20210492095 2. Bijlage 1 Omgevingsvisie Haarlem 2045 Toekomstgericht met aandacht voor historie

VISIE

De bijzondere locaties, zoals de Koepel en Drijfriemenfabriek komen als ‘eilanden’ van voorzieningen en cultuur in een overwegend woongebied te liggen. Het water wordt teruggebracht in de Papentorenvest, Oostvest en de Amsterdamsevaart om hiermee het stedelijk watersysteem (waterberging op boezemniveau, watercompensatie, verbetering waterkwaliteit en grondwaterbeheersing) te versterken, de recreatieve vaarmogelijkheden te vergroten, kwaliteit toe te voegen aan de omgeving en de historische identiteit te versterken. De openbare ruimte inclusief de herstelde grachten worden als dé identiteitsdrager en bindende factor van het gebied aangewezen. Essentieel daarin is de verkeerskundige inrichting van de Amsterdamsevaart en de Gedempte Oostersingel én een goede parkeeroplossing.

Ontwikkelzone Spaarndamseweg

In de Ontwikkelzone Spaarndamseweg komen extra woningen en wordt de relatie van de stad met het Spaarne verbeterd. Het Spaarne vormt de centrale structuur in het gebied. Aan de oostkant van het Spaarne ligt Business Park Waarderpolder en hier moet een recreatieve route langs het water komen. Aan de westkant worden de buurten meer gericht op het Spaarne en worden op de knooppunten van de Spaarndamseweg met de belangrijkste dwarsstraten levendige en aantrekkelijke verblijfsplekken gemaakt met concentraties van voorzieningen en woningen. Een fietsers- en voetgangersbrug over het Spaarne ter hoogte van de Paul Krugerkade zorgt voor een betere verbinding van de Waarderpolder met de stad en Station Haarlem.

Spaarnepark

Het Spaarnepark is een van de grootste sportcomplexen van Haarlem, gelegen in de groene zoom om Schalkwijk. Het complex is momenteel ruimtelijk een behoorlijk gesloten enclave en komt daardoor niet optimaal tot zijn recht. Dit is zonde want het sportpark speelt een belangrijke rol in het sociale weefsel van de stad. Het gebied heeft zeer veel potentie om zich door te ontwikkelen tot aantrekkelijk en hoogwaardig sportpark dat een nog belangrijkere rol speelt in het sociaal weefsel van de stad en een belangrijke bijdrage levert aan een gezonde leefomgeving. Belangrijk hierbij is dat het sportpark makkelijk toegankelijk is. Toegankelijk vanaf de Europawijk, de historische lange lijn Zuid-Schalkwijkerweg, de groene corridor Dwars Door Schalkwijk en dat het aan de noordzijde bij het nieuw te ontwikkelen knooppunt Nieuw Zuid een aantrekkelijke en zichtbare entree vormt tot de groene zoom. Herinrichting maakt het ook mogelijk om het knooppunt Nieuw Zuid optimaal te laten functioneren en het

bestaande parkeren slimmer te organiseren zodat de Zuid-Schalkwijkerweg beter tot zijn recht komt als historisch lint. Het park is tevens een zoekgebied voor een geothermiebron. Onderzocht moet worden of deze hier een plek kan krijgen door deze slim in te passen. Een ander belangrijk punt is het gebruik van het park, nieuwe ontmoetings- en zorgfuncties zoals wellicht kinderopvang of fysiotherapie welke vaak op andere tijden plaatsvinden kunnen zorgen voor nog intensiever en meer multifunctioneel gebruik van het park. Ook ligt er een kans om de mogelijkheden voor ongeorganiseerde sport op het park te verbeteren. Het moet zich dus ontwikkelen tot een nog meer open, groen en multifunctioneel sportpark.

Spaarnedriehoek & Zuidstrook Waarderpolder

De Spaarnedriehoek is een zone met een sterk industrieel verleden. Het omvat onder andere de Gonnetbuurt waar een deel van de lakenindustrie heeft gezeten, het voormalige terrein van de Lichtfabriek ‘Haarlemmer Stroom’, de Figeehal, de Koepel en de voormalige Werf Conrad (nu Spaarneboog en Mandelapark). Deze driehoek – waar oud en nieuw samenkomen rond het Spaarne – wordt ontwikkeld tot een uniek gebied in de stad met creatieve bedrijvigheid en een cultuurhistorisch waardevol karakter. Het gebied kan de schakel zijn tussen bedrijventerrein Waarderpolder en de rest van de stad. Door de historie, de cultuurhistorische waarde van het gebied en de ligging nabij het historisch centrum, het Centraal Station en Station Spaarn­ woude, biedt de Spaarnedriehoek aan­trekkelijke vestigingsvoorwaarden en kan het uitgroeien tot een uniek en hoogwaardig woon-werkgebied. Hoewel de Spaarnedriehoek onderlinge samenhang vertoont heeft iedere hoek een eigen oriëntatie.

Dit maakt de Spaarnedriehoek in potentie een krachtige verbindende schakel tussen Haarlem Oost, Haarlem Noord, Haarlem Centrum en de Waarder­ polder; de Gonnetbuurt sluit met een gemengd stedelijk milieu mooi aan op de binnenstad en heeft ook samenhang met het stationsgebied; Spaarneboog vormt de schakel met Haarlem Noord en zorgt voor samenhang met de rest van de westoever van het noordelijke deel van het Spaarne; de Drijfriemen­­ fabriek en de Koepel vormen de verbinding met Haarlem Oost; en Haarlemmer Stroom en het C-District tonen de innovatieve moderne kant van de Waarderpolder en hebben samenhang met de Waarderpolder als bedrijventerrein. Belangrijk onderdeel binnen het gebied is de Koepel. Dit wordt een levendig en innovatief kenniscentrum en MKB-hub. Het C-District biedt ruimte voor de transitie naar circulaire economie. Het is belangrijk dat hier nu wordt geëxperimenteerd en dat er nieuwe business- en verdienmodellen worden ontwikkeld

81

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

die kunnen worden opgeschaald. Voor bedrijven in de experimentele fase is betaalbare ruimte en de nabijheid van gelijksoortige bedrijven essentieel. Het C-District, gekoppeld aan het Maak-­terrein en de ontwikkelingen rondom de Koepel, kan hierin een belangrijke rol spelen. Het innovatieve karakter van dit gebied, maakt dat we de locatie als vliegwiel voor toegepaste innovatie beschouwen.

regenval is hier niet voldoende aanwezig. Dit maakt de opgave extra groot en is het noodzakelijk dat gemeente en bewoners gezamenlijk op zoek gaan naar oplossingen, waarbij de gemeente ruimte moet scheppen om de wijken toekomstbestendig te maken zonder eigenaren en bewoners met onevenredig hoge lasten op te zadelen.

