3.3.3 Openbare ruimte De bouwblokken worden afgewisseld door ruimtes en plekken, die mede de aantrekkelijkheid van Centrum Schalkwijk als gebied om te verblijven bepalen. • Naar alle vier de omringende wijken gericht zullen er aan de randen van Centrum Schalkwijk entreepleinen worden gerealiseerd. Deze pleinen worden geaccentueerd door hoogteaccenten in de bebouwing. Ze zijn altijd onderdeel van logische routes en zullen behalve als aanlandplek óók fungeren als verblijfsplekken. Door het plaatsen van horecafuncties met terrassen aan deze pleinen wordt extra levendigheid op de pleinen gecreëerd. • Het centraal gelegen marktplein is één van de entreepleinen maar zal daarnaast gaan fungeren als huiskamer van het stadsdeelcentrum. Het plein wordt begrensd door een duidelijke wand met openbare-, maatschappelijke- en commerciële functies en woningentrees onder een royale arcade. Daarnaast neemt de foodhal een centrale positie in op het plein. • Het water van de Europavaart wordt net als in Fase 1 nadrukkelijk bij Centrum Schalkwijk getrokken door hier groene verblijfsplekken aan de buitenranden te maken. • De verschillende straten in het gebied hebben door de ligging, de verschillende gebruikers (voetganger/fiets/auto) en de functies die er aan liggen verschillende karakters. De hoofdwinkelstraat

Verbinding met met stad en omgeving Verbinding met wijk Verbinding met openbare ruimte

Verbinding met 3 principe bouwhoogtes

Busstation Entreeplein

Aanloopstraat Hoofdwinkelstraat

Marktplein

Entreeplein Groene aanloopstraat

Type pleinen

22

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

Type straten

blijft qua positie in het gebied nagenoeg hetzelfde, maar wordt wel compacter en komt langs een T-structuur te liggen. De hoofdwinkelstructuur, pleinen en belangrijke plekken worden met elkaar verbonden door stedelijke verbindingsstraten. Deze straten leggen een relatie met het ‘centrumgevoel’ zoals de Haarlemse binnenstad dat ook kent met haar straatjes en stegen. Daarnaast zijn er rustigere woonstraten.

3.3.4 Aansluiten op de wijken en lange lijnen De randen van het Centrum Schalkwijk verbinden het centrum met de omgeving en zijn bepalend voor de wijze waarop het gebied straks is ingebed in de bestaande structuur. Om die reden zijn de randen nader gespecificeerd. De Westflank van Centrum Schalkwijk wordt onderdeel van de stadsstraat Europaweg. Dit betekent dat net als bij de noordelijke ontwikkelingen langs de Europaweg (Haarlem Nieuw Zuid, Spaarne Gasthuis en Schalkwijk Midden) de bebouwing direct aan de straat staat. Er wordt ingezet op het doortrekken van het fietspad en een royaal trottoir waar de entrees van de bouwblokken aan komen te liggen. Ook in de vormgeving van de plinten wordt aansluiting op de noordelijke ontwikkelingen gezocht.

Noordzijde: Groenstructuur Amerikavaart versterkt op de kade bij HOV halte

Noordzijde: Entreeplein als reactie op ‘Stad tussen de bomen’ (Schalkwijk Midden)

Oostzijde: Groenstructuur Europavaart versterkt met brede groene kade Westzijde: Wonen aan de Stadsstraat Europaweg

Zuidrand: Wonen in het groen. Groenstructuur wordt versterkt en verbindt de ecologische zones

Type randen

De Oostflank van Centrum Schalkwijk oriënteert zich op het water van de Europavaart. Centrum Schalkwijk krijgt daarmee een uitnodigende uitstraling richting Meerwijk. Het brede water zorgt voor een geleidelijke schaalovergang van Centrum Schalkwijk naar de woonwijken aan de oostzijde. Het stadsdeelcentrum is vanuit Meerwijk en het Aziëpark door middel van bruggen te bereiken. De kwaliteit van het water wordt een onderdeel van de verblijfskwaliteit van het centrum en biedt aanleiding voor wandelen en verblijven. Aan de Noordflank wordt Centrum Schalkwijk verbonden met “stad tussen de bomen” (Schalkwijk Midden) en het Aziëpark. De noordflank verandert van een infrastructurele knoop naar uitnodigende entree voor Centrum Schalkwijk. Groen en water spelen hierbij een grote rol. Het busplein transformeert van infrastructureel plein naar een Vogelvlucht “hoogbouwbajonet” Schalkwijk

Vogelvlucht Europaweg, Schalkwijk Midden, Spaarne Gasthuis & knooppunt Nieuw Zuid

SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

23

stadsplein met een verbindende functie. De Ceylontoren vormde al sinds de originele bouw ervan een duidelijk landmark voor het verkeer dat over de Amerikaweg van noord naar zuid reisde. Naast dit oriëntatiepunt wordt met een tweede hoogte accent de structuur van hoogbouw langs en in het Aziëpark voortgezet. Aan de Zuidflank is aanleiding om Centrum Schalkwijk goed te verbinden met de grote groene zone van de Europavaart en het heempark, onderdeel van de hoofdgroenstructuur van Schalkwijk. Om de kwaliteit van deze groene zone echt tot aan het Centrum Schalkwijk door te kunnen trekken is de wens de plek van de huidige Spaarnehal tot park en ecologische zone te ontwikkelen. Het heempark wordt begeleid door hoogbouw die afgewisseld wordt met groene lobben. De openbare ruimte sluit hierop aan met een zeer groene inrichting en verblijfsplekken aan het water. 3.3.5 Routes en verbindingen In het dagelijks gebruik zijn goede looproutes vanuit de wijken naar het centrum belangrijk, evenals routes in de wijk naar voorzieningen en HOV-haltes. De ligging van bestaande loop- en fietsroutes en oversteken vanuit de wijken zijn leidend voor het logisch doortrekken van routes naar en in het stadsdeelcentrum. Hierbij wordt rekening gehouden met bestaande olifantenpaadjes. Naast de entreepleinen zorgen openingen in de bebouwing ervoor dat je op verschillende plekken het centrum kunt betreden.

De Europaweg krijgt aan de zijde van het Centrum Schalkwijk een breed trottoir en een fietspad. Hiermee wordt het trottoir en fietspad van de stadstraat doorgetrokken en ontstaat er een logische langzaam verkeersverbinding tussen Centrum Schalkwijk, het knooppunt Haarlem Nieuw Zuid aan de Schipholweg en de binnenstad van Haarlem. De oostrand van Centrum Schalkwijk wordt langs de Europavaart door middel van een wandelkade een doorgaande voetgangersverbinding. Daarnaast kunnen gebruikers het Centrum Schalkwijk ook met de fiets in noord-zuidrichting doorkruisen. De fietsroute verbindt het busstation met het marktplein en de zuidkant van Schalkwijk

3.3.6 Verdeling en positionering functies In het centrum zelf ontstaat met de verdeling van functies over het gebied een aangename levendigheid en circulatie door het gebied. Dit wordt bereikt door de detailhandel en openbare functies te concentreren op de bestaande winkel as en deze as af te takken naar een grote trekker (supermarkt). De route naar deze trekker en de openbare parkeergarage aan het Californiëplein wordt begeleid door commerciële functies. Deze sterke winkelroute wordt aangevuld door het marktplein met de daaraan gelegen bioscoop, foodhal, horeca, sportfuncties, de bibliotheek en op verschillende plekken commerciële functies in de plinten van de bouwblokken. Op de bovenliggende verdieping wordt overwegend gewoond, maar er kan ook gewerkt worden. Aan de Europaweg wisselen woonfuncties en commerciële functies elkaar af. Op de hoeken presenteert zich het winkelcentrum richting de Europaweg, terwijl woningentrees bijdragen aan de levendigheid op straat en sociale controle in de avonduren. Het zuidelijke deel van Centrum Schalkwijk ligt wat verder van de reuring af en heeft een wat grotere afstand tot de HOV-halte. Met de ligging aan de Europavaart en in nabijheid van het parkje ten zuiden van de Europavaart ontstaat hier een attractieve woonlocatie en wordt daarom gekozen voor een sterk woonprogramma.

