20210266076 2. Bijlage 1 SPvE knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid

Schipholweg 1 De gebouwen worden ontworpen om op een duurzame manier de beleving en het welzijn van de gebouwgebruikers te verbeteren. Daarvoor dienen specifieke thema’s uit de WELL systematiek, een certificeringssysteem specifiek gericht op gezondheid en welzijn, als inspiratie. De ontwerpers richten zich met name op duurzaamheidsprestaties op het gebied van water, materiaalgebruik en samenleving. Het gebouw aan de J.J. Hamelinkstraat wordt uitgevoerd in hout. Dit wordt het eerste circulaire houten gebouw in Haarlem. Zo krijgt het project een circulaire en duurzame identiteit.

OMGEVING EN GEZONDHEID Parkeren In het gemeentelijk parkeerbeleid wordt uitgegaan van generieken normen voor 4 type woningen (sociale huur, goedkoop, middel en duur), waarbij de bijbehorende parkeernorm afhankelijk is van de ligging (centrum – schil centrum – rest bebouwde kom – buiten gebied). Dit beleid is het vertrekpunt, maar is vrijwel nooit 1 op 1 toepasbaar op een ontwikkeling. Daarom is het mogelijk om de parkeerbehoefte op basis van maatwerk vast te stellen. Afwijken van de norm is daarom onderbouwd toegestaan. De parkeerbehoefte voor bewoners is gebaseerd op recent onderzoek (uit 2018) naar autobezit naar woning-

waarde en oppervlakte in Haarlem. Dit onderzoek is uitgevoerd voor heel Haarlem en bevat een gemiddelde voor zowel gereguleerd als ongereguleerd gebied. Het projectgebied bevindt zich in de schil van het centrum, in een ongereguleerde wijk van Haarlem, waarbij bekend is dat het autobezit in ongereguleerd gebied hoger is dan in gereguleerd gebied. Echter, vanwege de nabijheid van het gereguleerd gebied en het feit dat de ontwikkelplots zelf ook gereguleerd worden, ligt de keuze voor de hand om toch de waarden uit de tabel toe te passen. Omdat er onvoldoende betrouwbare data is voor de kleinste en grootste woningen in het onderzoek naar woningwaarde en oppervlakte is ervoor gekozen om voor de kleinste wooncategorie aan te sluiten bij de CROW-norm van 0,5. Die waarde is gebaseerd op lan-

geldende parkeernormen in het plangebied

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

53

RUIMTELIJK KADER delijke en betrouwbare data. Dit resulteert in de volgende vertaling naar woningtype voor de ontwikkelingen in het plangebied in bijgaande tabel. Effect Mobiliteitshub en deelmobiliteit Een korting op de parkeernorm vanwege de nabijheid van HOV maakt geen onderdeel uit van het vigerende beleid. Onderzoek in Haarlem toont aan dat het autobezit nabij HOV-haltes in Schalkwijk 12,22% lager ligt dat in de rest van Schalkwijk. In grote steden (Rotterdam, Amsterdam, Utrecht) wordt al langer gewerkt met dergelijke kortingen. Het lagere autobezit rondom HOV-haltes zit al verdisconteerd in het onderzoek naar woningwaarde en oppervlakte. Daarin zien we dat de kleinere woningen veelal gelegen zijn rondom HOV-haltes in Schalkwijk. Nog een keer een volledige reductie op basis van het onderzoek doorvoeren zou resulteren in een te lage parkeernorm, met parkeeroverlast tot gevolg. Gezien de ligging ten opzichte van de toekomstige mobiliteitshub is wel lagere parkeerbehoefte te verwachten waarbij de reductie maximaal 5% is. Over deelmobiliteitsconcepten bestaat nog veel onzekerheid. Het risico is te groot om volledige parkeerbehoeftes hierdoor te vervangen.

Het huidige beleid van Haarlem is realistisch en gebaseerd op enkele pilots in de stad, dus 1 deelauto op 30 woningen en die vervangt 5 plekken, maar neemt zelf 1 plek in, dus per saldo een korting van 4 parkeerplaatsen per deelauto.

Bezoekersparkeren De Haarlemse en CROW-norm gaat vaak uit van 0,3 parkeerplaats per woning in ongereguleerd gebied. Uit 54

onderzoek blijkt dat in de grote steden in gereguleerd gebied de parkeerbehoefte voor bezoekers vaak lager ligt. Gezien de relatief nabije ligging van de binnenstad en de ambitie om een hoogstedelijke leefomgeving te creëren, is een bezoekersnorm van 0,2 voorstelbaar. Dit is het gemiddelde tussen de binnenstad met regulering (0,1 parkeerplaats per woning) en de overige stad (CROW) en sluit aan bij landelijke voorbeelden van middelgrote steden zoals Delft en Eindhoven. Daarnaast is het in lijn met de SOR om actieve mobiliteit te stimuleren en de auto op een lagere plek te zetten. Hieraan gekoppeld dient gereguleerd parkeren binnen het ontwikkelgebied te worden ingevoerd. Dat wil zeggen: binnen de ontwikkelgebieden zijn geen vrij te gebruiken parkeerplaatsen in openbaar gebied. Parkeernormen voor niet-woonfuncties Het is nog niet duidelijk welke voorzieningen precies komen in de plinten van de toekomstige gebouwen. Daarom wordt vastgehouden aan de generieke norm van 2,5 parkeerplaats per 100m2 BVO voor de commerciële ruimtes. Voor functies waarvan nu al wel bekend is wat het gaat worden sluiten we aan bij de landelijke CROW-normen. Bijvoorbeeld voor een restaurantfunctie gaan wij uit van de parkeernormen bij een restaurant (CROW) met een parkeernorm van 8 parkeerplaatsen per 100m2 BVO.

