20210357256 Brief over regiorapportage aan IGJ

XXX

Gemeente Amsterdam

Bezoekadres Jodenbreestraat 25 1000 NH Amsterdam Postbus 1840 1000 AA Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 000, 0000 AA Amsterdam

VERTROUWELIJK Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd Mw. Korrie Louwes Postbus 2518 6401 DA Heerlen

Datum

29 juni 2021

Ons kenmerk Uw kenmerk

IGJ/210615-MIJ/TT103308

Behandeld door

Margreet Wiegand, afdeling Jeugd, m.wiegand@amsterdam.nl 061039 8462

Bijlage(n) Onderwerp

Reactie op concept rapport Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd

Geachte mevrouw Louwes, In uw brief van 15 juni 2021 nodigt u ons uit om een bestuurlijke reactie te geven op uw concept Regiorapport Vervolgtoezicht kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd, Noord-Holland en Amsterdam. Vanzelfsprekend maken we daar graag gebruik van. In de bijlage bij deze brief geven we tevens antwoord op de door u gestelde 3 vragen (pg.2 van de rapportage). De gemeenten maken zich grote zorgen over de stand van zaken in de jeugdhulp. Het gebrek aan adequate financiën vanaf 2015 doet zich op vele gebieden voelen en diverse gemeenten hebben uit algemene middelen moeten putten om hun verantwoordelijkheid voor de jeugd in te vullen. Vanuit uw verantwoordelijkheid wijst u sinds 2019 onafgebroken op de gevolgen van deze situatie voor de meest kwetsbare kinderen, en dat is terecht. Wij delen uw zorg, juist voor de meest kwetsbare kinderen. De gemeenten hebben juist voor deze groep getracht de noodzakelijke hulp te kunnen blijven bieden. In de verbeterplannen 2020 en aansluitend de doorbraakaanpak hebben de gemeenten zich tot het uiterste ingespannen om noodzakelijke verbeteringen door te voeren en op casusniveau specialistische jeugdhulp in te zetten voor wie dat niet tijdig geregeld was. In een periode van Corona mag dit gerust een uitdaging worden genoemd. Er is het nodige bereikt en daar zijn wij trots op.

Het rapport doet onvoldoende recht aan de resultaten die zijn behaald en de omstandigheden waaronder de professionals en de gemeenten hebben moeten werken. Wij zouden het waarderen als er in het landelijk rapport dat u op 8 juli uitbrengt ook aandacht is voor dat aspect.

Datum 29 juni 2021 Pagina 2 van 6

Daarnaast is het lastig om voldoende en goed gekwalificeerd personeel te vinden en te behouden voor deze sector in het zwaarste segment van de jeugdhulp, en juist hier worden kinderen en gezinnen begeleid die de hulp het meest nodig hebben. Met al deze inspanningen hebben de gemeenten zelf fors financieel moeten bijdragen met alle gevolgen van dien. De afgelopen maanden heeft het Rijk naar aanleiding van het AEF rapport over de tekorten en de arbitragezaak tussen de VNG en het Rijk incidenteel tekorten aangevuld, maar er ligt nog geen lange termijn perspectief waarmee in gemeenten en instellingen en goede jeugdzorg kunnen vormgeven. Regionale verschillen en samenwerking