Eénduidige hoofdstructuur

Strategische inpassing publiekstrekkers

Mengen met overig publieksprogramma

Een herkenbaar ruimtelijk kader

Ruimtelijke voorwaarden functies (DTNP)

24

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

3.4

Stedenbouwkundige opzet Fase 2

3.4.1 Inleiding Fase 2 omvat het zuidelijk deel van de herontwikkeling van Centrum Schalkwijk en sluit aan op fase 1. Fase 2 vormt de overgang van het bruisende centrum naar de groene zone langs de Europavaart. Het noordelijke gedeelte sluit direct aan op het winkelsgebied en het Marktplein. Hier hebben de blokken dan ook een hoogstedelijke uitstraling en integreren openbare functies zoals horeca en de openbare bibliotheek. De meest zuidelijke bebouwing sluit aan qua karakter aan op de Europavaart en het aangrenzende park. Hier ontstaat een luwere zone waaraan gewoond wordt. De Costa del Sol vormt de verbinding met de groene wandelkade aan de oostzijde van Centrum Schalkwijk. Bouwblokken D, E en F liggen tussen de hoogstedelijke sfeer van de hoofdwinkelstraat en marktplein aan de ene kant en de luwere zuidzijde en verbinden deze twee sferen met elkaar. Met maatschappelijke functies sluiten deze gebouwen aan op de centrale openbare ruimtes en versterken het openbare karakter, terwijl de zuidzijde van deze blokken ingevuld wordt met wonen. Fase 2 wordt als voetgangersgebied ingericht. Bruggen over de Europavaart zorgen ervoor dat Centrum Schalkwijk vanuit Meerwijk en Molenwijk goed te voet en met de fiets bereikbaar is. Een voetgangersen fietsoversteek in het verlengde van de Laan van Osnabrück verbindt Europawijk met Centrum Schalkwijk.

Net als in de binnenstad kan het gebied met de fiets doorkruist worden, maar is de fiets nadrukkelijk te gast. Doorgaande attractieve noord-zuid langzaamverkeersroutes bevinden zich langs de Europaweg en de Briandlaan. De parkeergarages van de nieuwe woningen worden via de Costa del Sol ontsloten en zijn alleen voor bewoners toegankelijk. Hierdoor staat ook hier de voetganger centraal en krijgt de straat een autoluw karakter. Het autovrije karakter van Centrum Schalkwijk zorgt ervoor dat ondanks de hoge dichtheid aangename verblijfsplekken en openbare ruimtes kunnen ontstaan.

Visiekaart Fase 2

SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

25

3.4.2 Het marktplein Met de ontwikkeling van de zuid- en westrand van het marktplein wordt het plein in Fase 2 ruimtelijk voltooid. De gevels van deze blokken vormen samen met het reeds gerealiseerde Californiëblok aan het marktplein een eenheid. Evenals het Californiëblok, hebben de nieuwe blokken bovenop een plint van twee verdiepingen een hoogte van vier à vijf verdiepingen (18 tot 21 meter). Hiermee wordt aangesloten op de proporties van het plein. Een toren aan de kopse kant van het plein fungeert als blikvanger vanaf Meerwijk en markeert het plein. Het publieke karakter van de bebouwing wordt versterkt door ook de royale arcade zoals reeds aanwezig in het Californiëblok door te zetten en op de begane grond en eerste verdieping commerciële en maatschappelijke functies te realiseren. De functies aan het marktplein dragen bij aan het verblijfsklimaat en sluiten hiermee aan op de bioscoop, de foodhal en reeds bestaande functies in de plint van het Californiëblok. Door deze diversiteit aan functies gaat het marktplein fungeren als huiskamer voor heel Schalkwijk. In enkele gevallen zijn er woningen op de eerste verdieping gesitueerd. De inrichting van het plein zelf en de foodhal behoren tot de realisatie van Fase 1.

3.4.3 Entreeplein Zoals het Californiëplein een belangrijke entreeruimte vormt voor de oostzijde van het centrum gericht op Meerwijk, zo wordt aan de westzijde ook een aanlandplein en entreeruimte voorzien gericht op bezoekers vanuit de Europawijk en Molenwijk. Een hoge toren vormt een climax aan de Europaweg en markeert zo het begin/einde van de stadsstraat. De oostzijde van het entreeplein wordt gedefinieerd door een stevig blok met een hoogteaccent op de zuidelijke hoeken. De bibliotheek, die in de onderste twee lagen gesitueerd is, verbindt het entreegebied met het marktplein en het winkelgebied. De zuidzijde van het plein wordt gevormd door een lager paviljoenachtig gebouw dat een optimale bezonning van het plein mogelijk maakt en tegelijkertijd het plein beëindigd. De verschillende gebouwen richten zich met actieve plinten en entrees naar het plein. De functies, horeca en cultuur, versterken de plek als verblijfs- en ontmoetingsplek, maar verleiden ook bezoekers om verder het gebied in te trekken. De acht bestaande bomen met een leeftijd van meer dan vijftig jaar zijn in goede conditie en geven het plein direct een groene en uitnodigende uitstraling.

26

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

3.4.4 De Costa del Sol De Costa del Sol zal in de nieuwe structuur van Centrum Schalkwijk gaan fungeren als westelijke wijkentree vanaf de Europaweg. Het vormt zowel een belangrijke verbinding naar de woningen voor voetgangers en fietsers, als een groene recreatieve verbinding voor voetgangers met de oostelijke wandelkade en de groene verblijfsplekken aan het water aan de zuidzijde. De Costa del Sol verbindt de centrale fietsverbinding door het centrum met de Europaweg. De nieuwe autoparkeergarages worden ontsloten via Costa del Sol, hierdoor is de straat alleen bedoeld voor bestemmingsverkeer. De Costa del Sol krijgt een residentieel, groen karakter. De rooilijn van de blokken en torens aan de Costa del Sol verspringt licht en onderstreept daarmee het informele karakter van de verbinding. Hoge torens aan het water worden afgewisseld met groene plekken. Op die manier wordt de bestaande woontoren op de meest zuidwestelijke hoek van het plangebied naadloos opgenomen in de stedenbouwkundige opzet. De groene plekken openen het zicht op het water en het zuidelijk gelegen parkje. Bezet met veel grote bomen dalen deze af tot waterniveau en bieden plaats aan verblijfs- en speelvoorzieningen.

3.4.5 Oostkade Aan de oostzijde sluit Fase 2 naadloos aan op Fase 1: De stedelijke kade heeft een rijke groene strook tussen kade en gebouwen en wordt door middel van een verlaagde groene wandelkade optimaal verbonden met het water van de Europavaart. De oostelijke rooilijn van het Californiëblok wordt doorgetrokken. Het gebouw dat op de zuidoosthoek staat springt echter uit deze rooilijn en wordt letterlijk tot aan het water geschoven. Hij is evident het eindpunt van de route vanuit het noorden bezien, gaat de dialoog met het water aan en vormt een soort uitroepteken van de kade.

3.4.6 Bouwhoogtes De bouwhoogtes in fase 2 volgen de principes zoals geformuleerd voor heel Centrum Schalkwijk: Royale plinten sluiten aan op centrale openbare ruimtes. Daarboven bevinden zich 4 tot 5 lagen woningen. Daarnaast nemen de hoogteaccenten binnen Centrum Schalkwijk een bijzondere positie in. Ze worden zodanig gepositioneerd dat er zichtrelaties tussen Centrum Schalkwijk en de omliggende wijken ontstaan. De hoogbouw fungeert hierbij als oriëntatiepunt voor de routes vanuit de omliggende wijken naar het centrum. De hoogste gebouwen, de torens tot 76m, worden zodanig geplaatst dat ze op subtiele wijze afwijken van de rooilijnen van de omliggende, lagere gebouwen. In Centrum Schalkwijk Fase 2, betreft dit drie torens - blok A, G en H, die elk op een eigen manier invulling geven aan deze afwijkingsregel.

