20210492095 4. Bijlage 3 OER Omgevingsvisie Haarlem met aanvulling definitief

3.1.2

Huidige situatie

De afgelopen decennia is de lucht in Nederland een stuk schoner geworden en voldoet nu vrijwel overal aan de Europese normen. Het huidige beleid is gericht op het halen van wettelijke grenswaarden. Hoewel 1 oktober 2021

LOF OER HAARLEM

BH3405MIRP2109201443

12

Projectgerelateerd

de luchtkwaliteit grotendeels aan de normen voldoet, veroorzaakt luchtverontreiniging nog steeds aanzienlijke gezondheidsschade. Fijnstof in de lucht leidt in Nederland tot een levensduurverkorting van naar schatting twaalf maanden. Volgens de Gezondheidsraad leiden concentraties fijnstof, stikstofdioxide en ozon in de lucht naar schatting tot 12.000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar [Gezondheidsraad, 2018]. Figuur 3-1 geeft de concentratie fijnstof (PM10) in 2017 in de gemeente Haarlem weer. De hoogste concentraties fijnstof bevinden zich in het centrum en langs druk bereden wegen (meer dan 10.000 motorvoertuigen per dag). In de gemeente Haarlem betreft dit de N208, N200 en N205 gelegen in het westen en midden van de gemeente Haarlem. Tevens worden hoge concentraties fijnstof gemeten rondom grote verbindingswegen zoals bijvoorbeeld de Leidsevaart en de Vondelweg. Daarnaast ook op de verbindingswegen richting het centrum van Haarlem [Atlas van de leefomgeving, 2020]. Deze locaties liggen in de nabijheid van woningen en vormen daarvoor een gevaar voor de volksgezondheid. Figuur 3-2 geeft de concentratie fijnstof (PM2.5) in 2017 weer. Hoge concentraties PM2.5 bevinden zich hoofdzakelijk gemeentebreed en lagere concentraties bevinden zich aan de randen [Atlas van de leefomgeving, 2020]. In figuur 3-3 is de stikstofdioxide concentratie (NO2) in de gemeente Haarlem weergeven.

De hoogste concentraties stikstofdioxide zijn gemeten langs de wegen, in het centrum en rondom station Haarlem [Atlas van de leefomgeving, 2020]. Een aanzienlijk deel van de concentraties NO2 en fijnstof wordt veroorzaakt door bronnen buiten de gemeente Haarlem en Nederland. Daarmee is luchtvervuiling ook een nationaal en internationaal issue.

Figuur 3-1: Fijnstof concentratie (PM2.5) in de gemeente Haarlem in 2017 [Atlas van de leefomgeving, 2020]

1 oktober 2021

LOF OER HAARLEM

BH3405MIRP2109201443

13

Projectgerelateerd

Figuur 3-2: Fijnstof concentratie (PM10) in de gemeente Haarlem in 2017 [Atlas van de leefomgeving, 2020]

Figuur 3-3: Stikstofdioxide concentratie (NO2) in de gemeente Haarlem in 2017 [Atlas van de leefomgeving, 2020] 1 oktober 2021

LOF OER HAARLEM

BH3405MIRP2109201443

14

Projectgerelateerd

Tabel 3-2 geeft de WHO-advieswaarden weer voor luchtkwaliteit [RIVM, 2019b]. De gemiddelde achtergrondconcentraties fijnstof (PM2.5) in 2018 liggen in de gemeente Haarlem hoger dan gemiddeld genomen over Nederland, respectievelijk 12,5 µg/m3 in Haarlem ten opzichte van 10,7 µg/m3 gemiddeld over Nederland [Telos PBL, 2019]. De gemiddelde achtergrondconcentraties stikstofdioxiden (NO2) in 2018 liggen in de gemeente Haarlem hoger dan gemiddeld genomen over Nederland, respectievelijk 28,1 µg/m3 in Haarlem ten opzichte van 21,9 µg/m3 gemiddeld genomen over Nederland [Telos PBL, 2019]. Tabel 3-2: Grenswaarden en WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit [RIVM, 2019a]. Stof

