Document · PDF

20210424777 RIB (Regionale) Corona Impact Monitor september 2021 incl bijlagen

gemeenteraad 14 oktober 2021, gemeente HaarlemBij agendapunt: * 20210424777 (Regionale) Corona Impact Monitor september 202126.825 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Raadsinformatiebrief

Onderwerp (Regionale) Corona Impact Monitor september 2021 Nummer 2021/424777 Datum college 21 september 2021 Portefeuillehouder Wienen, J. Programma/beleidsveld 6.2 Gemeentelijk bestuur Afdeling PG Auteur J. van der Meij-Baltus Telefoonnummer 023-5114921 Email jmeij@haarlem.nl Bestemd voor: Het college stuurt deze raadsinformatiebrief ter kennisname naar de Raad. Bijlagen 1. Corona Impact Monitor Gemeente Haarlem september 2021 2. Regionale Corona Impact Monitor september 2021 Er is een derde Corona Impact Monitor specifiek voor de gemeente Haarlem opgesteld. In deze monitor zijn cijfers over de economische, sociaal-maatschappelijke en financiële gevolgen van de coronacrisis samengebracht. Ook vindt u cijfers over het gebruik van de noodmaatregelen voor inkomensondersteuning in deze monitor, en worden de gevolgen op het gebied van cultuur, toerisme en vastgoed in een aantal indicatoren weergegeven. Ook is een vierde Regionale Corona Impact Monitor gereed. De gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Heemstede, Velsen, Zandvoort en Haarlem uit de regio Kennemerland brengen hierin op regionaal niveau de gevolgen van de coronacrisis in kaart. In augustus 2020 is de eerste Regionale Corona Impact Monitor verschenen (2020/806640), in november 2020 de tweede (2020/1100933) en in februari 2021 de derde (2021/99657). Het college stuurt u nu beide monitoren ter informatie toe.

Eerder is regionaal afgesproken om hierna nog één monitor uit te voeren. Deze staat gepland voor publicatie in februari 2022. De indicatoren die gebruikt zijn om de gevolgen van de coronacrisis te meten zijn grotendeels gelijk aan de vorige monitor. De gegevens in de monitor geven de situatie weer van het moment van meten. De analyse en tekstuele toelichting is daarop gebaseerd. De monitors zien toe op de periode tot en met het tweede kwartaal van 2021. In een aantal gevallen, aangegeven in de monitor, waren nog geen cijfers voor het tweede kwartaal bekend en zijn de meest recente gegevens gebruikt. De monitors bieden aanknopingspunten voor het gemeentelijk beleid. Het college betrekt waar mogelijk de gegevens, duiding en verwachtingen bij het lopende beleid en bij de uitwerking en invulling van het herstelpakket voor Haarlem zoals vastgesteld met de nota Bevorderen van het herstel na de coronacrisis (2021/258003) d.d. 25 mei 2021. Onderdeel vormt ook een subsidiemogelijkheid voor initiatieven uit de stad gericht op het herstellen van ontmoeting tussen Haarlemmers. Op basis van de gegevens uit deze monitor en andere – ook landelijke – gegevensbronnen en prognoses over de effecten van de coronacrisis beziet het college waar lopend beleid aangepast moet worden of aanvullend

Kenmerk: 2021/424777

1/2

beleid nodig is. Actuele cijfers van het CBS wijzen op een groei van de economie in het tweede kwartaal van 2021 na een tweede coronadip. Door planbureaus en adviesraden wordt echter ook gewezen op geringe buffers en veerkracht in bepaalde sectoren naar aanleiding van de crisis. De gemeente blijft scherp volgen wat de effecten zijn van het stoppen van steunmaatregelen in het najaar. Het college zal op basis van nader onderzoek en duiding van gegevens maatwerk betrachten in de eventuele aanpassing van beleid en/of het treffen van herstelmaatregelen vanuit het corona herstelpakket. Concreet valt te denken aan maatregelen op de terreinen van gezondheid, veiligheid, jeugd, cultuur en economie, en het hybride werken. Uit de corona impact monitor komt het toegenomen aantal faillissementen naar voren, maar ook de afname van werkloosheid en zelfs tekorten aan personeel in sommige sectoren. De ontwikkelingen zijn echter vaak ongewis. Het personenverkeer op de weg is alweer 80 procent van voor de crisis, terwijl in het openbaar vervoer de bezetting nog 40 procent onder het niveau van 2019 zit. Het is nog een vraag hoe zich dat verder ontwikkelt. Ook is er nu sprake van krapte op de kantorenmarkt. Onbekend is hoe hybride werken hier invloed op gaat hebben.

Uit de regionale impact monitor komt bijvoorbeeld naar voren dat er tussen gemeenten verschillen zijn waar te nemen in de groei dan wel krimp in bedrijvendynamiek, het gebruik van de NOW (Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid), en de toename van openbare overlast. Deze gegevens bieden een basis voor een nader gesprek in het regionale overleg tussen de gemeenten over mogelijkheden het herstel te bevorderen. Beide monitors zijn opgesteld door de afdeling Data, Informatie en Analyse. De gebruikte gegevens komen uit gemeentelijke administraties, openbare bronnen zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek, Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen en betaalde bronnen zoals het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen. In de rapportage zijn links opgenomen naar verschillende andere relevante rapportages zoals Kamer van Koophandel, Provincie Noord-Holland en de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

Kenmerk: 2021/424777

2/2

Augustus 2021 Data, Informatie en Analyse In opdracht van de gemeente Haarlem

Corona Impact Monitor Gemeente Haarlem Editie augustus 2021 (derde editie) Onderzoeksrapport

Inleiding Aanleiding en achtergrond Corona en de maatregelen die genomen worden om het virus in te dammen zorgen voor een complexe situatie. De coronacrisis heeft economische, sociaalmaatschappelijke en financiële impact op gemeenten. Uit een analyse voor VNG Realisatie door Andersson Elffers Felix bleek dat de crisis grote (financiële) heeft voor gemeenten en dat bijna elk beleidsveld wordt geraakt. In juli 2020 is gestart met de Regionale Corona Impact Monitor die een beeld geeft van de coronacrisis in Haarlem en de regiogemeenten. In de gemeentelijke Corona Impact Monitor worden deels dezelfde gegevens gebruikt, maar ligt de focus op de gemeente Haarlem in plaats van de regio. Daarnaast is het een verdieping op de regionale monitor en is er een aantal indicatoren toegevoegd. Hierbij gaat het onder andere om indicatoren op het gebied van cultuur, toerisme en vastgoed. Dit is de derde editie van de gemeentelijke Corona Impact Monitor. De eerste editie vond plaats in november 2020 en de tweede editie in februari 2021. Door de periodieke oplevering houdt de gemeente Haarlem steeds de vinger aan de pols bij de maatschappelijke ontwikkelingen en is het mogelijk hierop in te springen.

Bij de indicatoren is de volgende thema-indeling aangehouden: • • • • • •

Economie Cultuur Toerisme Sociaal-maatschappelijk Werk, inkomen en schulden Vastgoed en Woningmarkt

Medio juli 2020 is gestart met het binnenhalen, ordenen en structuren van de gegevens voor de eerste regionale monitor. In november is de eerste gemeentelijke monitor uitgevoerd. De tweede en de derde editie zijn in opzet gelijk aan de eerste monitor. De gebruikte gegevens zijn deels afkomstig uit gemeentelijke administraties. Daarnaast is een aantal openbare- (bijv. CBS, UWV) en betaalde bronnen (bijv. LISA) gebruikt. In dit rapport worden de verzamelde data gepresenteerd en geanalyseerd. De gegevensreeksen uit de vorige monitor zijn uitgebreid met de meest recente gegevens.

Methode De afdeling DIA (Data, Informatie en Analyse) heeft de regie bij de monitor en heeft een overzicht van beschikbare, betrouwbare en mogelijk relevante indicatoren gemaakt. Hierover is afstemming geweest waarna de definitieve indicatorenlijst is vastgesteld.

Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Leeswijzer Volledigheid van de monitor Vanwege uiteenlopende redenen zijn niet alle indicatoren uit het Plan van Aanpak opgenomen in de monitor. Bijlage 2 bevat een lijst met niet-opgenomen indicatoren voorzien van toelichting waarom deze keuze is gemaakt. Actualiteit De cijfers in de grafieken en tabellen lopen tot en met het tweede kwartaal van 2021. In een aantal gevallen waren er nog geen cijfers voor het tweede kwartaal en zijn de meeste recente gegevens gebruikt. Voor een aantal indicatoren zijn ten opzichte van de vorige monitor geen nieuwe cijfers verkregen. In deze gevallen staat dit in een vetgedrukte eerste alinea aangegeven. De uitkomsten van de monitor zijn dan ook een momentopname. Voor de duiding van de ontwikkelingen worden ook actuelere artikelen en rapporten aangehaald. Cijfers over de woningmarkt ontbreken, maar deze worden (waarschijnlijk) nog aangevuld. Begrippenlijst De definitie van verschillende indicatoren is opgenomen in bijlage 1.

Trendgrafieken In het rapport komen verschillende trendgrafieken voor. Ontwikkelingen worden daarin vanaf een beginpunt vergeleken. Bijvoorbeeld: een score van 110 betekent dat het getoonde vanaf het beginpunt met 10 procent is toegenomen. In de titels van de figuren en tabellen in het rapport staat aangegeven of het om een trend (ontwikkeling) of om absolute aantallen gaat. Onzekere verwachtingen In het rapport worden bij enkele indicatoren verwachtingen over de toekomst uitgesproken. Deze zijn voor een groot deel gebaseerd op rapporten en scenarioschetsen van externe bronnen zoals bijvoorbeeld CBS, CPB en UWV. Daarnaast is een deel van de verwachtingen gebaseerd op wat experts op een specifiek thema zeggen over ontwikkelingen in hun themagebied. Hierbij is geprobeerd om de verwachtingen te schetsen op basis van de meest gangbare inzichten. De tijd sinds de coronacrisis laat zien dat veel verwachtingen niet volledig uitkomen. De in het rapport geschetste toekomstverwachtingen zijn aannemelijk, maar hangen ook af van veel externe factoren. Met name de ontwikkelingen rondom het virus spelen hierin een grote rol.

Interactieve links Het rapport werkt met interactieve links naar achterliggende rapporten en stukken, zodat de lezer zich desgewenst op een thema kan verdiepen. De links zijn herkenbaar doordat ze onderstreept zijn. Er is uiteraard een groot aanbod aan corona-gerelateerde bronnen, dus er is sprake van een selectie. In bijlage 3 staan alle in het rapport genoemde bronnen per thema.

Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Samenvatting Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021 (1) Economie • In de eerste helft van 2021 waren er 21 faillissementen in de gemeente • In de provincie Noord-Holland steeg het consumentenvertrouwen sterk in Haarlem. Dat zijn er meer dan in eerdere jaren. Met name in de het tweede kwartaal van 2021, maar het blijft negatief. Ook het (detail)handelsector waren er veel faillissementen (11). De ondernemersvertrouwen steeg , en komt voor het eerst sinds de coronasteunmaatregelen van de overheid houden waarschijnlijk het aantal uitbraak boven het nulpunt. Dat wil zeggen dat ondernemers per saldo meer faillissementen nog beperkt; de verwachting blijft dat het aantal positief dan negatief zijn over de toekomst. Zowel het beeld van faillissementen nog toeneemt als steunmaatregelen aflopen. consumentenvertrouwen als het ondernemersvertrouwen is in NoordHolland vergelijkbaar met het landelijke beeld. • De verkeersdrukte nam na de derde lockdown flink toe. Vanaf februari 2021 is de congestie ook hoger dan dezelfde periode in 2020. Dit blijkt ook • Het UWV voorspelde sterke banenkrimp in de sectoren horeca, cultuur en uit de cijfers van het CBS. Vooral het personenverkeer bepaalt de overige dienstverlening (met name de reisbranche). In de horeca verdwenen verkeersdrukte op de Nederlandse wegen. In mei 2021 lag de intensiteit er bijvoorbeeld 80 banen door bedrijvendynamiek.

Met name in de horeca is van personenverkeer op 81 procent van die in 2019. Sinds het opheffen van inmiddels de situatie veranderd en is er alweer sprake van de avondklok is ook het gebruik van openbaar vervoer weer toegenomen. personeelstekorten. De krimpsectoren vertegenwoordigen in Haarlem 12 Het aantal buspassagiers was weggezakt (-65% t.o.v. 2019) maar is procent van de arbeidsmarkt. In Nederland is dit 10 procent. Daar staat inmiddels op het hoogste niveau sinds de uitbraak van corona. Dat is nog tegenover dat ook de groeisector zorg sterk vertegenwoordigd is in Haarlem. wel bijna 40% onder de bezetting van 2019’. De zorg is met 12.582 banen in 2020 (18%) de grootste werkgever. Een toename van het aantal winkels in de binnenstad van Haarlem zou het grote aandeel in (groot- en detail)handel kunnen verklaren. In vergelijking met 2019 is zijn de verhoudingen van het aantal banen per sector hetzelfde. • Al sinds begin 2019 ontstaan er elke maand meer nieuwe bedrijfsvestigingen in de gemeente Haarlem dan dat er verdwijnen. Over het hele tweede kwartaal in 2021 kwamen er per saldo 350 bedrijfsvestigingen bij. In totaal is de bedrijvenpopulatie in Haarlem in 2021 met 630 bedrijven gegroeid. Zzp’ers zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de continue toename van het aantal vestigingen. De groei in banen is dan ook kleiner dan de groei in vestigingen.

Over de eerste helft van 2021 nam het aantal banen door bedrijvendynamiek met 460 toe. Hiermee zit 2021 op het niveau van 2019 (480). Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Samenvatting Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021 (2) Cultuur • Per 15 december 2020 waren musea, theaters en bioscopen opnieuw voor langere tijd dicht. In het tweede kwartaal was er sprake van een heel licht herstel, maar alle instellingen zitten nog onder de 20% van het aantal bezoekers van begin 2019. Dit heeft te maken met de aanhoudende beperkingen en het wegblijven van buitenlandse bezoekers. Toeristen zijn normaliter goed voor een derde van alle museumbezoeken. Ook voor de bioscoopbezoeken was de impact van de sluiting op 15 december groot, omdat in voorgaande jaren juist in de winterperiode het bezoek aan de bioscoop piekt. Zes maanden later – op 5 juni – mochten de bioscopen en filmhuizen weer open. De julimaand trok een vrij gemiddeld aantal bezoekers. • Ook de bibliotheken moesten per 15 december dicht. Het uitlenen van boeken bleef wel mogelijk. De meeste bibliotheken gingen op 20 mei weer open. Het effect op de bezoekersaantallen is duidelijk. In het eerste half jaar van 2021 is het aantal bibliotheekbezoekers met 31 procent afgenomen. Het ledenaantal van de bibliotheken in Haarlem is in 2021 met 4 procent gedaald. Dit past in een langere trend van afname. Een belangrijke kanttekening hierbij is dat de functie van bibliotheken verandert.

Zo bieden bibliotheken tegenwoordig ook andere taken aan bezoekers aan, naast het uitlenen van boeken aan betalende leden. Bibliotheken die meer van dit soort taken aanbieden, hebben ook meer bezoekers. Daarnaast was er voor de coronacrisis ook al een dalende trend met betrekking tot de ledenaantallen.

Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Toerisme • De toeristisch-recreatieve sector zorgt voor 8 procent van de werkgelegenheid in Haarlem. Vooral de horeca is een belangrijke werkgever. De hotelbezetting startte – mede door de harde lockdown in januari – op laag niveau, maar nam gedurende 2021 langzaam toe. In het tweede kwartaal van 2021 was de bezetting iedere maand hoger dan dezelfde periode in 2020. In juni 2021 (10,6) is het aantal overnachtingen per bed ongeveer even hoog als een jaar geleden in juni 2020 (10,2). • In 2021 was de VVV in Haarlem in de eerste vier maanden van het jaar niet volledig open of zelfs gesloten. Vanaf de opening op 28 april tot eind juni brachten 7.000 mensen een bezoek aan de VVV. In vergelijking met de jaren voor de coronacrisis is dat aantal (erg) laag. Ook het bezoek aan visithaarlem.com liep terug in 2021, hoewel dit in mei en juni wat is aangetrokken en boven het niveau van 2020 ligt. Het is echter nog niet op het niveau van voor de coronacrisis.