Blok A is een oriëntatiepunt aan de zuidoostkant van het Centrum Schalkwijk. De toren is een duidelijke beëindiging van de wandelkade langs de Europavaart en is daarom meer naar het oosten geschoven dan het Florida/Californiëblok (fase 1), blok E en het nog te ontwikkelen blok ter plaatse van de huidige parkeergarage op de noordoosthoek van het Centrum. In zuidelijke richting is blok A gedeeltelijk in de Europavaart geplaatst om ook aan deze kant op af te wijken van de lagere blokken B en C die aan de rand van de Europavaart staan en de beëindiging vormt van de reeks bestaande hoge gebouwen die richting het Westen de Europaweg flankeren. Blok G staat centraal aan het Californiëplein en wijkt met het torengedeelte af van de rest de bebouwing rond het plein. Deze afwijking is vormgegeven door de toren een aantal meter naar voren te plaatsen ten opzichte van de rest van de westelijke bebouwingswand van het Californiëplein. Door deze ingreep wordt de oriëntatiefunctie van de toren voor de fiets- en wandelroute vanuit Molenwijk/Zuid Schalkwijk geaccentueerd. Blok H vormt de noordelijke beëindiging van het zuidwestelijke entreeplein (rond het huidige Febo-paviljoen). Ook deze toren wijkt af van de rooilijnen van de toekomstige bebouwing tussen de Stadstraat Europaweg en de winkelstraat (Centrum Schalwijk Fase 3). Aan de

Europaweg volgt de toren niet de beoogde rooilijn die parallel aan de stadsstraat moet gaan lopen, maar conformeert zich juist aan het orthogonale rooilijnensysteem van Centrum Schalkwijk. Door deze afwijking wordt de oriëntatiefunctie van deze toren voor de beoogde fiets- en wandelroute vanuit de Europawijk (via de tegenovergelegen Laan van Osnabrück) benadrukt. 3.4.7 Bezonning Omdat er in fase 2 veelal hoogbouw wordt gerealiseerd met een grote dichtheid, zal dit gevolgen hebben op de bezonning van de omliggende gebouwen. Er bestaan in Nederland geen officiële landelijke bezonningsnormen. Daarom is er een bezonningsstudie verricht op basis van de zogenoemde TNO-normen (Bezonningsonderzoek Schalkwijk te Haarlem, Peutz 13 dec 2021, bijlage I), welke de gemeente Haarlem als richtlijn gebruikt. Voor de ontwikkeling van fase 2 is beoordeeld of de lichte TNO-norm kan worden behaald. Volgens de lichte TNO-norm is er sprake van voldoende bezonning van een woning bij tenminste 2 mogelijke bezonningsuren per dag in de periode van 19 februari t/m 21 oktober. Als gevolg van schaduwwerking van de nieuwe gebouwen, zal de bezonning verminderen op met name de bestaande gebouwen aan de Briandlaan 3 t/m 9, de Stresemannlaan 2/2A en de westzijde van het nieuwe appartementengebouw aan de noordzijde van het Californiëplein (Floridablok uit fase 1).

Voor deze gebouwen geldt dat niet voldaan kan worden aan de lichte TNO-norm. Voor bezonning van woningen bestaan zoals gezegd geen wettelijke normen. Daarom dient er een belangenafweging plaats te vinden, waarbij het belang van omwonenden bij een aanvaardbaar woon- en leefklimaat moet worden betrokken. De extra schaduwhinder ten opzichte van de bestaande situatie moet in de belangenafweging daarom afgezet worden tegen het belang van het plan. De realisatie van het plan draagt bij aan de vernieuwing van Centrum Schalkwijk en het toevoegen van functies aan het winkelcentrum, waardoor een gemengd stedelijk milieu ontstaat. Deze transformatie zorgt ervoor dat Centrum Schalkwijk zich tot een attractief stadsdeelcentrum kan ontwikkelen en een belangrijke centrumrol kan

vervullen in het stadsdeel. Daarnaast levert de dichte woningbouw een essentiële bijdrage aan de woningbouwopgave van Haarlem. Door het concentreren van een groot aantal woningen rond voorzieningen en in de nabijheid van een HOV-halte wordt bovendien uitvoering geven aan de ambitie van de tien-minuten-stad zoals geformuleerd in de Omgevingsvisie Haarlem. De schaduwhinder moet als aanvaardbaar worden geacht omdat hier sprake is van een stedelijke omgeving waaraan minder hoge eisen mogen worden gesteld ten aanzien van lichtinval en bezonning dan in een minder bebouwde omgeving. Voor alle woningen geldt bovendien dat in de toekomstige situatie nog voldoende licht in de woningen zal komen en de grootste schaduwhinder zich beperkt tot een korte periode van het kalenderjaar (februari-maart). Op basis van de bezonningsstudie wordt daarom geconcludeerd dat de beoogde ontwikkeling van fase 2 niet zal leiden tot onevenredige schaduwhinder voor de bestaande woongebouwen in de omgeving. De ontwikkeling van het plangebied is van zo’n groot belang dat aan het verlies van een aantal zonuren op een aantal panden gedurende een beperkt aantal maanden minder gewicht wordt toegekend. 3.4.8 Bomen Bouw woningen versus behoud bomen Bij de transformatie van Centrum Schalkwijk Fase 2 is groen in de openbare ruimte een belangrijk aspect.

De visie Centrum Schalkwijk gaat uit van een nieuw groenplan passend bij het nieuwe hoog stedelijke stadsdeelcentrum. Hierbij gaan wij uit van het zoveel mogelijk behouden van waardevolle bomen. Voor de nieuwe stedenbouwkundige opzet, de verdichtingsopgave, en de bouw van meer dan 1.150 woningen en bijhorende voorzieningen op een beperkte ruimte, ontkomen wij er echter niet aan om bomen te moeten kappen of verplaatsen. Aan de hand van een bomeninventarisatie (zie bijlage II) is er een zorgvuldige afweging gemaakt welke bomen behouden moeten blijven en welke gekapt.

Te behouden en te kappen bomen De acht waardevolle lindes (conditie redelijk) rond het Febo-paviljoen worden behouden. Deze gaan in belangrijke mate het karakter en de verblijfskwaliteit van het hier te realiseren entreeplein bepalen.

SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

27

3.5 De overige 43 bomen kunnen niet behouden worden op hun huidige plaats. Hieraan ligt de volgende afweging ten grondslag: • 26 van de bomen 34 bomen in het westelijk deel van de Costa del Sol (waarvan er drie ouder dan 50 jaar zijn), kunnen niet behouden blijven op hun huidige plaats vanwege de benodigde ruimte voor de nieuwe woongebouwen aan de Costa del Sol. • Van de 17 bomen die in het zuidoostelijk deel van fase 2 aan of bij de Europavaart staan (waarvan er acht ouder zijn dan 50 jaar), kunnen er 15 niet behouden blijven op hun huidige plaats vanwege de benodigde ruimte voor nieuwe woongebouwen. Indien er wordt gekozen voor een ondergrondse parkeergarage zijn alle 17 bomen onhoudbaar.

Aan te planten bomen De 43 te kappen bomen worden gecompenseerd door circa 70 bomen aan te planten. Afhankelijk van de gekozen parkeeroplossing wordt hiervan een deel mogelijk (circa 25 bomen) op een ondergrondse parkeeroplossing geplant. In dat geval zijn dit 2e orde grootte bomen in plantbakken.

