20210372226 2. Bijlage 1 Gebiedsplan Bereikbare Steden Haarlem

Toename van het aantal woningen maakt de verblijfsfunctie van de Prins Bernhardlaan belangrijker. De laan blijft een belangrijke verkeersweg en is bovendien in beeld als aanvullende HOV-route. Transformatie tot boulevard zal de leefomgeving enorm verbeteren en bijdragen aan een nieuw imago van Haarlem Oost.

OV-KNOOPPUNT OVERSTIJGEND

Investering 22 | Fietsring De fietsring rond de binnenstad verknoopt regionale doorfietsroutes met elkaar en met binnenstedelijke hoofdroutes. Daarnaast biedt de ring de fietser een goed alternatief voor routes door de drukke binnenstad. Dit zorgt voor een betere doorstroming van fietsers die niet in de binnenstad hoeven zijn en voor meer ruimte voor voetgangers die juist wel in de binnenstad willen verblijven. Investering 23 | Vergroenen buurt / Ambassadeursplekken Een hogere verdichting van de stad vraagt om veel aandacht voor investeringen in leefbaarheid. Het creëren van groene ambassadeursplekken is noodzakelijk om de leefbaarheid te behouden en te 26

versterken. Verdeeld over de stad zijn hiervoor negen plekken aangewezen (Frans Halsplein, Mandelapark, Pretoriaplein, Voortingplantsoen, Voorplein Koepel aan de Harmenjansweg, Nieuwe Groenmarkt, Teylerplein, Beatrixplein, Drilsmaplein). Het ontwerp van de plekken wordt op een later moment nader gespecificeerd. Investering 24 | Stikstof p.m. Investering 25 | Geluidsvoorziening p.m.

27

4. Fasering Tussen de infrastructurele projecten zitten diverse afhankelijkheden. De gemeente wil zo veel mogelijk voorkomen dat projecten leiden tot opstoppingen of langdurige overlast voor bewoners en bezoekers. Anderzijds zijn projecten afhankelijk van bijvoorbeeld lopende onderzoeken, politieke keuzes, impulsgelden en cofinanciering. Hieronder is de beoogde fasering per investering opgenomen. In de planning zijn afhankelijkheden middels het kritieke pad aangegeven. Haarlem wil de fasering van en besluitvorming over de drie OV-knooppunten afstemmen zodat de inhoudelijke opgaven en financiering (hoogte en timing van investeringen) in samenhang kunnen plaatsvinden. Bij het inschatten van de fasering is met een aantal zaken rekening gehouden. Zo zijn ontwikkelingen die de meeste tijd kosten qua planvorming zo vroeg mogelijk in de planning opgenomen zodat eventuele uitloop de doelstelling voor 2030 niet belemmert. Tegelijk wordt ‘laaghangend fruit’ zoals het realiseren van de ambassadeursplekken (investering 23), zo vroeg mogelijk benut. De stad moet tijdens het bouwen bereikbaar en leefbaar blijven. Er is nauwgezet en in samenhang gekeken naar de volgorde van de uitvoering van de maatregelen. Zo worden de werkzaamheden aan de (bus)stations in ieder OV-knooppunt niet tegelijkertijd uitgevoerd.

Figuur 9 | Projectenkaart Bereikbare Steden

28

5. Organisatie, draagvlak en communicatie De gemeente voert regie op de uitvoering van de projecten en legt verbinding met maatschappelijke partners en marktpartijen om draagvlak te creëren. Partijen worden uitgenodigd bij te dragen aan en te investeren in de uitvoering.