Samenvatting Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021 (3) Sociaal-maatschappelijk • In juni 2021 ontvangen 3.023 jongeren in de gemeente Haarlem jeugdhulpverlening. Dat is meer dan een jaar geleden; gedurende 2020 schommelde het aantal cliënten steeds rond de 2.900 á 3.000 cliënten. Met name tussen januari en april 2021 steeg het aantal cliënten. • In de gemeente Haarlem nam het aantal jongeren in de jeugdhulp zonder verblijf tussen januari 2018 en januari 2021 met 50 procent toe tot 2.635 cliënten. Sinds de uitbraak van corona is de trend echter relatief stabiel. Tot juni 2020 was er sprake van een licht stijgende trend, maar sindsdien neemt het aantal jongeren in de jeugdhulp zonder verblijf weer licht af. Daarentegen nam het aantal jongeren die in een instelling verblijven voor jeugdhulp licht toe. • In Haarlem is er vanaf begin 2018 een stijgende lijn in het aantal actieve Wmo-cliënten. Deze trend zet ook door tijdens de eerste maanden van de coronacrisis. In december 2020 maken ruim 10.000 Haarlemmers gebruik van één of meerdere Wmo-regelingen, 12 procent meer dan begin 2018. In december 2020 worden cliënten vanuit Beschermd Wonen omgezet van de Wmo naar de WLZ. Daarmee zijn clïënten die geen andere Wmo-voorziening hebben onder de uitstroom gevallen.

In het eerste semester van 2021 daalt het aantal Wmo-cliënten met 3 procent ten opzichte van december 2020, door een vergrote uitstroom van cliënten.

Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

• Landelijke politiecijfers laten zien dat er in het eerste kwartaal van 2021 – waar deels de avondklok van kracht was – het aantal meldingen van overlast door jongeren op het laagste punt ligt sinds de uitbraak van de coronapandemie. In het tweede kwartaal nemen de overlastmeldingen toe. Ook de meldingen van openbare overlast volgen die trend, hoewel hier de impact van corona minder zichtbaar is; de aantallen meldingen liggen op het niveau van voor de corona-uitbraak. • Het aantal gegeven coronaboetes hangt erg af van het gekozen beleid. De gemeente Haarlem deelde vanaf 2021 – mede door de introductie van de avondklok – weer meer boetes uit. Vanaf april nam het aantal uitgedeelde boetes weer sterk af. • Het aantal diefstallen en inbraken in woningen is zeer sterk afgenomen vanaf de uitbraak van corona. Het aantal winkeldiefstallen nam minder sterk af; sinds het eerste kwartaal in 2021 is hier zelfs een stijging te zien. In vergelijking met het eerste kwartaal van 2021 waren er in het tweede kwartaal 14 procent meer winkeldiefstallen, 2 procent meer inbraken bij bedrijven, 19 procent meer gevallen van zakkenrollerij en 16 procent minder woninginbraken in Haarlem. • In het tweede kwartaal waren in Haarlem 132 politiemeldingen van huiselijk geweld. Dat iets meer dan een kwartaal eerder en in het vierde kwartaal van 2020, maar niet meer dan voor de coronacrisis.

De verwachte toename in meldingen blijft daarmee uit. Over heel 2020 waren er 27 procent minder meldingen dan een jaar eerder.

Samenvatting Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021 (4) Werk, inkomen en schulden • Op de arbeidsmarkt nam het aantal WW-uitkeringen in 2020 met 47 procent toe. Tussen maart en juli was er sprake van een sterke stijging. Na een periode van daling steeg het aantal WW-uitkeringen tussen september en december. Dit terwijl er tussen 2018 en 2020 een continue afname was. Vooral de instroom is hoger dan in eerdere jaren. De daling tussen juli en september kwam mogelijk doordat voor veel mensen de kortdurende WW-uitkering afliep of omdat men weer werk vond. Verschillende bronnen voorspellen dat de afname slechts een stilte voor de storm is en dat de werkloosheid de komende jaren toeneemt. • Het aantal WW-uitkeringen in het openbaar bestuur nam met 18 procent sterker toe dan in andere sectoren, maar het gaat hier in absolute zin maar om tien uitkeringen. Vanuit de dienstverlenende beroepen nam het aantal uitkeringen met 7 procent toe. • Het aantal vacatures steeg in het derde kwartaal (meest recente cijfers) van 2020 in vrijwel alle sectoren in arbeidsmarktregio Zuid-Kennemerland en IJmond. Op basis van de meer recente WW-cijfers is de verwachting dat er in het vierde kwartaal minder vacatures zullen zijn. • Landelijk neemt de werkloosheid af. Ook in Haarlem daalde het aantal WWuitkeringen vanaf december 2020 om te komen tot 2.729 in juni 2021.

Dat is 16 procent minder dan een jaar eerder (3.249 uitkeringen). Vooral de WW onder jongeren neemt sterk af. Door de dalende werkloosheid in het derde kwartaal en het stijgende aantal vacatures neemt de spanning in de meeste branches toe. Technische beroepen kennen nog altijd de grootste krapte, die ook steeds verder toeneemt.

Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

• In het eerste en tweede kwartaal waren er respectievelijk 139 en 148 aanvragen voor schuldhulpverlening binnen, voor Haarlem, Zandvoort, Heemstede en Bloemendaal. Ook het laatste kwartaal van 2020 lag relatief hoog. De laatste drie kwartalen kennen hiermee een hoger aantal aanvragen. • Vanaf eind maart tot 1 juni 2020 konden bedrijven aanspraak maken op de Eerste tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW). Inmiddels is de NOW bij zijn vijfde aanvraagperiode (‘NOW5’). Het gebruik lijkt verder af te nemen. In Haarlem zijn er voorlopig 193 aanvragen. De eerste regeling kende nog 1.590 afnemers. • Voor zzp’ers is eind maart 2020 de Tozo-regeling ingesteld. Met deze regeling kunnen zij een aanvulling krijgen op hun inkomen en op het bedrijfskapitaal. Er wordt steeds minder gebruikgemaakt van Tozo voor het aanvragen van levensonderhoud. Vanaf maart 2021 kunnen inwoners ook de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) aanvragen. In 2021 hebben 172 Haarlemmers de TONK-regeling aangevraagd. • De HaarlemPas is een steunmaatregel voor alle Haarlemmers die een inkomen hebben tot 120 procent van de bijstandsnorm en hun inwonende kinderen van 4 tot en met 17 jaar. In 2021 zijn er tot nu toe 10.834 pashouders waarvan 7.163 hoofdpashouders. Dit is vergelijkbaar met eerdere jaren.

Samenvatting Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021 (5) Werk, inkomen en schulden • Het werkloosheidspercentage voor de Provincie Noord-Holland is in het eerste kwartaal afgenomen naar 4,2 procent. In Noord-Holland zijn iets meer mensen werkloos dan in Nederland (3,8%). Een andere manier om werkloosheid in kaart te brengen, is het aantal bij het UWV geregistreerde werkzoekenden. In Haarlem waren dit er de afgelopen jaren steeds ongeveer 10.000. Er was een toename bij de start van de coronacrisis, maar daarna is het beeld stabiel.

Vastgoed en woningmarkt • In Haarlem waren er in de eerste helft van 2021 ruim duizend (1.103) aanvragen voor omgevingsvergunningen. In dezelfde periode in 2020 waren dat er 940 en in 2019 waren dat er 994. Het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen in kwartaal 2 van 2021 een stuk lager dan in het eerste kwartaal.

• Cocensus handelt de kwijtscheldingen van gemeentelijke belastingen voor de gemeente Haarlem af. Aan het begin van het belastingjaar (januari of februari) worden de nieuwe aanslagen voorgelegd. In 2021 waren er 5.158 aanvragen voor kwijtschelding waarvan 64 procent werd toegekend. Het aantal aanvragen is daarmee afgenomen in 2021, en ook werd er procentueel minder toegekend.

Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Inhoudsopgave

In het rapport worden per thema de indicatoren besproken. De snelkoppelingen hieronder verwijzen naar de verschillende thema’s en de bijlagen:

ECONOMIE (p. 10) CULTUUR (p.23) TOERISME (p.27) SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJK (p. 32) WERK, INKOMEN EN SCHULDEN (p. 43) VASTGOED EN WONINGMARKT (p. 57) BIJLAGEN (p. 67)

Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Hoofdstuk: Economie In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Consumentenvertrouwen Ondernemersvertrouwen Werkgelegenheid Faillissementen Pendel Bedrijvendynamiek Verkeersdrukte Gebruik openbaar vervoer Bezetting parkeergarages

Economie: consumentenvertrouwen Het consumentenvertrouwen (zie begrippenlijst voor definitie) is voor Noord-Holland in het tweede kwartaal van 2021 sterk gestegen van -20 in het eerste kwartaal naar -6. Ook de cijfers voor de achterliggende deelindicatoren economisch klimaat (-19) en koopbereidheid (3) zijn in het tweede kwartaal voor de Provincie Noord-Holland positiever dan in het eerste kwartaal. Het provinciale consumentenvertrouwen ligt in lijn met dat van Nederland. Bij de start van de coronacrisis was er sprake van een sterke daling. Na een diepe dip in 2020 zien we de eerste positieve economische ontwikkelingen in het eerste kwartaal van 2021. Zo stelt de juniraming van het CPB dat de afname van besmettingen en toenemende vaccinatiegraad ervoor zorgen dat de Nederlandse economie zich in het eerste semester van 2021 heeft herstelt. Het IMF verwacht dat de gehele wereldeconomie in 2021 zal groeien (met 6%). Volgens de Europese Commissie ‘drukt’ de besmettelijkere deltavariant het consumentenvertrouwen in de hele eurozone.

Absolute ontwikkeling score consumentenvertrouwen 30 20 10 0 -10 -20 -30 -40 Q1

2018

2019 Nederland

2020

2021

Noord-Holland (PV)

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: ondernemersvertrouwen Vergelijkbaar met het consumentenvertrouwen (p. 11) meet CBS ook het ondernemersvertrouwen. Dit ontwikkelt zich in NoordHolland vergelijkbaar als landelijk. Na een dieptepunt in het tweede kwartaal van 2020, steeg het vertrouwen in het laatste half jaar van 2020. Na een (zeer) kleine dip in het landelijke ondernemersvertrouwen zijn de saldi voor Nederland (2,3) en Noord-Holland (2,5) in Q2 van 2021 beide weer positief. Dat betekent dat meer ondernemers een positieve toekomstverwachting hebben dan een negatieve. Ook in 2021 verschilt de impact van de crisis sterk per sector. Uit de Conjunctuur Enquête Nederland (COEN) blijkt dat ondernemers in de bouw het meest optimistisch zijn over het economische klimaat, gevolgd door de groothandel en de autohandel (Kamer van Koophandel). Na de lockdown van 15 december 2020 waren een aantal sectoren volledig gesloten, waaronder de horeca. Horecaondernemers waren daarom begin 2021 het somberst, maar sinds het tweede kwartaal zijn ondernemers hier een stuk minder pessimistisch (CBS). Reden hiervoor is de verbeterde omzetverwachting, omzetontwikkeling en de ontwikkeling van het economisch klimaat in het tweede kwartaal van 2021.

Absolute ontwikkeling score ondernemersvertrouwen 30

20 10 0 -10

-20 -30 -40 -50

2018

2019 Nederland

2020

2021

Noord-Holland (PV)

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: banen naar sector Uit een UWV-prognose van januari 2021 blijkt dat tussen 2019 en 2021 vooral bij uitzendbureaus, horeca en industrie veel banen gaan verdwijnen. De zorg- en welzijnssector is de sector die het sterkst groeit door de coronacrisis. In de regionale arbeidsmarktanalyse voor regio ZuidKennemerland en IJmond van het UWV van april 2021 bleek dat er zeer grote krimp van werkgelegenheid in de sectoren horeca, verhuur en overige zakelijke dienstverlening en cultuur, sport & recreatie wordt verwacht. Binnen de overige zakelijke dienstverlening ging vooral in de reisbranche werkgelegenheid verloren. Het UWV zag vooral groei van werkgelegenheid in de zorg- en welzijnssector, openbaar bestuur en detailhandel. Vooral de supermarkten profiteerden in de detailhandel. Het is onbekend hoe groot aandeel de bezorgdiensten hier in hadden.

Aantal en aandeel (%) banen naar sector gemeente Haarlem (2020)* Gezondheids- en welzijnszorg (Detail- en groot)handel Specialisische zakelijke dienstverlening Onderwijs Industrie Openbaar bestuur Verhuur en overige zakelijke dienstverlening Horeca ICT Bouw Cultuur, sport en recreatie Vervoer en opslag Overige zakelijke dienstverling Financiële instellingen Landbouw

12.582 (18%) 11.888 (17%) 8.142 (11%) 6.149 (9%) 5.628 (8%) 4.787 (7%) 4.112 (6%) 3.775 (5%) 3.540 (5%) 2.807 (4%) 2.788 (4%) 2.314 (3%) 1.496 (2%) 818 (1%) 50 (0%) 0%

10%

15%

20%

25%

*2020 is het meest recente peiljaar.

In Haarlem vertegenwoordigen de in de regionale arbeidsmarktanalyse beschreven krimpsectoren (wederom) ongeveer 15 procent van de werkgelegenheid. Met name de cultuursector is sterker vertegenwoordig dan in de regiogemeenten (zie volgende pagina). Daar staat tegenover dat ook de groeisector zorg sterk vertegenwoordigd is in Haarlem. De zorg is met 12.582 banen in 2020 (18%) de grootste werkgever. Daarna volgt de handel (17%). De verhoudingen van het aantal banen naar sector waren in 2019 grotendeels hetzelfde.

Een mogelijke verklaring voor het grote aandeel banen in de (detail- en groot)handel is de toename van het aantal winkels in de binnenstad van Haarlem. Op de volgende pagina is te zien hoe de werkgelegenheid per gemeente zich verhoudt tot de regionale verdeling.

Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: regionale specialisatie arbeidsmarkt Regionale specialisatie arbeidsmarkt gemeente Haarlem (%) (2021)* 200% 180% 160% 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0%

Haarlem

Totaal regio

*2021 is het meest recente peiljaar. Leeswijzer: de lijn in de figuur staat voor de arbeidsmarktverdeling in de regio (gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Velsen, Uitgeest en Zandvoort). Sectoren met staven die boven de lijn uitkomen zijn in de werkgelegenheidsverdeling in Haarlem sterker vertegenwoordigd dan in de regio. Hoge staven zijn sterk oververtegenwoordigd, lage staven zijn ondervertegenwoordigd. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: bedrijvendynamiek vestigingen Het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen (LISA) brengt via haar monitor vestigingendynamiek zoveel mogelijk de actuele ontwikkelingen van bedrijvigheid in beeld (zie in de bijlage begrippenlijst meer over de methodiek). In de gemeente Haarlem vindt de afgelopen vier jaar een groot deel van de mutaties in het eerste kwartaal plaats. Dit geldt zowel voor het ontstaan als het verdwijnen van vestigingen. Bijna elke maand komen er meer vestigingen bij dan dat er verdwijnen. Over het hele tweede kwartaal in 2021 kwamen er per saldo 350 bedrijfsvestigingen bij. In totaal is de bedrijvenpopulatie in Haarlem in 2021 met 630 bedrijven gegroeid.

Het saldo over de eerste helft van 2021 is positiever dan voor 2018 en 2020. In vergelijking met eerdere jaren zijn er minder opgeheven vestigingen en meer nieuwe vestigingen. Zzp’ers zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de continue toename van het aantal vestigingen. Op 4 juni rapporteerde de Kamer van Koophandel dat het aantal startende ondernemingen tussen mei 2020 en mei 2021 met 8 procent was toegenomen. Hiermee is het aantal startende ondernemers weer op het ‘normale’ niveau gekomen van voor de corona-pandemie. Op de volgende pagina’s staan figuren over de aan de vestigingen gerelateerde bedrijvigheid en wordt ingegaan op de ontwikkelingen per sector en per gemeente.