Groenparagraaf

3.5.1 Inleiding In 3.4.8 is de afweging beschreven tussen behoud van bomen enerzijds en nieuwe woningen anderzijds. In deze groenparagraaf wordt, gezien de beoogde transformatie, de vraag gesteld: wat is de huidige groenkwaliteit en wat is de beoogde nieuwe groenkwaliteit in Schalkwijk Centrum. Hiertoe is allereerst het huidige groen geïnventariseerd en opgemeten. De aanwezige bomen zijn beoordeeld op beeldkwaliteit en onderzocht op conditie en levensverwachting in een Boom Effect Rapportage (Boomtotaalzorg, 12 oktober 2021). Daarnaast wordt een doorkijk gegeven van de nieuwe beoogde groenkwaliteit in Schalkwijk Centrum. Ten derde wordt kort ingegaan op de kaders die de gemeente stelt aan het nieuwe groen (in h4) om deze kwaliteit ook te verkrijgen. De ontwikkelende partijen zullen dit in een ontwerp voor de openbare ruimte inzichtelijk moeten maken.

3.5.2 Beschrijving bestaande groensituatie In de huidige situatie is het gebied Fase 2 (2.58 hectare) voor een groot deel verhard en bebouwd. De openbare ruimte is voornamelijk ingericht met asfalt en betontegels. Het groene/ onverharde deel, grasvlakken, heesters/ hagen en boomspiegels, op het huidige perceel beslaat 2100 m² en bedraagt ca. 8% van het totaal oppervlak. In het plangebied Fase 2 staan 51 bomen in volle grond, waarbij diverse iepensoorten het meest beeldbepalend zijn. Deze staan met name aan de Costa del Sol in de middenberm en op de parkeerplaats bij het winkelcentrum. Aanwezig zijn verder winterlinden, Italiaanse populieren, hartbladige elzen, essen en een sierpeer. De Bestaande groenkwaliteit is beschouwd. Het plangebied is momenteel veelal versteend en de aanwezigheid van groen is dan ook zeer beperkt. Het groen bevindt zich overwegend aan de oever van de Europavaart. Bomen en oever behoren tot de bestaande

28

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

ecologische verbinding. De beplanting aan het water versterkt het beeld van de door groen begeleide vaart. De conditie van de hier aanwezige bomen (essen) is overwegend matig tot slecht, door de aantasting met essentaksterfte. De hoogste groenwaarden bevinden zich verder met name in de aanwezige bomen aan de Costa del Sol. Aan de Costa del Sol bevindt zich een groene wijkentree met deels vol uitgegroeide (41 jaar) en daarmee beeldbepalende iepen (Ulmus Columella) op gras. In het plangebied zijn in de huidige situatie groene bermen langs de eerdergenoemde Costa del Sol, de Costa Brava en de Belle van Zuylenstraat. Deze worden momenteel beheerd als gazon en er is geen doorlopende groene lijn in het gebied die loopt van de Europaweg naar het oostelijk gedeelte van de Europavaart. Tot slot zijn enkele sierheesters en hagen aanwezig langs de Costa Brava, ten zuiden van het Rivièraplein en ten zuiden van het Californiëplein. Het gaat hier om monoculturen van gecultiveerde soorten en de waarden hiervan zijn zeer beperkt. 3.5.3 Inventarisatie bomen: status, conditie, toekomstwaarde De huidige bomen in fase 2 zijn beoordeeld op kwaliteit en levensverachting in een boomeffectrapportage (Boomtotaalzorg 12 okt 2012, bijlage II). In het plangebied staan in de huidige situatie 51 bomen. Hiervan worden er 19 aangeduid als gemeentelijk waardevol, ze zijn namelijk ouder dan 50 jaar.

32 van de bestaande bomen heeft een redelijke of goede conditie, 15 matig, 4 slecht. De bomen met een matige en/of slechte conditie zijn met name de essen die aan de Europavaart staan. Al deze essen zijn aangetast door de essentaksterfte. De toekomstverwachting van het grootste deel van de bestaande bomen (37 van de 51) is redelijk.

3.5.4 Inventarisatie waardevolle bomen Ten noorden van de Costa del Sol, rondom de FEBO, staan 8 lindes (Tilia Cordata) met de leeftijd van 51 jaar. Deze bomen zijn van redelijke conditie met een levensverwachting van meer dan 10 jaar. Ze zijn daarmee door de gemeente aangewezen als beschermwaardig en waardevol.

3.5.5 Conclusies bestaand • Het huidige Schalkwijk Centrum is zeer verhard, de kwaliteit van de openbare ruimte is laag; • De kwaliteit van het huidige groen is met name te vinden aan de oever van de Europavaart, de groene entree met (deels) grote fraaie bomen aan de Costa Del Sol en het groenbeeld van een aantal individuele grote bomen. • Er staan 51 bomen in het plangebied waarvan er 19 ouder dan 50 jaar en daarom gemeentelijk waardevol • De meeste bestaande bomen (32) hebben een redelijke of goede conditie en 37 van de 51 bomen hebben een redelijke toekomstverwachting (10-15 jaar).

Ook twee iepen aan de Costa del Sol zijn ouder dan 50 jaar en daardoor aangemerkt als beschermwaardig. Eén van de twee iepen heeft een levensverwachting van meer dan 10 jaar. De andere boom heeft een matige conditie en daarmee een levensverwachting van 5-10 jaar.

3.5.6 Nieuwe groenkwaliteit Schalkwijk Centrum transformeert naar een gebied waar het behalve goed wonen en winkelen ook bij uitstek goed toeven is in de openbare ruimte. De beeld- en verblijfskwaliteit is zeer hoog.

Dit houdt in dat de mechanische en/of fysiologische toestand van de boom enigszins zijn verminderd maar dat er binnen een termijn van 10-15 jaar geen problemen te verwachten zijn. De matige of slechte toekomstverwachting betreft de essen aan de Europavaart.

Aan de Belle van Zuylenstraat staan vier beschermwaardige hartvormige elzen met een leeftijd hoger dan 50 jaar. De bomen hebben alle een levensverwachting van meer dan tien jaar. Aan de Rivieradreef staat ter hoogte van de huidige Blokker een gemeentelijk waardevolle solitaire iep van 52 jaar. Tot slot hebben drie essen langs de Europavaart een beschermwaardige status door de leeftijd van boven de 50 jaar. Deze bomen hebben echter een matige conditie doordat ze zijn aangetast door essentaksterfte en de levensverwachting is 5-10 jaar. Dergelijke bomen met een leeftijd van meer dan 50 jaar mogen alleen gekapt worden indien er sprake is van een algemeen maatschappelijk belang of wanneer de boom in zo een slechte conditie verkeert dat duurzame instandhouding niet mogelijk is. Het is van belang dat de bomen in beginsel op de bestaande locatie behouden worden en niet worden verplant, omdat het verplanten van bomen van deze leeftijd een risico met zich meebrengt: er is een kans dat de boom deze ingreep niet overleeft.

In de nieuwe situatie wordt het beeld in de openbare ruimte in Schalkwijk Centrum veel meer gedomineerd door beplanting. Daarnaast zal het water van de Europavaart een wezenlijk onderdeel gaan vormen van de beleefbare openbare ruimte. De biodiversiteit en de ecologische waarden in het gebied zullen een stevige impuls krijgen. Deze situatie wordt allereerst verkregen door het consequent doorvoeren van het in fase 1 ontwikkelde groenconcept ‘groen op rood’. Dit concept bestaat uit een ‘gereedschapskist’ van bijzondere beplanting; bloeiende en mooi met de seizoenen verkleurende bomen, vaste planten met veel kleur en hagen, die over het gehele centrum wordt toegepast. Op den duur ontstaat zo een fraaie, groene openbare ruimte die een eigen signatuur en identiteit zal geven aan het nieuwe centrum. Daarnaast is er speciale aandacht voor routes en verblijfsplekken. Het nieuwe centrum zal flink stedelijk verdicht worden. Het is daarom belangrijk om de openbare ruimte die in deze nieuwe opzet ontstaat een zo hoog mogelijke verblijfskwaliteit te geven.