Als laatste zijn er nog de kantoorfuncties waarbij we uitgegaan van 1 parkeerplaats per 100m2 BVO. Mogelijk kunnen we dit nog optimaliseren als de functies bekend zijn.

waardebeleid. In het beleid worden drie essentiële componenten genoemd: • de aanwezigheid van een geluidluwe gevel. Aan deze gevel bedraagt de geluidbelasting niet meer dan 48 dB (wegverkeerslawaai) of 55 dB (railverkeerslawaai) dan wel 50 dB(A) (industrielawaai) • vanaf 53 dB wegverkeerslawaai moet er tenminste 1 slaapkamer aan de geluidluwe zijde zijn gesitueerd • de buitenruimte moet aan de geluidluwe zijde worden gesitueerd Deze eisen worden vanaf het begin van het ontwerpproces meegenomen. Er wordt zichtbaar gemaakt op welke manier de eisen zijn vertaald in het ontwerp. Een van de manieren om een buitenruimte vorm te geven binnen de eisen is door toepassing van een, al dan niet afgesloten, loggia. Voor relatief kleine overschrijdingen van de geluidbelasting is een gesloten borstwering/ balkonafscherming een goede oplossing. Daarnaast wordt vrijwel altijd absorptiemateriaal aangebracht aan de binnenzijde van de loggia c.q. het balkon om geluidreflecties te vermijden. Bij appartementen met een galerijontsluiting aan de wegzijde kan een afgeschermde galerij een oplossing bieden. Afwijken van het geluidbeleid is mogelijk nadat is aangegeven waarom niet kan worden voldaan, en tot en met 60 dB gecumuleerd, inclusief aftrek artikel 110g Wet geluidhinder. Vanaf 61 dB (gecumuleerd, inclusief aftrek) zijn geen afwijkingen mogelijk.

Geluid

Luchtkwaliteit en stikstofdepositie

De gemeente Haarlem heeft sinds 2009 een hogere

Voor wat betreft de luchtkwaliteit moet worden voldaan SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

RUIMTELIJK KADER aan de NSL-grenswaarden of NIBM. Op grond hiervan worden kinderdagverblijven, scholen e.d. in de eerstelijnsbebouwing langs de Schipholweg en Europaweg uitgesloten. Een milieueffectrapportage is op basis van de aeriusverkenning in 2020/2021 naar verwachting niet nodig. Voor een SPVE is de mer-beoordeling overigens nog niet relevant; om tijdig voorbereid te zijn is het verstandig wel al vroeg een inschatting van stikstofdepositie te maken, met name voor de gebruiksfase.

Externe Veiligheid en explosieven In dit gebied is alleen wegtransport van LPG via Schipholweg/Europaweg een relevante risicobron (BeVT). Er dient in de vervolgfase rekening te worden gehouden met risico lpg-transporten en het onderzoek daarnaar. Bureau REASeuro heeft aan de hand van een historisch vooronderzoek (RO-160069 versie 1.0 19 juli 2016) beoordeeld welke delen van de gemeente Haarlem verdacht zijn op mogelijk achtergebleven niet-gesprongen explosieven (NGE) uit de Tweede Wereldoorlog. Uit dit onderzoek blijkt dat de Kruidenwijk en omgeving, gelegen ten zuiden van het plangebied, is aangeduid als een risicogebied (zie afbeelding), maar dat het plangebied zelf geen NGE-Risicogebied betreft. Niet-gesprongen explosieven vormen daarmee geen belemmering voor de ontwikkeling van het plangebied.

Magneetvelden Het effect op de gezondheid door Extreem Laag Frequente-elektromagnetische velden (ELF-EMV) moet meegewogen worden bij het bepalen van de locatie van transformatorhuisjes. Vanuit ruimtelijk oogpunt is het vereist om een transformatorhuisje inpandig te realiseSPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

ren. Voorkomen moet worden dat kinderen tot 15 jaar langdurig blootgesteld worden aan magneetvelden die gemiddeld over een jaar sterker zijn dan 0,4 microtesla. Met langdurige blootstelling wordt bedoeld een verblijftijd die past bij woningen, scholen, crèches en kinderopvangplaatsen. De aanleiding hiervoor is dat in wetenschappelijk onderzoek aanwijzingen zijn gevonden dat er rond bovengrondse hoogspanningslijnen mogelijk een verhoogde kans op kinderleukemie is als de blootstelling over langere tijd gemiddeld boven de 0,4 microtesla uitkomt.

PMD (plastic, metaal en drinkkartons) en GFT [groente-, fruit- en tuinafval]. Dit geldt voor zowel particulieren als voor bedrijfsafval.

Particulier afval •

• • •

Het is niet eenvoudig om blootstelling aan ELF-EMV te verlagen. Omdat het vrijwel onmogelijk is om magnetische velden af te schermen, is afstand aanhouden de enige maatregel om de blootstelling aan magnetische velden te verlagen. Uit voorzorg moet daarom een veilige afstand aangehouden worden tot nieuw te realiseren transformatorhuisjes. In de praktijk blijkt vaak dat de 0,4 microtesla contour bij transformatorhuisjes ligt op 1,4 tot 4 meter afstand daarvandaan. Meestal is het magneetveld aan één kant van het trafohuis hoger dan aan de andere drie kanten. Dat is de zijde waar de elektriciteit met de lage spanning van 230 volt de transformator verlaat. In nieuwbouwsituaties moet de trafo dus zo gesitueerd worden dat de zijde met de hogere magnetische straling aan de buitengevel ligt of in ieder geval niet grenst aan een verblijfsruimte.