Cumulatief aantal vestigingen gemeente Haarlem 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 jan -500

apr

jul

okt

jan

apr

2018

jul

okt

jan

apr

2019 Opgeheven vestigingen

jul 2020

Nieuwe vestigingen

okt

dec jan

apr 2021

Saldo

Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: bedrijvendynamiek banen In het tweede kwartaal van 2021 verdwenen er 490 banen en kwamen er 830 banen bij door het verdwijnen en ontstaan van bedrijfsvestigingen. Per saldo kwamen er dus 340 banen bij in het tweede kwartaal. Dit zijn er (iets) minder dan het aantal vestigingen (350). De gemiddelde bedrijfsgrootte neemt dus licht af.

Belangrijke kanttekening: de hier gepresenteerde cijfers gaan alleen over de werkgelegenheid bij nieuwe of opgeheven vestigingen. Werkgelegenheidsontwikkeling binnen bedrijven is hier niet in beeld. Deze kan indirect worden afgelezen aan het aantal WW-uitkeringen en vacatures.

Over de eerste helft van 2021 nam het aantal banen door bedrijvendynamiek met 460 toe. Hiermee zit 2021 op het niveau van 2019 (480). In dezelfde periode in 2020 was er geen sprake van een toename of afname in banen door bedrijvendynamiek. De groei in banen kwam in 2021 op gang na de versoepeling van de lockdown. Cumulatief aantal banen nieuwe en opgeheven bedrijfsvestigingen gemeente Haarlem* 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 -500

jan

apr

jul

okt

jan

apr

2018

jul

okt

jan

apr

2019 Verdwenen banen

jul 2020

Nieuwe banen

okt

dec jan

apr 2021

Saldo

*uitkomsten zijn afgerond op tientallen. Daardoor komt de uitkomst niet exact overeen met de cijfers in het rapport. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: bedrijvendynamiek naar sector In het eerste semester van 2021 is een groot deel van de toename van vestigingen in de sectoren zakelijke diensten (180), handel (120) en bouw (80). Een groot deel van deze groei komt door de toename van zzp’ers. Dit zijn ook sectoren waarin landelijk het aandeel zzp’ers de afgelopen jaren toenam (artikel CBS). Deze zzp’ers werken fulltime en parttime.

In het eerste semester van 2021 was er geen enkele sector waar het aantal bedrijfsvestigingen daalde. Alleen in de horeca verdwenen er 80 banen door bedrijvendynamiek. In de cultuur, sport & recreatie (30) en ICT (30) verschenen weer banen. In de zakelijke diensten (+140), handel (+80), bouw (+70) en het onderwijs (+60) kwamen er in het eerste semester de meeste banen bij door bedrijvendynamiek.

Ontwikkeling aantal vestigingen en gerelateerde banen gemeente Haarlem* Vestigingen 2018

Banen

2019

2020

2021

2018

2019

2020

2021

Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Semester 2 Semester 1 Bouw

Cultuur sport en recreatie

-20

-40

-10

Financiële instellingen

-10

Handel (groothandel en detailhandel)

120

-90

-50

-30

-50

Horeca

-80

-40

-80

Industrie en nutsbedrijven

-30

-20

Informatie en communicatie

-10

-50

-10

Landbouw

Onbekend

-40

-10

Onderwijs

-20

Overheid

Overige diensten

Vervoer en opslag

-30

Zakelijke diensten

100

180

160

140

180

110

170

160

140

Zorg

110

100

-20

Totaal

410

570

550

500

330

260

640

370

450

480

190

-40

170

460

*uitkomsten zijn afgerond op tientallen. Daardoor kan het totaal verschillen van de optelling van sectoren. Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: faillissementen In het tweede kwartaal van 2021 gingen 16 bedrijven in de gemeente Haarlem failliet. Dit is meer dan in het tweede kwartaal van 2020 (10), 2019 (13) en 2018 (3). In totaal waren er 21 faillissementen in de eerste helft van 2021. Dat is meer dan in voorgaande jaren. In de handelssector (11), bouwsector (3) en de specialistische zakelijke dienstverlening (3) waren meer faillissementen dan in andere sectoren. Het hoge aantal faillissementen in het tweede kwartaal van 2021 sluit niet aan bij de bevindingen van het CBS, dat landelijk in juni minder faillissementen registreerde dan in mei. Genoemd wordt dat dit lage aantal landelijke faillissementen niet los te zien is van de noodsteun van de overheid. Het is vooralsnog niet duidelijk waarom dit aantal in Haarlem hoger ligt. De Nederlandse economie doet het op Europees niveau zelfs beter dan veel andere landen (CBS). Dit kan waarschijnlijk deels verklaard worden door de afgegeven noodpakketten als NOW en Tozo. Begin 2021 heeft de regering voor nog eens 7,6 miljard aan steunpakketten afgegeven. De Nederlandsche Bank stelt wel dat zonder steun van de overheid het aantal mkb-bedrijven met liquiditeitsproblemen zonder steun waarschijnlijk maar beperkt hoger was uitgekomen.

Aantal faillissementen gemeente Haarlem 2018

2019

2020

2021

Bouw

Financiële instellingen

Gezondheids- en welzijnszorg

Handel

Horeca

ICT

Industrie

Overige zakelijke dienstverlening Specialistische zakelijke dienstverlening Verhuur en overige zakelijke dienstverlening

Vervoer en opslag

Totaal

Verder worden faillissementen op basis van eigen aangifte sneller verwerkt door de rechtbank dan faillissementsverzoeken van crediteuren. Aan het laatste type faillissementen gaan namelijk meer procedures en toetsing vooraf waardoor faillissementen vertraagd zichtbaar worden. Daarnaast stoppen veel bedrijven niet door een faillissement, maar door een bedrijfsbeëindiging. De verwachting is nog steeds dat als noodmaatregelen wegvallen er een snelle toename van faillissementen in Q4 2021 volgt. Dit blijkt uit de Bijzonder Beheer Barometer van februari 2021. Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

In vergelijking met 2020 zijn er naar verhouding meer faillissementen in de handel, bouw en specialistische zakelijke dienstverlening. Maar één handelsbedrijf ging failliet in 2020. In 2019 zorgde deze sectoren ook voor (relatief) veel faillissementen in Haarlem. De toekomstverwachtingen verschillen per sector. De horeca, groot- en detailhandel, cultuur en recreatiesector worden genoemd als sectoren waar ook in het derde kwartaal de meeste faillissementen worden verwacht (Bijzonder Beheer Barometer). Op termijn zal de vastgoedsector ook te maken krijgen met de negatieve gevolgen van de coronacrisis. Dit zal te maken hebben met de kaalslag in het retail landschap en de lange gevolgen van het thuiswerken. De te verwachte faillissementen in de handel hebben te maken met de schulden die deze ondernemingen tijdens de lockdown(s) hebben opgebouwd en dat ze deze verloren ‘omzet’ moeilijk kunnen inhalen. Bron: LISA

Economie: woon-werkverkeer Inkomend en uitgaand woon-werk verkeer gemeente Haarlem (banen van werknemers x 1.000; 2019*)

Het is onzeker in hoeverre de woon-en werkgemeenten zijn veranderd tijdens de coronacrisis, maar er is zeker minder pendel. Zo laten voorlopige cijfers van het CBS zien dat in 2020 motorvoertuigen 17 procent minder kilometers aflegden.

Totale pendel

-52,5

42,7

Amsterdam

-19,3

Haarlemmermeer

In Haarlem zijn in 2020 70.460 banen (meest recente cijfers) voor 162.526 inwoners. Haarlem heeft hiermee een werkgelegenheidsfunctie van 43 procent. Het woon-werkverkeer geeft verder inzicht in de werkgelegenheidsfunctie. In totaal zijn er 52.500 Haarlemmers die in een andere gemeente werken, waarvan 19.300 in Amsterdam en 10.200 in Haarlemmermeer. Er is een instroom van 42.700 inwoners van andere gemeenten die in Haarlem werken. Vanuit Velsen (6.200 werknemers), Haarlemmermeer (5.600 werknemers) en Amsterdam (4.300) komen veel arbeidskrachten naar Haarlem.