De Zuidstrook Waarderpolder is gunstig gelegen ten opzichte van de stations Oostpoort en Centraal Station en hier is relatief veel ruimte voor nieuwe economische functies. Hier liggen kansen om het gebied door te ontwikkelen naar een aantrekkelijk en toekomstbestendig werkgebied. We willen hier een hoogstedelijk werkmilieu creëren met stapelbare werkfuncties, waar in hoge dichtheid nieuwe economische functies gedijen en waarbinnen openbare ruimte en bebouwing elkaar versterken. We gaan onderzoeken hoe we in de toekomst op verantwoorde wijze met hinderzonering omgaan.

Verbeteren regionaal OV-netwerk, inclusief ketenmobiliteit

Knooppunt Haarlem Nieuw Zuid

Knooppunt Haarlem Nieuw Zuid centreert zich rondom een nieuw busstation. Dit station is noodzakelijk voor de groei van het openbaar vervoer in de regio en voor het mogelijk maken van de mobiliteitstransitie. Deze ontwikkeling maakt het mogelijk om in hoge dichtheid werk- en woonruimte en voorzieningen toe te voegen, mede omdat dit gebied autoluw wordt. Binnen het sleutelgebied is het verder van belang te zorgen voor een goede entree tot de groene zoom, de sportvelden in deze groene zoom te transformeren tot een goed verbonden sportpark, en de barrièrewerking van de Schipholweg tussen Europawijk en de Slacht­huiswijk te verminderen. Doordat het gebied in een polder ligt, is er extra aandacht voor het klimaatadaptief maken van de omgeving zodat het knooppunt ook in de toekomst optimaal kan functioneren.

Wijken met complexe stapeling van opgaven, Leidsebuurt als pilot

In vier Haarlemse woonwijken komt een aantal opgaven (in hoge mate) samen: de Amsterdamse­ buurt, het Rozenprieel, de Leidsebuurt en de Trans­vaalbuurt. Deze buurten zijn in een vergelijk­ bare periode op vergelijkbare wijze ontstaan. Kenmerkend is de krappe openbare ruimte en de relatief geringe omvang van individuele kavels. Deze gebiedskarakteristieken zorgen ervoor, samen met het feit dat hier relatief veel funderingsproblematiek voorkomt, dat het extra uitdagend is om de wijken toekomstbestendig te maken. Ruimte voor bijvoorbeeld warmtenetten of afwatering na hevige

82

Een belangrijk onderdeel van de mobiliteitstransitie is het versterken van de regionale OV-verbindingen. Dit gebeurt enerzijds door het optimaliseren van de OV-knooppunten en anderzijds door het verbeteren van het hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) net­­werk, inclusief goede aansluitingen op het onder­ liggend OV-netwerk en het tien-minuten netwerk voor voetgangers en fietsers (ketenmobiliteit). Een belangrijke ingreep is een lightrailverbinding vanaf Haarlem naar Schiphol en Amsterdam Zuid. In aanvulling daarop komen er alternatieve HOV-routes door Haarlem. Deze zorgen ervoor dat de groei van het regionaal OV niet ten koste gaat van de kwaliteit en de leefbaarheid in de binnenstad en dat de gebieden daaromheen ook beter worden aan­gesloten op het hoogwaardig openbaar vervoer. Een betere regionale OV-bereikbaarheid maakt, door de grote bijdrage aan de mobiliteitstransitie, veel van de andere icoonprojecten mogelijk en levert op die manier ook een bijdrage aan alle andere strategische keuzes: ‘mengen & verdichten’, ‘buurtgericht ontwikkelen’, ‘vergroenen & vernatten’ en ‘ruimte voor de energietransitie’.

Ontbrekende schakels en verbeteren tien-minuten netwerk, inclusief fietsring

Het tien-minuten netwerk voor actieve vormen van mobiliteit, zoals wandelen en fietsen is in de basis voor een belangrijk deel al aanwezig. Om de mobiliteitstransitie mogelijk te maken is nog wel een verbeterslag nodig. Daarbij is het allereerst van belang de ontbrekende schakels en de fietsring op te pakken. Denk daarbij aan het wegnemen van bestaande barrières en het beter laten functioneren van het netwerk als geheel. Daarnaast dient het bestaande netwerk zodanig verbeterd te worden dat het overal veilig, toegankelijk en aantrekkelijk is en dus uitnodigt tot actief bewegen. Het completeren en verbeteren van het tien-minuten-netwerk maakt door de bijdrage aan de mobiliteitstransitie veel van de andere icoonprojecten mogelijk en levert op die manier ook een bijdrage aan alle andere strategische keuzes: ‘mengen & verdichten’, ‘buurtgericht ontwikkelen’, ‘vergroenen & vernatten’ en ‘ruimte voor de energietransitie’.

VISIE

Beatrixplein

Het Beatrixplein is een belangrijke schakel in het sociale weefsel van Haarlem Oost. Door de centrale ligging in de wijk is het gebied zeer kansrijk om verder te ontwikkelen als hart van de wijk. De bijdrage aan het sociaal weefsel in de wijk en het bouwen aan een vitale en zorgzame buurt staat daarom centraal. Dat wil zeggen dat het Beatrixplein zelf een ontmoetings­plek moet worden waar wonen en werken worden aangevuld met een sterk sociaalmaatschappelijk programma en waarin de publieke ruimte een belangrijke rol vervult als levensader in de wijk. Daarnaast biedt de ontwikkeling van het plein, in combinatie met de Prinses Beatrixdreef, de groene omgeving van het Reinaldapark en de nabijheid van Station Haarlem-Spaarnwoude ook kansen met betrekking tot gezondheid, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit. Het gaat bijvoorbeeld om het versterken van het tien-minuten-netwerk, het versterken van de boezemwater­structuur, het versterken van het ecologische netwerk en het zetten van stappen in de mobiliteitstransitie door fiets- en parkeergelegenheden te concentreren in wijkhubs.

Dwars door Schalkwijk

Dwars door Schalkwijk is de groenblauwe as die het Spaarne verbindt met de groene zoom. Deze bestaat uit de Belgiëlaan, de Kennedylaan en de Floris van Adrichemlaan. In deze as komen een nieuwe waterverbinding, een ecologische verbinding en een recreatieve verbinding. We gaan ook onder­zoeken of een warmtenet kan worden ingepast. Langs de as bevinden zich diverse voorzieningen zoals scholen, supermarkten en het ziekenhuis. Goede aansluiting van deze voorzieningen op de as is een belangrijk onderdeel van het sleutelgebied. Door al deze claims met elkaar te combineren ontstaat een aantrekkelijke groenblauwe as in het totale recreatieve netwerk die via het Spaarneveer doorloopt aan de westkant van de stad. De as is zo van betekenis voor de hele stad en draagt bij aan de mobiliteitstransitie, het vergroenen & vernatten van de stad en het versterken van het sociaal weefsel.