Fraaie groene plekken en wandelstroken met een hoge verblijfskwaliteit worden direct aan het water van de Europavaart gelegd. Deze belangrijke verpoos- en speelplekken zijn zeer goed bereikbaar voor iedereen. Door het centrum logisch aan te sluiten op bestaande routes vanuit de wijken ontstaan zo prettige en veilige groene wandelroutes met veel beplanting en bomen langs het water naar de winkels, de voorzieningen en het busstation. Ten derde zullen er in het centrum fijne verblijfspleinen worden gemaakt met veel groen en fraaie grote bomen waar het goed toeven is in de zon. Naast het al te realiseren marktplein wordt er aan de zuidwestzijde van het gebied een nieuw verblijfsplein gemaakt dat tevens een belangrijk entreegebied is voor bezoekers vanuit Europawijk en Molenwijk. Acht bestaande waardevolle lindes zullen hier het karakter van het plein bepalen.

3.5.7 Eisen in het SPVE Om het bovenstaande groene centrum te verwezenlijken worden er in dit SPVE de nodige eisen gesteld aan het plan. In 4.4 worden de inrichtingseisen voor groen gegeven. Denk bijvoorbeeld aan de eisen om nieuwe bomen en beplanting een zo groot mogelijke kans van slagen te geven, boven- en ondergronds, en om zo groot mogelijke ecologische waarden te behalen. Daarnaast worden hier principeprofielen gegeven voor de verschillende straten en plekken met de minimaal vereiste toedeling van de ruimte aan groen en de standplaatseisen voor de bomen. In het Schetsontwerp Openbare Ruimte dat verplicht zal worden gesteld in het Stedenbouwkundig Plan Fase 2 zal moeten worden aangetoond of en hoe aan deze eisen wordt voldaan. In 4.5 worden de eisen gesteld die de gemeente stelt aan de groenparagraaf die verplicht zal worden gesteld in het Stedenbouwkundig Plan voor Fase 2.

Dit wordt bereikt door de bestaande kwaliteiten optimaal te benutten.

SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

29

3.6

Artist impressions voorlopige ontwerpen van de gebouwen in Centrum Schalkwijk Fase 2

blokken A & E - HBB Hoorne - LEVS architecten

blok G - Trebbe Lunee - INBO architecten

blokken A,B & C - HBB Hoorne - LEVS architecten

blok G - Trebbe Lunee - INBO architecten

Let op: deze impressies voldoen op onderdelen nog niet aan het SPvE. Er kunnen geen rechten aan deze impressies worden ontleend. 30

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

IMPRESSIE

blok H - Dalphia - Koschuch architecten

blok H - Dalphia - Koschuch architecten

IMPRESSIE

blok F - Trebbe Lunee - Groosman architecten

blok F - Trebbe Lunee - Groosman architecten

Let op: deze impressies voldoen op onderdelen nog niet aan het SPvE. Er kunnen geen rechten aan deze impressies worden ontleend. SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

31

4. Randvoorwaarden, eisen en wensen (spelregels) 4.1

Inleiding

De randvoorwaarden, eisen en wensen voor de ontwikkeling van Centrum Schalkwijk Fase 2, komen voort uit de visie en het ruimtelijk concept behandeld in hoofdstuk 3, maar zijn ook gebaseerd op landelijke wet- en regelgeving en gemeentelijk beleid, behandeld in hoofdstuk 2. Ze geven de kaders waaraan het stedenbouwkundig plan - met bijbehorend mobiliteitsplan en beeldkwaliteitsplan voor de gebouwen en de openbare ruimte, moet voldoen. Samen met deze plannen vormt het SPvE vervolgens de kaders waaraan de gebouwontwerpen en het ontwerp voor de openbare ruimte moeten voldoen. 4.1.1 Leeswijzer Op allerlei vlakken zit er overlap in de te behandelen thema’s en de kaders die hieraan in dit hoofdstuk worden meegeven. Een onderwerp als duurzaamheid heeft bijvoorbeeld betrekking op de inrichting van de openbare ruimte, maar ook op de gebouwontwerpen en op mobiliteit. Daarom moet dit hoofdstuk altijd in zijn totaliteit doorgenomen worden, ook als de informatievraag betrekking heeft op één thema. Als voorbeeld worden de kaders waaraan een gebouw moeten voldoen niet alleen gegeven in paragraaf 4.6, maar ook in de paragrafen 4.2, 4.3, 4.7, 4.8, 4.9, 4.10 en 4.11.

4.1.2 Uitleg randvoorwaarden, eisen en wensen Bij de kaders wordt onderscheidt gemaakt in randvoorwaarden en eisen: Bij de kaders wordt onderscheid gemaakt in randvoorwaarden en eisen: Randvoorwaarden zijn beperkingen en harde voorwaarden die aan het project verbonden zijn. Randvoorwaarden stellen voorwaarden aan het project, die niet beïnvloedbaar zijn en waarvan niet kan en mag worden afgeweken. Omdat Fase 2 onderdeel is van Centrum Schalkwijk, zijn de overkoepelende opgaven - de kaders die voor samenhang moeten zorgen en die voor alle fasen gelden, ook randvoorwaardelijk voor Fase 2. In dit hoofdstuk wordt dit per thema verder uitgewerkt. Eisen zijn criteria waar het eindresultaat aan moet voldoen. Het betreft een harde norm. Het onderscheid met een randvoorwaarde is, dat het een norm betreft die vanuit het project in principe wel beïnvloed

32

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

4.2

Spelregelkaarten

kan worden. Afwijken van een eis kan alleen als er een gelijkwaardige oplossing voor gevonden wordt naar het oordeel van de gemeente of dat het om goed onderbouwde redenen niet mogelijk blijkt te zijn om aan de eis te voldoen.

De drie spelregelkaarten op de volgende bladzijden geven de ruimtelijke kaders weer waar het stedenbouwkundig plan, de gebouwontwerpen en het ontwerp van de openbare ruimte aan moeten voldoen. Deze spelregelkaarten behandelen de volgende thema’s:

Wensen zijn criteria waar het eindresultaat bij voorkeur aan voldoet. Wensen zijn geen eisen en daarmee ook niet afdwingbaar. De ontwikkelende partijen worden gevraagd om invulling te geven aan deze wensen.

1. 2. 3.

4.1.3 Beoordeling van de plannen Samen met het ambtelijk projectteam beoordeelt de supervisor van Centrum Schalkijk het stedenbouwkundig plan (SP) met bijbehorend mobiliteitsplan (MP) en beeldkwaliteitsplan (BKP) dat door de ontwikkelende partijen voor Fase 2 wordt opgesteld. Het ambtelijk projectteam en de supervisor beoordelen of onderdelen van deze plannen wel of niet voldoen aan de betreffende randvoorwaarden en eisen. Dit geldt ook voor randvoorwaarden en eisen die niet gekwantificeerd zijn. Het is dus aan de supervisor en het ambtelijk team om te beoordelen of het SP, MP en BKP (en vervolgens de gebouwontwerpen en het ontwerp openbare ruimte) voldoen aan kwalitatieve eisen zoals: ‘zorgvuldig ontworpen …’, ‘voldoende transparante…’, ‘niet gedomineerd door…’, et cetera. Mochten de ontwikkelende partijen om goed gemotiveerde redenen op onderdelen afwijken van de in dit hoofdstuk geformuleerde eisen (en wensen), dan is het aan de supervisor en het ambtelijk team om te beoordelen in hoeverre dit mogelijk is en of er ingestemd kan worden met de voorgedragen oplossing. Het is uiteindelijk aan het college om een definitief besluit te nemen over het SP en MP en aan de gemeenteraad over het BKP.

Openbare ruimte & ondergrond Routes, plinttypen & functies begane grond Gebouwhoogten, setbacks, buitenruimten & daken

De spelregelkaarten behandelen maar een deel van de randvoorwaarden, eisen en wensen waaraan het stedenbouwkundig plan, de gebouwontwerpen en het ontwerp van de openbare ruimte moeten voldoen. De spelregelkaarten zijn gekoppeld aan de thematische randvoorwaarden, eisen en wensen die in de paragrafen 4.3 t/m 4.11 worden behandeld. De spelregelkaarten moeten dus altijd in combinatie met deze paragrafen worden gelezen.