-10,2

5,6

Velsen

-2,9

6,2

Zaanstad

-1,6

1,7

Heemstede

-1,5

2,3

Ouder-Amstel

-0,3

0,1

Zandvoort

-0,7

Alkmaar

-0,6

Overig provincie Noord-Holland

Het uitgaande woon-werkverkeer is dus groter dan de inkomende woon-werkverkeer (meest recenter cijfers). Het grootste negatieve saldo heeft Haarlem met Amsterdam. Met Velsen heeft Haarlem de grootste positieve balans. Daarnaast werken duidelijk meer mensen uit ‘overig Noord-Holland’ in Haarlem dan andersom. De cijfers zijn van vóór de coronacrisis en dienen daarom vooral om inzicht te krijgen in de uitgangspositie van voor de crisis. Uit cijfers van TomTom (p.20) blijkt dat de verkeersdrukte vooral in de maanden van de lockdown is afgenomen.

4,3

-6,5

10,9

Den Haag

-1,1

Overig provincie Zuid-Holland

-3,3

Utrecht (gemeente)

-1,1

0,4

Overicht provincie Utrecht

-1,2

0,9

Overig Nederland

-2,2

-60

-40

inkomend woon-werkverkeer

-20

0,5 3,8

uitgaand woon-werkverkeer

*2019 is het meest recente peiljaar.

Bron: CBS Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: verkeersdrukte Cijfers van TomTom laten duidelijk te zien dat de verkeersdrukte tijdens het eerste kwartaal van 2021 hoger ligt dan op het hoogste punt in 2020 (januari en juni). Vanaf februari 2021 is de congestie ook hoger dan dezelfde periode in 2020.

Dit blijkt ook uit de cijfers van het CBS. Vooral het personenverkeer bepaalt de verkeersdrukte op de Nederlandse wegen. In mei 2021 lag de intensiteit van personenverkeer op 81 procent van die in 2019. Dezelfde cijfers stellen dat – als de huidige situatie zich voortzet en - vanaf juli 2021 de verkeersdrukte weer op hetzelfde niveau als 2019 ligt.

Landelijke cijfers van het Nationaal Dataportaal Wegverkeer laten zien dat de verkeersdrukte tijdens het tweede kwartaal nog steeds werd beïnvloed door de maatregelen van de (derde) lockdown. Hierdoor was de drukte 10-15% lager dan in de ‘normale’ periode van voor de coronacrisis.

Gemiddelde wekelijkse congestie gemeente Haarlem 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

Jul

2020

2021

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

Leeswijzer: Cijfers over congestie geven weer wat de gemiddelde extra reistijd is van reizigers tijdens drukte. Een percentage van 20% betekent dat men tijdens de drukke uren (congestie) gemiddeld 20% meer reistijd heeft dan tijdens de rustige uren (geen congestie). Bron: TomTom Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Economie: openbaar vervoer CBS en Translink registreerden in 2020 bijna de helft minder check-ins in het ov. Cijfers van Connexxion laten zien dat ook in de bussen in de regio HaarlemIJmond het een stuk rustiger is geworden. Over de hele periode van 8 juni 2020 tot 27 juni 2021 zijn er gemiddeld per week 52 procent minder passagiers. Vooral begin juni 2020, vlak na de eerste lockdown, waren de passagiersaantallen lager dan in 2019. Na de aangescherpte maatregelen van 15 oktober (onder andere de horeca ging dicht) was er nog geen nieuwe daling zichtbaar. Na de verdere aanscherpingen van 15 december was de eerste daling te zien. Met de ingang van de avondklok per 23 januari is er een tweede daling en een dieptepunt zichtbaar.

Dit laatste heeft waarschijnlijk te maken met het toenmalige advies van het kabinet om zoweel mogelijk thuis te werken. Ook adviseerde het kabinet om alleen essentiële reizen te maken. Mogelijk dat men daardoor ook voor andere vervoersmiddelen koos. Zo blijkt uit het dashboard van waarstaatjegemeente.nl dat het aantal speed pedelecs en elektrische bromfietsen in Haarlem gestaag toenam tot en met december 2020. Vanaf januari 2021 neemt het geregistreerde aantal speed pedelecs in Haarlem weer af.

Aantal buspassagiers concessie Haarlem-IJmond in vergelijking met 2019 (periode 8 juni 2020 – 27 juni 2021) -35% -40%

vakantieweek 2019

-45% -50% -55% -60%

Herfstvakantie (2019 en 2020)

-65% -70%

Begin mei 2021 is de avondklok weer vervallen. Sindsdien nemen de passagiersaantallen in het openbaar vervoer weer toe.

Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Bron: Connexxion

Economie: bezetting parkeergarages Er is nog geen nieuwe informatie beschikbaar over 2021. Parkeerplaatsen per parkeergarage gemeente Haarlem

De zes openbare parkeergarages in Haarlem bieden samen ruim 3.000 parkeerplaatsen. In het vierde kwartaal is de bezetting van alle parkeergages afgenomen en in veel gevallen lager dan in 2019. Ook Parkmobile ziet landelijk dat minder mensen parkeren. Uitzondering is de stijgende lijn in Cronjé en in de drukst bezette garage De Kamp. Eerder in 2020 was er in april – na de eerste lockdown – juist een zeer sterke toename in bezetting en waren de parkeergarages meer bezet dan voor de uitbraak van corona. Mensen met een cruciaal beroep konden tussen april en juni gratis in de parkeergarages parkeren. Daarnaast namen in april mensen mogelijk meer de auto om het ov niet te belasten. Dit verband is echter niet met zekerheid vast te stellen. Wel registreerde het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid dat Nederlanders door corona meer de auto in plaats van het ov gebruikten.

Aantal Dreef

Week: 116; weekend: 229

Cronjé

433

Raaks

975

Houtplein

750

De Appelaar

296

De Kamp

430

Totaal*

3.113

*voor de totale capaciteit is uitgegaan van de weekendcapaciteit van parkeergarage Dreef.

Gemiddelde bezetting parkeergarages gemeente Haarlem 80%

60%

Cronjé De Appelaar

40%

De Kamp Dreef*

20%

Houtplein Raaks

0% jan

apr

jul

okt

jan

2019

apr

jul

okt

dec

2020

*bij de berekening van de parkeergarage Dreef is uitgegaan van de weekendcapaciteit. Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Hoofdstuk: Cultuur In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Bezoek musea en schouwburg Gebruik Cinevillepas Bezoek en lidmaatschap bibliotheek

Cultuur: bezoek culturele instellingen Aantal bezoekers culturele instellingen gemeente Haarlem 2018

2019

2020

2021

Teylers

37.026 25.198 21.666 91.273 37.940 28.665 33.603 36.530 29.957 2.889 21.641 15.981

6.587

Schouwburg en philharmonie

55.903 54.837 34.767 64.548 48.834 59.094 32.554 61.455 43.272

7.389 2.308

1.483

36.650 28.955 36.045 26.587 17.846 1.878 13.182 8.832

0 0

3.448

Frans Hals Toneelschuur en filmschuur

59.788 33.357 34.000 59.113 62.186 36.331 35.119 64.611 56.050 4.648 21.385 22.466

De invloed van corona is in 2021 duidelijk terug te zien in de bezoekerscijfers van de Haarlemse culturele instellingen. Per 15 december 2020 waren musea, theaters en bioscopen opnieuw voor langere tijd dicht. Zo waren het Teylers museum en de film- en toneelschuur in het eerste kwartaal van 2021 gesloten. In het tweede kwartaal hadden beide instellingen meer bezoekers dan in hetzelfde kwartaal in 2020, toen er sprake was van de eerste lockdown. In het eerste kwartaal zijn er alleen bezoekers bij culturele instellingen geweest toen deze locaties tijdelijk als stembureaus waren ingesteld. De betere bezoekersaantallen in het tweede kwartaal komen geenszins in de buurt van een ‘normaal kwartaal’ van de afgelopen jaren. De deuren van het Frans Hals museum waren dicht in het eerste kwartaal, en gingen op 5 juni (in het tweede kwartaal) weer open.