voortbouwen op de kwaliteiten van de gewaardeerde Haarlemse binnenstad, met een openbare ruimte van aangename straten, bescheiden pleinen en markante parken. De bebouwing voldoet aan de menselijke maat, afgewisseld met onderscheidende lage hoogbouw. Op de plek van de bestaande bebouwing op het Stationsplein komen nieuwe gebouwen met kennisintensieve werkfuncties en woonruimte; gebouwen die recht doen aan de kwaliteiten van de binnenstad. Ook de noordzijde van het station transformeert tot een echte entree van de stad. Vanuit de trein heb je direct toegang tot het unieke park de Prinsen Bolwerken. Om deze entree mogelijk te maken moeten we de noodzakelijke groei van het openbaar vervoer elders in de stad opvangen. Dit kan met het nieuwe OV-knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid in combinatie met alternatieve regionale HOV-routes door de stad. Als niet alle bussen via station Haarlem hoeven te rijden, ontstaan er mogelijkheden om van het stations­ gebied een aantrekkelijke verblijfsplek te maken. De gemeente wil haar positie als onderdeel van de Metropoolregio Amsterdam (MRA), de belangrijkste economische regio van Nederland, versterken. Daartoe wil Haarlem het stationsgebied als regionale top­locatie versterken en blijven we in dit gebied ruimte bestemmen voor werken/kantoren. Het stationsgebied is het belangrijkste OV-knooppunt van Haarlem in het regionale stedelijke netwerk.

Om die reden is functiemenging met kantoren hier zeer kansrijk, met name voor (kennisintensieve) zakelijke dienstverlening op stedelijk en regionaal niveau. Deze bestemming sluit ook aan op de gevraagde ruimte voor (stuwende) economie. Alle strategische keuzes komen in het stationsgebied samen waarbij ‘mengen & verdichten’, de ‘mobiliteitstransitie’ en ‘vergroenen & vernatten’ het meest in het oog springen.

Stationsgebied Haarlem

Met een groot aantal nieuwe woningen erbij in de stad wordt het drukker in Haarlem. Een grote uitdaging is de toename van het verkeer: hoe gaan al deze mensen zich verplaatsen? Haarlem wil dat het stationsgebied een goed functionerend knooppunt blijft voor het openbaar vervoer, inclusief optimale voor- en natransport voorzieningen, zoals fietsenstallingen. Daarnaast moet het natuurlijk een fijne plek zijn om te verblijven en een aantrekkelijke entree naar onze binnenstad. Een plek waar we

83

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

Delftplein

In het gebied rondom het Delftplein komt een groot aantal opgaven samen. Dit gebied is de noordelijke entree tot de stad. Op dit moment is het gebied vooral een wirwar van infrastructuur met een aantal verdwaalde gebouwen en openbare restgebieden. Door bebouwing, infrastructuur, sportcomplexen en openbare ruimte in samenhang te bekijken kunnen we koppelkansen benutten en ontstaat ruimte om meer stedelijke opgaven op te pakken en een aantrekkelijk en toekomstbestendig gebied te creëren én een representatieve entree tot de stad. We zoeken in dit gebied ruimte voor woningbouw, voorzieningen, een goed verbonden en goed bereikbare HOV-halte, een (deel)mobiliteitshub, oppervlaktewater, een aantrekkelijk sportpark, natuur en een geothermie-boorpunt. Binnen het sleutelgebied wordt ook gekeken naar de ruimtelijke en programmatische aansluiting op het Stadionplein en de sprinterstations Driehuis en Santpoort-Noord.

Stadslandschappen, Stadsrandpark Oost als pilot

Haarlem kent drie grote landschappelijke dragers met ieder een eigen identiteit die samenhangt met de historische geografie van de stad. Zij zijn het fundament voor het recreatieve en ecologische systeem: het landschap ten westen van de stad (de Binnenduinrand met Nationaal Park ZuidKennemerland en de Waterleidingduinen), het Spaarne met oevers, en het landschap aan de oostelijke stadsrand (veenweide/polderlandschap met recreatiegebied Spaarnwoude). In het ecologisch systeem vormen deze dragers de basis met de meeste ecologische waarde en in het recreatief systeem vormen ze sinds jaar en dag een belangrijke bestemming voor recreanten. De toenemende recreatieve druk vanuit de verdichtende stad maakt dat we erop moeten letten dat deze grote landschappelijke dragers gezamenlijk worden doorontwikkeld. Dit betekent dat overkoepelende kwaliteiten voor het landschap als geheel de prioriteit krijgen boven kwaliteiten van ondergeschikte onderdelen. Voor de Binnenduinrand zijn de landschappelijke kwaliteiten onlangs benoemd en geborgd op regionaal niveau. Voor het Spaarne en de oostrand moeten we deze kwaliteiten helderder benoemen en waar nodig nieuwe kwaliteiten toevoegen met het oog op de toekomstbestendigheid. Het biedt de mogelijkheid voor nieuwe ruimtevragen waarin we bijvoorbeeld energie combineren met het versterken van het landschap en de recreatieve waarden.

84

Integrale Vernieuwing Openbare Ruimte in Meerwijk (IVORIM)

De openbare ruimte in Meerwijk wordt in samenhang aangepakt. Meerwijk krijgt een toekomstbestendige en gezonde openbare ruimte; voorbereid op hittestress, wateroverlast en verdroging. Een aantrekkelijke informele route voor spelen en actieve mobiliteit zorgen voor een gezonde leefomgeving met voldoende ontmoetingsplekken. Binnen dit icoonproject is het uitrollen van een warmtenet een uitgangspunt. Hier wordt belangrijke kennis opgedaan over het klimaatadaptief maken van de openbare ruimte in combinatie met het uitrollen van een warmtenet. Deze kennis kan worden ingezet op andere plekken in de stad met een vergelijkbare stedenbouwkundige opzet.

Ramplaankwartier

Het Ramplaankwartier is van de vooroorlogse Haarlemse wijken, koploper op het gebied van warmtetransitie. De wijk is een icoonproject omdat het een voorbeeldproject is voor andere wijken in Haarlem. De goed georganiseerde buurt heeft een Spaargas-project opgestart met als doel een Aardgasvrij aanbod voor alle wijkgenoten. Hiervoor is een stuurgroep opgericht met mensen uit de wijk­ raad, de gemeente Haarlem en de TU Delft. Binnen het Spaargas-project wordt onder andere gewerkt aan ZonNet, een wijkwarmtenet dat wordt verwarmd met zonne-energie, Basis-Isolatie pakketten en de ZonKapel, een ruime dakkapel met PVT-zonne­ panelen. De buurt wil niet afhankelijk zijn van een commerciële partij en de transitie betaalbaar houden voor iedereen.

