20210492095 5. Bijlage 4 Nota van beantwoording omgevingsvisie anoniem definitief
Tekst van het document
Nota van beantwoording Omgevingsvisie Haarlem 4 oktober 2021 [Naam] Programma- & Gebiedsmanagement
Omgevingsvisie Haarlem - verwerking ter inzage legging De Ontwerp-Omgevingsvisie Haarlem heeft ter inzage gelegen van 7 juni tot en met 19 juli 2021. Dit overzicht bevat een lijst van de indieners die een inspraakreacties hebben gegeven, het inhoudelijke commentaar op de Ontwerp-Omgevingsvisie en het antwoord van het college op dit commentaar.
Inhoudssopgave Inhoudelijk commentaar op de Ontwerp-Omgevingsvisie Haarlem en de reactie daarop van het College.
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
2
AA Nr. 1.
2.
3.
Pag.
Omgevingsvisie Mengen en verdichten
Mobiliteitstransitie
Recreatie
Opmerking In Bloemendaal wordt het open landschap enorm gewaardeerd. Dit botst met het groeiende woningtekort. Het is een wens van de gemeente en haar inwoners om de open ruimte te waarborgen. De gemeente is daarom blij met de verdichting in de gemeente Haarlem. Over ontwikkellocaties voor verdichting in de buurt van Bloemendaal onderhouden we graag contact. Naast het behoud van het open landschap willen we de druk op onze wegen en recreatie gebieden monitoren. De omgevingsvisie van Haarlem zet in op een mobiliteitstransitie. Hierbij is het versterken van de regionale fietsverbindingen en HOV-verbindingen een speerpunt. Dit is een speerpunt waar wij ons in kunnen vinden. Wij werken graag mee aan het stimuleren van fietsgebruik in de regio en het verbeteren van de HOV-verbindingen. De gemeente Bloemendaal blijft graag betrokken bij deze ontwikkelingen. Vooral in relatie tot recreatiegebieden in Bloemendaal, in het bijzonder het strand. Daarnaast wordt er minder ruimte voor de auto gecreëerd. Dit kan tot verschuivingen leiden met betrekking tot mobiliteit maar ook in de bevolkingssamenstelling en zijn behoefte. Graag monitoren we wat voor consequenties dit beleid heeft om hier op in te kunnen spelen. Door de toename van woningbouw in het achterland, waaronder in Haarlem, zal het bezoek aan de kust toenemen.
Dit geldt ook voor de natuurgebieden, zoals het Nationaal Park Zuid-Kennemerland, die daarnaast belangrijk zijn voor recreatie en toerisme. In de afgelopen anderhalf jaar hebben we in de Coronatijd kunnen zien wat de impact is van de enorme
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Antwoord Dit sluit aan bij één van de doelen van de omgevingsvisie; om het open landschap tussen Haarlem en Bloemendaal te beschermen.
Aanpassing Nee
Wij zijn blij dat Bloemendaal zich kan vinden in ons speerpunt van de mobiliteitstransitie en dat Bloemendaal wil meewerken aan het stimuleren van het fietsgebruik in de regio en het verbeteren van de HOVverbindingen. We continueren de gesprekken hierover graag in regionaal verband. Onderdeel van de visie is het monitoren van de effecten. De resultaten hiervan zijn periodiek beschikbaar en kunnen worden gedeeld.
Nee
Dit zien wij als regionale opgave. Met de omgevingsvisie zet Haarlem in op verbetering van het stadslandpark aan de oostkant om daar meer natuur- en recreatieve waarde toe te voegen. Daarnaast moet Recreatiegebied
Nee
3
AB Nr. 1.
2.
Pag.
hoeveelheid bezoekers. Men zat elkaar in de weg, waardoor de kwaliteit van het gebied voor natuurgerichte recreatie sterk onder druk stond. Daarnaast heeft dit consequenties voor de kwetsbare natuur van het duingebied, met name in de broed- en kraamtijd tussen maart en augustus. Dit dilemma zal de komende periode als prioriteit aangepakt moeten worden. In het Nationaal Park Zuid-Kennemerland wordt momenteel gekeken naar een betere afstemming met het achterland, waaronder het recreatiegebied Spaarnwoude.
Spaarnwoude een deel van de recreatiedruk van het beschermde duingebied afvangen.
Omgevingsvisie Mobiliteitstransitie
Opmerking Wat betreft de inhoud kunnen wij ons goed herkennen in de strategische keuzes die Haarlem maakt over de leefomgeving. Energie, klimaat, wonen en werken zijn onderwerpen die ook in Heemstede terugkomen en vragen om optimaal gebruik te maken van de bestaande ruimte, om slimme koppelingen en scherpe keuzes. Wij blijven dan ook graag met u in gesprek over (onderdelen van) de uitwerking van de visie, in het bijzonder de mobiliteitstransitie en de ontwikkeling Haarlem Zuid.
Antwoord Bedankt voor het onderschrijven van de keuzes. We blijven in gesprek met elkaar over de uitwerking van de visie.
Vergroten verkeersdruk op Heemstede
In de omgevingsvisie staat een aantal speerpunten die een afwaardering betekenen voor de autoverbindingen, specifiek: • Woningbouw wordt geconcentreerd in grootschalige gebiedsontwikkelingen; • Bouwen en verdichten: de ontsluiting van de Haarlemse wijken met het centrum en de omliggende gemeenten gaat via ‘stadsstraten’; • Klimaatadaptatie gaat ten koste van ruimte voor de auto.
Haarlem kiest nadrukkelijk voor Nee een mobiliteitstransitie (minder auto, meer ov, fiets en wandelen) om de toekomstige opgaven te kunnen uitvoeren. Al de genoemde speerpunten hangen hiermee samen. De speerpunten zullen er dus juist aan moeten bijdragen dat de autoverkeersdruk in het algemeen
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Aanpassing Nee
4
Zou u kunnen duiden wat deze speerpunten, in het bijzonder de ontsluiting via ‘stadsstraten’, betekenen voor de druk op de verbindingen met de omliggende gemeenten? Het kan niet zo zijn dat daarmee de verkeersdruk op Heemstede wordt vergroot.
3.
Voorzieningen
In de visie is in meerdere speerpunten aangegeven dat in Schalkwijk veel gaat gebeuren, in het bijzonder: de versterking van de centrumfunctie. Kunt u duiden welke functie het versterkte centrum ‘Schalkstad’ moet gaan vervullen binnen Zuid-Kennemerland en wat daarvan de
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
afneemt. Ook in de omliggende gemeenten. • Grootschalige gebiedsontwikkelingen omdat zij – in tegenstelling tot kleinschalige projecten –meer mogelijkheden bieden goede mobiliteitsalternatieven te implementeren. • De stadsstraten door stedelijke assen te creëren waarlangs een menging aan woningen, werkgelegenheid en voorzieningen te vinden zijn. De stadsstraten kunnen worden gezien als uitlopers van, en routes naar, het centrum van Haarlem. Stadsstraten spelen door hun menging, inrichting en dynamiek voor namelijk in het fietsnetwerk een belangrijke rol, ook als verbinding naar omliggende gemeenten zoals Heemstede. • Klimaatadaptatie ten koste van de auto speelt vooral op buurtniveau waar verhard oppervlak onthard wordt. Deze ontharding leidt niet tot hogere verkeersdruk in Heemstede. Schalkwijk krijgt geen regionale centrumfunctie meer maar een functie als stadsdeelcentrum.
Nee
5
consequenties zijn qua druk op het verkeer en voorzieningen in Heemstede? In de visie wordt daar niet op ingegaan. 4.
5.
Lightrail
p.72
kaart
6.
Mobiliteit
7.
Mengen en verdichten
8.
Mengen en verdichten
9.