Afvalinzameling PM: check volgt bij Spaarnelanden In de openbare ruimte worden de grondstoffen centraal ingezameld. Dit gebeurt in een 5-tal stromen: restafval, papier, glas,

•

particulier wordt aangesloten op ondergrondse containers. Het aantal ondergrondse containers is afhankelijk van het aantal huishoudens. Locatievoorwaarden Spaarnelanden op hoofdlijnen: loopafstand vanaf entree naar container, maximaal 75m containers zijn bereikbaar voor inzamelwagen vanaf openbare weg bij voorkeur geen drukke wegen oversteken voor bereiken container

Het inrichten van aanbiedplaatsen voor particulier afval gebeurt volgens SOR-richtlijnen om de ruimtelijke impact van deze containers te beperken: • containers zijn niet zichtbaar vanaf ‘lange lijnen’ Schipholweg / Europaweg. • containers zijn minimaal zichtbaar vanaf straatzijde • containers worden centraal geclusterd (milieustraat) in lijn- of blokopstelling • clustering vindt plaats met overig meubilair • groenstroken blijven vrij van containers

Bedrijfsafval: •

•

de berging en opstelruimte voor rolcontainers dient inpandig te worden opgelost voor behoud van ruimtelijke kwaliteit in de openbare ruimte de aanbiedplaatsen in de openbare ruimte niet in zicht vanaf Schipholweg en Europaweg; bedrijfsafval wordt aangeboden in verrijdbare containers 55

RUIMTELIJK KADER •

wanneer men rekening houdt met bovenstaande voorwaarden en de ruimtelijke impact van de deze containers beperkt houdt, zijn de Hamelinkstraat, Schipholpoort en Toekanweg geschikte zoekgebieden voor de aanbiedplaatsen

voor verschillende situaties en activiteiten (doorlopen, slenteren en langdurig zitten).

Bezonning en windhinder Het creëren van een hoogbouwcluster in de bestaande stad brengt een verandering in bezonning met zich mee. Het heeft ook gevolgen voor het windklimaat op de locatie. Voor wat betreft het beoordelen van voldoende zon op de gevel, maakt de gemeente gebruik van de zogenaamde lichte TNO-norm binnen het plangebied. Deze norm gaat uit van tenminste 2 mogelijke bezonningsuren per dag in de periode van 19 februari – 21 oktober (gedurende 8 maanden) in het midden van de vensterbank aan de binnenkant van het raam. De norm geldt niet alleen voor effecten van nieuwbouw op bestaande bouw, maar ook voor de nieuwbouw zelf. Voor een beoordeling van het windklimaat, dient een windonderzoek te worden uitgevoerd. Uitgangspunt is dat de ontwikkelingen een goed windklimaat opleveren op plekken in de openbare ruimte die als belangrijke verblijfsplekken worden aangemerkt. Hetzelfde geldt voor de verblijfsfunctie van de mobiliteitshub. Hierbij refereert de gemeente aan de NEN-8100-norm die als beslismodel fungeert voor wanneer een windonderzoek nodig is. Op basis hiervan ontstaat een beoordeling van het windklimaat in de categorieën slecht, matig en goed

56

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

RUIMTELIJK KADER legenda spelregelkaart

spelregelkaart SPVE Knooppunt Haarlem Nieuw-Zuid

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

57

BEELDKWALITEIT

58

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BEELDKWALITEIT Toetsingskader Deze beeldkwaliteitsparagraaf heeft als doel de kwaliteit en sfeer van de architectuur en inrichting van de openbare ruimte vast te leggen als toetsingskader. Het kader moet samenhang borgen en biedt tegelijkertijd flexibiliteit in de uitwerking. Een toekomstige supervisor van het gebied kan de paragraaf gebruiken als uitgangspunt voor de beeldkwaliteit. De paragraaf biedt een leidraad voor de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Als zodanig vervangt deze paragraaf binnen het plangebied de toetsingscriteria van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit.

Basisprincipes Alzijdigheid Het gebouw is van alle zijden even aantrekkelijk en daarmee alzijdig op verschillende niveaus. De onderbouw, de hoogbouw en de zogenaamde vijfde gevel: het dakvlak. Alzijdigheid betekent niet dat alle zijden van het gebouw precies gelijk hoeven te zijn: gevels voegen zich naar de plek en geven herkenbaarheid aan

de plek. Voor de onderbouw is dat onderscheid groter dan voor de bovenbouw. De onderbouw is vast ingebed in de aangrenzende stedelijke ruimte, terwijl de bovenbouw een belangrijke rol speelt in het stadslandschap. Voor de bovenbouw geldt dan ook dat alle zijden van de gevel een sterke onderlinge samenhang hebben.

Ambitie Als ambitie voor de beeldkwaliteit geldt dat de architectuur het hoogstedelijk karakter van de plek versterkt. De architectuur bepaalt in grote mate het aangezicht van de plek. Het geheel bepaalt in belangrijke mate de ruimtelijke beleving. Concreet heeft bebouwing in het gebied een royale uitstraling die uitnodigt tot een bezoek en het verblijven in de aansluitende openbare ruimte. Gebouwen zijn markant en karakteristiek voor de plek. Het geheel straalt harmonie uit, maar is nooit saai. Er is sprake van een gebalanceerd geheel met aansprekende diversiteit zonder schreeuwerig te zijn. De diversiteit vormt de belichaming van het samengestelde karakter van Schalkwijk; de harmonie staat voor de potentie en kracht van het stadsdeel. Op het niveau van de stad vormt het geheel een aantrekkelijk beeld aan de stadshorizon. Langs het Spaarne en vanuit de binnenstad is de hoogbouw van verre te zien. Een herkenbaar punt, dat de oriëntatie op de stad versterkt. Buitenruimte en gebouwen zijn elkaars verlengde: de architectuur geeft de plek herkenbaarheid en identiteit