Zorgcluster Spaarne Gasthuis

Het Spaarne Gasthuis heeft op haar terrein veel aan de zorg gerelateerde innovatieve functies. Dit past goed bij de gemeente Haarlem en we gaan onderzoeken hoe we dit project onderdeel kunnen maken van de stad. Eén van de doelstellingen is om mensen zo lang mogelijk zelfstandig mee te laten doen in de maatschappij. Technologische innovaties gaan een grote bijdrage leveren aan de omslag van zorgconsument naar gezondheidsproducent, met meer regie over het eigen welzijn. Preventie van ziekte en de positieve gezondheidsbenadering door slimme toepassingen van data-analyses en eHealth staan hierbij centraal. De gezondheidszorg in Haarlem is een economisch sterke sector die zorgt voor bijna twintig procent van het totaal aantal banen. De sector is sterk in beweging en de zorgvraag zal naar verwachting toenemen. Mede daarom zien wij kansen om innovatie aan te jagen, gezamenlijk op te trekken en een leidende positie te pakken op toege-

VISIE

paste innovatie in de gezondheidssector. We trekken hierin samen op met de MRA, die internationaal voorloper wil zijn met innovaties ten behoeve van een gezond leven en vitaal ouder worden. Samen met de provincie willen we verkennen of we een proeftuinfunctie kunnen opzetten voor toegepaste innovatie op het gebied van gezondheid en vitaliteit. Denk vanuit economisch oogpunt aan het faciliteren van initiatieven die van meerwaarde zijn voor de gezondheid en vitaliteit. Het gebied rondom het Spaarne Gasthuis, eventueel in combinatie met het gebied rondom knooppunt Haarlem Nieuw Zuid, kan hierin een sleutelrol spelen.

Onderwijscluster Zijlweg

Het onderwijscluster Zijlweg (MBO en HBO) kan uitgroeien tot een aantrekkelijk levendig en dynamisch deel van Haarlem. Gevoelsmatig ligt het gebied nu wat verscholen en op afstand van het centrum van de stad. De afstand is echter relatief klein en de ligging erg goed, met twintig minuten lopen of minder dan tien minuten fietsen ben je in de binnenstad en aan de westzijde is het Nationaal park Zuid Kennemerland zeer nabij. Door het cluster meer onderdeel van de stad te maken kan Haarlem zichzelf beter profileren als stad van toegepaste kennis en innovatie. De aanwezigheid van de onderwijsinstellingen maken het mogelijk van dit gebied een dynamisch gemengd stedelijk gebied te maken; hét type stedelijk milieu waarnaar veel vraag is.

Ook is het goed voor de voorzieningen in de binnenstad als de studenten en scholieren meer binding krijgen met de stad als geheel. De stadstraat Zijlweg kan hierin een belangrijke rol spelen. De Zijlweg verbindt het gebied in één rechte lijn met de binnenstad. Hiervoor is het nodig de oversteek en psychologische barrière van de Randweg vanaf de Hogeschool Inholland te doorbreken. Om het gebied zelf levendig en aantrekkelijk te maken is het noodzakelijk om de bestaande of nieuwe bebouwing in het gebied naar de straatkant te richten, te zorgen voor een aantrekkelijke openbare ruimte en is het wenselijk extra voorzieningen mogelijk te maken, gericht op ontmoeting passend bij studenten en scholieren, zoals bijvoorbeeld dag-horeca.

85

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

09

Verdiepende uitwerking per integrale opgave

86

VERDIEPENDE UITWERKING PER INTEGRALE OPGAVE

87

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

9.1 Uitwerking: aantrekkelijke woon- én werkstad voor iedereen Om een aantrekkelijke en gebalanceerde woon- en werkstad te blijven is het in de eerste plaats nodig dat we de bestaande kwaliteiten van de stad goed beheren. De aanwezigheid van het vele erfgoed, de hoge kwaliteit van de architectuur en openbare ruimte en het aanbod aan culturele voorzieningen dragen voor een groot deel bij aan de aantrekkingskracht van Haarlem voor bewoners, bedrijven en bezoekers. Het behoud hiervan vraagt continue aandacht. Bij het ontwikkelen van de stad blijft het belangrijk te zorgen voor de juiste vestigingscondities en voorwaarden voor zowel inwoners als bedrijven. Verschillende doelgroepen en bedrijven hebben verschillende wensen en eisen. Haarlem heeft inclusiviteit en kwaliteit hoog in het vaandel staan en kiest daarom voor het inrichten van stedelijke milieus voor diverse inwoners, en voor zowel praktisch geschoold werk als kennisintensief werk. Hiermee zet Haarlem de traditie voort te bouwen aan een stad waarin ruimte is voor ambacht en nijverheid met oog voor kwaliteit. Dit houdt in dat Haarlem kiest voor nabijheid, dichtheid, functiemenging, bereikbaarheid en een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte én groen.

Wat betreft economie kiest Haarlem voor het behouden van de verzorgende economie en het toevoegen van kennisintensieve banen die aansluiten op het profiel van de beroepsbevolking. We werken toe naar een circulaire economie. Haarlem heeft binnen de MRA relatief

veel senior talent en inwoners met een hoog opleidingsniveau. Dit komt onder andere door het unieke woonmilieu dat Haarlem biedt binnen de MRA. We leveren hiermee een belangrijke bijdrage aan de florerende regionale economie. Voor de economie betekent dit dat we de potentie van HOV-knopen als werkgebied benutten, dat we de economische clusters met ondernemers die hier al actief zijn versterken. Het gaat om het versterken van het economisch profiel van Haarlem en het creëren van de juiste ‘habitat’ voor bedrijven. Goede regionale afstemming over de kwalitatieve en kwantitatieve verdeling van werkgelegenheid is hierbij van belang. Daarnaast stimuleren we de vestiging van bijvoorbeeld sociaal ondernemers; niet enkel ondernemen om je winst te maximaliseren, maar door iets toe te voegen aan de samenleving. Dat kan door mensen in dienst te nemen met een afstand tot de arbeidsmarkt, of het maken van duurzame producten. Wat betreft wonen zetten we in op een inclusieve, ongedeelde stad; dit is een essentieel onderdeel van de Haarlemse identiteit. Het betekent dat we specifiek aandacht hebben voor doelgroepen met onvoldoende kansen op de woningmarkt zoals ouderen, starters, lage en middeninkomens, en anderszins kwetsbare doelgroepen. Een stad waarin ruimte is voor iedereen. Ook over woningbouw is regionale afstemming van belang.

01 Bestaand: krachtig centrum met woonwijken eromheen 02 2045: uitbreiding gemengd stedelijk milieu, toekomstbestendige en vitale stadswijken, duurzaam bedrijventerrein en diverse intensieve werkgebieden

01 88

02

VERDIEPENDE UITWERKING PER INTEGRALE OPGAVE

Op de kaart is de visie voor de woon én werkstad verbeeld. Hierin is inzichtelijk gemaakt welke delen van de stad zullen gaan verkleuren de komende decennia. De ontwikkelzones, OV-knooppunten, de Spaarne­driehoek en de vier wijken met een complexe stapeling van opgaven zijn het meest in het oog springend. De stadstraten spelen een belangrijke rol in het creëren van een goed verbonden stedelijk gebied.