De professionele en bestuurlijke energie is noodzakelijk voor vernieuwingen die met het verbeterplan zijn gestart en in de doorbraakaanpak tot wasdom zijn gekomen. Wij zijn van mening dat we op de goede weg zijn en met de opbrengsten van de praktijktoets en uw expertise kunnen wij deze nog beter inrichten. U hebt ervoor gekozen in de rapportage de regio's waarin JBRA werkt, met Amsterdam als accounthouder, en de regio's waar DJGB werkt, met Alkmaar als accounthoudende regio samen te voegen. In de regio's en gemeenten zijn de nodige verschillen. Wij willen benadrukken dat vanwege omvang, complexiteit, historie en lokale keuzes gemeenten in verschillende stadia van ontwikkeling zijn. Waar mogelijk kunnen regio's elkaar ondersteunen en samenwerken. De accounthoudend wethouders zullen daarin een coördinerende rol nemen, maar hebben hierin formeel geen rol of doorzettingsmacht; elke gemeente heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid. Op visieniveau wordt samengewerkt, maar inkoop en sturing is lokaal belegd. Zo heeft Amsterdam, met haar grote stadsproblematiek, bijvoorbeeld veel geïnvesteerd in het behoud van personeel, b.v. in de vorm van voorrang bij een huis of parkeervergunning U spreekt van verscherpt toezicht op de regio's. Wij hechten eraan te benadrukken dat wij deze maatregel niet herkennen als bestaande bevoegdheid van de inspecties voor gemeenten/regio's.

We begrijpen uw bedoeling de urgentie in dit dossier te blijven benadrukken, echter wij denken dat het beoogde doel van meer (boven)regionale samenwerking effectiever op andere wijzen bereikt kan worden, door elkaar te inspireren en te leren van eikaars oplossingen. Concrete activiteiten per regio/gemeente

Uw rapport over de regio's in Noord-Holland en rondom Amsterdam schetst een herkenbaar beeld, maar biedt weinig inzicht in de verschillen per regio. Het geeft nog geen precies beeld van wat waar gebeurt en op welke schaal. Aan de hand van het rapport zijn nu geen concrete aanwijzingen of problemen te destilleren waarop we kunnen sturen of waarop we het gesprek met elkaar aangaan. Het zou ons helpen als u op regio-, zo mogelijk gemeenteniveau, precieze informatie op casusniveau kunt verschaffen over uw bevindingen. Dat is voor ons waardevolle informatie. Als duidelijk is waar exact de kern van het probleem ligt (systemisch, in samenwerking, in inkoop) kunnen gemeenten effectiever sturen op noodzakelijke verbeteringen. Dan kunnen de regio's in Noord-Holland precies zien waar de sturing zich op moet richten en kunnen ook wij, als accounthoudend wethouders beter onze rol ínhoud geven. Wij ondersteunen de visie dat er voor de meest specialistische hulp en begeleiding

Datum 29 juni 2021 Pagina 3 van 6

intensieve regionale samenwerking nodig is zodat kinderen, waar zij ook wonen, kunnen uitgaan van beschikbare specialistische jeugdhulp. Wij hebben ook u daarin als partner nodig. Een gemeente als Amsterdam heeft met de haar omliggende gemeenten en regio's, ondanks tekorten de tarieven structureel op een niveau gebracht waarmee een realistische caseload kon worden gerealiseerd voor de jeugdbeschermers. Hierdoor is het voor de professionals mogelijk om dit lastige werk vol te houden en kan het verloop beperkt worden. Het aantal wachtende gezinnen bij JBRA is hierdoor flink teruggebracht en de tevredenheid van gezinnen is verhoogd. Ook spant de gemeente zich in om de onveiligheid van de medewerkers te voorkomen. Tevens is Amsterdam per 2021 overgestapt op een andere systematiek van inkoop van specialistische jeugdhulp die bureaucratie vermindert en samenwerking bevordert. Voldoende beschikbaarheid van specialistische jeugdhulp is echter ook in Amsterdam nog een probleem. Met transformatieprogramma's en het ondersteunen van ouders in hun ouderproblematiek hebben we getracht de vraag naar jeugdhulp te verminderen. De gemeente heeft een budgetstop moeten hanteren, maar deze gold niet voor de kinderen met een maatregel kinderbescherming of jeugdreclassering. Ook heeft de gemeente naast de ingekochte hulp jaarlijks miljoenen ingezet aan niet ingekocht aanbod voor deze groep cliënten.