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

59

BEELDKWALITEIT Plinten Gebouwen gaan nadrukkelijk een innige relatie aan met de aangrenzende stedelijke ruimte eromheen. De plint is het visitekaartje van een gebouw en nodigt uit tot een bezoek. Langs het Spaarne, de Schipholweg en Europaweg is sprake van royale plinten. Een bijzonder onderdeel van de plint vormen de entrees tot de functies en de entrees tot bovengelegen woningen. • de plint vormt een waarneembare verbijzondering van de onderbouw • een royale plint bestaat uit twee lagen en is minimaal 7 meter hoog • iedere laag in de royale plint is minimaal 3,5 meter hoog • overige plinten bestaan uit minimaal één laag van 3,5 meter • royale plinten worden minimaal 5 meter de hoek omgezet • plinten zijn open en uitnodigend met in de basis een uitstraling van minimaal 70% transparantie, waarbij gebouwen wel stevig op deze plinten kunnen staan • entrees tot de woonfuncties vormen een onderscheidend onderdeel van de plint • entrees tot overige plintfuncties gaan op in het geheel van de plint • toegangen tot technische ruimten worden meeontworpen als onderdeel van de plint

tussen gevel en openbare ruimte het sterkst is, is sprake van een rijkere en fijnere detaillering. • gevels beschikken over voldoende tektoniek en plasticiteit voor een waarneembare dieptewerking • de onderste 5 tot 8 lagen zijn fijner en rijker gedetailleerd dan de lagen daarboven • gevels kennen geen grote blinde vlakken; iedere gevel is representatief • gevels zijn helder en evenwichtig opgebouwd • gevelvlakken worden altijd zichtbaar beëindigd in de architectuur • geluidwerende maatregelen maken integraal deel uit van de architectuur • het onderscheid in onderbouw en bovenbouw is te zien door bijvoorbeeld een andere materiaalkeuze en vensterindeling

Gevelbeëindiging bovenbouw De verschillende bovenbouwen vormen herkenbare punten in de stad op lange zichtlijnen en als onderdeel van het stedelijk silhouet in het algemeen. Een waar-

Royale plinten worden de hoek om gezet

Gevelopbouw Gevels zijn helder opgebouwd. De overgang tussen onderbouw en bovenbouw is altijd waarneembaar, wordt op subtiele wijze vormgegeven. Daar waar de relatie onderscheid onder-/bovenbouw door materiaal, rand, inspringen

60

ondanks transparantie in de plint staat gebouw duidelijk op de grond

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BEELDKWALITEIT neembare gevelbeëndiging vormt de verticale bekroning (bovenkant van een toren) van hoogbouwensemble.

•

• tektoniek in de gevel

•

•

subtiel onderscheid door terugspringen, toepassen van doorlopend balkon en andere vormgeving raampartijen

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

de gevelbeëindiging geeft blijk van het zorgvuldig afzomen van het plafond van het ensemble. Hoogte en vormgeving zijn zorgvuldig op elkaar afgestemd. de beëindiging vindt plaats door een afwijkende vensterindeling, een andere omgang met buitenruimtes, het terugspringen van geveldelen en/of het toepassen van een overstek aanvullend kan de beëindiging worden aangezet door een variatie in kleur, het gebruikmaken van sierbanden, het toepassen van extra verticaliteit in de gevel en/of extra transparantie in de bovenste verdiepingen de gevelbeëindiging kan subtiel vorm krijgen als voortzetting van de hoofdmassa, wat ook geldt voor eventuele technische en duurzaamheidsvoorzieningen boven de hoofdmassa, maar is altijd duidelijk waarneembaar als onderdeel van het stedelijk silhouet

Materiaal & kleurgebruik We gebruiken duurzame bouwprincipes om zo bij te dragen aan de beleidsdoelstellingen die Haarlem stelt aan duurzaamheid. De toepassing, uitstraling en het kleurgebruik van gevelmateriaal sluit in hoofdzaak aan op het gebruikte materiaal in de omgeving. Dit om de continuïteit te versterken van de lange lijnen Schipholweg en Europaweg. • materialen ondersteunen de massa en stevigheid van het gebouwen • het toe te passen of het verwerken van materiaal in de onderbouw beschikt over een grote mate van tactiliteit • het hoofdmateriaal van de gevels langs Schipholweg en Europaweg is steenachtig, bij voorkeur baksteen of gebakken keramisch materiaal • in ondergeschikte mate zijn natuursteen en hoogwaardig beton (bijv. gepolijst beton) toegestaan • in de tweede lijn is de toepassing van warmer materiaal in de vorm van hout denkbaar • groene gevels of gevels waarvan onderdelen uit zichtbaar groen bestaan zijn altijd toegestaan • het kleurgebruik bestaat uit warme aardetinten variërend van lichte beigetinten tot roodbruine tinten overeenkomstig bijgevoegde kleurenwaaier • reflectie wordt beperkt door materiaalgebruik, verbreking van de volumes en kleurgebruik, bijvoorbeeld door terughoudend te zijn met witte elementen

de bovenbouw beschikt altijd over een helder waarneembare beëindiging

61

BEELDKWALITEIT Buitenruimte en galerijen

Nachtbeeld

Ruim opgezette, goed georiënteerde buitenruimtes van woningen dragen bij aan de kwaliteit van de woning en aan de verblijfskwaliteit op straat. Bij lagere verdiepingen is er contact met de straat, hogere verdiepingen hebben uitzicht op de omgeving. Buitenruimtes als balkons en loggia’s maken onderdeel uit van de architectuur van de gebouwen. Binnenhoven en dakterrassen hebben een groene uitstraling. Groene daken worden overal gestimuleerd. Buitenruimten en galerijen zijn onderdeel van de architectuur en zorgen voor interactie met de straat • buitenruimten maken deel uit van de gevelopbouw en zijn nooit ‘los aan de gevel geplakt’ • buitenruimten (balkons) kunnen geheel rond de gevel lopen, op een vaste afstand van elkaar bijdragen aan het ritme van de gevel, of zichtbaar zijn op het dak van de onderbouw • rondom doorlopende buitenruimten steken maximaal 1,5 meter uit de gevel • losse buitenruimten steken maximaal 0,60 meter uit de gevel aan pleinen en brede profielen. In tussenstraten maximaal 0,40 meter. Aan aan binnenterreinen gelegen buitenruimten worden geen maximale maten verbonden.