WOON- EN WERKSTAD Legenda Centrumgebied Centraal Stedelijk Gebied Ontwikkelzone Integraal te ontwikkelen woongebied Integraal te ontwikkelen werk-woongebied Bedrijventerrein Intensief werkgebied Gebied met samenhangend economisch profiel Wijk met complexe stapeling van opgaven Groen Stadsstraat Beschermd stadsgezicht Wijkcentrum Integrale knooppuntontwikkeling 0m

500m

1km

2km

89

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

Verdiepende uitspraken 01 Haarlem concentreert binnenstedelijke toevoeging van woningen

02 Haarlem behoudt gemengd stedelijke milieus

Woningbouw concentreren we in grootschalige gebiedsontwikkelingen waar openbare ruimte en woningbouwontwikkeling in samenhang worden opgepakt. Dit stelt ons in staat stedelijke opgaven aan elkaar te verbinden en koppelkansen te creëren. We willen bouwen aan aantrekkelijke en toekomstbestendige gebieden in de stad zodat in de bestaande wijken meer rust ontstaat.

Ontwikkelingen in de bestaande stad hebben niet als primair doel om woonruimte toe te voegen maar dragen bij aan de verbetering van de bestaande kwaliteit en van de aantrekkelijke, gezonde, sociale, klimaatbestendige en energiezuinige leefomgeving. Cultuurhistorische waarden en lokale identiteit zijn hierbij het uitgangspunt. Een groot deel van Haarlem heeft veel kwaliteit. De omgeving is aantrekkelijk en er is een gezonde menging van voorzieningen. Deze kwaliteiten wil Haarlem vasthouden. Dit betekent dat we zorgvuldig omgaan met bestaande wijken. We zijn terughoudend met kleinschalige projecten, zoals het splitsen van woningen of lagen toevoegen aan gebouwen in bestaande wijken. Het betekent niet dat we niets doen. De bestaande stad moet ook aangepast worden als opgaven op bijvoorbeeld het gebied van klimaatverandering en energietransitie daar aanleiding toe geven.

De ontwikkelzones voorzien in het toevoegen van minimaal 10.000 woningen in de stad. De invulling van deze ontwikkelzones geeft een kwaliteitsimpuls aan het gebied, in de vorm van voorzieningen en meer differentiatie in het lokale woningaanbod. Ook vormen ze de eerste schakel in het realiseren van de integrale opgaven uit de Omgevingsvisie. Behalve in de ontwikkelzone worden op verschillende plekken in de stad via integrale gebiedsontwikkeling nieuwe woningen gebouwd.

Aandachtspunten

•••••• Stedelijke ontwikkelingen bekijken we in samenhang tot elkaar.

Icoonproject Ontwikkelzone Zuid-West. Icoonproject Europaweg. Icoonproject Ontwikkelzone Oostpoort. Icoonproject Ontwikkelzone Zijlweg. Icoonproject Ontwikkelzone Orionweg-Planetenlaan. Icoonproject Ontwikkelzone Spaarnesprong. Icoonproject Ontwikkelzone Spaarndamseweg Icoonproject Beatrixplein. Icoonproject Delftplein.

90

De binnenstad is een van de belangrijkste werkgebieden van de stad waar veel werkgelegenheid en ondernemerschap zit maar waar ook wordt gewoond. Deze dynamiek van de binnenstad en de levendigheid en aantrekkingskracht zijn leidend bij ontwikkelingen. De wijken direct rond de binnenstad die al functiemenging kennen, worden behouden en waar mogelijk versterkt. In deze stadswijken komen wonen, werken en voorzieningen samen. Dit noemen we het centraal stedelijk gebied. Elke wijk heeft een eigen identiteit en die willen we behouden, dus nieuwe ontwikkelingen moeten hierop aansluiten. In deze wijken komen verschillende stedelijke opgaven samen.

VERDIEPENDE UITWERKING PER INTEGRALE OPGAVE

Aandachtspunten

•••• Meer ruimte voor groen, lopen en verblijven (ten koste van ruimte voor auto’s in de openbare ruimte).

••• Menging van functies ten minste behouden en waar

nodig versterken. Vrijkomende sociaal-maatschappelijke en economische ruimte behoudt die bestemming op het moment dat deze leeg komt te staan.

••• Met kleinschalige verdichtingen in de stad door middel van toevoegen van bouwlagen of opsplitsing van woningen gaan we, gezien de effecten op de omgeving, zeer terug­ houdend om.

•••••• Ontwikkelingen hebben niet als primair doel om

woonruimte toe te voegen maar dragen bij aan een aantrekkelijke, gezonde, sociale, klimaatbestendige en energiezuinige leefomgeving. Cultuurhistorische waarden en lokale identiteit vormen hierbij het uitgangspunt.

• Mengen en verdichten • Buurtgericht ontwikkelen • Vergroenen en vernatten • Bevorderen gezonde leefomgeving • Ruimte voor energie en regie op de ondergrond • Mobiliteitstransitie

91

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

03 Haarlem werkt aan gemengde hoogstedelijke milieus rondom OV-knooppunten

Nabij OV-knooppunten bouwen we aan gemengde hoogstedelijke milieus. De OV-knooppunten zijn een belangrijke reden om hier te vestigen, voor zowel inwoners als bedrijven. Vanwege de goede OV-verbondenheid zetten we hier in op autoluw waardoor we energie en ruimte besparen. Nabij de OV knooppunten komen nieuwe stadswijken met een hoge dichtheid. Dat betekent dat er niet enkel woningen worden gebouwd. Kantoren, passende voorzieningen en een openbare ruimte met verblijfskwaliteit horen bij deze ontwikkeling. De nieuwe wijken worden verknoopt met de omliggende wijken en de rest van de stad door middel van aantrekkelijke verbindingen voor voetgangers, fietsers en openbaar vervoer.

Aandachtspunten

••• Bouwen aan kwalitatief hoogwaardige knooppunten

in hoge dichtheid. De OV-knooppunten vervullen een unieke functie als entree tot de stad en zijn daarom bij uitstek geschikt om te bouwen aan het erfgoed van de toekomst.

•••• Inzetten op een hoge mate van menging tussen economische functies, woonruimte en voorzieningen.

•• Ruimte voor ondersteunende maatschappelijke functies en

voorzieningen die nodig zijn voor functioneren van het gebied. De koppeling van OV-knooppunten met pakkethubs is kansrijk.

••• Aantrekkelijke OV-, fiets- en voetgangersverbindingen van OV-knooppunten met omliggende wijken.

•• Divers woningaanbod afgestemd op hoogstedelijke gebiedsdynamiek en voorzieningen, en vice versa.

•• Goede OV-verbindingen met relevante gebieden in de

Randstad, specifiek gaat het om Amsterdam, Schiphol, Leiden en Den Haag. Icoonproject Nieuw Zuid. Icoonproject Stationsgebied.