Ontwikkeling (%) bezoekers culturele instellingen (Q1 2019=100) 140 120 100 80 60 40 20 0 Q1

Overigens geeft de Museumvereniging zelf ook aan dat het bezoek aan culturele instellingen op landelijk niveau ook achterblijft. Dit heeft te maken met de aanhoudende beperkingen en het wegblijven van buitenlandse bezoekers. Toeristen zijn goed voor een derde van alle museumbezoeken.

7.121

2019

Teylers

Schouwburg

2020

2021

Frans Hals

Toneel-/filmschuur

Bron: culturele instellingen gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Cultuur: gebruik en lidmaatschap Cinevillepas Met de Cinevillepas kan men 44 filmtheaters bezoeken in Nederland. In Haarlem is de Filmschuur aangesloten bij Cineville. Het aantal pashouders in Haarlem stijgt de laatste jaren steeds vanaf het einde van de zomer tot in het voorjaar om in de andere maanden weer te dalen. Het aantal pashouders nam in de afgelopen jaren steeds iets toe. In 2021 is het aantal pashouders langzaam afgenomen. Dat sluit aan bij de trend van 2020. Het aantal pashouders ligt nu met 1.663 ruim onder het aantal pashouders voor de coronacrisis (2.196). In juni stijgt het aantal pashouders weer een beetje. Hiermee komt het op hetzelfde punt als in maart 2021.

De sluiting van alle bioscopen op 15 december 2020 heeft een grote impact, omdat in voorgaande jaren juist in de winterperiode het bezoek piekt. Zes maanden later – op 5 juni – mochten de bioscopen en filmhuizen weer open. Ondanks de bezoekbeperkingen waren er toch enkele films die in korte tijd 100.000 bezoekers naar de bioscoop trokken.

Aantal bezoeken Filmschuur Haarlem met gebruik van Cinevillepas 7000

Aantal Cinevillepashouders gemeente Haarlem

6000

2.500

5000 2.000

4000 3000

1.500

2000 1.000

1000 0

500

2018

2019

2020

Juli

December Januari

Juli

December Januari

Juli

December Januari

Juli

Januari

2018

2019

2020

2021

Bron: Cineville Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Cultuur: bezoek en lidmaatschap bibliotheek

Ontwikkeling (%) ledenaantal gemeente Haarlem per bibliotheekvestiging (Q1 2018=100)

110

In 2021 zijn de bibliotheken een tijd gesloten geweest. Ook enkele vestigingen van Bibliotheek Zuid-Kennemerland sloten vanwege de uitbraak van corona. Per 15 december moesten de bibliotheken opnieuw dicht. Het uitlenen van boeken bleef wel mogelijk. De meeste bibliotheken gingen op 20 mei weer open. Vestiging Oost volgde op 1 juli. Het ledenaantal van de bibliotheken in Haarlem is in 2021 met 4 procent gedaald. De grootste daling was in de vestigingen Centrum en Noord (-3%) en de kleinste daling in de vestiging Oost (-3%). Ten opzichte van 2018 is er vrijwel overal sprake van een afname, waar met name in Schalkwijk (-20%) uit springt. Bij deze cijfers moeten twee kanttekeningen worden geplaatst. Allereerst bieden bibliotheken tegenwoordig ook andere taken aan bezoekers aan, naast het uitlenen van boeken aan betalende leden. Bibliotheken die meer van dit soort taken aanbieden, hebben ook meer bezoekers. Daarnaast lijken de ledenaantallen een negatief effect te ondervinden door corona, maar er was voor de coronacrisis ook al sprake van een dalende trend. Uitzonderingen hierop waren de vestingen Centrum, Station en Oost. Het effect van corona op de bezoekersaantallen is duidelijk. In het eerste half jaar van 2021 is het aantal bibliotheekbezoekers met 31 procent afgenomen. In heel 2020 was de daling zelfs 69 procent in vergelijking met 2019.

Centrum

100

Noord Oost Schalkwijk

Station* Totaal 80 Q1

2018

2019

2020

2021

* De stationsbibliotheek is per 23 juni 2021 opgeheven. Aantal bezoekers bibliotheken gemeente Haarlem

250.000

200.000 150.000 100.000 50.000 0 Q1

2018

2019

2020

2021

Bron: Bibliotheek Zuid-Kennemerland Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Hoofdstuk: Toerisme In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Werkgelegenheid Bezettingsgraden hotels Hotelovernachtingen Bezoek VVV en visithaarlem.com

Toerisme: banen en vestigingen In een prognose gemaakt in juli 2021 geeft het NBTC aan dat er in 2021 ruim 6,5 miljoen buitenlandse toeristen verwacht worden. Dit zal een positief effect hebben op het toerisme in Haarlem, maar zit nog altijd maar op een derde van het niveau in 2019. Hoewel het effect op werkgelegenheid door de NOW gedempt is, had de sector in 2020 te maken met relatief veel banenverlies. In de arbeidsmonitor toerisme van NBTC staan meer cijfers over de regionale arbeidsmarkt in de toerismesector. Ook in 2020 blijven de consequenties van corona in Haarlem groot: sectoren die meer afhankelijk zijn van toerisme zoals de horeca, cultuur en evenementen staan onder druk. De toeristisch-recreatieve sector zorgde in 2020 in Haarlem voor 5.731 banen. Dat zijn 33 banen minder dan in 2019. De 1.936 bedrijfsvestigingen in 2020 de toeristische sector vertegenwoordigen een stijging van 7 procent ten opzichte van 2019. In 2020 was vooral de horeca in Haarlem een belangrijke toeristisch-recreatieve werkgever met 51 procent van alle banen in de R&T-sector. Op ruime afstand volgt cultuur, recreatie en amusement met 15 procent van de R&T-werkgelegenheid.

Aantal banen en vestigingen toeristische & recreatieve sector gemeente Haarlem (2020)* 2020* Cultuur, recreatie en amusement

2019

Banen

Vestigingen

Banen

Vestigingen

860

468

823

444

Detailhandel/ groothandel

179

188

Horeca

2.908

446

3.119

453

Logiesverstrekking

342

334

Overig T&R

371

142

351

127

Sport

402

435

383

388

Vervoer

497

311

294

281

Watersport

172

206

Eindtotaal

5.731

1.936

5.698

1.812

*2020 is het meest recente peiljaar. **volgens de afbakening van de landelijke R&T-sector. Deze maakt gebruik van wegingsfactoren. Een aantal branches die samenhangen met de vrijetijdssector worden niet integraal toegerekend aan de toeristisch-recreatieve sector, maar ten dele. Verder gaat het hier niet om de volledige sectoren, maar slechts om een op toerisme gerichte selectie. Onder handel vallen bijv. geen winkels in de binnenstad, maar wel winkels in kampeerartikelen.

Op de komende pagina’s worden recente ontwikkelingen in het toerisme in Haarlem in beeld gebracht. Deze onderschrijven dat het toerisme in het eerste semester van 2021 sterk is gestegen.

Bron: LISA Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Toerisme: bezettingsgraden hotels De bezettingsgraad van Haarlemse hotels in 2021 laten een langzame stijging zien. In januari was de gemiddelde bezetting 12%. In voorgaande jaren is de bezetting nog nooit zo laag geweest (afgezien van april 2020). Vanaf januari was er sprake van een avondklok en in dezelfde maand is ook gestart met vaccineren. We zien dat er sinds het begin van het jaar een oplopende trend is. In maart lopen de besmettingen op en wordt de derde coronagolf zichtbaar. Deze ontwikkelingen hebben geen negatieve invloed op de bezettingsgraad. In de maanden mei (36%) en juni (46%) was de bezettingsgraad het hoogst in 2021. Ter vergelijking: in dezelfde periode in 2019 (een normaal jaar voor corona) was de gemiddelde bezetting in mei en juni 79%. In de maanden juli tot september was de bezettingsgraad tussen de 74 en 80 procent.

Ook zijn de kamerprijzen niet meegenomen in het overzicht, betrokkenen geven aan dat deze sinds de aanvang van de coronacrisis aanmerkelijk lager waren dan normaal. Op de volgende pagina staan cijfers over het aantal overnachtingen en gasten.