• losse galerijen zijn als onderdeel van de gevel onacceptabel en worden in geval van toepassing achter een volwaardige gevel geplaatst • de onderkanten van buitenruimten passen binnen het architectuurconcept van het gebouw • mogelijke technische voorzieningen in gevels maken onderdeel uit van de architectuur

We creëren een aantrekkelijke stedelijke plek die tot middernacht bruist en in de nachtelijke uren nog steeds aangenaam is. De bebouwing is zodanig dat ook vanaf de schemer de plek herkenbaar is en veilig aanvoelt. ieder ontwerp beschikt vanaf minimaal de VO-fase over een impressie van het nachtbeeld galerijen worden zodanig aangelicht dat vanuit de openbare ruimte geen lichtbronnen zichtbaar zijn bijzondere hoeken zijn ook in de avonduren herkenbaar; dit kan door bijzondere aanlichting, het spelen met schaduwwerking door omgevingslicht of door het accentueren van hoeken door middel van grote raampartijen. Plinten vormen ook na sluitingstijd aantrekkelijke vensters voor fietsers en voetgangers en versterken de functie van de locatie als verblijfsplek onderdoorgangen en ruimte-overkragingen beschikken over aantrekkelijke indirecte verlichting.

kleurenwaaier: warme aardetinten

groene elementen in gevels en als onderdeel van de buitenruimten worden uitdrukkelijk toegestaan

aanlichting zorgt ook na zonsondergang voor herkenbaarheid van de plek

62

galerijen zijn onderdeel van de architectuur

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BEELDKWALITEIT Openbare ruimte en mobiliteitshub De openbare ruimte vormt zowel in gebruik als aantrekkelijkheid het logische verlengde van de aangrenzende gebouwen. De openbare ruimte nodigt uit tot verblijf en versterkt de functies gelegen in de plinten van de bebouwing. De mobiliteitshub heeft een uitnodigende uitstraling en markeert zichtbaar de plek in het regionale HOV-netwerk. Hub en openbare ruimte zijn optimaal met elkaar verweven. De volgende ambities gelden voor de uitwerking van de openbare ruimte en de ontwikkeling van de mobiliteitshub. • de openbare ruimte richt zich op voetganger en fietser en is voor deze gebruikers ruim opgezet • de openbare ruimte wordt vormgegeven als groene stedelijke ruimte • klimaatmaatregelen versterken de uitstraling van de openbare ruimte en zijn integraal meeontworpen • ieder gebouw beschikt over een ruime ‘uitloop’ als openbare voortzetting van de plint • de delen van Schipholweg en Europaweg binnen het plangebied worden aangemerkt als bijzondere plekken en hebben een eigen thema dat de plek duidt en mag afwijken van de inrichting van de overige gedeelten van de genoemde wegen • de mobiliteitshub heeft geen infrastructurele uitstraling • de vormgeving van de mobiliteitshub geeft als markant eigentijds architectonisch element extra identiteit aan de plek in de stad • de mobiliteitshub heeft een luxe en hoogwaardige uitstraling;

bezoekers zijn hier meer dan welkom • transparantie is een belangrijk thema in de architectuur van de mobiliteitshub

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

•

•

•

•

een zichtbaar duurzaamheidsthema als onderdeel van de architectuur is gewenst, bijvoorbeeld in de vorm van het toepassen van natuurlijke materialen en groene daken de mobiliteitshub is méér dan een busstation alleen en wordt bij voorkeur gecombineerd met aanvullende verblijfsfuncties de mobiliteitshub is 24 uur per dag aantrekkelijk, sociaal veilig; aandacht voor verlichting in de avonden nachturen het groene, informele dwaalmilieu in de tweede lijn wordt gekenmerkt door betekenisvolle plekken waaronder pocketpleintjes

hub: combinatie met andere functies en ook na de schemer aantrekkelijk als onderdeel van de openbare ruimte

openbare ruimte en mobiliteitshub maken deel uit van het voetgangerdomein

63

BEELDKWALITEIT Schipholweg 1 De locatie geldt als baken langs het Spaarne en gaat nadrukkelijk de relatie aan met Spaarne, Schipholweg, de tegenovergelegen toegang tot de groene zoom en aan de toekomstige mobiliteitshub. De ambitie is om het voorterrein van de locatie in te richten als verblijfsplein met stedelijk groen. Vanuit het cluster Spaarne-Schipholweg-Groene zoom ligt het voor de hand dat het gebouw een gedeeltelijke groene uitstraling krijgt; als onderscheidend element in de architectuur.

Aanvullende regels voor de eerstelijnsbebouwing langs de Schipholweg

•

•

•

•

•

De hoogbouw langs de Schipholweg wordt vormgegeven als een begeleidende strook van 5-7 lagen met daarboven accenten waarbij in totaal maximaal 24 lagen hoog wordt gebouwd. Aan de achterzijde in de tweede lijn komt bebouwing van 4-6 lagen, aflopend vanaf het Spaarne als overgang naar de achtergelegen laagbouwbuurt.

•

Extra aandacht binnen de projectlocatie is er voor een betere routing voor het langzaam verkeer naar de Slachthuisbuurt. Nieuwe zijstraten zijn geen blinde stegen, maar hebben de uitstraling en geveloriëntatie van volwaardige straten. Het pleintje naar de J.J. Hamelinkstraat vormt de verbinding tussen de hoogstedelijke HUB en de achtergelegen wijk. Het pleintje zelf wordt onderdeel van de grotere verblijfsruimte aan de Schipholweg. De hoek van het pleintje met de Schipholweg is als oriëntatiepunt belangrijk vanwege verschillende zichtlijnen en krijgt daarom een bijzondere vormgeving. Datzelfde geldt voor de hoek Spaarne/Schipholweg.