Vergroenen en vernatten
10
Vergroenen en vernatten
Het is positief dat, onder andere via het nieuwe knooppunt Zuid West en de beoogde lightrailverbinding naar Schiphol en Amsterdam, de oost-westverbindingen worden verbeterd. Dit is voor Heemstede van belang, waar het gaat om de vermindering van doorgaand verkeer en waarvoor het een bijdrage kan leveren aan de oplossing voor de n201-problematiek. Het is positief dat de oostelijke oever van het Spaarne ‘stedelijk groen’ blijft. Dit is van waarde voor Heemstede, daar het aansluit op het gebied rond Hageveld. De HOV-busverbinding lijkt niet via het treinstation Heemstede-Aerdenhout te gaan. We nemen aan dat een vertakking van dit geschetste HOV-netwerk wel richting het station gaat? De Wagenweg die met een rode pijl als ‘stadstraat’ staat aangegeven zien wij als logische keuze voor een aanknooppunt voor Heemstede. Dit sluit goed op het (gemengde) gebied rondom de Herenweg. Westelijk van het spoor en noordelijk van de Westelijke Randweg zien wij ‘mengen en verdichten’ als logische keuze in verband met de nabijheid van het station. Het aangeduide ‘vergroenen en vernatten’ sluit aan op de waterhuishuishouding van Heemstede voor wat betreft het grondwater. Het is een aandachtsgebied voor hoge grondwaterstand, waar ook hittestress een rol speelt. We zijn derhalve positief over vergroening tegen het noordoostelijke deel van Heemstede.
In de aangeduide ‘boezemwaterverbinding’ noordelijk van de gemeente, langs de Spanjaardslaan, is het plan opgetekend voor nieuw water. Wij zien daar mogelijk (recreatieve) kansen voor Heemstede als het water
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Het is niet de verwachting dat Schalkwijk centrum meer bezoekers gaat trekken vanuit Haarlemmermeer. Dank voor het onderschrijven van dit punt van de visie.
Nee
Dank voor het onderschrijven van dit punt van de visie.
Nee
Ja, dat is wel onze insteek en zo brengen wij dat ook in bij de regionale overheden, die hier uiteindelijk over gaan. Dank voor het onderschrijven van dit punt van de visie.
Nee
Dank voor het onderschrijven van dit punt van de visie.
Nee
Dank voor het onderschrijven van dit punt van de visie.
Nee
Het type water wordt dan boezemwater. Dat houdt in dat het water op boezemniveau komt te liggen en de watergangen aan
Nee
Nee
6
11.
mobiliteit
12.
Vergroenen en vernatten
wordt doorgetrokken tot de Leidsevaart. Wat voor type water wordt dit? De Lanckhorstlaan staat ingetekend als onderdeel van de ‘regionale autoring’. Kunt u dit duiden? Het is namelijk de bedoeling dat het regionale verkeer over de Spanjaardslaan geleid wordt.
We vinden het positief dat een ‘ecologische verbinding’ langs het spoor is opgenomen, maar kan daarover gesproken worden, gezien de onderbreking die station Heemstede-Aerdenhout vormt hierin?
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
bepaalde maatvoering moet voldoen. In de kaart staat de regionale autoring zowel ingetekend via de Spanjaardslaan als via de Lanckhorstlaan. Beiden zijn op dit moment N-wegen. In de legenda staat achter de regionale autoring ‘voorlopig’. Dank voor het positieve oordeel over de ecologische zone, daarover kan inderdaad worden gesproken. Het is belangrijk dat met de ecologische verbinding de natuur vanuit het buitengebied de stad in wordt gehaald. Voor dit doel is het niet erg dat station Heemstede-Aerdenhout in deze ecologische zone ligt.
Nee
Nee
7
BA Nr. 1.
Pag.
Omgevingsvisie Werkgelegenheid / Waarderpolder
opmerking Waar is gelegenheid voor vestiging van bedrijfsruimtes die plek moeten maken voor woningbouw binnen een ontwikkelingsgebied? De Waarderpolder wordt genoemd, maar welke gebieden zijn nog meer geschikt of kunnen geschikt worden gemaakt voor bedrijfsruimten? Mocht een bedrijven- of industrieterrein worden ingericht, is het dan de bedoeling om dit via of rond de randwegen te doen? Hierbij in ogenschouw nemend dat – binnen de plannen -het gebied in en rond het centrum van Haarlem autoluw zal worden gemaakt.
2.
Mobiliteit
Betekent dit dat aan- en afvoer van producten en materialen door bedrijfsbussen en vrachtwagens van en naar het centrum geen of beperkte toegang zullen hebben?
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
antwoord Het streven is passende bedrijvigheid te behouden in de verschillende ontwikkelzones en te zorgen voor een gemengd woon-werkgebied . Als behoud binnen de zone niet mogelijk is wordt geprobeerd de werkgelegenheid te behouden voor Haarlem. Denk aan intensivering van bedrijfsruimte in de Waarderpolder. Dit zou heel goed kunnen in het gebied rondom station Haarlem – Spaarnwoude in de vorm van stapeling van werkfuncties. Daarnaast wordt rond OV knooppunten (Haarlem NieuwZuid, Station en Station Spaarnwoude) ingezet op toevoegen van werkgelegenheid.
aanpassing Nee
Er is geen wens om een nieuw bedrijventerrein toe te voegen aan Haarlem. Intensivering van de Waarderpolder gebeurt onder andere rondom en zuidelijk van de Oudeweg. Ja, het streven is minder Nee bedrijfsbussen- en vrachtautoverkeer van en naar het centrum. Daarbij wordt gedacht aan een distributiecentrum in de
8
3.
OER / werkgelegenheid
Op pag. 98 in het rapport van Royal Haskoning d.d. 2303-21 hoofdstuk 12, aandachtspunt 1.3 staat vermeld dat de gemeente Haarlem een lichte daling in werkgelegenheid verwacht. Met de plannen om het aantal inwoners toe te laten nemen door extra woningbouw lijkt dit tegenstrijdig. Wat zijn de redenen ten aanzien van de verwachting dat de werkgelegenheid zal dalen?
4.
Type werkgelegenheid
Daarnaast staat vermeld dat nieuwe werkgelegenheid zal worden gecreëerd door het vergroten van een
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Waarderpolder. Dit idee is nog niet concreet uitgewerkt. Het OER laat voor de autonome trend een daling van de werkgelegenheid zien.
Nee
Met de nieuwe Economische Visie Haarlem (raadstuk 2020/442884) en omgevingsvisie wordt gestreefd naar een trendbreuk. De ambitie is om de huidige woonwerkbalans gelijk te houden aan minimaal 0,43 baan per inwoner. Redenen waarom de OER een daling aangeeft is dat er in Haarlem beperkte uitbreidingsruimte is voor nieuwe werklocaties (kwantitatief tekort). Zie nadere toelichting naast genoemde rapport p. 99 (d.d. 1504-2021) De omgevingsvisie laat zien dat bij de knooppunten en zuidrand Waarderpolder extra bedrijfsruimte kan worden toegevoegd, mede door het intensiever gebruiken van de ruimte. OER oordeelt dat met deze omgevingsvisie positieve effecten worden verwacht voor de werkgelegenheid en het aanbod van arbeidskrachten (p. 10 OER d.d. 15-04-2021) Bij het toevoegen of vervangen Nee van werkgelegenheid is het 9
streven die te laten aansluiten bij de Haarlemse beroepsbevolking. Omdat Haarlem relatief veel hoog opgeleiden heeft, is er daarom veel kennisintensieve bedrijvigheid aanwezig. Maar ook een ander type werkgelegenheid zal ontstaan, banen voor mensen met een meer praktische opleiding bijvoorbeeld. Wat gemist wordt in de omgevingsvisie zijn landkaarten Op het niveau van de van de ontwikkelgebieden van Haarlem. Als eigenaar omgevingsvisie worden geen van bedrijfspanden in en rond het centrum van uitspraken gedaan over de Haarlem is dit een essentieel aspect. Het is bijvoorbeeld parkeergelegenheid in specifieke erg belangrijk om te weten of er ruimte en gelegenheid straten. In het algemeen benoemt is voor laden en lossen. Dit gaat met name voor het de visie over het centrum wel dat gebied rond de Parklaan. Hoe zit het met de er meer ruimte komt voor groen, parkeergelegenheid rond het bezoek aan kantoren lopen en verblijven, ten koste van binnen het gebied Nieuwe Gracht en Parklaan? ruimte voor auto’s in de openbare ruimte. In de in 2017 vastgestelde Structuurvisie Openbare Ruimte is vastgesteld dat geparkeerde auto’s in het centrum (zowel van bewoners als bezoekers) zoveel mogelijk worden ondergebracht in garages. Er blijft, ook in de toekomst en binnen bepaalde voorwaarden (bijvoorbeeld venstertijden en type voertuigen), ruimte en gelegenheid voor laden & lossen.