Ook de andere regio's hebben diverse verbeteringen ingezet. Zo zijn in (boven)regionale samenwerking tussen 4 regio's de Gl gezamenlijk ingekocht. De doorbraakaanpak is goed vormgegeven en draagt bij aan de versnelde invoering van de Regionale expertteams. Enkele kleinere gemeenten en regio's en hadden al een werkwijze waardoor weinig casussen vastlopen en hebben die verder aangescherpt. Alle gemeenten hebben als stelselverantwoordelijken een sturende en faciliterende rol. De Inspectie, die de kwaliteit van werken van de instellingen beoordeelt en bewaakt, kan helpen de instellingen te stimuleren zich goed te vergewissen van de mogelijkheden van toevoegen van expertise en escalatie en daar ook op uitvoerend niveau optimaal gebruik van te maken. Vervolgacties

Wij hebben te maken met een groot maatschappelijk probleem. Met u vinden wij dat we hiervoor in Nederland gezamenlijk oplossingen moeten vinden, met inzet van het Rijk I ministeries, zorgaanbieders, gemeenten en Gl. Uw landelijke rapportage kan bijdragen aan het vergroten van de waardering van de jeugdzorgprofessionals en voor dit vak, maar het kan ook afschrikken. Het is goed om daar rekening mee te houden in de woordkeuze. Versimpeling, betere samenwerking, minder bureaucratie en snelle hulp voor de klant kunnen er aan bijdragen dat men in de sector wil blijven of gaan werken; deze wijze van framing kan helpen de interesse voor het werk van de jeugdbeschermer te vergroten. Ook kunt u vanuit uw rol belangrijke innovatiebewegingen, zoals b.v. beschreven in het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming ondersteunen. In uw eerdere rapporten heeft u aangegeven een radicale aanpassing van de jeugdbescherming in Nederland noodzakelijk te achten om deze effectiever te maken. Wij stellen het op prijs als u dit met kracht blijft benadrukken bij het Rijk. In de regio Amsterdam-Amstelland is vanuit een pilot de voorgestelde versimpeling al in ontwikkeling. Naast vele voordelen voorde cliënt zal het ook een positief effect

Datum 29 juni 2021 Pagina 4 van 6

op de arbeidsmarkttekorten hebben: minder werkdruk en geen onderlinge concurrentie op de krappe markt. Hoe dan ook willen we met professionals, met u en met het Rijk doorgaan met de ingezette transformatie en innovatie. U vraagt ons met dit rapport meer en meer (boven)regionaal te gaan samenwerken. Waar dat meerwaarde heeft, is bovenregionale samenwerking verstandig, denk aan de Jeugdzorg-plus instellingen en zeer gespecialiseerde instellingen en expertise. In onze aanpak zal de bovenregionale samenwerking in een 'Thuis voor Noordje' dan ook een prominente plek krijgen. Voor het overige zullen de oplossingen in de context van het bredere sociale domein in de gemeenten en regio's gezocht moeten worden. De komende periode gaan de gemeenten samen met de gecertificeerde instellingen, gespecialiseerde jeugdhulp en lokale teams aan de slag met een (aanvullend) plan van aanpak, waarbij zoveel mogelijk wordt ingepast in reeds lopende trajecten en plannen. Er wordt bepaald op welk niveau een plan of meerdere plannen worden opgesteld. Er is veel lokale en regionale innovatie, ook gericht op de door u eerder gesignaleerde problematiek en mogelijke oplossingen daarvoor. Daarop wordt voortgebouwd. De gemeenten en regio's zullen daarnaast op korte termijn met de Gl achterhalen welke casussen acute actie vragen en hoe we daar snel een oplossing voor kunnen realiseren.

Wij eindigen graag met een korte schets van de hoofdlijnen waarop we de plannen de komende tijd zullen richten. 1. 2.

3. 4.

5. 6. 7.