•

• •

•

•

• • • •

64

de onderbouw en plint begeleiden verschillende stedelijke ruimtes als vanzelfsprekend de bovenbouw maakt een statig gebaar naar de Spaarne-zijde en biedt ruimte aan een openbare terrasruimte met uitzicht over het Spaarne balkons maken deel uit van het hoofdvolume door ofwel integratie in de gevel ofwel het vormen van doorlopende ringen om de gevelvlakken aandacht voor het zorgvuldig omzetten van de plint naar het pleintje aan de Hamelinkstraat arcades van minimaal twee lagen zijn toegestaan aan de Schipholweg aan de zijde van de Hamelinkstraat mag de hoofdmaterialisering afwijken om deels samen te smelten met de hoofdmaterialisering van de tweedelijnsbebouwing toegangen tot parkeren en logistieke entrees zijn gesitueerd aan de Hamelinkstraat toegangen tot parkeren en logistieke entrees zijn geen donkere gaten maar volledig onderdeel van de architectuur van de plint de bovenbouwen staan speels op de onderbouw; dat kan door terugspringen of deels voortzetten van de gevel ten opzichte van de onderbouw bovenbouwen mogen ten opzichte van elkaar gedraaid worden samengestelde vormen van bovenbouwen zijn toegestaan mits deze het silhouet versterken de bovenbouw heeft een slanke uitstraling Aanvullende regels voor de tweedelijnsbebouwing aan de Hamelinkstraat:

het bouwvolume sluit soepel aan op het vergunde woongebouw op de hoek van de Hamelinkstraat en het Spaarne gevels beschikken over een zichtbare (woon-)plint van één laag omgezetten plint markeer bijzondere hoek

onderscheid door deel terugspringen en groen dakterras

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

•

•

•

• •

de achtergevel wordt vanwege de zichtbaarheid vanuit de Slachthuisbuurt en vanaf het Spaarne behandeld als voorgevel het toepassen van duurzame en warme gevelmaterialen zoals hout en gevelgroen zijn toegestaan als hoofdmateriaal van de gevel bij gebouwen van een kleinere schaal. het volume heeft een samengestelde uitstraling, kent verschillende hoogten en maakt gebruik van terugspringingen onderdoorgangen tellen ten minstens een vrije ruimte van 5,5 meter bij het maken van extra zijstraten en doorsteken naar de achterliggende buurt wordt de representatieve gevel inclusief vensters de hoek om gezet

aandacht voor schaalsprong aansluitende context (geprojecteerde nieuwbouw Elan)

aantrekkelijke woonplint sluit aan op de opembare ruimte

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

toepassing van warm materiaal zoals hout

65

verkeersruimte verkeersruimte met verblijfsfunctie bouwlocaties waarneembare beëindiging bovenbouw

royale plint rooilijnzone installaties meeontworpen

hoogteaccent op stadsniveau (baken) hoogteaccent op niveau HUB (oriëntatie) overhoeks ontwerpen

alzijdigheid

onderdoorgang facilitaire voorzieningen

bijzondere hoek groene buitenruimten

ratie ie ter illust axonometr

flexibele rooilijn heldere entrees aan hoofdruimten

66

parkeerentree niet vanuit hoofdruimte royale dubbele plint

subtiele overgang onderbouw-bovenbouw

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BEELDKWALITEIT Schonenvaert Locatie Schonenvaert vormt de beëindiging van de doorlopende zuidelijk wand van Schipholweg in westelijke richting. Een alzijdig aantrekkelijk stedelijk blok met een hoge sculpturale waarde. Het gebouw kondigt zowel het begin van de Europaweg aan als de opmaat naar de hogere delen van het hoogbouwcluster richting Spaarne. Het ontwerp vertegenwoordigt het stedelijk blok en sluit aan op de bestaande nieuwbouw langs de Schipholweg. Bijzonder aan het stadsblok met verschillende hoogten zijn de zichtbaarheid van de binnenzijde en de prominente aanwezigheid van het dakvlak als vijfde gevel.

• het gebouw wordt als krachtige sculptuur als een alzijdig geheel ontworpen • een prominent vormgegeven hoek aan de Schipholweg/Europaweg • vanwege de relatie met het aangrenzende openbaar gebied gelden uitsluitend de regels die worden toegepast op onderbouwen voor het gehele gebouw • het gebouw bestaat per zijde (binnen- en buitenzijde) uit één hoofdmateriaal met variatie op detailniveau • het daklandschap is als vijfde gevel onderdeel van de architectuur en heeft een grotendeels groene uitstraling • onderdoorgangen zijn minimaal twee lagen hoog, kennen een doorlopende plint en hebben een lichte uitstraling • er wordt voor de gelaagdheid zichtbaar onderscheid gemaakt in de uitstraling tussen binnen- en buitenzijde van het blok • de gevels van de binnenzijde worden behandeld als voorgevels SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

• •

•

•

•

• •

dichte plinten zijn niet toegestaan verdiepte parkeervoorzieningen komen maximaal 1,20 meter boven maaiveld uit ter hoogte van de buitengevel het is niet toegestaan het aangrenzende maaiveld te verhogen om parkeervoorzieningen aan het oog te onttrekken langs de Schipholweg en Europaweg elk naar de openbare ruimte toe gericht gevelvlak heeft een entree tot ofwel de plint en/of de woonfunctie installaties op het dak zijn ofwel niet zichtbaar vanuit de openbare ruimte of zijn integraal in de architectuur meeontworpen en versterken de uitstraling van het dakvlak parkeervoorzieningen worden ontsloten vanaf de Toekanweg entrees van parkeervoorzieningen worden prominent vormgegeven met dezelfde uitstraling van hoofdentrees tot de woonfunctie

daklandschap heeft een groene uitstraling

•

• •

fietsenstallingen in de plint zijn alleen toegestaan in combinatie met een andere functie die pal aan de straatkant wordt geplaatst aandacht voor de verlichting van het zichtbare deel van fietsenstallingen in het gebouw de architectuur van het stadsblok sluit aan bij de tegenovergelegen ontwikkeling van de Schipholpoort; tezamen vormen zij de wanden van de entree van zichtbaar daklandschap en contrast in het binnenterrein