Een van de strategische keuzes is De plannen zijn zeer uitgebreid vanuit bijvoorbeeld cultuurhistorisch- en klimaat beheersend oogpunt. Wat ‘Mengen en verdichten’. Een zeer wel wordt gemist zijn uitleg en de consequenties op belangrijke keuze in de economisch gebied. Er is een zeer beperkt gedeelte omgevingsvisie is dat we de geweid aan werken en ook dit is niet concreet autonome trend dat Haarlem aantal banen per 1000 inwoners. Wordt hierbij uitgegaan van banen voor hoogopgeleiden en kenniswerkers?
5.
Ontwikkelgebieden
6.
Economie
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Nee
Nee
10
benoemd. Zou hier nadere uitleg aan kunnen worden gegeven?
7.
Economie / woon & werkstad
Zoals eerder aangegeven zijn facetten op het gebied van Sociaal, Milieu, Wonen en Klimaat in balans, maar over economie wordt weinig geschreven. Wat is het standpunt en het belang van de gemeente Haarlem om Haarlem als werk en woonstad te behouden?
8.
Haarlem – voor wie?
Is het uitgangspunt van de gemeente Haarlem een stad te worden voor hoog opgeleide inwoners? Is er nog ruimte en zijn er mogelijkheden voor belangrijke beroepsgroepen zoals schilders, loodgieters, timmermannen etc.? Met andere woorden; heeft de gemeente Haarlem oog en oor voor de middenstand of zullen zij zich moeten vestigen buiten Haarlem?
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
steeds meer woonstad wordt, willen doorbreken. Haarlem gaat intensief inzetten op behoud van het aandeel arbeidsplaatsen ten opzichte van het aantal inwoners. Zoals op pagina 57 van de omgevingsvisie staat: ‘Om vitaliteit te behouden én als woon-werkstad in balans te blijven, is de ambitie dat het aantal arbeidsplaatsen in de stad evenredig meegroeit; dat komt neer op minimaal 0,43 fte per inwoner.’ Werkgelegenheid zal dus meegroeien met woonruimte. Zoals ook hierboven beschreven. Haarlem wil een woon- en werkstad blijven. Uitgangspunt is minimaal behoud van de huidige woon-werkbalans (aantal arbeidsplaatsen / aantal inwoners). Dus groei van aantal woningen moet hand in hand gaan met de groei van werkgelegenheid. Uitgangspunt is werkgelegenheid aan te laten sluiten bij de beroepsbevolking. Haarlem heeft relatief veel hoog opgeleide inwoners. Uitgangspunt is dat er voldoende passende werkgelegenheid bereikbaar is voor de Haarlemse beroepsbevolking. Daarbij hoort behoud van de belangrijke beroepsgroepen zoals schilders,
Nee
Nee
11
loodgieters en timmermannen . Door de Waarderpolder aan te merken als primair werkgebied (geen toevoeging van woningen) wordt kleinschalige bedrijvigheid in dit werkgebied behouden.
BB Nr. 1.
Pag. Algemeen
Omgevingsvisie Aanpassen kaart stadsrandpark west
Opmerking Het zuidelijk en westelijk deel behoort tot het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en daarvan ligt een deel in het Natura 2000-gebied. De provincie heeft in 2010 in het gebied ca. 20 hectare aangekocht ten behoeve van natuurontwikkeling. Het proces tot realisatie daarvan is inmiddels in gang gezet. Het overige deel van het Westelijk Tuinbouwgebied behoort tot het "Bijzonder provinciaal landschap" in de Provinciale Omgevingsverordening.
Antwoord Kaarten worden aangepast. Het gehele Westelijke Tuinbouwgebied wordt aangeduid als onderdeel van Landschap Binnenduinrand.
Aanpassing Ja
Het totale gebied vormt een overwegend open, groene en waterrijke buffer tussen duinen en de stad en biedt daarmee ook mogelijkheden voor maatregelen in het kader van klimaatadaptatie, zoals het vasthouden van schoon kwelwater uit de duinen ten behoeve van natuurontwikkeling en de waterkwaliteit in de stad Haarlem. Onze stichting koestert de wens dat het gehele Westelijk Tuinbouwgebied op niet al te lange termijn wordt toegevoegd aan het Natuur Netwerk Nederland (NNN). Die wens hebben wij op 11 juni jl., tijdens een werkbezoek van de gedeputeerde Natuur en Landschap van de provincie aan dit gebied, Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
12
toegelicht en in een manifest overhandigd, zie bijlage. Nu er steeds meer tuinders hier hun bedrijf beëindigen, de provincie bezig is het zuidelijk deel van dit gebied in te richten voor het NNN, en de gemeente van het noordelijk deel rond de Brouwersvaart een ecologische hotspot wil maken, ziet onze stichting reële mogelijkheden om die natuurontwikkeling uit te breiden over het hele gebied. Dit sluit aan bij de doelstelling "Bevorderen gezonde leefomgeving" die in de omgevingsvisie is aangegeven. Er kunnen natuur (laarzen)paden in het gebied worden aangelegd met een educatieve waarde zoals vogelkijkhutten en zichtpunten. Het is voor de natuurontwikkeling van belang dat het schone duinwater in dit gebied langer wordt vastgehouden door het (grond)waterpeil te verhogen door de huidige onderbemalingen voor de tuinbouw te beëindigen. Het uitplaatsen van de laatste tuinbouwbedrijven is in overeenstemming met het beleid van de provincie om de tuinbouw te concentreren in gebieden die minder kwetsbaar zijn. Die visie is ook in het "Landschapsbeheerplan" dat onderdeel uitmaakt van het vigerende Bestemmingsplan Binnenduinrand vastgelegd. Ook in de Structuurvisie Openbare Ruimte wordt het gehele Westelijk Tuinbouwgebied aangeduid als "Groenstructuur". In deze ontwerp omgevingsvisie zien wij echter dat slechts een deel van het WTG is aangeduid als "Landschap Binnenduinrand".
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
13
2.
Algemeen
Extra sleutelgebied opnemen
3.
Algemeen
Bijlagen opnemen in de inhoudsopgave
4.
Samenvatting
Gezonde leefomgeving
5.
Samenvatting
Tuin van Haarlem vraagt u het gehele Westelijk Tuinbouwgebied op te nemen in het "Landschap Binnenduinrand" en daarmee in "Sleutelgebied Stadslandschappen". Dit verzoek wordt ook ondersteund door Platform Groen die daarover in haar zienswijze op deze omgevingsvisie voorstelt om het Westelijk Tuinbouwgebied in samenwerking met de provincie op te waarderen om de doelstellingen in deze visie voor water en ecologie te verbreden in het kader van de strategische keuze "vergroening en vernatting" en daarom het Westelijk Tuinbouwgebied als extra sleutelgebied te benoemen.
Wij zien in de inhoudsopgave geen opsomming van bij de visie behorende bijlagen zoals de interactieve kaarten en de Omgevingseffectrapportage Omgevingsvisie Haarlem 2045. TvH verzoekt u de bij de visie behorende bijlagen op te nemen in de inhoudsopgave. In de samenvatting, onder 6-Strategische keuzes, onder 4-Bevorderen gezonde leefomgeving staat: "Dit doen we door: • meer kwaliteit toe te voegen in het buitengebied: onder andere door het opwaarderen van de natuurwaarde tot landbouwgrond. "TvH: u bedoelt ons inziens ...van de natuurwaarde van landbouwgrond en niet tot landbouwgrond. Het is ons niet duidelijk welke beleidsdocumenten door deze omgevingsvisie van kracht blijven en welke met deze omgevingsvisie komen te vervallen. In
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
De sleutelprojecten (naamsverandering naar icoonprojecten) zijn gekozen omdat daar veel opgaven samenkomen. Kenmerkend voor een icoonproject is dat vanuit een integrale aanpak meer strategische keuzes samenkomen dan alleen vergroenen en vernatten. Het Westelijk Tuinbouwgebied is tevens onderdeel van een van de stadslandschappen en maakt dus al onderdeel uit van een sleutelgebied. Dank voor de suggestie. Na besluitvorming wordt er op de website van de gemeente een overzicht geplaatst met alle bijlagen.
Nee
Dat klopt, deze zin wordt aangepast.
Ja
Dank voor reactie. Dit overzicht is onderdeel (een besluitpunt) van het raadsbesluit.
Ja
Nee.
14
paragraaf 3.1 en 4.1 schrijft u dat deze omgevingsvisie voort bouwt op onder meer de Structuurvisie Openbare ruimte, maar wat dat precies betekent voor onder meer de bestaande beleidsdocumenten zoals SOR 2040 is ons niet duidelijk.
6.
7.