92

• Mengen en verdichten • Buurtgericht ontwikkelen • Vergroenen en vernatten • Bevorderen gezonde leefomgeving • Ruimte voor energie en regie op de ondergrond • Mobiliteitstransitie

VERDIEPENDE UITWERKING PER INTEGRALE OPGAVE

04 Haarlem zet in op duurzame en toonaangevende economische clusters

Waarderpolder Haarlem Business Park is het grootste bedrijven­ terrein van Zuid-Kennemerland en daarmee een belangrijke werklocatie in de stad en regio. Om het terrein aantrekkelijk te houden voor bedrijven wordt ingezet op het toekomstbestendig maken van het gebied door het stimuleren van intensiever gebruik van de ruimte ten aanzien van het aantal arbeidsplaatsen, menging van (stapelbare) werkfuncties, kwalitatieve en klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte, verduurzaming van de panden, energietransitie en door ruimte te geven aan de circulaire economie in combinatie met onderwijsinstellingen. Dat betekent een consequent beleid ten aanzien van het weren van niet wenselijke functies en het bewaken van de milieuzonering waar nodig. Het zuidelijk deel van de Waarderpolder ligt in de invloedsfeer van Station Haarlem Spaarnwoude en Station Haarlem. Dit gebied komt dankzij haar bereikbaarheidsprofiel in aanmerking voor intensieve verdichting en een ander type bedrijven, en kennisintensieve werkfuncties. Specifiek ligt het gebied in de invloedssfeer van het centrum. In het gebied is veel industrieel erfgoed wat maakt dat het een interessante schakel vormt tussen de Waarderpolder en de rest van de stad. De Waarderpolder moet een substantieel aantal arbeidsplaatsen opnemen; voor een groot deel geconcentreerd in de Zuidstrook en Spaarnedriehoek.

Behalve de Waarderpolder kent de stad economische clusters rondom het Spaarne Gasthuis en nabij het ROC en de Hogeschool, bij de kruising van de Randweg met de Zijlweg. Versterking van de economische kracht en profilering is binnen deze gebieden van belang.

Aandachtspunten

•• Intensiveren aantal arbeidsplaatsen per m in economische 2

clusters.

• Mogelijk maken van nieuwe economische concepten in de Waarderpolder.

•••• Ontbrekende verbindingen met rest van de stad (fietsverbindingen richting het zuiden, onder andere Schalkwijk/Hoofddorp) aanleggen.

•• Meer ontmoetingsruimte in Waarderpolder. ••••• Evenwichtig duurzaam beheer van de openbare

ruimte in de Waarderpolder waarbij klimaatbestendigheid een aandachtspunt vormt.

•• Bereikbaarheid van het bedrijventerrein Waarderpolder op peil houden, met als aandachtspunt het beter benutten van de ligging nabij Station Haarlem en Station Spaarnwoude.

•• Weren van functies die de werkfunctie van de Waarderpolder hinderen.

•• In de zuidstrook van de Waarderpolder werken we toe naar een kleinere hinderzonering. Als bedrijven met hinderzonering verplaatsen of geen hinderzonering meer nodig hebben, laten we deze zonering hier verdwijnen. Icoonproject Spaarnedriehoek & Zuidstrook Waarderpolder. Icoonproject Zorgcluster Spaarne Gasthuis. Icoonproject Onderwijscluster Zijlweg.

93

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

05 Haarlem zet selectief hoogbouw in om de stad te verrijken

In de beschermde binnenstad worden gebouwen vanaf 20 meter bouwhoogte aangemerkt als hoogbouw, in de rest van Haarlem worden gebouwen vanaf 30 meter bouwhoogte als hoogbouw aangemerkt. Hoogbouw kan, op specifieke plekken en met de juiste ruimtelijke argumenten, bijdragen aan een hogere dichtheid en verrijking van de stad. Deze vorm van hoogbouw is daarom een belangrijk instrument bij het creëren van aantrekkelijke woon-werkmilieus. Hoogbouw past echter niet overal. Een goede aansluiting op de bestaande karakteristieken van de stad is van belang. Dit betekent dat hoogbouw altijd maatwerk is en dat zorgvuldig wordt omgegaan met de bestaande stad en dat het de ruimtelijk-functionele structuur versterkt. Bescherming van de cultuurhistorische waarden, zoals het stadssilhouet, zijn hierbij een belangrijke afwegingsfactor. Daarnaast zijn mobiliteit en functiemenging belangrijke factoren bij de afweging omtrent hoogbouw. Het ligt voor de hand om hoogbouw te ontwikkelen rondom bestaande (en nieuwe) OV-knooppunten zodat meer mensen kunnen profiteren van de gunstige bereikbaarheid. Ook in een omgeving van voorzieningencentra kan het lonen om hoogbouw toe te voegen zodat het draagvlak voor winkels en andere functies wordt vergroot.

Aandachtspunten

•• We kiezen voor hoogbouw waar het een bijdrage kan

leveren aan het creëren van een aantrekkelijk woon-werkmilieu en doen dit met gepaste zorg. Voorbeelden van potentieel geschikte locaties zijn OV-knoop Nieuw Zuid en grote kruis­ punten op de Spaarndamseweg.

• Hoogbouw moet altijd worden beoordeeld met een hoogbouweffectenrapportage.

Icoonproject Ontwikkelzone Zuid-West. Icoonproject Ontwikkelzone Europaweg. Icoonproject Ontwikkelzone Oostpoort. Icoonproject Ontwikkelzone Spaarndamseweg. IcoonprojectNieuw Zuid.

Hoogbouw moet zorgvuldig worden ingepast in de bestaande stad. Met name in het beschermde stadsgezicht waar een zeer samenhangend, ruimtelijk en historisch waardevol bebouwingsbeeld is met duidelijke maat en schaal, ligt hoogbouw niet voor de hand. Elders in de stad is toevoeging van hoogbouw geen doel op zich maar wordt het alleen toegepast mits het de herkenbaarheid en leesbaarheid van de ruimtelijke hoofdstructuur en daarmee samenhang van de stad versterkt. De herkenbaarheid en leesbaarheid van de ruimtelijke hoofdstructuur kan worden versterkt door te kiezen voor hoogbouw op markante plekken. Markante plekken kunnen bijvoorbeeld zijn: (a) in de as van een grote weg; (b) op een belangrijk kruispunt; (c) bij de entree van een wijk of stad; (d) aan belangrijke openbare ruimtes; (e) rondom OV-knooppunten en (f) rondom centra van voorzieningen. 94

• Mengen en verdichten • Buurtgericht ontwikkelen • Vergroenen en vernatten • Bevorderen gezonde leefomgeving • Ruimte voor energie en regie op de ondergrond • Mobiliteitstransitie

VERDIEPENDE UITWERKING PER INTEGRALE OPGAVE

HOOGBOUW Legenda Lange lijn (wegen en dijken) Lange lijn (waterverbinding) Lange lijn (gedempte waterverbinding) Lange lijn (spoor) Hoogbouw wenselijk i.v.m. knooppunt (>30m) Transformerende regie, kansrijk voor hoogbouw (>30m) Consoliderende regie, geen aanleiding voor hoogbouw (>30m) Beschermd stadsgezicht, in principe geen hoogbouw (>20m)