Bezettingsgraden hotels* gemeente Haarlem 100% 80% 60% 40% 20% 0%

2018

2019

2020

2021

*in de grafiek worden gegevens getoond van de hotels in Haarlem waarvoor visitordata.nl gegevens heeft. In juni 2021 zijn dit 14 accommodaties. De cijfers worden doorlopend en soms met terugwerkende kracht aangepast. Cijfers in het dashboard kunnen daarom licht verschillen van de cijfers in dit rapport. Bron: visitordata.nl Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Toerisme: hotelovernachtingen

In de zomermaanden kan Haarlem rekenen op bovengemiddeld veel binnenlandse bezoekers. Ondanks de versoepelingen blijft het eigen land wederom voor veel Nederlanders een populaire bestemming. Dit blijkt uit de laatste vakantiemonitor van NBTC. Vier op de tien Nederlanders met vakantieplannen geven aan in eigen land te blijven. Voor bijna twee op de vijf Nederlanders is de keuze om in eigen land te blijven beïnvloed door corona.

20 15 10 5

2018

2019 Gasten per bed

2020

2021

Overnachtingen per bed

*in de grafiek worden gegevens getoond van de hotels in Haarlem waarvoor visitordata.nl gegevens heeft. In juni 2021 zijn dit 14 accommodaties. De cijfers worden doorlopend en soms met terugwerkende kracht aangepast. Cijfers in het dashboard kunnen daarom licht verschillen van de cijfers in dit rapport. In bovenstaande grafiek zijn de kamerprijzen niet meegenomen.

Bron: visitordata.nl Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Mei

Maart

Januari

November

September

Juli

Mei

Maart

Januari

November

September

Juli

Mei

Maart

Januari

November

Juli

Mei

0 September

In eerdere jaren kwam ongeveer de helft van alle hotelbezoekers in Haarlem uit het buitenland. In juni 2021 is dit nog niet op dit niveau, maar het aantal buitenlandse gasten neemt wel toe van 14% in maart tot 24% in juni. In de grafiek is dit terug te zien doordat het aantal overnachtingen en gasten per bed verder uit elkaar is gaan liggen. Nederlandse gasten verblijven gemiddeld korter in Haarlem dan buitenlandse bezoekers.

Maart

In het tweede kwartaal van 2021 was gemiddeld 17 procent van de hotelovernachtingen zakelijk. Ook in ‘normale’ jaren is het gebruikelijk dat er in de lentemaanden (april tot juni) naar verhouding minder zakelijke en meer recreatieve overnachtingen zijn.

Aantal gasten en overnachtingen per bed hotels* gemeente Haarlem

Januari

Het aantal gasten en het aantal overnachtingen per hotelbed in Haarlem nemen ondanks de derde coronagolf in maart sterk toe. In juni 2021 (10,6) is het aantal overnachtingen per bed ongeveer even hoog als een jaar geleden in juni 2020 (10,2). De sector blijft het moeilijk hebben, omdat er met lage prijzen gewerkt wordt.

Toerisme: bezoek VVV en visithaarlem.com In 2021 was de VVV in Haarlem in de eerste vier maanden van het jaar niet volledig open of zelfs volledig gesloten. Vanaf de opening op 28 april tot eind juni brachten 7.000 mensen een bezoek aan de VVV. In vergelijking met de jaren voor de coronacrisis is dat aantal (erg) laag. In het eerste semester van 2018 kwamen er 60.000, in 2019 ruim 70.000 en in 2020 17.000 bezoekers naar de VVV in Haarlem.

In de eerste helft van 2021 waren er ruim 150.000 bezoekers op de website van visithaarlem.com. In dezelfde periode in 2019 waren dit er ruim 275.000. Het websitebezoek in de eerste helft van 2021 ligt daarmee 45% lager dan 2019. In 2021 waren er in de maanden april tot en met juni 51% minder websitebezoeken dan in dezelfde periode in 2019.

Websitebezoekers visithaarlem.com

Aantal Bezoekers VVV gemeente Haarlem 120.000

25.000

100.000

20.000

80.000 15.000 60.000 10.000

40.000

5.000

20.000

2018

2019

2020

2021

Openingstijden 2021 *VVV volledig gesloten. **VVV open van maandag t/m zaterdag van 10:00 tot 16:00 uur.

2019

2020

2021

Bron: Haarlem Marketing Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus 2021

Hoofdstuk: sociaalmaatschappelijk In dit hoofdstuk worden de volgende indicatoren behandeld: Jeugdhulpverlening Wmo Overlast Corona-gerelateerde bekeuringen Diefstal en inbraak Huiselijk geweld Maatschappelijke opvang

Sociaal-maatschappelijk: jeugdhulpverlening Instroom en uitstroom aantal cliënten jeugdhulpverlening in de gemeente Haarlem

In juni 2021 ontvangen 3.023 jongeren in de gemeente Haarlem jeugdhulpverlening. Dat is meer dan in juni 2020 (2.989). Gedurende 2020 schommelde het aantal cliënten steeds rond de 2.900 á 3.000 cliënten. Tussen januari en april 2021 steeg het aantal cliënten met drie procent. Dit zien we ook terug in de instroom van cliënten in het eerste kwartaal van 2021.

1000 800 600

Na de uitbraak van de coronacrisis en de daaropvolgende lockdown, was er tijdelijk minder jeugdhulp mogelijk. In een analyse van CBS-cijfers in Binnenlands Bestuur blijkt dat de gegeven jeugdhulp in de eerste zes maanden van 2020 is gedaald met 6 procent ten opzichte van 2019. Om het (hoog)specialistische jeugdzorgstelsel te verbeteren heeft FNV Zorg & Welzijn heeft een manifest uitgebracht. Hierin geven ze tien aanbevelingen om de bestuursfilosofie van het jeugdzorgstelsel te verbeteren. In augustus 2020 voorspelde zowel de sectorrapportage jeugd als de rapportage De zorg en de jeugdhulp tijdens de coronacrisis van de Inspectie Gezondheidszorg en jeugd dat een deel van de jeugdzorg door corona uit zou worden gesteld tot een later moment. Dit latere moment zou het eerste kwartaal van 2021 zijn. Als we kijken naar de groei van het aantal cliënten en de hogere instroom, lijkt hun voorspelling te zijn uitgekomen.

400 200 0

2018

2019 Instroom

2020

2021

Uitstroom

Ontwikkeling (%) actieve cliënten jeugdhulpverlening (Q1 2018=100) 130 120 110 100 90 Q1

2018

2019

2020

2021

Bron: gemeente Haarlem Onderzoek Haarlem – Gemeentelijke Corona Impact Monitor augustus i 2021

Sociaal-maatschappelijk: jongeren met jeugdhulp (1) Aantal cliënten jeugdhulp zonder verblijf gemeente Haarlem (Q1 2018=100)

Er zijn zorgen over de mentale gezondheid van jongeren. Zo merkt de Kindertelefoon weinig van de versoepelingen van het kabinet (Trouw). Het aantal telefoontjes over zelfbeschadiging en suïcidale en depressieve gedachten blijft namelijk stijgen en er bellen kinderen met (nieuwe) klachten over uitzichtloosheid. Het Trimbos-instituut stelt dat het gebrek aan- en het veranderen van structuur gevolgen kan hebben voor het mentale welbevinden van jongeren. In 2021 heeft de Kindertelefoon een hulplijn voor jongvolwassenen geopend. Hier kunnen ze naartoe bellen ‘als het even niet lekker gaat’.

170 150 130 110 90 Januari

Juni

Januari

2018

In de jeugdhulp is er een onderscheid te maken tussen jongeren die voor de hulp elders verblijven dan thuis (intramurale zorg, hierna ‘met verblijf’) en jongeren die niet in een instelling verblijven (‘zonder verblijf’). In de gemeente Haarlem nam het aantal jongeren in de jeugdhulp zonder verblijf tussen januari 2018 en januari 2021 met 50 procent toe tot 2.635 cliënten. Sinds de uitbraak van corona is de trend echter relatief stabiel. Tot juni 2020 was er sprake van een licht stijgende trend, maar sindsdien neemt het aantal jongeren in de jeugdhulp zonder verblijf weer licht af.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12270968/1