20210022287 1. Ter inzage leggen Toeristische Koers

Collegebesluit

Onderwerp Ter inzage leggen Toeristische Koers Nummer 2021/22287 Portefeuillehouder Berkhout, R.A.H. Programma/beleidsveld 4.2 Economie, toerisme en cultuur Afdeling ECDW Auteur Gansewinkel, I. van Telefoonnummer 023-5114824 Email ivangansewinkel@haarlem.nl Kernboodschap Haarlem is altijd een aantrekkelijke en gastvrije stad voor bezoekers geweest. De afgelopen jaren kwamen er meer kritische vragen over toerisme, vooral m.b.t. de drukte. De grote groei in aantallen bezoekers die in 2019 voor heel Nederland werd voorspeld gaf urgentie op de vraag welke toekomst Haarlem voor zich ziet qua bezoekers. De wens om grip te kunnen houden op de toeristische ontwikkeling was aanleiding voor de opstart van de Toeristische Koers. In lijn daarmee heeft de gemeente recent afspraken gemaakt met Airbnb inzake de toeristenbelasting, is een verbod op o.a. bierfietsen opgenomen in de beleidsregels Alternatief Personenvervoer en is een hotelaanvraagpauze ingevoerd. Door Covid-19 is de stad in een heel andere werkelijkheid beland en is een herstel van inkomsten van ondernemers en instellingen op korte termijn zeer belangrijk, voor de individuele ondernemers, maar ook voor de vitaliteit van de hele stad. Het is belangrijk om voor de middellange termijn met deze koers vast te stellen op welke wijze het herstel na corona kan leiden tot een duurzame, waardevolle ontwikkeling van toerisme voor Haarlem.

Welke maatregelen kan de gemeente met partners in de stad nemen om daar sturing aan te geven en tegelijkertijd overlast te voorkomen zodat de stad leefbaar blijft? Behandelvoorstel voor Het college geeft de Toeristische Koers vrij voor inspraak en stuurt deze ter commissie bespreking naar de commissie Ontwikkeling 12 mei 2021. Feedback van raadsleden wordt meegenomen in de vaststelling van de Toeristische Koers. Relevante eerdere Informatienota (2019/557521) en Plan van aanpak Toeristische Koers besluiten (2019/560615) in commissie Ontwikkeling van 26 september 2019. Besluit College Het college van burgemeester en wethouders d.d. 6 april 2021 Besluit: 1. 1. De Toeristische Koers vrij te geven voor inspraak. 2. de secretaris, de burgemeester,

Kenmerk: 2021/22287

1/5

1. Inleiding Tot een paar jaar geleden wilde Haarlem vooral een gastvrije stad zijn. Het ontbrak echter nog aan een integrale visie op toerisme. Omdat er voor Covid-19 meer kritische vragen kwamen over de ontwikkeling van toerisme in Haarlem, vooral over drukte, is besloten een Toeristische Koers op te stellen. Dit is van belang om bij het herstel van toerisme na corona zoveel mogelijk grip te kunnen krijgen op ontwikkelingen zodat de stad vitaal en leefbaar blijft. In september 2019 is een Plan van aanpak Toeristische Koers voorgelegd aan de Commissie Ontwikkeling. In maart 2020 was het stuk gereed om de besluitvorming in te brengen, maar vanwege de coronacrisis is een pas op de plaats gemaakt. In het najaar van 2020 is in samenspraak met een aantal ondernemers besloten het stuk te actualiseren en het proces te hervatten. In december 2020 is nog een bijeenkomst geweest voor alle betrokkenen in Haarlem. 2. Besluitpunten college 1. De Toeristische Koers vrij te geven voor inspraak. 3. Beoogd resultaat In het Coalitieakkoord ‘Duurzaam Doen’ (2018) is opgenomen dat toerisme een belangrijke economische factor is maar ook dat de negatieve effecten van toerisme voorkomen moeten worden. De Toeristische Koers biedt hiervoor een uitwerking. 4. Argumenten 1.

De Toeristische Koers stuurt op balans tussen vitaliteit en leefbaarheid Haarlem is inmiddels doordrongen van het feit dat toerisme twee kanten heeft. Waar voorheen de inspanningen vooral waren gericht op het verhogen van het aantal bezoekers, wordt nu ook gekeken naar de leefbaarheid voor (binnenstad)bewoners. In het stuk worden beide aspecten belicht; enerzijds hoe de gemeente kan inspelen op de waarde die toerisme kan bieden op het gebied van vitaliteit en anderzijds hoe grip kan worden gekregen op de knelpunten gerelateerd aan toerisme om te komen tot een goede balans. Zo kunnen we beter vooraf acteren en hoeven we minder achteraf te repareren. 2. Bewoners zijn actief betrokken bij de participatie Haarlem is één van de eerste gemeenten in het land waar bewoners actief gevraagd zijn hun mening te geven over toerisme. Allereerst heeft in juni 2019 een toerismedebat plaatsgevonden dat georganiseerd was door de Wijkraad Centrum. Vervolgens heeft De Pletterij een drietal debatten rondom dit thema gehost. Daarnaast is een bewonersonderzoek uitgezet via het Digipanel (zie bijlage 1). Tot slot zijn de wijkraden uit de binnenstad en enkele hofjesbewoners uitgenodigd om deel te nemen aan de interviews, het rondetafelgesprek, de externe werksessie en de online bijeenkomst.