Par 8.2
Par 8.2
Aanpassen kaart sleutelgebieden
Stadslandschap West
TvH verzoekt u een overzicht in de omgevingsvisie op te nemen welk staand beleid is opgenomen of geïntegreerd in deze visie en welke beleidsdocumenten na het van kracht worden van deze omgevingsvisie komen te vervallen en welke van kracht blijven naast deze visie. U geeft op de kaart bij paragraaf 8.2 Sleutelgebieden onder A de "Ontwikkelzones" van Haarlem weer. De "Ontwikkelzone Zijlweg" ligt gedeeltelijk in het Westelijk Tuinbouwgebied. Dat deel van die ontwikkelzone is veel groter getekend dan in de op 22 mei 2020 vastgestelde Ontwikkelvisie Zijlweg. Daarin is ten westen van de Westelijke randweg en ten zuiden van de Zijlweg alleen de voormalige garage Biemond opgenomen, zie "nummer 5- garage Biemond" op bijgevoegde kaart van die visie. Tuin van Haarlem verzoekt op alle kaarten in de omgevingsvisie de Ontwikkelzone Zijlweg binnen het Westelijk Tuinbouwgebied te beperken tot de voormalige garage Biemond zoals op 22 mei 2020 is vastgesteld in de Ontwikkelvisie Zijlweg. U schrijft in sleutelgebied "Stadslandschappen” dat "Landschap Binnenduinrand" een van de drie grote landschappelijke dragers is van Haarlem. Het Westelijk Tuinbouwgebied (WTG) is in paragraaf 8.2Sleutelgebieden op de bijbehorende kaart onder KStadslandschappen gedeeltelijk aangemerkt als "Stadslandschap” en elders in de visie aangeduid
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Dit is aangepast.
Ja
Zie antwoord bij BB nr. 1.
Ja
15
als "Landschap Binnenduinrand". Daarbij is het westelijk en zuidelijk deel als zodanig opgenomen en ook een smalle strook langs de noordkant van De Brouwersvaart. In andere beleidsdocumenten is het gehele WTG aangegeven als belangrijk te behouden open en groen landschap, zoals in:' • De Provinciale Omgevingsverordening: daarin is het hele WTG als "Landelijk gebied" aangegeven en daarbij valt het westelijk en zuidelijk deel ook onder Natuur Netwerk Nederland en deels ook als Natura2000 gebied. In de Ontwerp POV2022 is bovendien het midden- en noordelijk deel van het WTG aangemerkt als "Bijzonder Provinciaal landschap" en geniet daarmee extra bescherming, zie bijlage. • De Zuid-Kennemer Agenda en het Ontwikkelperspectief Binnenduinrand: hierin wordt het belang van het landschap van de Binnenduinrand, waaronder het WTG valt, aangegeven en wordt de opgave geformuleerd om dat landschap te versterken, de openheid te behouden en daarbij in te spelen op het veranderende klimaat. • Structuurvisie Openbare Ruimte 2040: het gehele WTG is daarbij op vele thema-kaarten aangeduid als "groenstructuur".
• In de "Toekomstvisie voor het Westelijk Tuinbouwgebied" die we in de inleiding van deze brief aan u hebben toegelicht, staat dat het niet alleen de wens van de Tuin van Haarlem is om het hele WTG om te vormen tot natuurlijk groen, maar dat dat ook gedragen wordt door de gemeente, door de politieke partijen in Haarlem en door Platform Groen. • Ook in deze ontwerp omgevingsvisie wordt onder "Strategische Keuze 3"aangegeven dat voor "Vergroenen en vernatten" het Landschap Binnenduinrand aan de westzijde van Haarlem daarvoor
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
16
de basis vormt samen met de polders aan de oostkant van Haarlem. • Ook in deze ontwerp omgevingsvisie wordt onder "Strategische keuze 4" aangegeven dat voor "Bevorderen gezonde leefomgeving" speerpunt 8 het belang aangeeft van het opwaarderen van de natuurwaarde van landbouwgrond en speerpunt 9 het belang aangeeft de ecologische verbindingen te herstellen tussen Landschap Binnenduinrand met de stad Haarlem.
8.
Gezonde leefomgeving
De Tuin van Haarlem verzoekt u om genoemde redenen om het gehele Westelijk Tuinbouwgebied Haarlem op te nemen in het "Landschap Binnenduinrand” en daarmee het gehele WTG op te nemen in het sleutelgebied "Stadslandschappen". In hoofdstuk 8-Visie, onder strategische keuze 4"Bevorderen gezonde leefomgeving", schrijft u dat u dat onder meer wil doen door: "meer kwaliteit toe te voegen in het buitengebied: onder andere door het opwaarderen van de natuurwaarde van landbouwgrond".
Genoemde voorstellen zijn te specifiek voor het detailniveau van de omgevingsvisie. Voorstellen worden daarom niet overgenomen in de visie.
Nee
TvH verzoekt u daaraan toe te voegen dat het daartoe van belang is dat het gebruik van bestrijdingsmiddelen en bemesting in de landbouw, met name in het Westelijk Tuinbouwgebied, (WTG) een halt wordt toegeroepen. Bestrijdingsmiddelen, met name in de tuinbouw in dat gebied, zijn tot op grote afstand van die percelen uiterst schadelijk voor alle levensvormen, bodem-, water- en luchtkwaliteit. Wij vragen de gemeente om gehoor te geven aan de recente uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland (ECLI:NL:RBNNE:2021:2483) en onderzoek te doen naar de gevolgen van het huidige gebruik van bestrijdingsmiddelen in dit gebied op de omliggende Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
17
9.
10.
Gezonde leefomgeving
Vergroenen en vernatten – toevoegen boezemwater
natuur, waaronder de Natura200 gebieden die in de westelijke rand van het WTG liggen en verder westelijk daar van. Ook bemesting moet in dit gebied worden beëindigd om bodem- en waterkwaliteit te herstellen ten behoeve van natuurontwikkeling en daarmee tot bevorderen van een gezonde leefomgeving van de stad Haarlem. Op de kaart onder "Uitwerking Gezonde stad voor mens en dier" zijn onder meer de ecologische verbindingen weergegeven. In het Westelijk Tuinbouwgebied is daarbij de Brouwersvaart, de Vlaamseweg, het zuidelijk deel van de Houtvaart en de duinrel langs de Duinvlietweg aangeduid als ecologische verbinding. TvH verzoekt u om: • ook het noordelijk deel van de Houtvaart van Vlaamseweg tot Brouwersvaart op te nemen zodat ook de verbinding noord-zuid gewaarborgd is en • ook om de Marcelisvaart op te nemen als belangrijke west-oost verbinding vanuit Elswout naar de Houtvaart. Op de kaart onder "Uitwerking klimaatbestendig Haarlem" is in het WTG alleen de Brouwersvaart en de Houtvaart vanaf de Brouwersvaart tot de Duinvlietsweg aangegeven als "boezemwater”. Feitelijk is al het open water in het Westelijk Tuinbouwgebied boezemwater. In de legger oppervlaktewateren van het Hoogheemraadschap van Rijnland is dat aangegeven, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen primaire wateren: Brouwervaart, midden en zuidelijk deel Houtvaart en Marcelisvaart, en overige wateren.
Al het oppervlaktewater in het Westelijk Tuinbouwgebied speelt een rol speelt bij de berging en afvoer van het regenwater en kwel van het schone duinwater. Daarmee kan het een belangrijke rol spelen bij de gewenste verdere natuurontwikkeling die weer van
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Verzoek wordt gehonoreerd. Kaart wordt aangepast.
Ja
Dank voor uw reactie. We hebben de legenda aangepast om duidelijker te maken dat het alleen om de hoofdboezemwaterstructuur gaat en niet al het boezemwater.
Ja
18
belang is voor de gezonde stad voor mens en dier en voor de klimaatbestendige stad.
11.
Stadslandpark West Natuurpark
In de structuurvisie Openbare Ruimte is ook al dat oppervlaktewater aangegeven. Tuin van Haarlem verzoekt u om die redenen al het oppervlaktewater aan te geven op genoemde kaart. Op de Integrale Visiekaart staat in het Brouwersvaartgebied (gebied in WTG tussen Zijlweg en Brouwersvaart) een symbool met betekenis: "ecologische verbinding en landschapsontwikkeling". Op de kaart "Groen met Ontmoetingsfunctie" wordt het Brouwersvaartgebied als zodanig aangeduid. Op de kaart "Versterken sociaal weefsel" staat het Brouwersvaartgebied aangeven als "stadspark". TvH: Het is altijd de bedoeling geweest om in het Brouwersvaartgebied een stadsnatuurpark te realiseren. Dat zou in twee fases gebeuren: eerst een smalle strook langs de Brouwersvaart en later het hele Brouwersvaartgebied. Zo heeft dat ook in bestemmingsplan Binnenduinrand van 2007 gestaan. Nu- in 2021- is de gemeente bovendien bezig om in opdracht van B&W een plan te maken voor het ter plaatse ontwikkelen van een ecologische hotspot, zoals in het Ecologisch beleidsplan is bepaald.