5.1 De gemeentelijke organisatie Interne afstemming Haarlem kent zeven ontwikkelzones en vijf deelgebieden. Voor elk van deze zones en gebieden is een opdrachtgever. De OV-knooppunten Haarlem Nieuw-Zuid en Haarlem Spaarnwoude maken onderdeel uit van respectievelijk de ontwikkelzones Europaweg en Oostpoort. Het OV-knooppunt Haarlem Station valt binnen het gebied Centrum. De projecten rondom de drie OV-knooppunten worden integraal aangestuurd op inhoud en fasering door een projectteam met een projectmanager en adviseurs vanuit de verschillende vakdisciplines. Het Gebiedsteam Bereikbare Steden is verantwoordelijk voor in samenhang brengen en voorbereiden van álle projecten. Daartoe is dit Gebiedsplan een belangrijk document. In de huidige fase wordt het Gebiedsplan opgesteld door een klein gebiedsteam op basis van actuele informatie uit zowel beleid als projecten. Dit team bestaat uit een projectleider, projectsecretaris en inhoudelijk experts openbare ruimte en mobiliteit. Naast afstemming met de opdrachtgevers en procesmanagers van de drie OV-knooppunten heeft het team intensief contact met adviseurs van de afdelingen wonen, economie, RO, beleid en beheer openbare ruimte, aangevuld met kennis van financiën, control en communicatie. Deze afstemming gebeurt in overleggen rondom specifieke gebieden en thema's en door integrale reviews op verschillende versies van het Gebiedsplan.

Op die manier ontstaat een Gebiedsplan dat goed afgestemd is op alles dat al gaande is in de stad en op draagvlak voor een snelle realisatie kan rekenen. Opschaling richting realisatie Afhankelijk van het beschikbaar komen van extra middelen wordt het gebiedsteam in het najaar van 2021 opgeschaald. De fase richting realisatie vraagt om een ander sturingsmodel dan de huidige fase van planvoorbereiding. Enerzijds komen in dat model projectleiders/programmamanagers met andere competenties aan bod, anderzijds willen we de inhoudelijke kennis uit de huidige fase doorzetten. Voor de volgende fase is extra budget en externe inhuur noodzakelijk omdat niet alle posities door de eigen organisatie ingevuld kunnen worden. Haarlem pleit daarom voor voortzetting van de flexibele schil of daarmee vergelijkbare regeling of uitvoeringsbudgetten om dit mogelijk te maken. Sturing en monitoring Door vakafdelingen en de afdeling Dataverzameling en Advies (DIA) wordt de voortgang gemonitord op het gebied van aantallen woningen, arbeidsplaatsen en over leefbaarheid en openbare ruimte. Voor de realisatie van de projecten uit het Gebiedsplan worden de relevante indicatoren en gegevens samengebracht, gemeten en geanalyseerd. Dit vraagt om tussentijdse rapportages en verantwoording, ambtelijk en bestuurlijk, in lijn met de gemeentelijke Planning en Controlcyclus.

29

Figuur 10 | Organogram van de aansturing en organisatie van het Gebiedsplan

5.2 Verbinding bestuur, samenleving en markt Uit eerdere trajecten ligt een stevig fundament voor samenwerking met bewoners en ondernemers. Voor bijvoorbeeld de ontwikkelvisies voor de zeven zones, de visies voor het stationsgebied en Haarlem Nieuw-Zuid, de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR), de Woonvisie en de Economische visie Haarlem is uitgebreid van gedachten gewisseld. Met bewoners en ondernemers binnen Haarlem, zoals wijkraden, reizigersorganisatie Rover, stichting milieu- en natuurbescherming Kennemerland, de ambassadeur toegankelijkheid en de Centrum Management Groep. Ook heeft afstemming plaatsgevonden met de buurgemeenten in regio Zuid-Kennemerland, provincie, MRA, corporaties en marktpartijen, Vervoerregio Amsterdam, NS en ProRail. Bovenstaande visies zijn vastgesteld door de raad of bevinden zich in de inspraakfase. Het college informeert de raad tussentijds over de vervolgstappen. Daarbij wordt de raad betrokken bij de scenariokeuzes en andere kaders voor de projecten. Parallel hieraan informeert het college de raad over het voorliggende Gebiedsplan Bereikbare Steden en over samenhang, effecten en voortgang. De bestuurlijke aansturing ligt in handen van de portefeuillehouders RO en Mobiliteit. De volgende stap is besluitvorming van het college over het voorliggende Gebiedsplan.