Kenmerk: 2021/22287

2/5

3. Er is draagvlak bij overige relevante stakeholders Naast bewoners zijn ook andere partijen uit de stad uitgebreid geconsulteerd. Denk hierbij aan Haarlem Marketing, hoteliers (o.a. Van der Valk Hotel, Amrâth Hotel Frans Hals, Hotel Staats), horecaondernemers, winkeliers, evenementenorganisatoren (o.a. Bevrijdingspop, Haarlem Culinair), culturele instellingen (o.a. Frans Hals Museum, Teylers Museum, Stadsschouwburg/Philharmonie), organisaties binnen het watertoerisme (o.a. Canal Tours, Smidtje Canal Cruises Haarlem, Amsterdam Cruise Port), Nationaal Park Zuid-Kennemerland, Recreatie Noord-Holland, hofjes, Koninklijke Horeca Nederland (KHN), Centrum Management Groep (CMG), Bedrijven Investeringszone Binnenstad (BIZ), onderwijsinstellingen en overige toeristisch relevante organisaties. Er waren diverse momenten dat deze partijen input konden leveren, live, online of per e-mail. 4. De Toeristische Koers past in het ingezet beleid Door toenemende populariteit van Haarlem is in de afgelopen twee jaar al een aantal maatregelen genomen om meer grip te krijgen op de omvang en de aard van toeristische voorzieningen: de overeenkomst met Airbnb inzake vrijwillige inning en afdracht van toeristenbelasting, de hotelaanvraagpauze, de 30 dagenregel toeristische verhuur en beleidsregels alternatief personenvervoer.

De Toeristische Koers bouwt voort op de ingezette lijn van het grip krijgen op ontwikkelingen en dan op het gebied van bezoekers, op het gebied van voorzieningen/aanbod en op het gebied van beleidsinstrumenten. Daarnaast zijn verschillende aandachtsvelden in de Toeristische Koers verweven. Het stuk is in lijn met de Huisvestingsverordening, Ambitiekaart Haarlemse wateren, Hotelbeleid, het Evenementenbeleid 2018-2022 en bijbehorend Uitvoeringsplan, de Economische Visie en het Actieplan Detailhandel & Horeca. Daarnaast wordt het ingebed in het Mobiliteitsbeleid en de Omgevingsvisie. De Toeristische Koers sluit aan op de toeristische ontwikkelingen in de MRA, de regio Zuid-Kennemerland en de provincie Noord-Holland. 5. Er wordt ingezet op de voor Haarlem waardevolle bezoeker | ontwikkellijn 1 Waar voorheen werd ingezet op vooral meer bezoekers, wordt in de Toeristische Koes de keuze gemaakt voor focus op de waardevolle bezoeker, de bezoeker die het beste past bij Haarlem en waarde toevoegt aan de stad. Het is vervolgens zaak om de marketing- en promotieactiviteiten van de stad vooral in te zetten op de gewenste doelgroepen voor Haarlem.

Het gaat dan om bezoekers die buiten de piekmomenten naar Haarlem komen (doordeweeks en in rustige maanden), die langer in Haarlem verblijven, zodat ze ook buiten de gebaande paden kijken, die geld besteden bij Haarlemse bedrijven en instellingen en die oog hebben voor duurzaamheid en voor de kwaliteit, oorspronkelijkheid en menselijke maat van Haarlem.