De natuurontwikkeling wordt niet beperkt tot de smalle strook tussen Zijlweg en Brouwersvaart, maar het gehele gebied kan natuurlijker worden ingericht. De termen die worden gebruikt voor het aanduiden van verschillende typen groen worden aangepast en overzichtelijker gemaakt. De term natuurpark wordt niet overgenomen. Het gebied is onderdeel gemaakt van het Landschap Binnenduinrand, belangrijk onderdeel binnen dit landschap is het versterken van de natuurwaarde.
Ja
TvH verzoekt om die redenen in de Omgevingsvisie 2045 voor het Brouwervaartgebied: • de natuurontwikkeling niet beperken tot een smalle strook langs de Brouwersvaart, maar het hele Brouwersvaartgebied tot aan de bebouwing van de Zijlweg in te richten als een ecologische hotspot c.q. natuurpark • dit gebied niet aan te duiden als "stadspark" of "Groen met ontmoetingsfunctie", maar als ecologische Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
19
12.
BC Nr. 1.
algemeen
Pag. Algemeen
Concretiseren visie
Omgevingsvisie Mengen en verdichten
hotspot c.q. natuurpark. TvH meent dat de beoogde natuurontwikkeling in dat gebied niet gebaat is bij de intensieve recreatiedruk van een stadspark; wel is beperkte recreatie met bijvoorbeeld educatieve functie mogelijk die bij een natuurpark past. Op vele kaarten in de omgevingsvisie worden veel voorgestelde maatregelen aangeduid met "voorlopig "en "indicatief".
De kaarten zijn nagegaan. Waar mogelijk zijn de termen ‘voorlopig’ en ‘indicatief’ verwijderd.
Tuin van Haarlem vindt dat een dergelijk voorbehoud afbreuk doet aan de waarde van deze visie. Tuin van Haarlem verzoekt u daarom: • aan te geven wat uw motivatie is voor het opnemen van genoemd voorbehoud bij de voorgestelde maatregelen, en • de maatregelen, die in deze visie zijn aangegeven om de beoogde doelstellingen op kortere en langere termijn te realiseren, zonder voorbehoud op te nemen.
De visie wordt de komende periode verder geconcretiseerd in thematische- en gebiedsprogramma’s. De juridische verankering vindt vervolgens plaats in het omgevingsplan.
Opmerking De bouw van 10.000 woningen gemengd met werkgelegenheid en voorzieningen in de ontwikkelzones is waarschijnlijk de belangrijkste ruimtelijke ingreep in Haarlem de komende jaren. Het gaat om een investering van meerdere miljarden euro's met een grote impact op de leefomgeving, niet alleen van de betrokken buurten zelf maar ook op die van de hele stad. Eerder heeft de gemeente al voor elke zone een integrale visie opgesteld en heeft in het rapport groeipotentie de consequenties voor de hele stad in beeld gebracht. De omgevingsvisie noemt het woningbouw concentreren in grootschalige gebieden nu als eerste speerpunt bij de strategische keuze mengen en verdichten. Bovendien worden alle
Antwoord Dank voor uw beschouwing. Aanvullend op de omgevingsvisie wordt een monitor gemaakt voor de ambities (waaronder te bouwen woningen).
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Ja
Aanpassing Nee
20
2.
Algemeen
Waarderpolder
ontwikkelzones als sleutelgebieden aangewezen. Uit de hele onderbouwing van de omgevingsvisie kan opgemaakt worden dat de ontwikkelzones een cruciale rol spelen in de toekomst van de stad. Met de omgevingsvisie krijgt het gemeentelijke beleid met de ontwikkelzones daarmee een nog steviger fundament. Het is nu zaak de realisatie van de bouwopgave in de ontwikkelzones flink ter hand te nemen. In het coalitieprogramma is een groeiambitie vastgelegd van 10.000 woningen tussen 2016 en 2025. Tot nu toe is de daarvoor noodzakelijke groeiproductie van 1.000 woningen per jaar nog niet gehaald. Vooral door het aanjagen van de bouw op de ontwikkelzones zouden de 10.000 woningen er toch nog op tijd kunnen komen. Een belangrijke relatie bestaat er tussen speerpunt 1 de concentratie van woningbouw in met name de ontwikkelzones en speerpunt 2, de toevoeging van een substantieel aantal arbeidsplaatsen aan de Waarderpolder en bij de OV-knooppunten. Veel bestaande kleinere bedrijvengebieden met garages, showrooms, kantoren, ambachtelijke bedrijven en kleine industrieën zijn nu opgenomen in ontwikkelzones. Op termijn zullen hier veel bedrijfsgebouwen gesloopt gaan worden en vervangen door nieuwbouw. Volgens berekeningen in het rapport groeipotentie zijn hier liefst 5.400 banen mee gemoeid.
De ter plekke te realiseren nieuwe werkruimten zullen voor betrokken bedrijven vaak te duur of niet geschikt zijn. Voor Haarlem kan hierdoor veel werkgelegenheid verloren gaan als in de Waarderpolder geen geschikte hervestigingsmogelijkheden voor deze bedrijven worden geboden. Om het verlies aan werkgelegenheid te beperken is het van belang bij de verdere uitwerking van de plannen voor de Waarderpolder rekening te
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
De omgevingsvisie benoemt de intensivering van de Waarderpolder; meer werknemers per m2. Ook om bedrijven uit de ontwikkelzones ruimte bieden en te behouden voor Haarlem. Er is al een plan van aanpak opgesteld voor een toekomstige Waarderpolder (20210291132 1); hierin wordt de aanpak beschreven hoe de Waarderpolder op gewenste wijze door te ontwikkelen.
Nee
21
3.
Algemeen
10-minuten netwerk – versterking voorzieningenstructuur
4.
Uitvoe ringsparagraaf
Slagvaardig naar uitvoering
houden met de komst van bedrijven vanuit de ontwikkelzones. Een speerpunt dat mij aangenaam heeft verrast is speerpunt 4, het versterken van het tienminutennetwerk en stadsstraten. Binnen tien minuten moeten Haarlemmers via dit netwerk te voet de belangrijkste dagelijkse voorzieningen kunnen bereiken en met de fiets de grotere stedelijke voorzieningen en de opstappunten van het regionale OV-netwerk. Terecht wordt onderkend dat de fijnmazigheid van het voetgangers- en fietsnetwerk en de positionering van het wonen ten opzichte van de essentiële voorzieningen belangrijke aspecten zijn van het tienminuten netwerk. Realisatie van de ontwikkelzones zal soms tot ingrijpende draagvlakverandering en versterking leiden, nieuwe kansen voor voorzieningen bieden en daarmee kunnen bijdragen aan de ambities van het tien-minuten netwerk. In de nota groeipotentie zijn de mogelijkheden tot verbetering van de voorzieningenstructuur in samenhang met de ontwikkelzones verkend. Het is zaak bij de realisatie van de ontwikkelzones alle kansen voor versterking van de voorzieningenstructuur te benutten en daarmee bij te dragen aan de 10-minuten bereikbaarheid van zoveel mogelijk activiteiten. In de omgevingsvisie kondigt de gemeente aan via tussenstappen van thematische- en gebiedsgerichte programma's en zoneontwikkeling uiteindelijk tot uitvoering te willen komen.
Bovendien wil men een monitoring en een dashboard voor de omgevingsvisie ontwikkelen. De omgevingsvisie schetst de urgentie van de problematiek, maar de uitvoering via een veelvoud van vervolgnota's klinkt nog niet erg slagvaardig. Mijn oproep aan de gemeente: maak het allemaal niet te zwaar. Niet alles hoeft eerst
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Bedankt voor het onderschrijven van de visie. De omgevingsvisie richt zich op gebiedsontwikkelingen (in plaats van losse projecten) om zo ook de directe openbare ruimte mee te pakken. Dit stelt ons in staat stedelijke opgaven aan elkaar te verbinden en koppelkansen te creëren, zoals het versterken van het tien-minuten netwerk van Haarlem.