heldere sculptuur met expressie op detailniveau

67

•

de Europaweg de architectuur reageert op het pocketpleintje wat ontstaat door de terugliggende rooilijn aan de Schipholweg als onderdeel van de route naar de Slachthuisbuurt en als betekenis aan het dwaalmilieu

groene uitstraling dakvlak

verkeersruimte verkeersruimte met verblijfsfunctie bouwlocatie

onderscheidbare binnenschil alzijdigheid

royale plint

installaties meeontworpen

rooilijn hoogteaccent op niveau HUB (oriëntatie) prominente hoek doorgang

parkeerentree niet vanuit hoofdruimte

VDVa

inpandig parkeren uit zicht

VDValk bijzondere hoek, accent op de hoek

V lustratie

il etrie ter

axonom

vaste rooilijn

royale dubbele plint heldere entrees aan hoofdruimten

68

ruime onderdoorgang

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BEELDKWALITEIT Schipholpoort Locatie Schipholpoort heeft een sterke relatie met zowel de Europaweg, Schipholweg en de groene zoom. Vanuit Schalkwijk kondigt de bebouwing het hoogbouwcluster aan en markeert het het begin van de Europaweg. De relatie met het achtergelegen sportpark wordt in de toekomst bij een betere openstelling prominenter. Ook vangt de bebouwing het zicht vanaf de Schipholweg deels op en begeleidt het de pleinruimte die ontstaat langs Europaweg en Schipholweg. Voldoende stedenbouwkundige begeleiding / wandvorming ter afbakening van het brede profiel van de Europaweg met tgelijkertijd toegangen tot het achtergelegen groene dwaalmilieu in de tweede lijn.

•

• •

• •

Als uitgangspunt geldt een opzet in gestrooide vorm met open tussenruimten die de relatie leggen met de tweede lijn en richting Spaarne steeds ruimer worden. Door de wisselende rooilijnen ontstaan er pockets die de kwaliteit van het hoofdverblijfsgebied verrijken. Kleinere stadspleintjes met een menselijke maat. • • •

•

serie van twee à drie losse stroken met tussenliggende doorwaadbare ruimte naar de tweede lijn iedere strook bestaat uit maximaal twee onderbouwen met een niet-samengestelde bovenbouw de ruimte tussen de bouwstroken neemt in breedte toe van minimaal 6 meter rond de Europaweg naar gemiddeld minimaal 12 meter tegenover het pleintje aan de Hamelinkstraat en minimaal gemiddeld 25 meter richting groene zoom en Spaarne bovenbouw mag maximaal 1,5 meter overhangen ten opzichte van de onderbouw; onderbouw mag maximaal 1,5 meter overhangen t.o.v. de plint (ex-

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

•

clusief private buitenruimten) Een gevellengte per strook tot 90 meter is mogelijk indien de rooilijn wordt voorzien van een of meerdere subtiele knikken. Dit, om een monotone uitstraling van een (te) lange gevelwand te voorkomen onder- en bovenbouw zijn nadrukkelijk familie van elkaar per strook de twee oostelijke bovenbouwen (met onderbouw) zijn nadere familie van elkaar en onderscheiden zich van het gebouw aan de westzijde; dit gebouw gaat in de uitstraling nadrukkelijker een relatie aan met de nabijheid het sportpark een groene uitstraling van het westelijke gebouw wordt toegejuicht de architectuur van de oostelijke strook/ stroken past bij de tegenovergelegen ontwikkeling van Schonenvaert; het vormt de wand(en) van de entree van de Europaweg de achterzijde van de stroken worden behandeld

groenaccenten in de gevel geven relatie met sportpark aan

•

als voorkanten en begeleiden een informele secundaire looproute onderdoorgangen zijn minimaal twee lagen hoog, kennen een doorlopende plint en hebben een lichte uitstraling aangenaam stadspleintje door wisselende rooilijn

ensemble als familie, onderbouwen zorgen voor begeleiding

69

•

parkeren wordt uit het zicht opgelost. Het is niet toegestaan hiertoe het aangrenzende maaiveld te verhogen langs de Schipholwegzijde en Europawegzijde

•

parkeervoorzieningen worden ontsloten via de Schipholpoort en hebben geen negatieve invloed op de ruimtelijke beleving van de Europaweg

verkeersruimte verkeersruimte met verblijfsfunctie

overgang onderbouw-bovenbouw

installaties meeontworpen

bouwlocatie

waarneembare beëindiging bovenbouw

royale plint rooilijnzone alzijdigheid

bijzondere hoek

hoogteaccent op stadsniveau (baken) hoogteaccent op wijkniveau (oriëntatie) doorgang

groene buitenruimten parkeerentree niet vanuit hoofdruimte

stratie

ie ter illu

etr axonom

heldere entrees aan hoofdruimten

70

flexibele rooilijn

overhangende delen

royale dubbele plint

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BIJLAGEN

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

71

BIJLAGE I: HISTORISCHE ONTWIKKELING IN KAARTBEELDEN

ca. 1875

1930

1955

1965

2000

2020

72

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BIJLAGE II: ZICHTBAARHEID

zicht vanaf Melkbrug (Spaarne)

zicht vanuit Schalkwijkerstraat

zicht vanuit Rustenburgerlaan

zicht vanuit Europaweg

zicht vanuit Schipholweg

belangrijkste zichtlijnen

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

73

BIJLAGE III: AMBITIEWEB OPENBARE RUIMTE, NULMETING + AMBITIE AMBITIEWEB LEGENDA

SCORE 0 1 2 3 4 5

Openbare ruimte Ontwikkelknooppunt Nieuw-Zuid

WAARDE slecht matig redelijk goed [minimale ambitie] zeer goed uitmuntend

THEMA

afbeelding

afbeelding

ambitieweb huidige situatie

ambitieweb nieuwe situatie

SCORE HUIDIG NIEUW verklaring

IDENTITEIT

1

4

Wordt gedomineerd door de aanwezigheid van het autoverkeer van de Schipholweg De introverte kantoorbebouwing is van de buitenruimte afgekeerd Door het ontbreken van functies in de plint ontbreekt de levendigheid in de bebouwingsplint De buitenruimte van de bebouwingskavels hebben elk een eigen inrichting en materiaalgebruik; eenheid ontbreekt. Eenheid ontbreekt. De identiteit is een optelling van verschillende identiteiten naast elkaar: kantoorkavels elk met een unieke inrichting en verkeersaders.