4.2.1 Openbare ruimte & ondergrond

Legenda plangrens fase 2 harde rooilijn flexibele rooilijn minimale ruimte tussen de gebouwen maximale ruimte tussen de gebouwen tracé voor NUTS (standaard profiel 2,10 m breed) tracé riool & warmtenet (6 m breed) ondergrondse reservering voor bomen (1e orde, ≥1,5 m diep) ondergrondse reservering voor bomen (2e orde, ≥1 m diep, min. 2,5 m breed) huidige bomen 50 jaar en ouder huidige bomen (overig) onderdoorgang SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

33

4.2.2 Routes, plinttypen & functies begane grond

Legenda plangrens fase 2 plinttype 1 plinttype 2 plinttype 3 (arcade) plinttype 4 plinttype 5 toegangsroute parkeergarages fietsroute wandelroute onderdoorgang voorzieningen in de plint wonen in de plint 34

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

1.5

1.5

Peil = NAP+700

Peil = NAP+700

1.3

Water niveau = NAP-600

Principe Principe plint met Principe plint / Wonen plint type 1 Principe plint / Wonen plint typeplint 1 met arcade arcade Principe plint met Principe Principe plint / Wonen plint type 1plint met Principe plint / Wonen plint type Plint 1variant arcade arcade Plint typen (maten in meters)

tekeningnummer

Principe plinten omschrijving

12.03 Haarlem Schalkwijk projectnummer en projectnaam

Fase 2

A3

1/250

fase

formaat

schaal

Gemeente Haarlem

7.5 7.5

7.5

25-01-2022 datum

4.5 4.5 Peil = NAP+700

Peil = NAP + 0.7

Peil = NAP+700

min. 4 m

Peil = NAP+700

Plint type 1

Jo Coenen Architects & Urbanists

Peil = NAP+700

Klaprozenweg 75 1033 NN Amsterdam Website: www.jcau.nl Tel: +31 20 5307010

4.5

4.5

4.5

7.5

7.5

min 3.9 3.9

4.5

min 6.9 6.9

= NAP+700 PeilPeil = NAP + 0.7

Peil = NAP+700

7.5

Peil = NAP + 0.7 4.5

7.5

4.5

4.5 4.5

7.5

7.5 7.5

opdrachtgever

min. min44m

Peil = NAP+700

Plint type 2

van deze tekening bezitten wij het auteursrecht. zij mag niet zonder onze voorafgaande uitdrukkelijke toestemming worden gebruikt, vermenigvuldigd of aan derden ter beschikking worden gesteld

file

Peil = NAP+700

Peil = NAP+700

Plint type 3 min. 4 m

min. 4 m

Wonen plint type 2 (op een dek)

0.6 Water 0.6 niveau = NAP-600

7.5

1.3

7.5

7.5

1.5

4.5

4.5

Peil = NAP+700

4.5

7.5

1.5

Peil = NAP+700

NAP=-0.6 Water niveau NAP-600

1.3

Peil = + NAP+700 Peil = NAP 0.7

1.3

Plint variant Plint type 4a

Plint variant

Plint type 5a

Plint type 5

Plint variant SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2 tekeningnummer

tekeningnummer

Principe plinten

tekeningnummer

Principe plinten

omschrijving

omschrijving

12.03 Haarlem Schalkwijk

12.03 Haarlem Schalkwijk

projectnummer en projectnaam tekeningnummer

Fase 2

tekeningnummer

A3

1/250

projectnummer en projectnaam

Fase 2

tekeningnummer

A3

1/250

35

1.5

Peil = NAP+700

1.3

1.5

Peil = NAP + 0.7

Peil = NAP+700

1.5

Peil = NAP+700

min 3.9

Water niveau = NAP-600

7.5

7.5

7.5

1.3

min 3.9

min 3.9

4.5

Peil = NAP+700

4.5

4.5

Peil = NAP+700

Peil = NAP+700

NAP -0.6 Water niveau = NAP-600

0.6

Plint variant

1.5

Water niveau = NAP-600

NAP+700 PeilPeil = =NAP + 0.7 Water niveau = NAP-600

Plint type 4

7.5

4.5 1.5

4.5 4.5

7.5 7.5 7.5 Peil = NAP+700

Peil = NAP+700

1.5 1.5

Peil = NAP + 0.7

min 3.9

min

3.93.9 min

7.5

1.5

4.5

7.5

7.5

Wonen plint

7.5

Wonen plint type 2 (op Wonen een dek)plint met balkon aan het water Wonen plint met balkon aan het water (op een dek) (op een dek) type 2plint (op met een dek) plint met balkon aan het water 2 (op eenmet dek) Wonen plint Wonen plint Wonen plint type Wonen Wonen plint Wonen plint met balkon aan het water Wonen balkon aan het(op water balkon aan het water (op een dek) een dek)

4.2.3 Gebouwhoogtes, setbacks, buitenruimtes & daken

Legenda plangrens fase 2 hoogteaccent gebouwhoogte zone balkons met max. uitkraging 2,5 m zoekgebied balkons zone loggia’s en half-in-half-uit-balkons setback min. 2 m groene daken daktuin 36

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

4.3

Stedenbouwkundige hoofdopzet

Deze paragraaf geeft het kader waaraan de stedenbouwkundige hoofdopzet van Fase 2 moet voldoen. Deze kaders zijn gebaseerd op het ruimtelijk concept van Centrum Schalkwijk en de stedenbouwkundige visie op Fase 2 (zie hoofdstuk 3). Dit betreft de thema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Bestaande context als basis Herkenbare identiteit Een compleet centrum Openen & verbinden Gericht op voetgangers & fietsers Groen & water: richten op de randen

Per thema worden hier al een aantal overkoepelende en algemene randvoorwaarden gegeven. In de paragrafen 4.4 t/m 4.11 worden deze verder aangevuld met concretere randvoorwaarden en eisen.

4.3.1 Bestaande winkelcentrum als basis De bestaande structuren en opbouw van het winkelcentrum en de openbare ruimte worden zo veel mogelijk behouden en versterkt. De hoofstructuur met de daarbij horende richtingen en routes en de winkelfunctie als trekpleister blijven grotendeels behouden.

Algemene Randvoorwaarden • De nieuwe functies, bebouwing en openbare ruimte van Fase 2 wordt integraal en in samenhang met de bestaande functies, bebouwing en openbare ruimte van het winkelcentrum ontwikkeld. • Nieuwe straten, pleinen en gebouwen sluiten op een logische, vanzelfsprekende manier aan op het bestaande winkelcentrum en op (routes en oversteken vanuit) de omgeving. • Gemeentelijke waardevolle bomen worden gehandhaafd. Deze mogen alleen gekapt worden indien er sprake is van een algemeen maatschappelijk belang (zie 4.4.2). • De bestaande waterkwaliteit wordt in de stedenbouwkundige opzet benut voor de verblijfskwaliteit van het centrum.

4.3.2 Herkenbare identiteit: tweede centrum Het centrum kenmerkt zich door een hoogstedelijke dichtheid met karakteristieke bebouwing die visueel herkenbaar is op het niveau van de stad en het stadsdeel. Met een differentiatie aan bebouwingstypologie, bouwhoogte en een goede aansluiting op de openbare ruimte krijgt Centrum Schalkwijk een sterkere identiteit. De openbare ruimte is de drager van het plan. Het gebied wordt ingericht met een hoog kwaliteitsniveau. De eenduidige vormgeving van de openbare ruimte, materialisatie en objecten verstevigt de identiteit van en herkenbaarheid van Centrum Schalkwijk. De aantrekkelijkheid en verblijfskwaliteit van het gebied krijgen een stevige impuls.