Nee
Wij herkennen ons in de oproep om slagvaardig tot uitvoering te komen. Wij willen zoveel mogelijk aansluiten bij initiatieven in de stad die al lopen en inspringen op kansen die zich voortdoen. Tegelijkertijd is er wel degelijk een nadere uitwerking nodig om daadwerkelijk tot uitvoering te komen.
Ja
22
BD Nr. 1.
2.
Pag. Algemeen
Algemeen
Omgevingsvisie Integrale aanpak
Omgevingsvisie is niet concreet
tot achter de komma op papier te worden uitgewerkt en uitgeschreven. Toon durf en ga zoveel mogelijk met flinke stappen naar de uitvoering. Pas als de uitvoering ter hand wordt genomen verandert er wat in de leefomgeving en gaan de inwoners echt wat merken van alle ambities in de omgevingsvisie. Aan de in deel 04 genoemde zeven strategische uitvoeringsrichtingen zou ik dan ook een achtste willen toevoegen: Slagvaardig naar de uitvoering.
Ook hier gaan we slagvaardig mee om. Wij nemen de oproep om het niet te zwaar te maken ter harte. Belangrijker dan een achtste keuze vinden we dat het gehele hoofdstuk uitvoeringsgericht is. De teksten in het hoofdstuk zijn aanpassingen in gedaan bovenstaande te benadrukken.
Opmerking De omgevingsvisie is een belangrijk document dat sturing moet geven aan de toekomstige ontwikkeling van de stad. Het Platform Groen is verheugd over de integrale aanpak van deze visie. Alle actuele thema’s, waaronder klimaatverandering, vergroening, water, biodiversiteit/ecologie – komen in de visie aan bod en krijgen een plek in de ‘Strategische keuzes’ (Samenvatting en hoofdstuk 8), de ‘Haarlemse opgaven’ (hoofdstuk 7) en de ‘Haarlemse keuzes’ (paragraaf 7.1). Ondanks de complexiteit van deze onderwerpen is het gelukt deze visie te presenteren met een heldere opbouw.
Antwoord Dank voor het compliment.
Aanpassing Nee
De strategische keuzes kunnen niet rechtstreeks vertaald worden in het omgevingsplan. Daar is een tussenstap voor nodig. De vervolgstap op de omgevingsvisie is het werken met thematischeen gebiedsprogramma’s. Deze
Ja
Met name spreekt ons de keuze voor opwaarderen van de groene ruimte rond de stad en voor versterking van de lokale ecologische structuur aan. Spreekt de visie als totaal ons aan, de uitwerking van de strategische keuzes vinden wij daarentegen weinig concreet. Dat geeft de visie een te vrijblijvend karakter. Een omgevingsvisie dient richtinggevend te zijn en (op hoofdlijnen) een toetsingskader te vormen voor toekomstige initiatieven en plannen. Door de veelal vage formuleringen vervult ze deze functie echter
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
23
nauwelijks. De verschillende doelen – zoals bijvoorbeeld woningbouw en vergroening – zijn in de praktijk vaak moeilijk met elkaar te verenigen. De toenemende verdichting door nieuwbouw in de stad geeft nu en in de toekomst nog meer aanleiding tot spanningen en conflicten.
3.
Natuurinclusief bouwen
4.
Mengen en verdichten
5.
Algemeen
Vernatten en vergroenen
Wij missen in de visie nadere uitspraken en richtlijnen over de wijze waarop dit soort conflicten moeten worden opgelost: waar liggen bij dit soort conflicten de prioriteiten en aan welke randvoorwaarden moet minimaal worden voldaan voor een gezonde leefomgeving voor mensen en dieren. Groen- en natuurinclusief bouwen – een belangrijke oplossingsrichting voor het spanningsveld tussen de bouwopgave en groene doelstellingen – wordt in de visie ten onrechte niet genoemd.
programma’s geven uitvoering aan de visie. Aan de omgevingsvisie is een prioritering van de strategische keuzes per gebied toegevoegd. Hierop volgend kan een doorvertaling worden gemaakt naar het omgevingsplan.
Ten onrechte ontbreken ook uitspraken over de woningbouwopgave van na 2025/30.
Natuurinclusief bouwen wordt genoemd in de visie. Zie pagina 58 & 110; verdiepende uitspraken ten aanzien van “Haarlem zet in op versterken ecologisch netwerk”. De omgevingsvisie doet uitspraak over de looptijd tot 2045. Er worden in deze visie geen aantallen genoemd. Wel wordt aangegeven op welke manier de stad wordt ontwikkeld en waar ruimte ontstaat voor nieuwe ontwikkelingen.
De visie beschouwt ‘vergroening en vernatting’ terecht als een van haar strategische keuzes. Maar de speerpunten 6 en 7 die daaruit worden afgeleid dekken de lading geenszins:
De plancapaciteit van Haarlem bestaat uit 17.000 woningen. De aanpassingen die bijdragen Nee aan klimaatveiligheid krijgen prioriteit in de omgevingsvisie. Hierbij gaat het meestal om groen en altijd worden koppelkansen gezocht om dit groen bijvoorbeeld
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Nee
Nee
24
- Speerpunt 6 ‘ruimte creëren voor klimaatadaptatie ten koste van ruimte voor de auto’: Daar waar we in de stad ruimte kunnen creëren voor groen en water ten koste van de auto, moet die ruimte zeker niet alleen worden benut voor klimaatadaptatie. Ruimte voor extra gebruiksgroen, voor ecologie en voor bomen achten wij in veel wijken zelfs van groter belang. Daarbij lijkt het ons mogelijk om doelstellingen te combineren.
6.
Algemeen
Concretisering groenbeleid en overeenstemmen met (concept) groenbeleidsplan
- Speerpunt 7 ‘boezemwaterstructuur versterken’: Maatregelen om de boezemwaterstructuur te versterken zijn uitermate kostbaar en slechts op specifieke plekken noodzakelijk. Versterking van gebruiksgroen en ecologie in de stad (al dan niet in combinatie met lokale vernatting) is op veel meer plekken van belang en verhoudingsgewijs gemakkelijker te realiseren. Dit soort vergroeningsmaatregelen zijn vaak - bijvoorbeeld in de ontwikkelzones - ook te combineren met opgaven van water en klimaat. Kortom, de noodzakelijke vergroening (zoals verwoord in het huidige collegeprogramma) wordt in deze formulering van de strategische keuzes – maar ook verderop in de visie – veel te mager verwoord. Concreet doelen we daarbij op de volgende doelstellingen en maatregelen; • behoud van bestaande bomen/ aanplant van meer bomen (doelstelling voor deze collegeperiode 1700 bomen erbij)/ versterking van de bomenstructuur; • behoud, kwaliteitsverbetering en waar mogelijk meer ruimte voor gebruiksgroen; • groen- en natuurinclusief bouwen. Deze voor de toekomst van de stad essentiële doelstellingen worden vele malen beter verwoord in het eveneens in voorbereiding zijnde (concept) Groenbeleidsplan. Wij verzoeken de omgevingsvisie op
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
ook een verblijfs- of ecologische functie te geven. Uitbreiding van de boezemwaterstructuur en het toevoegen van kleinschalig groen zijn beiden noodzakelijk voor een klimaatadaptieve stad.
De omgevingsvisie is het integrale overkoepelende kader. In de omgevingsvisie is dit naast het sectorale beleid gelegd en zijn er op hoofdlijnen keuzes gemaakt. De gemaakte keuzes worden verder uitgewerkt in thematischeen gebiedsprogramma’s.
Nee
25
7.
Vergroenen en vernatten
8.
Ecologische verbindingen
dat onderdeel af te stemmen op de hoofdlijnen van het nieuwe Groenbeleidsplan. Ook de doelstellingen voor water en ecologie behoeven naar ons oordeel verbreding. Speerpunt 7 Boezemwaterstructuur gaat vooral over de vergroting van het oppervlak Boezemwater; de mogelijkheden en noodzaak daarvoor zijn echter beperkt (zie hiervoor). Naar ons oordeel moet er in het kader van klimaatadaptatie ook en vooral aandacht worden besteed aan andere wijzen van waterberging: actief bestrijden van de verstening, vergroting infiltratiecapaciteit, groene daken, aanleggen wadi’s etc. Het lijkt heel simpel, zelfs een flinke regenton in elke tuin heeft impact. De resultaten van het project Steenbreek verdienen extra vermelding.