VERBLIJFSKWALITEIT

0

5

Er is geen verblijfsruimte aanwezig De kwaliteit wordt zichtbaar en hoorbaar bepaald door het autoverkeer Het gebied is een passanten gebied, waar je doorheen moet ipv waar je naar toe gaat om te blijven.

KLIMAATADAPTATIE

2

4

Weinig wateroverlast, maar de afvoer gaat traditioneel naar het rioolstelsel.[bron: klimaatatlas Rijnland] Alleen de bomen aan de rand van het sportpark zorgen voor een verkoelende werking [bron: klimaatatlas Rijnland] Kruisingen Europaweg en Schipholweg en Schipholweg met Schalkwijkerweg zijn is als aangeduid als hitte-eiland. [bron: klimaatatlas Rijnland]

MOBILITEIT

2

4

De wegen zijn voor de auto ingericht en heeft de prioriteit boven de overige verkeersdeelnemers. Er is een matige diversiteit aan mobiliteitsvormen Er zijn bushaltes aanwezig, maar deze zijn verspreid in het gebied. Schipholweg werkt als barriere voor fiets- en voetgangers en maakt verbinding tussen de wijken lastig.

FLORA+FAUNA

1

3

Er is een matige hoeveelheid groenoppervlak aanwezig. Er zijn veel bomen aanwezig maar in verhouding tot het brede profiel en de hoeveelheid verharding van de Schipholweg en Europaweg vallen deze nauwelijks op. Het huidige groen, gras, heeft een lage ecologische waarde en is weinig divers. Er zit weinig variatie in de boomsoorten en daardoor beperkt divers.

BODEM+ONDERGROND

2

3

De huidige bodem en ondergrond is in de loop der jaren verzadigd geraakt met een wirwar van kabels en leidingen Het verleggen van deze leidingen is kostbaar, maar maken bovengrondse en ontwikkelingen mogelijk, zoals energietransitie en klimaatadaptieve inrichting mogelijk. De prognose van de gemiddelde laagste grondwaterstand in 2050 is van negatieve invloed op de groeiomstandigheden van bomen [bron: klimaatatlas Rijnland]

afbeelding thema

KLIMAATADAPTATIE wateroverlast klimaatatlas Rijnland

afbeelding thema

KLIMAATADAPTATIE hittestress klimaatatlas Rijnland

afbeelding thema

74

BODEM+ONDERGROND grondwaterstand 2050 klimaatatlas Rijnland

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BIJLAGE IV: UITSNEDE SPELREGELKAART SCHONENVAERT

Schonenvaert

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

75

BIJLAGE IV: UITSNEDE SPELREGELKAART SCHIPHOLPOORT

Schipholpoort

76

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

BIJLAGE IV: UITSNEDE SPELREGELKAART SCHIPHOLWEG 1 E.O.

Schipholweg 1

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID

77

BIJLAGE V: MAATWERKAFSPRAKEN WONEN ONTWIKKELLOCATIES Schonenvaert

Schipholpoort

Schipholweg 1

Er komen totaal circa 730 1appartementen (huur) waarvan 40% sociale huur, 40% midden en 20% overig. De oppervlaktes variëren tussen circa 24 m2 en 70 m2. Woningen groter dan 70m2 zijn niet uitgesloten. Hierdoor komen er mogelijk ook woningen die andere doelgroepen aanspreken. Er worden 15 woningen beschikbaar gemaakt voor begeleid wonen of zorg wonen (zie Startnotitie toekanweg 7). De woningen worden voozien van een hoog service niveau. Dit is terug te zien in de relatief hoge servicekosten. De appartementen zijn met name geschikt voor 1- en 2-persoonshuishoudens van circa 20 tot 35 jaar. Het project richt zich op een jonge stedelijke doelgroep zoals studenten en young urban professionals. Er komen gemeenschappelijke voorzieningen, zoals een lounge, werkruimte, fitness, dakterras, wasserette en ruimtes die te gebruiken zijn voor etentjes en feesten.

Er komen totaal circa 630 appartementen (allemaal huur) waarvan 60% sociale huur en 40% midden duur. De oppervlaktes variëren tussen circa 24 m2 en 65 m2. De appartementen zijn met name geschikt voor 1- en 2-persoonshuishoudens van circa 20 tot 35 jaar. De doelgroep bestaat onder meer uit groepen die in de huidige woningmarkt moeilijk een eerste woning kunnen bemachtigen, maar wel van groot belang zijn voor de arbeidsmarkt in Haarlem. Het gaat dan bijvoorbeeld om beginnende leerkrachten, politieagenten en technische vaklieden. Er wordt gedacht aan specifieke voorzieningen voor de doelgroep, zoals een gemeenschappelijke werkplaats, dakterras, rooftop gardening, fitnesruimte, hobbyruimtes en woonkamer.

Er komen totaal circa 260 appartementen waarvan circa 30% sociale huur en circa 40% midden duur (huur of koop) en 30% overig. De ontwikkeling is gericht op het vergroten van de diversiteit in de wijk en biedt dan ook voor verschillende doelgroepen mogelijkheden. Eén van de doelen is om in de nieuwbouw een bijzondere gemeenschap van bewoners en gebruikers te vormen. Gemeenschappelijke voorzieningen voor bewoners, werkenden en omwonenden dragen bij aan dat doel.

78

SPVE KNOOPPUNT HAARLEM NIEUW-ZUID