0m

500m

1km

2km

95

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

06 Haarlem koestert erfgoed

Erfgoed is in Haarlem in de hele stad nabij en aanwezig. We hebben beschermd erfgoed, namelijk de beschermde stadsgezichten, monumenten, Orde-2 panden en UNESCO-landschap maar ook ander waardevol erfgoed. Het historische centrum van Haarlem is van onschatbare waarde voor de stad. De diepe historische gelaagdheid en de pandsgewijze ontwikkeling maakt het een uniek gebied dat bepalend is voor de beleving van de stad als geheel. De cultuurhistorische kernkwaliteiten zijn bij iedere ontwikkeling in de binnenstad het uitgangspunt. Dit betekent niet dat er niets mogelijk is, de historische gelaagdheid is per slot van rekening ontstaan juist doordat de binnenstad zo goed in staat is geweest veranderingen door de tijd op te nemen; het betekent dat nieuwe ontwikkelingen zich op hoogwaardige wijze moeten verhouden tot de bestaande kwaliteiten. Soms zal het ambitieniveau van opgaven moeten worden bijgesteld en moet elders gecompenseerd worden om de kwaliteiten van de binnenstad niet te ondermijnen. Hoogbouw verhoudt zich bijvoorbeeld niet goed tot de door de eeuwen heen opgebouwd historische gelaagdheid en kan in het historisch centrum afbreuk doen aan het karakteristieke stadssilhouet.

weggelegd voor de continuïteit van de lijn. De gebouwen erlangs geven maat, schaal en betekenis, en houden het historisch karakter afleesbaar. Waar de lijnen elkaar kruisen zijn soms markante historische plekken ontstaan.

Aandachtspunten

•• Ontwikkelingen in beschermde stads- of dorpsgezichten passen bij de kernkwaliteiten van het gebied en zijn hoogwaardig.

•• Ontwikkelingen langs lange lijnen doen geen afbreuk aan de continuïteit ervan en zorgen dat het historische karakter van de lijn als geheel afleesbaar blijft.

• Bij ontwikkelingen in de binnenstad wordt onderzocht in

hoeverre bestaande (of te herstellen) erfgoedwaarden bij kunnen dragen aan het verhogen van de ruimtelijke kwaliteit en de sociaal-economische waarde van de stad. Icoonproject Stationsgebied.

De andere beschermde stads- en dorpsgezichten zijn van bijzonder hoge kwaliteit en rijk aan cultuurhistorische waarden. De bebouwing, de openbare ruimte en de samenhang tussen beide is hier van bijzonder hoge kwaliteit en zien we, op nationaal niveau, als waardig om beschermd te worden. Daar mogen we als Haarlem trots op zijn. Bij ontwikkelingen (bijvoorbeeld gebouwtransformaties of het plaatsen van zonnepanelen) in het beschermd stads- of dorpsgezicht besteden we daarom veel zorg aan de belevingskwaliteit en aan de verhouding tot bestaande kwaliteiten.

Icoonproject Spaarnedriehoek & Zuidstrook Waarderpolder.

Lange lijnen zijn binnen de stad en de regio verbindende historische structuren. Ze bestaan uit de fysieke openbare ruimte en de direct aanliggende bebouwing. De lijnen geven de stad samenhang, herkenbaarheid en zorgen voor oriëntatie. Het gaat om wegen en straten, waterlopen en spoorlijnen. De lange lijnen zijn buurt- en wijk overschrijdend en hebben vaak een gecompliceerd en samengesteld karakter: ze verbinden historische plekken en/of hebben een historische betekenis door een specifieke (voormalige) functie. Een hoofdrol is

96

• Mengen en verdichten • Buurtgericht ontwikkelen • Vergroenen en vernatten • Bevorderen gezonde leefomgeving • Ruimte voor energie en regie op de ondergrond • Mobiliteitstransitie

VERDIEPENDE UITWERKING PER INTEGRALE OPGAVE

07 Haarlem maakt wijkwinkelgebieden toekomstbestendig

08 Haarlem creëert ruimte voor de culturele sector

De wijkwinkelgebieden willen we vitaal houden. Deze gebieden spelen een belangrijke rol in het dagelijks leven van veel Haarlemmers; het gaat om voorzieningen in de nabijheid van de woning. De centra geven de wijken identiteit en karakter en ze fungeren ook als belangrijke ontmoetingsplek. Om de ontmoetingsfunctie en bereikbaarheid te versterken wordt ingezet op het verbeteren van de openbare ruimte. Meer aandacht voor verblijfskwaliteit, ontmoeting en het klimaat. Voor het gevoel van directe nabijheid van het centrum wordt het gebied ingericht op fietsers en voetgangers met aanlooproutes waar bij hitte voldoende schaduw is. De combinatie met een stadsdeelmobiliteitshub is kansrijk voor het creëren van dynamiek bij de winkelgebieden.

In de stad zorgen we voor langdurig beschikbare broedplaatsen waar ruimte is voor de culturele sector. Door ruimte te bieden aan hedendaagse kunstmakers ontwikkel je ook een eigentijdse en innovatieve cultuur die bijdraagt aan een aantrekkelijke en toekomstbestendige stad. Vernieuwing en experiment in de culturele sector dragen ook bij aan het vinden van oplossingen voor hedendaagse maatschappelijke vraagstukken zoals klimaatverandering. Bij deze actuele vraagstukken speelt verbeeldingskracht een belangrijke rol.

Aandachtspunten

•• Voldoende betaalbaar maatschappelijk inzetbare ruimte Aandachtspunten

op centrale locaties in de wijk die over langere perioden kan worden gebruikt.

••• Voetgangersgebied maken.

•• Ruimte voor culturele sector aanwijzen.

••• Koele, schaduwrijke aanlooproutes naar

•• Culturele cluster(s) in de stad waar culturele ruimte en

•• Koele, schaduwrijke verblijfsplekken in

•• Culturele functies in de stad behouden hun bestemming als

wijkwinkelgebieden.

wijkwinkelgebieden.

(bijpassende) woonruimte worden gerealiseerd.

ze leeg komen te staan.

••• Verbinden wijkwinkelgebieden met mobiliteitshubs (ook deelconcepten).

•• Onderzoeken vestiging nieuwe economische concepten in winkelgebieden.

••• Koppelen wijkwinkelgebieden aan tien-minuten-netwerk. Icoonproject Beatrixplein.

97

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

9.2 Uitwerking: versterken sociaal weefsel Haarlem is een zorgzame stad met oog voor elkaar. Haarlem heeft een eeuwenoude traditie van samenleven en zorgen voor elkaar. Om dit vast te houden gaan we de sociale netwerken in de stad versterken. Deze netwerken dragen ook bij aan persoonlijke ontwikkeling en maken inwoners zelfstandiger, (mentaal) gezonder en weerbaarder. Hiermee willen we anticiperen op mogelijke toekomstige sociale problematiek. Ook in het licht van de grote opgaven die op de stad afkomen en die een beroep doen op alle Haarlemmers zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, de circulaire economie, de mobiliteitstransitie en het werken aan een biodiverse stad is het belangrijk om te zorgen voor sociale cohesie. Sterke sociale netwerken zorgen voor weerbaarheid doordat mensen elkaar steun kunnen bieden in moeilijke tijden, kennis en inzichten kunnen delen, lief en leed met elkaar kunnen delen en gezamenlijk aan hun toekomst kunnen bouwen. Een participatieve en toegankelijke samenleving waarin collectieve initiatieven in de stad tot bloei komen die bijdragen aan een toekomstbestendig Haarlem.