Vervolgens wordt deze ter bespreking aangeboden aan de Commissies ontwikkeling en beheer. Tijdens de realisatiefase wordt de raad tussentijds geïnformeerd en waar nodig voorstellen besproken voor bijsturing (inhoudelijk, financieel, planning). Ook buiten de scope van dit Gebiedsplan gebeurt veel om de doelen uit de aanpak Bereikbare Steden te bereiken. Zo worden ook buiten het stadshart woningen gebouwd en banen gerealiseerd. De programma's en projecten worden doorgezet ná 2030. De effecten van het Gebiedsplan zijn dus niet alleen op korte termijn merkbaar, maar vormen ook een basis om op lange termijn door te blijven bouwen.

30

6. Risicomanagement In de doorontwikkeling van het stadshart schuilen risico’s die kunnen leiden tot kostenoverschrijding en/of vertraging. Deze kunnen zowel bij de gemeente als bij de ontwikkelende en bouwende partijen optreden. Te denken valt aan overkoepelende risico’s zoals de economische situatie en marktontwikkelingen, maar ook risico’s die specifiek gelden voor Haarlem. Om de risico’s die beïnvloedbaar zijn te kunnen beheersen heeft de gemeente Haarlem haar eigen risicomanagement methodiek ontwikkeld. Dit risicomanagementproces is een continue proces van risico’s in beeld krijgen en kwantificeren, en afwegen van beheersmaatregelen. Bij risico-identificatie wordt gekeken naar interne en externe risico’s en financiële en niet-financiële (strategische) risico’s. In het derde kwartaal van 2021 wordt een risicosessie georganiseerd om de risico’s en beheersmaatregelen goed in kaart te brengen. Vooruitlopend op sessie met alle projectverantwoordelijken, is in deze versie van het Gebiedsplan een eerste inventarisatie gedaan van risico’s (zie tabel 3). In aanloop naar de uitvoering van het Gebiedsplan worden afspraken gemaakt over de controle op de uitvoering (beheersstrategie). Daarbij wordt aangesloten bij de reguliere planning- en control-cyclus en rapportagemomenten.

Het doel is niet om koste wat kost risico’s te vermijden of te voorkomen, maar om vooraf te overwegen wat je met een mogelijk risico doet (vermijden, verminderen, aanvaarden of overdragen). Markttechnische risico’s Macro-economische ontwikkelingen

Beheersmaatregel

Verschillende macro-economische ontwikkelingen waaronder ontwikkelingen op de woning/ arbeidsmarkt of een stijging van bouwkosten kunnen ertoe leiden dat projecten financieel niet meer rendabel zijn. Het kan zijn dat er onvoldoende werkgelegenheid rond de OV-knooppunten aangetrokken kan worden. Ook door verschillende financiële redenen, zoals bijv. stijgende rentelasten en dalende grondprijzen kan vertraging ontstaan bij ontwikkeling van programma’s, plannen en projecten. Zowel ontwikkelprojecten als projecten in de openbare ruimte. Ondanks dat macro-economische ontwikkelingen moeilijk te beheersen zijn is monitoren en bijsturen nodig om plannen bij te stellen en/of andere strategische keuzes te maken. Het gebiedsteam signaleert en anticipeert op ontwikkelingen die effect (kunnen) hebben op het project Bereikbare Steden.

Financiële Risico’s Het lukt niet of onvoldoende om baten te verwerven bij derden Beheersmaatregel

Kosten (realisatie zijn hoger en/of baten zijn lager dan geraamd

Beheersmaatregel De pandemie leidt tot minder of andere reisbewegingen

Beheersmaatregel

Naast de investeringen die de gemeente Haarlem zelf doet is ook een bijdrage nodig van derden. Wanneer deze partijen onvoldoende mee willen of kunnen investeren wordt de haalbaarheid van projecten onzeker. In beeld brengen van belangen d.m.v. een stakeholderanalyse In gesprek blijven met (potentiële) investeerders Niet “wedden op 1 paard” maar in gesprek gaan met meerdere partijen Vanwege te lage ramingen, vertraging of marktontwikkelingen kunnen kosten hoger uitvallen. Er worden minder baten gerealiseerd dan geraamd. Dat kan bijvoorbeeld doordat de grondopbrengst lager uitvalt door de onrendabele top van het parkeren of indien gemeentelijke kavels niet worden opgekocht. Aan de voorkant ramingen zo concreet mogelijk maken Monitoren en bijsturen bij wijzigingen of nieuwe inzichten Vanwege Corona is de kans aanwezig dat 50% thuiswerken de nieuwe norm wordt. Hierdoor zal het aantal OV bewegingen mogelijk dalen. Deze daling kan ervoor zorgen dat er minder stimulans is voor de provincie of het Rijk om bij te dragen aan de benodigde investeringen in het OV. Het daadwerkelijke langetermijn effect van Corona is echter nog zeer onzeker en onvoorspelbaar. Geen invloed op