Algemene Randvoorwaarden • Centrum Schalkwijk waar Fase 2 onderdeel van is, krijgt een hoogstedelijke dichtheid met karakteristieke bebouwing die visueel herkenbaar is op het niveau van de stad en Schalkwijk. • Centrum Schalkwijk krijgt een differentiatie aan bebouwingstypologie, bouwhoogte en een goede aansluiting op de openbare ruimte (zie kaders paragraaf 4.6). • Centrum Schalkwijk krijgt een eenduidig vormgeven openbare ruimte met een hoog kwaliteitsniveau (zie kaders paragraaf 4.4). 4.3.3 Een compleet centrum Centrum Schalkwijk transformeert van een monofunctioneel, op de auto gericht winkelcentrum, naar een compleet stadsdeelcentrum voor Schalkwijk. Een gebied waar gewoond, vertoefd, ontmoet, gewinkeld en gewerkt wordt. Dit bereiken we door woningen, maatschappelijke, sociale, culturele en andere voorzieningen aan het winkelgebied toe te voegen. Synergie creëren we door de voorzieningen goed met elkaar én met de omgeving te verbinden.

Algemene Eisen • De plinten van de gebouwen rond het Californiëplein, het zuidwestelijke entreeplein, de tussengelegen straten en de looproutes worden gevuld met commerciële en maatschappelijke

voorzieningen. De meest levendige functies (zoals horeca met terrassen) komen aan de zonzijde van de pleinen. Op de huidige McDonald’s- en FEBO-locatie komt een entreeplein dat behalve als een aanland- en entreefunctie nadrukkelijk als prettige verblijfs- en vertoefplek gaat fungeren. De verblijfskwaliteit is hier leidend. • Wonen op de begane grond vindt alleen plaats in de gebouwen aan de Costa del Sol en de torens aan de Europavaart aan de zuidrand van Schalkwijk Centrum.

4.3.4 Openen & verbinden Centrum Schalkwijk opent zich naar de omliggende wijken. Achterkanten worden vervangen door voorkanten om zo interactie tussen de gebieden te creëren. Visuele relaties worden gelegd door de plaatsing van markante gebouwen direct daarachter. Zichtlijnen eindigen op markante gebouwen en/of hoogteaccenten.

Algemene Randvoorwaarden • Centrum Schalkwijk waar Fase 2 onderdeel van is, opent zich naar de omliggende wijken. Achterkanten worden voorkanten, het centrum toont helemaal rondom zijn gezicht. • De bebouwing en de openbare ruimte van Centrum Schalkwijk sluit goed aan op de bebouwing en de openbare ruimte in de omgeving van Centrum Schalkwijk. • Verbindingen vanuit de omliggende wijken (meestal bij bestaande oversteken naar het winkelcentrum) worden verbeterd en uitgebreid tot langzaam verkeerroutes door middel van entreepleinen en aanloopstraatjes naar de verblijfsruimtes in de nieuwe structuur. Algemene Eisen • De Costa del Sol fungeert in de nieuwe structuur van Centrum Schalkwijk als belangrijke westelijke wijkentree van Centrum Schalkwijk vanaf de Europaweg. Het vormt zowel een belangrijke verbinding naar de woningen voor voetgangers en fietsers, als een groene recreatieve verbinding voor voetgangers met de oostelijke wandelkade. Het vormt de verbinding voor voetgangers naar de winkelstraat en het marktplein aan de noordzijde en de groene

SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

37

verblijfsplekken aan het water aan de zuidzijde. De Costa del Sol verbindt de centrale fietsverbinding door het centrum met de Europaweg. Daarnaast worden de nieuwe autoparkeergarages ontsloten via Costa del Sol. De opzet moet hier gericht zijn op een veilige, aantrekkelijke en groene langzaam verkeer route. • De bestaande, informele oversteek vanuit de Europawijk over de Europaweg - het ‘olifantenpadje’ ter hoogte van de huidige FEBOlocatie in het verlengde van de Laan van Osnabrück, dient in de nieuwe structuur te worden opgenomen als wandel- en fietsroute naar het centrum. Deze route zal ten noorden van de FEBO-locatie zowel aansluiten op de hoofdwinkelstraat als op het Californiëplein via de wandel/winkelstraat aan de noordzijde van de toekomstige bibliotheek. De opzet moet hier gericht zijn op een veilige en aantrekkelijke langzaam verkeer route. • Op de huidige McDonald’s- en FEBO-locatie komt een entreeplein dat naast verblijfsplek ook als aanlandplek voor de wandel- en fietsroute vanuit de Europawijk naar Centrum Schalkwijk zal fungeren. Het plein is direct voor voetgangers te bereiken vanaf de stadsstraat Europaweg. • Zichtlijnen vanuit de omliggende wijken dringen Centrum Schalkwijk via entreepleinen en insteekwegen binnen tot aan de markante gebouwen en/of hoogteaccenten.

4.3.5 Gericht op voetgangers & fietsers: sociaal- en verkeersveilig Bij de transformatie van Centrum Schalkwijk speelt de mobiliteitstransitie een belangrijke rol. Door te verdichten en functies toe te voegen ontstaat een hoogstedelijke leefomgeving ingericht voor voetgangers en fietsers. De openbare ruimte richten we zodanig in dat het de sociale interactie stimuleert en uitnodigt tot ontmoeten en verblijven. Veilige en logische langzaam verkeerroutes verbinden het centrum met de omliggende wijken. Alle openbare en collectieve ruimten zijn sociaal veilig. Autogebruik krijgt een minder dominante positie in de stedenbouwkundige opzet. Men kan met de auto naar het centrumgebied toe, maar nooit erdoorheen, op hulpdiensten en laaden losverkeer na. Zowel het bewoners- als het bezoekersparkeren voor auto’s wordt inpandig en zo veel mogelijk uit het zicht opgelost.

38

Gemeente Haarlem - JCAU - Buro Lubbers

Algemene randvoorwaarden • Fiets- en wandelroutes naar en door Fase 2 zijn verkeersveilig. • Openbare- en collectieve ruimten, plinten, arcades en gebouwen zijn sociaal veilig. Algemene eisen • De straten en pleinen binnen Fase 2 zijn het domein van voetganger en fietser en zijn autovrij of autoluw. Deze straten sluiten op een logische manier aan op de rest van Centrum Schalkwijk en de langzaam verkeerroutes naar omliggende wijken. • Iedereen kan zich op een prettige en veilige manier verplaatsen in de openbare ruimte van Fase 2. Dit geldt voor jong en oud, en voor mensen met een mobiliteitsbeperking. • Auto- en fietsparkeervoorzieningen voor bewoners worden inpandig en zo veel mogelijk uit het zicht opgelost. • De openbare ruimte wordt niet gedomineerd door geparkeerd staande fietsen van bezoekers. De benodigde ruimte voor fietsparkeren (zie paragraaf 4.8 voor de betreffende kaders) wordt zorgvuldig afgewogen met de andere functies van de openbare ruimte (zie paragraaf 4.4).

4.3.6 Groen & water: richten op de randen Centrum Schalkwijk wordt sterk vergroend. Bestaand water en groen wordt opgenomen in de stedenbouwkundige structuur en wordt zo een prominent onderdeel van het stadsdeelcentrum. Bestaande bomen worden zoveel mogelijk behouden en vormen een logische component van groene ruimtes in de nieuwe stedenbouwkundige opzet. Nieuwe bomen en groene plekken worden toegevoegd (zie paragraaf 4.4 voor de betreffende kaders). Centrum Schalkwijk richt zich nadrukkelijk op de randen: aan de westkant oriënteert Centrum Schalkwijk zich op de stadstraat Europaweg, aan de oost- en de zuidkant oriënteert het centrum zich op de Europavaart. Langs de Europaweg wordt voldoende ruimte vrijgehouden voor aanplant van bomen. Aan de vaart wordt voldoende ruimte geboden tussen de nieuwe bebouwing voor het realiseren van openbaar

toegankelijke groenplekken met een hoge verblijfskwaliteit (zie paragraaf 4.4).