Het sociale weefsel van de stad maken we sterker door: meer ruimte voor ontmoeting (in de openbare ruimte, bij verenigingen, in het rijke culturele aanbod, de horeca, oefenlocaties, culturele broedplaatsen, volkstuinen, etc.), voldoende en betaalbare woonruimte in wijken, nabijheid en toegankelijkheid van sociaal-maatschappelijke en culturele voorzieningen, verhuismogelijkheden voor ouderen binnen de eigen sociale omgeving, bereikbaarheid van werk en ruimte voor collectief initiatief en gezamenlijkheid. Bij het inrichten van dit sociale weefsel hebben we aandacht voor de mogelijkheden van mensen voor wie betaald werk (nog) een stap te ver is. We zorgen daarnaast voor een solide

sociale basis: toegankelijke hulp- en zorgvoorzieningen ter ondersteuning van sociaal-economisch kwetsbare doelgroepen. Ook zien we kansen voor collectieve initiatieven (wooncoöperaties, collectieve warmte-oplossingen, etc.) en deelconcepten (deelauto’s, etc.). Ook het sociaal weefsel heeft een regionale component. De arbeids- en woningmarkt zijn groter dan Haarlem. Betaalbare huisvesting en de bereikbaarheid van passende banen voor iedereen zijn gebaat bij goede regionale samenwerking. Dat geldt ook voor de sociale basisinfrastructuur. Haarlem heeft, als centrumgemeente van Zuid-Kennemerland, een rol die verder strekt dan de eigen gemeentegrenzen, want niet alleen Haarlemmers maken gebruik van voorzieningen in de gemeente. Haarlem vervult hierin als centrumgemeente in Zuid-Kennemerland dan ook een belangrijke rol voor omliggende gemeenten. Dit sociale weefsel maken we robuust door het centrum te versterken als levendig en aantrekkelijk centrum voor de stad en regio, door Schalkstad te versterken als complementair centrum met onderscheidende kwaliteiten en door verder te bouwen aan een krachtige sociale basisinfrastructuur in alle wijken. Het doel is dat iedereen kan meedoen aan de samenleving. Dat kan alleen als die samenleving bereikbaar, toegankelijk en bruikbaar is.

De omgeving moet erop gericht zijn dat iedereen er kan wonen, werken, onderwijs kan volgen, boodschappen kan doen en zijn of haar vrije tijd kan besteden. Dit doen we door maatschappelijke, sociale, culturele en andere voorzieningen goed met elkaar én met hun omgeving te verbinden en synergie te creëren door voorzieningen die elkaar kunnen versterken bij toekomstige ontwikkelingen slim te combineren.

01 Bestaand: sterke binnenstad en diverse voorzieningenclusters door de stad 02 2045: sterke binnenstad en diverse gemengde voorzieningenclusters passend bij lokale identiteit en behoefte

01 98

02

VERDIEPENDE UITWERKING PER INTEGRALE OPGAVE

Op deze kaart is de visie op het versterken van het sociaal weefsel van Haarlem verbeeld. Op de kaart is het tienminuten­netwerk van Haarlem schematisch verbeeld. Langs het netwerk liggen verschillende ontmoetings­ plekken zoals sportparken, parken, sociaal­­ maatschappelijke voorzieningen en buurt­winkels. Deze zijn ook indicatief op de kaart gezet om een beeld te geven bij de fijn­mazigheid van het netwerk. Het netwerk bestrijkt heel Haarlem en verbindt alle verschillende buurten van Haarlem met elkaar en omliggende gemeenten.

SOCIAAL WEEFSEL Legenda 10-minuten netwerk (voorlopig) Pontverbinding Sociaal-maatschappelijke cluster (indicatief) Voorzieningen met ontmoetingsfunctie (indicatief) Centrumgebied Stads- en natuurgroen Buurtgroen Sportpark Volkstuinen Buitengebied Plein Diversiteit in buurten

0m

500m

1km

2km

99

OMGEVINGSVISIE HAARLEM 2045

Verdiepende uitspraken 01 Haarlem versterkt de functie van de binnenstad als levendig en aantrekkelijk centrum voor stad en regio

Het centrum van de stad functioneert als dynamisch centrum van Zuid-Kennemerland en is kenmerkend voor de kwaliteit van Haarlem: binnen de historische kern bevinden zich de grote culturele trekkers, het unieke winkelgebied met regionale en toeristische aantrekkingskracht, aantrekkelijke woonruimte, een rijk horeca-aanbod en stedelijke evenementen en activiteiten. Hier speelt zich het stadsleven af en ontvangen we bezoekers aan de stad. De ruimte in de binnenstad is beperkt en vraagt om een goede balans in functies en gebruik, ook in relatie tot de leefbaarheid. Tegelijkertijd is er sprake van een afnemende vraag naar winkels, waardoor op termijn misschien andere functies gewenst zijn. Behoud van de werkfunctie en de vitaliteit van de binnenstad zijn hierbij het uitgangspunt. De binnenstad wordt via stadsstraten goed verbonden met de rest van de Haarlemse agglomeratie (de omliggende stadsdelen en gemeenten).

••• Uitbreiding van het ‘dwaalmilieu’ van de binnenstad

zorgt voor een betere verbinding met het museumkwartier, de Koepelgevangenis, de Oerkap, Haarlemmer Stroom en andere bezoeklocaties in en rondom de binnenstad.

• Negatieve effecten van vakantieverhuur van woningen minimaliseren. Belangrijkste knelpunten zijn woning­ onttrekking en de impact op sociale cohesie.

•••• Meer ruimte voor groen, lopen en verblijven (ten koste

van ruimte voor auto’s in de openbare ruimte). Stedelijke distributie is hierbij een aandachtspunt, het is van belang dat de bevoorrading van winkels, horeca en andere bedrijven mogelijk blijft.

••••• (Oevers) Spaarne beter benutten voor recreatie. Icoonproject Stationsgebied.

Aandachtspunten

•• Behouden en vitaal houden van het cultureel aanbod.

Icoonproject Stadslandschappen, Stadsrandpark Oost als pilot.

Dit moet passend blijven bij de stad en haar gebruikers.

•• Behouden en vitaal houden van de horeca en

versterken van het Haarlemse nachtleven. De wens is om een 24-uurslocatie toe te voegen.

•• Behoud van uniek en aantrekkelijk kernwinkelgebied. • Werkfunctie behouden bij eventuele terugloop van de detailhandel.

•• Publieke/openbare functie van pleinen als verblijfs- en ontmoetingsplek versterken.

••• Aantrekkelijke routes door en naar de binnenstad versterken in de vorm van tien-minuten-netwerk en stadsstraten.

100

• Mengen en verdichten • Buurtgericht ontwikkelen • Vergroenen en vernatten • Bevorderen gezonde leefomgeving • Ruimte voor energie en regie op de ondergrond • Mobiliteitstransitie