Ook speerpunt 9 ‘ecologische verbindingen tussen hotspots versterken’ achten wij te smal geformuleerd. We zijn blij dat de recent in concept gereedgekomen Houtskoolschets voor versterking van de lokale ecologische structuur – waar het platform geheel achter staat – al een plek heeft gekregen in de omgevingsvisie. Verbetering van de verbindingen tussen de ecologische hotspots en potentiegebieden is zeker van belang (zie Houtskoolschets). Voor een robuuste lokale ecologische structuur is volgens de Houtskoolschets echter een kwaliteitsverbetering in inrichting en beheer van sommige hotspots en potentiegebieden van even groot belang. Wij achten het noodzakelijk dat de omgevingsvisie ook hieraan nadrukkelijk aandacht besteedt. Ook
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Dat klopt. In het kader van klimaatadaptatie moeten veel maatregelen worden genomen. Ook maatregelen die niet uitsluitend in de openbare ruimte plaatsvinden. Onder de strategische keuze ‘buurtgericht ontwikkelen’ wordt gekozen om opgaven samen met bewoners op te pakken en verder uit te werken. Er zijn hiervoor ook gebieden aangewezen als icoonproject. Naast al deze meer kleinschalige oplossingen is ook een opwaardering van de boezemwaterstructuur noodzakelijk. De Houtskoolschets is gebruikt als onderlegger voor de omgevingsvisie. De omgevingsvisie is een integrale visie die een afweging maakt tussen ecologische en recreatieve waarden van groen. Sommige ecologische hotspots zijn in de visie als natuurgroen geclassificeerd en andere als stadsgroen. Bij de eerste categorie (natuurgroen) vormen ecologische waarden het uitgangspunt en moeten andere functies zoals recreatieve functies worden ingepast voor zover het de ecologische waarden niet
Nee.
Nee.
26
achten wij het noodzakelijk om de hotspots en potentiegebieden op de (interactieve) kaart op te nemen als onderdeel van het ecologisch netwerk.
9.
10.
p.72
Tien-minutennetwerk
We missen verder de aandacht voor een vrij liggende wandelpadenstructuur tussen winkelcentra, scholen en parkjes. In het kader van multifunctioneel gebruik kan de structuur waar mogelijk gelijk lopen met de ecologische structuren.
Stadsrandpark West
De visie onderscheidt drie landschappelijke dragers in en om de stad, stadslandschappen genaamd. Van deze drie krijgt de Binnenduinrand de minste aandacht in de visie. Op de visiekaart op p. 72 heeft het Haarlemse deel van de Binnenduinrand niet eens een aanduiding gekregen, naar ons oordeel zeer ten onrechte. Het Westelijke Tuinbouwgebied – het belangrijkste Haarlemse deelgebied van de Binnenduinrand – vormt landschappelijk en ecologisch een cruciale schakel tussen de Natura 2000-gebieden van de duinen en de stad. Delen van het Westelijke Tuinbouwgebied zijn door de provincie aangewezen als NNN-gebied en door de gemeente als ecologische hotspot en potentiegebied. Wij adviseren om het westelijk Tuinbouwgebied zelfs te benoemen tot extra sleutelgebied. Reden hiervoor zijn: de provincie is recent al gestart met herinrichting/
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
schaadt. Bij de tweede categorie (stadsgroen) is het andersom en worden ecologische hotspots versterkt voor zover het de recreatieve functie niet schaadt. Beide soorten groen vormen een onderdeel van het totale ecologische netwerk van de stad. Dat is juist. Het zogeheten tienminuten netwerk dat uitgewerkt wordt in gebiedsprogramma’s zal gelijk lopen met andere structuren. Afhankelijk van de locatie wordt gekozen of dat gelijk loopt met een ecologische route, een doorgaande verkeersroute of bijvoorbeeld een recreatieve route. Zie beantwoording: BB1.
Nee
Ja
27
11.
12.
Energietransitie
Waarderpolder als sleutelgebied
natuurontwikkeling in een deel van gebied. Verschillende doelen van de visie kunnen in het Westelijke Tuinbouwgebied samenkomen: versterking ecologische samenhang (speerpunt 9), vernatting, compensatie voor het stikstof probleem en realisering extra (kleinschalige) recreatieve voorzieningen. Bij speerpunt 10 ‘ruimte reserveren en vrijmaken voor energietransitie’ missen we de strategische keuze om allereerst te bevorderen dat daken en infrastructuren optimaal worden benut voor zonnepanelen. Ook kan de optie worden genoemd om schaduwdaken van zonnepanelen aan te leggen (zoals boven de parkeerterreinen bij Bloemendaal aan Zee), bijvoorbeeld boven het stationsplein/busstation, parkeerterreinen Kennemer Sporthal.
De visie legt voor wat betreft de Waarderpolder en omgeving een sterk accent op het sleutelgebied Spaarnedriehoek-Zuidstrook. Het platform ziet echter diverse aanleidingen om daarbij ook het overige werkgebied van de Waarderpolder te betrekken: - de huidige knelpunten in de klimaatadaptatie; - de belangrijke rol die dit werkgebied kan spelen in de energietransitie (warmtenet, zonne-energie op de daken en parkeerterreinen); - de kansen voor verduurzaming en verdichting van bebouwing;
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Zonnepanelen op daken zijn onderdeel van de oplossing. We weten dat we het daarmee alleen niet redden, daarom moet ook direct worden gestart met andere maatregelen. Het bevorderen van zonnepanelen op daken is niet overal uitgangspunt. Het wordt kwalitatief afgewogen. In het beschermd stadgezicht is het bijvoorbeeld vanwege hoge erfgoedwaarde ongewenst om overal zonnepanelen toe te staan. Een dergelijke afweging wordt ook gemaakt voor het buitengebied. Bij alle gebiedsontwikkelingen moeten de opgaven waar Haarlem voor staat opgepakt worden. Door bebouwing, infrastructuur en openbare ruimte in samenhang te bekijken kunnen we koppelkansen benutten en ontstaat ruimte om meer stedelijke opgaven op te pakken.
Nee
Nee
28
BE Nr. 1.
Pag. Algemeen
Omgevingsvisie Integrale aanpak
2.
Algemeen
Minder ruimte voor de auto
- de kansen voor vergroening (inclusief ecologische verbindingen) en verbetering waterhuishouding. Vele mogelijkheden dus om doelen van de visie in dit specifieke gebied van de stad te kunnen realiseren. Een aanwijzing tot sleutelgebied zou bovendien goed aansluiten bij de inspanningen die de gemeente, het Hoogheemraadschap van Rijnland en de Industriekring Haarlem nu al ondernemen om het gebied te verduurzamen (zie het convenant Waarderpolder 2021-25).
De Waarderpolder wordt in de omgevingsvisie niet opgenomen als sleutelgebied (icoonproject). In de uitvoering van de omgevingsvisie wordt voor de Waarderpolder wel een apart gebiedsprogramma opgesteld.
Opmerking Het Ontwerp omgevingsvisie is een integrale visie op hoofdlijnen en daarmee een paraplu voor de daaronder vallende andere strategische en richtinggevende documenten. In die hoedanigheid is dit het meest abstracte document, dat in onderliggende documenten steeds verder wordt geconcretiseerd. Dit is een nieuw gegeven en bevordert de samenhang. In hoofdstuk 10, Uitvoering, gaat u in op de strategische uitwerking, bouwend op wat er al is en met alle onzekerheden die de toekomst brengt. Wij vinden dit een belangrijke stap voor Haarlem en complimenteren u daarmee. Wel hopen wij dat deze strategische uitwerking regelmatig wordt geëvalueerd, met inzet van een brede participatie. De focus van onze stichting is uw visie op mobiliteit en infrastructuur. De dominantie van autobezit/gebruik en het daaruit voortvloeiende ruimtebeslag is enorm. Echter, veel van uw strategische keuzes en de onderliggende argumenten vereisen ingrijpen in mobiliteit (zie o.a. de leeswijzer op pg 18-19 en H7 geheel):
Antwoord Dank voor het compliment.