Algemene eisen • Bestaand water en groen wordt opgenomen in de stedenbouwkundige structuur en vormen de basis voor een groenblauw raamwerk in de nieuwe stedenbouwkundige opzet. • De westzijde van Centrum Schalkwijk wordt qua bebouwingsstructuur en aansluitende openbare ruimte onderdeel van de stadsstraat Europaweg. Zie paragraaf 4.4.6. • Langs de Europaweg wordt voldoende langzaam verkeersen verblijfsruimte vrijgehouden en is er voldoende ruimte voor de aanplant van bomen. Zie paragraaf 4.4.6. • Langs de Europavaart wordt voldoende ruimte gecreëerd tussen de bebouwing voor het realiseren van openbaar toegankelijke groenplekken met voldoende bezonde en beschaduwde verblijfsplekken onder grote bomen. • De Costa del Sol is de belangrijkste groene verbinding in Fase 2. De Costa del Sol wordt een groene wijkentree, een luw woon- en verblijfsgebied en een aantrekkelijke langzaam verkeersroute aan de groene zuidrand van Centrum Schalkwijk.

4.4

Openbare ruimte

Deze paragraaf geeft de kaders waar de inrichting en het ontwerp voor de openbare ruimte aan moeten voldoen. De kaders zijn onderverdeeld in de volgende thema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Watercompensatie Bestaand water & kwaliteit Bestaande bomen Groenkwaliteit en ecologie Nieuwe bomen Principeprofielen, type straten, ruimten en plekken Maaiveldinrichting Ondergrond Afvalinzameling Beeldkwaliteit openbare ruimte

•

•

•

•

• 4.4.1 Watercompensatie Randvoorwaarden • 15% van het toegenomen verhard oppervlak moet gecompenseerd worden in extra oppervlaktewater De compensatie kan ook plaatsvinden door 15% van het oppervlak van de toename van verharding af te boeken van het saldo van de Berging Rekening Courant. • 100% van oppervlakte afname boezemwater moet worden gecompenseerd. • Zoneren waar dit mogelijk gerealiseerd kan worden met behoud van bestaande groenkwaliteit en bomen. In paragraaf 3.4.6 staat omschreven waar en waarom er gebouwd wordt in het boezemwater. Ontwikkelaar en gemeente dienen binnen een straal van 5 km naar een geschikte locatie te zoeken om het verlies aan boezemwater te compenseren. • De hydraulische capaciteit van de Europavaart wordt niet verslechterd. • Het watersysteem wordt robuust ingericht met waterbergings- en afvoermogelijkheden conform de watertoets. Een ontwikkeling mag niet leiden tot verslechtering van de waterhuishouding of een versnelde toename van de af- en aanvoer van water. Er mag geen afwenteling plaatsvinden op naastgelegen percelen /gebieden en

er wordt rekening gehouden met de gewenste stroombaan van het hemelwater. De compensatie mag bestaan uit aantoonbaar extra gegraven water in de vijf jaar direct voorafgaand aan de melding van de toename van verharding. Dat water mag niet gegraven zijn voor een compensatieverplichting. Een voor de compensatie nieuw aan te leggen water moet eerder of gelijktijdig met het aanleggen van de verharding worden gerealiseerd. Bij versnelde afvoer van neerslag naar een watergang in het boezemsysteem, mag er gecompenseerd worden binnen een straal van 5 kilometer. Als de verharding wordt aangelegd in een hoogwatervoorziening, dan moet gecompenseerd worden op peilvak en binnen het peilvak waarin de hoogwatervoorziening aanwezig is. Er hoeft geen compenserend water te worden gegraven als er gebruik wordt gemaakt van een afname van de verharding: Д Boezemsysteem: de afname is binnen 5 kilometer van de locatie waar de neerslag van de nieuwe verharding naar wordt afgevoerd. Д De afname van de verharding was maximaal 5 jaar voor de melding van de toename van de verharding. Д Er kan worden aangetoond dat er sprake is van een afname van verharding. Д Als de afname op een perceel van iemand anders is, dan is een schriftelijk akkoord vereist van de eigenaar van het perceel.

4.4.2 Bestaand water en kwaliteit Randvoorwaarden • Behoud van de bestaande waterstructuur (Europavaart)

Eisen • Centrum Schalkwijk richt zich sterk op het water van de Europavaart door openbare verblijfsplekken te koppelen aan het water. Hierbij wordt aan de oostzijde aangesloten op Fase 1 in de vorm van een stedelijke wandelkade. Water wordt ook aan de zuidzijde nadrukkelijk bij het centrum getrokken. De openbare

• •

•

• • •

ruimte wordt hier ook tot aan het water ingericht en toegankelijk gemaakt. Belangrijke verblijfsplekken worden ook hier aan het water gerealiseerd. Geen infrastructuur onder het water. De Europavaart is een ecologische verbinding (Ecologisch Beleidsplan en NatuurNetwerk Haarlem). De vaart heeft tenminste aan een zijde groene/ecologische oevers. De waterecologie is beleefbaar: oevers zijn geleidelijk waardoor de groei van water- en oeverplanten mogelijk is. Dit is ook zichtbaar en benaderbaar voor bewoners. Bij de kade wordt rekening gehouden met het creëren van een mogelijkheid voor groei van planten in het water direct aangrenzend aan de kade (dit houdt in dat de oever geleidelijk over gaat in water en dat beschoeiing afwezig is. Zo kunnen verschillende lagen van oevervegetatie ontstaan en kunnen dieren zich makkelijk van water naar land en andersom verplaatsen). Er moet worden voldaan aan de regels van de Keur van het Hoogheemraadschap van Rijnland ten aanzien van Doorstroming, Waterkwaliteit, Beheerbaarheid, Duikers. Planvorming leidt niet tot een verslechterde waterkwaliteit. Het water bevat niet teveel voedings- of vervuilende stoffen De leefomgeving voor waterdieren en -planten is zo prettig mogelijk.

Het aantal waterdieren en -planten is in evenwicht (niet te veel of weinig van het een of van het ander), er is genoeg variatie is in de verschillende dier- en plantsoorten (Ecologisch Beleidsplan).

4.4.3 Bestaande bomen Randvoorwaarden • De waardevolle bomen die gehandhaafd dienen te worden (zie paragraaf 3.4.8) worden in beginsel gehandhaafd op de bestaande locatie. De standplaats van de bestaande bomen mag niet verslechteren. Zowel bovengrondse als ondergrondse groeiruimte wordt behouden. Hier wordt onder andere rekening mee gehouden bij nieuwbouw of het plaatsen van ondergrondse containers. • Op basis van de Bomen Effect Analyse (zie bijlage II) wordt onderbouwd op wat voor manier er wordt gezorgd dat bestaande bomen zo min mogelijk hinder ondervinden van de plannen en hoe

SPvE Centrum Schalkwijk - Fase 2

39

de waarden van het groen worden verbeterd. • Er wordt een ecologisch onderzoek (Quickscan en eventueel een aanvullend specifiek soortenonderzoek) uitgevoerd om de effecten van te slopen bebouwing en te verwijderen groen op eventuele beschermde flora en fauna te onderzoeken.

Eisen • Bestaande beheerkaart: beheerniveau Schalkwijk is B. • De bestaande waardevolle bomen die in Fase 2 worden behouden, worden een logisch onderdeel van en zijn medebepalend voor de proporties van te vormen ruimtes en plekken. • Bestaande groene plekken aan de randen worden zoveel mogelijk behouden. • Bij planvorming een ruimtereservering in acht nemen voor het behouden en versterken van bestaande waardevolle en monumentale bomen, boomstructuren, groengebieden met (ecologische) waarde. Te behouden bomen: Bestaande wortelruimte conform kroonprojectie blijft onaangetast. Zie ook 4.6. • Een Boom Effect Rapportage wijst uit welke bestaande bomen in principe behouden blijven: Д Bij >15 jaar of 10-15 jaar: behoud. Д Bij 5-10 jaar: bekijk de situatie. Д Bij <5 jaar: niet behouden.