6. Er is aandacht voor het verbeteren van het (toeristisch) aanbod | ontwikkellijn 2 Deze ontwikkellijn heeft betrekking op de productontwikkeling van toeristisch Haarlem, gericht op het ontvangen van de waardevolle bezoeker. Hierbij is het onder andere van belang om de binnenstad te verruimen om de piek op de Grote Markt te ontlasten en het aanbod op de

Kenmerk: 2021/22287

3/5

dalmomenten te versterken. Daarnaast wordt de keuze gemaakt voor aanbod dat echt past bij Haarlem en daarom ook interessant is voor de Haarlemmers zelf. 7. Er komt meer grip door concrete maatregelen | ontwikkellijn 3 Met het aanbrengen van focus in doelgroepen en aanbod wordt ingezet op bezoekers die zo goed mogelijk passen bij Haarlem, die waarde toevoegen aan de stad en die zo min mogelijk tot overlast leiden. Omdat niet alle ontwikkelingen daarmee te sturen zijn, is het nodig om aanvullend een aantal maatregelen te treffen. Het kan daarbij gaan om voorzieningen in de openbare ruimte (bijv. afsluitingen, omleidingen, nudging) en om het aanscherpen van de handhaving en juridische instrumenten (zoals bestemmingsplannen, verordeningen en APV). 8. Er wordt aandacht gegeven aan (bovenlokale) samenwerking en aan monitoring De gemeente kan in de uitvoering van de Toeristische Koers niet anders dan samenwerken met Haarlem Marketing en met ondernemers en instellingen in de stad. Met elkaar geven we de stad vorm. Om de ontwikkelingen goed met elkaar te volgen doen we onderzoek, participeren we in onderzoek van derden en vragen Haarlem Marketing hun activiteiten te monitoren. Omdat Haarlem geen geïsoleerde bestemming is, stemmen we de werkzaamheden goed af op kennis, inzichten, ontwikkelingen en activiteiten op het gebied van toerisme binnen de MRA en op landelijk niveau. 5.

Risico’s en kanttekeningen 1. De impact van corona op toerisme in de toekomst is nog onduidelijk De effecten van Covid-19 zijn groot voor Haarlem. De sectoren waar Haarlem bezoekers mee trekt, cultuur, detailhandel, horeca en evenementen, zijn precies ook de sectoren die hard getroffen worden door de crisis. Het is nog onzeker hoe markt zich gaat herstellen. De voorzichtige verwachting voor Nederland is dat er in de loop van 2021 een eerste herstel zal optreden (samenhangend met de vaccinaties), maar dat een terugkeer naar het aantal bezoekers van 2019 (inclusief internationaal bezoek) op nationaal niveau niet eerder dan in 2024 aan de orde is. Of corona verandering gaat brengen in de aard van de bezoekerseconomie is op dit moment nog niet te overzien. Dat heeft te maken met de lengte en duur van de crisis, met de toekomst van bedrijven en instellingen daarbinnen en met de mogelijk andere gewoonten die mensen hebben ontwikkeld tijdens de crisis. 2. Toerisme is niet volledig te sturen door de gemeente Ondanks de voorgestelde ontwikkellijnen is toerisme niet volledig te sturen door de gemeente Haarlem. Haarlem is voor een deel afhankelijk van grotere ontwikkelingen in de Metropoolregio Amsterdam, in Nederland en wereldwijd. In de Toeristische Koers staat de gezamenlijke stip op de horizon, maar de ontwikkelingen zijn niet helemaal maakbaar.

Kenmerk: 2021/22287

4/5

3. Juridische instrumenten volstaan niet altijd direct bij nieuwe concepten Binnen het toerisme ontstaan voortdurend innovatieve concepten waar de overheid niet altijd direct een reactie op heeft omdat er nog geen wet- en regelgeving voor is. Airbnb is een voorbeeld daarvan. De informatie-uitwisseling, het leren van elkaar op regionaal niveau zorgt ervoor dat nieuwe ontwikkelingen sneller worden gesignaleerd en kunnen worden opgepakt. Nieuwe onwenselijke situaties kunnen echter niet altijd direct worden voorkomen. 4. Mening over groepstoerisme loopt uiteen Tijdens de participatie zaten externe partijen voor het grootste deel op één lijn. Wat betreft groepsbezoek was er wel enige verdeeldheid. Waar bewoners de meeste hinder ondervinden van grote groepen toeristen, vinden bijvoorbeeld de musea de georganiseerde groepsmarkt juist een interessante. In 2021 worden profielen opgesteld van de verschillende soorten groepen toeristen en wordt bekeken welke type groepen al dan niet kunnen bijdragen aan de doelstellingen van de stad. 6. Uitvoering De Toeristische Koers wordt vrijgegeven voor inspraak en gaat tijdens de inspraakperiode ter bespreking naar de Commissie Ontwikkeling. Alle partijen die zijn betrokken gedurende de totstandkoming van de Toeristische Koers worden geïnformeerd over de mogelijkheid om te reageren op het stuk.

Vervolgens wordt een nota van zienswijze opgesteld welke opnieuw wordt aangeboden aan het college, de Commissie Ontwikkeling en ter besluitvorming aan de raad. 7. Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2

Naar een toekomstbestendige Toeristische Koers 2021-2025 Onderzoeksrapport ‘Wat vinden Haarlemmers van toerisme?’ (2019)

Kenmerk: 2021/22287

5/5