Soort norm

Concentratie

Status

NO2

Jaargemiddelde

3

40 µg/m (sinds 2015)

Grenswaarde / WHO-advieswaarde

PM10

Jaargemiddelde

40 µg/m

3

Grenswaarde

PM10

Jaargemiddelde

20 µg/m3

WHO-advieswaarde

PM2,5

Jaargemiddelde

25 µg/m3 (sinds 2015)

Grenswaarde

PM2,5

Jaargemiddelde

10 µg/m

WHO-advieswaarde

3

Op basis van bovenstaande gegevens en de figuren 3-1, 3-2, 3-3 kan gesteld worden dat er overal in de gemeente wordt voldaan aan de (wettelijke) grenswaarden voor fijnstof (PM10 en PM2.5), maar nog niet aan de WHO-advieswaarden voor de concentraties fijnstof (PM10 en PM2.5). De gemiddelde achtergrondconcentraties voor PM2.5 liggen hoger dan het landelijk gemiddelde. Voor stikstofdioxide (NO2) wordt voldaan aan de grenswaarden/WHO-advieswaarde, maar de gemiddelde achtergrondconcentraties liggen hoger dan gemiddeld genomen over Nederland. Conclusie: aan beoordelingsaspect luchtkwaliteit wordt in de huidige situatie kwaliteitsniveau ‘oranje’ toegekend, omdat de fijnstofconcentraties (PM10 en PM2.5) op meerdere locaties niet voldoen aan de WHOadvieswaarden.

3.1.3

Autonome ontwikkeling

Er wordt verwacht dat de concentraties van fijnstof (PM10 (deeltjes <10 micrometer) én PM2,5 (deeltjes <2,5 micrometer), maar ook van stikstofdioxide (NO2) autonoom (licht) zullen dalen [RIVM, 2019b]. Het samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) is verlengd tot het ingaan van de Omgevingswet om de resterende knelpunten op te lossen. In het Actieprogramma Luchtkwaliteit staan de maatregelen die zich richten op het beperken van de uitstoot van de industrie en het verkeer (over weg en water). Daarnaast heeft de overheid het Schone Lucht Akkoord (SLA) opgesteld met het doel de gezondheidsschade door luchtvervuiling in 2030 te beperken ten opzichte van de huidige situatie [Rijksoverheid, 2020c]. Het SLA is ook ondertekend door de gemeente Haarlem. De ambitie van het SLA en de gemeente Haarlem is om te voldoen aan de door de WHO gestelde advieswaarden. De kwaliteit van de lucht is grotendeels afhankelijk van landelijke en internationale ontwikkelingen op het gebied van wetgeving en technologische ontwikkelingen. Ontwikkelingen met betrekking tot het gebruik van duurzame energiebronnen kunnen een positieve bijdrage leveren aan de luchtkwaliteit, maar het is nog onzeker wat de effecten hier precies van zullen zijn. Tevens kan het gebruik van andere vormen van mobiliteit (b.v. elektrisch vervoer) een positief effect hebben.

Er is een onzekerheid in de verbeterende trend van fijnstof (PM10 en PM2,5) en stikstofdioxide (NO2). Door o.a. de verwachte toenemende bevolkingsdichtheid, voortgaande verstedelijking en groei van het verkeer, extra emissies als gevolg van een circulaire economie zullen naar verwachting meer mensen worden blootgesteld aan een relatief hoger niveau concentratie van luchtverontreiniging [RIVM, 2018a]. Het is daarmee de vraag of in 2030 de concentraties fijnstof voldoen aan de WHO-advieswaarden. Onzekerheden liggen in het al dan niet doorzetten van elektrisch rijden, de mate van verschoning van de (zee)scheepvaart, de gevolgen van de energietransitie en met name internationaal beleid ten aanzien van industrie, 1 oktober 2021

LOF OER HAARLEM

BH3405MIRP2109201443

15