Aanpassing Nee
De omgevingsvisie is een integrale visie. Zonder mobiliteitstransitie is het niet mogelijk om woningen toe te voegen. Het toevoegen van woningen en het nemen van maatregelen met het oog op de gevolgen van klimaatverandering kan alleen als de auto minder
Nee
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
29
1. Mengen en verdichten Woningbouw en OV - auto wordt onvoldoende genoemd 2. Buurtgericht - ontmoeten op straat Hier worden stadsstraten, maar de auto onvoldoende genoemd 3. Vergroenen/vernatten ten koste van … Hier wordt de auto wel expliciet genoemd 4. Gezonde leefomgeving Extra groen/water vereist dat het ruimtegebruik van de auto’s en de infrastructuur wordt aangepast 5. Energietransitie De rol van de mobiliteit - auto’s of anderszins - wordt benoemd, maar bijv. de laadinfrastructuur onvoldoende 6. Mobiliteitstransitie “Auto alleen als het niet anders kan”; echter de tekst zegt vooral iets over andere zaken dan auto en infra… Op pg 16 staat: polycentrische metropoolregio - wonen en werken niet op één plek. Meer forensen dus. Staat op enigszins gespannen voet met het mobiliteitsplan. Wel: streven naar beter benutten economisch kapitaal regio. Hoe? Vooralsnog draagt de provincie weinig bij aan het bevorderen van de ringweg.
3.
4. 5.
Ruimtebeslag auto terugdringen
Eerst in 9.6 (pg 120-123) staat specifieker de bevestiging vanuit de SOR en het mobiliteitsbeleid dat de voetganger/fietser op één staan, dat nieuwe wijken autoluw worden, in oude wijken minder parkeerplaatsen komen enz. Op pg 16 staat: polycentrische metropoolregio - wonen en werken niet op één plek. Meer forensen dus. Staat op enigszins gespannen voet met het mobiliteitsplan. Verheugd zijn wij over het terugdringen van de goederenstromen door de stad. Om uw ambities waar te maken, dient met name het autobezit/gebruik en het daaruit voortvloeiende
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
ruimte krijgt in de openbare ruimte. De vereiste ingrepen op het gebied van mobiliteit zijn daarom ook onderdeel van de visie. Het concept van de polycentrische metropoolregio staat niet op gespannen voet met het mobiliteitsplan; hierin vullen de omgevingsvisie en het mobiliteitsplan elkaar juist aan. Er wordt gedoeld op het feit dat in de gehele MRA het werken meer verspreid is, wat dus juist moet leiden tot minder forenzen dan in de bestaande situatie.
Zie antwoord nr. 1.
Nee
Dank hiervoor.
Nee
De mobiliteitstransitie is te omvangrijk en ingrijpend om het onderdeel te maken van andere
Nee
30
BF Nr. 1.
2.
Pag. Algemeen
Algemeen
Omgevingsvisie Erfgoed
Erfgoed moet één van de dragers zijn van de omgevingsvisie
ruimtebeslag in de stad fors veranderen. Dit is voorwaardelijk voor de andere keuzen. Ons advies is daarom dit voornemen te prioriteren. Wanneer u het voorts koppelt aan de andere 5 strategische keuzen, wint uw visiestuk aanzienlijk aan gewicht.
strategische keuzes. Naast het terugdringen van de ruimte voor de auto zijn er ook andere manieren om de ambities waar te maken. Dit voorstel wordt daarom niet overgenomen in de visie.
Opmerking Gezien het belang van de omgevingsvisie is het teleurstellend dat de betekenis van het erfgoed voor Haarlem te weinig aandacht krijgt in de omgevingsvisie en dat er geen verbinding is gelegd tussen het erfgoed en de opgaven waarvoor de gemeente Haarlem zich geplaatst ziet. De cultuurhistorische kwaliteiten vormen een anker en bieden kansen voor de transformatie van de stad.
Antwoord Het identiteitsverhaal is gebaseerd op het rapport Cultuurhistorische Hoofdstructuur Dit is Haarlem (hierna CHH). Dit rapport is speciaal opgesteld voor de omgevingsvisie.
De rijke geschiedenis van Haarlem is nog altijd goed zichtbaar in de ruimtelijke opbouw van de stad. Prehistorische afwateringsstroompjes, middeleeuwse stratenpatronen, de 17de-eeuwse stadsuitleg met zijn regelmatige verkaveling, de romantische villaparken uit de 19de eeuw, de bescheiden arbeiderswijken, de grootschalige stadsvernieuwing uit de jaren zeventig:
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
Aanpassing Nee
De opgaven van de omgevingsvisie komen voort uit identiteit, trends en ontwikkelingen. Ons inziens is er wel degelijk verbinding. We zijn het eens dat de cultuurhistorische kwaliteiten van Haarlem kansen bieden voor transformatie en realisatie van de opgaven. Het hoofdstuk Identiteit wordt aangevuld met de belangrijkste punten uit en verwijzing naar het rapport CHH. De thematische lijnen worden hierin herkenbaarder in de tekst geschreven. Bij de uitwerking van
Ja
31
alle lagen samen hebben de vorm en het karakter van de stad bepaald. Het is zaak het karakter van de stad en de identiteit van die stad te bewaren. Binnen alle veranderingen die zich in een stad voordoen moet het karakter en de identiteit van de stad zichtbaar blijven. Wij zijn daarom van mening dat de cultuurhistorie een van de dragers van de omgevingsvisie zou moeten zijn. Het gaat hierbij om waarden en belangen in de sfeer van de archeologie, gebouwd erfgoed en cultuurlandschap. 3.
Kernkwaliteiten van de stad worden niet benoemd
De Omgevingsvisie bevat veel ronkende zinnen zoals" We gebruiken de noodzakelijke ingrepen in de stad om de kernkwaliteiten ervan te versterken". Maar helaas blijft onduidelijk wat die kernkwaliteiten zijn. Ze worden in de omgevingsvisie niet benoemd en het blijft onduidelijk wat er wordt gedaan om die kernkwaliteiten te versterken. Daardoor blijft het een holle frase.
Gemeente Haarlem - Programma- & Gebiedsmanagement
de opgaven en de verdiepende uitspraken worden concrete verwijzingen opgenomen naar het hoofdstuk Identiteit door gebruik te maken van de zelfde termen uit dit hoofdstuk. De CHH wordt ook gebruikt voor de gebiedsprogramma’s (uitwerking van de omgevingsvisie). De kernkwaliteiten worden in het hoofdstuk Identiteit benoemd op het abstractie niveau wat passend is bij de omgevingsvisie. Dat gaat om vijf thema’s uit de CHH die de ontwikkeling van Haarlem het meest hebben gevormd en de historische langen lijnen in de stad en de verschillende type gebieden waaruit Haarlem bestaat. Bij de uitwerking van de visie worden de kernkwaliteiten per stadsdeel of wijk bewust niet uitgewerkt maar worden zij genoemd zodat in verdere concretere planvorming vanuit de omgevingsvisie duidelijk is dat de kernkwaliteiten in beeld gebracht dienen te worden wanneer hier aan de slag wordt gegaan. Dit sluit aan bij de CHH waarin ook staat dat benoemde kernkwaliteiten per gebied te concreet zijn voor de omgevingsvisie maar passends zijn voor eventueel het
Ja
32
4.
Rapport Cultuurhistorische hoofdstructuur niet gebruikt en niet benoemd
Een omgevingsvisie gaat in op de samenhang tussen ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultuur. De huidige kwaliteiten en de voorgenomen ontwikkelingen moeten op grond van de Omgevingswet in beeld zijn en ook blijven. Helaas is dat wat betreft het erfgoed onvoldoende het geval in de omgevingsvisie van Haarlem. Weliswaar is het rapport 'Dit is Haarlem, de Cultuurhistorische Hoofdstructuur van de stad' (2019) opgesteld tijdens het maken van de omgevingsvisie, maar er is in de omgevingsvisie weinig tot niets van terug te vinden. Zelf een vermelding van het rapport blijft achterwege in de Omgevingsvisie. Het is belangrijk dat we ervoor zorgen dat huidige en toekomstige veranderingen in de stad en het buitengebied bijdragen aan het herkenbaar houden van de geschiedenis en de karakteristieken van Haarlem. De Cultuurhistorische Hoofdstructuur is opgesteld om de ruimtelijke geschiedenis van de stad te begrijpen, overzicht te bieden en inzichtelijk te maken welke karakteristieken de identiteit van Haarlem bepalen" (citaat Cultuurhistorische Hoofdstructuur). De Cultuurhistorische Hoofdstructuur laat zien wat belangrijke waarden zijn en biedt daarmee argumenten die kunnen bijdragen aan de besluitvorming binnen de gemeente. Wij stellen daarom voor om het rapport m.b.t.