31

Bestuurlijke risico’s Gedurende uitvoering andere bestuurlijke prioriteiten (bijv. na verkiezingen) Beheersmaatregel

Aanvullende regelgeving na de pandemie

Beheersmaatregel Wet- en regelgeving zoals klimaatakkoord of stikstof Beheersmaatregel

Toekomstige colleges en/of kabinet voeren geprogrammeerde projecten niet uit of selecteren alleen specifieke projecten in plaats van het gehele pakket . Dit kan leiden tot vertraging, hogere kosten en imagoschade. ‐

Het belang van (de projecten uit) Bereikbare Steden en de doelstellingen onder de aandacht blijven brengen ‐ Inzichtelijk maken van urgentie en samenhang met andere programma’s en projecten. ‐ Op een koerswijziging van een nieuw kabinet heeft de gemeente Haarlem geen invloed Een pandemie leidt tot aanvullende regelgeving voor de bebouwde en onbebouwde ruimte (De anderhalve metersamenleving vraagt mogelijk om ‘meer’ openbare ruimte, zoals bredere stoepen en fietspaden en meer groen, en een andere inrichting van bestaande en nieuwe (semi-)openbare gebouwen, mogelijk ook andere toegangen. Geen invloed op Een grote vertragende factor is op regionale schaal de stikstofproblematiek. Dit speelt als vertragende factor bij de Haarlemse planontwikkeling op dit moment nog nauwelijks maar in omliggende gemeenten al wel. Geen invloed op. Wel monitoring en bijsturen

Ambtelijke risico’s Beperkte capaciteit

Er is te weinig capaciteit binnen de gemeente om vorm te geven aan de plannen. Hierdoor kan het project vertraging oplopen.

Beheersmaatregel

-

Tijdig inzichtelijk maken van de benodigde capaciteit (onderdeel van Gebiedsplan) Inventariseren van extra capaciteit vanuit flexibele schil/ MRA Begroten van middelen om externe capaciteit in te huren

Maatschappelijk risico’s Geen draagvlak

Beheersmaatregel

Planschade door ontwikkelplannen Beheersmaatregel

Bij ontwikkelplannen en -projecten kan een bewoner of ondernemer hinder ondervinden van de plannen. Bij het opstellen van ontwikkelvisies, ontwikkelplannen en -projecten kan de inbreng uit de stad de plannen en uitvoering inhoudelijk verrijken, maar ook tot hogere kosten en vertraging leiden. Draagvlak creëren en communicatie Participatie en communicatie, uit te werken in Communicatieplan Mensen vroeg betrekken en eigenaar maken Ambassadeurs van de stad die al initiatieven nemen op mobiliteit betrekken bij de communicatie Bij ontwikkelplannen en -projecten kan een bewoner of ondernemer planschade of nadeelcompensatie claimen. Dit wil niet zeggen dat de claim ook wordt toegekend. Draagvlak creëren en communicatie

Technische- / Uitvoeringsrisico’s Herontwikkeling verontreinigingen

In geval er bij de herontwikkeling verontreinigingen worden aangetroffen die conform de afspraken voor rekening van de gemeente gesaneerd dienen te worden, dan leidt dit voor de gemeente tot extra saneringskosten. Beheersmaatregel Zo vroeg mogelijk in beeld brengen door verkennende bodemonderzoeken uit te voeren. Wanneer een verontreiniging tijdig bekend is kan hierop nog enigszins worden gestuurd. Tabel 3 | Belangrijkste risico’s doorontwikkeling stadshart

32