Wij willen bij voorkeur het reguliere proces versterken en versimpelen, zowel inhoudelijk als administratief. De problematiek is te zwaar en complex voor een individuele medewerker of instelling en daarom is het van belang dat met name de Gl en de aanbieders van specialistische hulp vroegtijdig met elkaar samenwerken rondom gezinnen en dat ook blijven doen, gedurende het traject. Het proces van het komen tot een verwijzing vanuit een Gl, het samen nadenken over de mogelijkheden van (welke) specialistische hulp om te komen tot de vereiste resultaten en het tijdig bieden van die hulp kan nog verbeteren. Daarnaast is ook het tijdig benutten van aanvullende expertise en de beschikbaarheid daarvan in de vorm van bijvoorbeeld een regionaal expertiseteam relevant. Ook is van belang de mogelijkheid van escalatie, als het vastloopt in het reguliere werk, beschikbaar te hebben en helder te communiceren. Eenvoud en overzicht voor cliënt én professional is ook hier het devies. Het verminderen van perverse prikkels en bureaucratie is een belangrijk aandachtspunt. De wijze van inkoop en de wijze waarop deze in de praktijk wordt vertaald, moet bijdragen aan samenwerken in het stelsel en wordt hiertoe onder de loep genomen.

Het inzetten van professionals en ervaringsdeskundigen in de praktijk bij de transformatie kan een positieve rol spelen bij de gewenste gedragsverandering en het gebruiken van (out-of-box) mogelijkheden die met de transformatie worden beoogd.

Datum 29 juni 2021 Pagina 5 van 6

Hoogachtend,

Simone Kukenheim

John Does

Wethouder Zorg, Jeugd(zorg),

Wethouder Gemeente Heerhugowaard

Beroepsonderwijs en Sport Amsterdam

Portefeuilles: Democratische vernieuwing, onderwijs, passend onderwijs, onderwijshuisvesting, kinderopvang, jeugdhulp, personeel 81 organisatie, fusie Langedijk 81 Heerhugowaard, Kunst, Cultuur 81 Media

Datum 29 juni 2021 Pagina 6 van G

BIJLAGE VOOR IN HET RAPPORT: DE REGIO'S VAN EN OM AMSTERDAM (account: Jeugdbescherming Regio Amsterdam) -

Op deze punten zijn we trots

» » * » »

Lagere caseload voor Gl profs structureel gerealiseerd Kinderen met maatregel: geen budgetplafond Succesvolle doorbraakaanpak m.b.v. professionals Versterking samenwerking Gl en lokale teams Goed werkende escalatieroute

-

Met deze punten uit het rapport gaan we aan de slag

» » « « *

Direct oppakken casussen zonder passende hulp Verbetering samenwerking verwijzers-aanbieders Optimale inzet extra Rijksmiddelen Vermindering bureaucratische belemmeringen Kinderen zo thuis mogelijk laten opgroeien

-

Wat gaan de jeugdigen en ouders hiervan merken

» » » »

Door samenwerking van partijen meer overzicht voor de cliënten Sneller passende hulp Wijkteams laagdrempelig; specialistische hulp nabij de leefomgeving Alternatieven voor residentiële gesloten jeugdhulp

DE REGIO'S IN NOORD HOLLAND (account: De Jeugd- en Gezinsbeschermers) -

Op deze punten zijn we trots

»

Regionale en bovenregionale samenwerking tussen de regio's in Noord-Holland (4 regio's hebben Gl gezamenlijk ingekocht) Invoering beschikbaarheidsapplicatie voor zorgaanbieders S Gl welke inzicht geeft in het beschikbaar aanbod jeugdhulp

«

Met deze punten uit het rapport gaan we aan de slag

» « *

Dóórontwikkeling I uitwisseling expertise Regionaal Expertteam (lerend vermogen tussen regio's versterken) Versterking samenwerking Gl en lokale teams Partnerschap Gl-gemeenten versterken

-

Wat gaan de jeugdigen en ouders hiervan merken

«

Sneller passende hulp (waar mogelijk regionaal)