2021-02-19 Brief cie Bestuur Evaluatie bodycams voor handhavers

Gemeente <1* Haarlem

Drs. J. Wienen burgemeester

Ons kenmerk Datum

Aan Commissie bestuur

2021/106642 19 februari 2021

Afdeling

V&H

Contact

E. Gloudemans 023-51138 16 egloudemans@haarlem.nl

Telefoon

E-mail

Onderwerp: Evaluatie bodycams voor handhavers

Geachte leden van commissie bestuur Handhavers van de gemeente Haarlem werken vanaf 1 oktober 2020 met bodycams voor hun eigen veiligheid. Na de opstartfase van drie maanden is een evaluatie uitgevoerd. Hierbij is gekeken naar de privacybescherming en de ervaringen van de handhavers. Conclusie: de bodycams zijn een meerwaarde voor de veiligheid van handhavers. Aanleiding inzet bodycams Handhavers van de afdeling Veiligheid en Handhaving hebben in toenemende mate te maken met agressie en geweld. Vanuit haar verantwoordelijkheid als werkgever wil de gemeente ervoor zorgen dat geweld en agressie jegens handhavers afneemt en dat het veiligheidsgevoel van handhavers toeneemt. Uit onderzoek is gebleken dat bodycams voor handhavers een preventieve en deescalerende werking hebben. Daarom werken de handhavers sinds 1 oktober 2020 met bodycams: kleine, draagbare camera's die op het uniform bevestigd worden. Na een opstartfase van drie maanden is een evaluatie uitgevoerd. Om tot een effectieve structurele inzet van de bodycams te komen worden de eerste ervaringen met de bodycams geïnventariseerd. Daarnaast is in kaart gebracht hoe de privacy van handhavers en burgers beschermd wordt.

Proces: opstartfase en aanschaf Vanaf 1 oktober 2020 hebben de handhavers gewerkt met twee merken bodycams. Door in de opstartfase de bodycams tijdelijk te leasen kon de gemeente verschillende bodycams met elkaar vergelijken. Op basis hiervan zijn eisen en wensen geformuleerd voor het aanbestedingstraject. In december 2020 is de keuze gemaakt voor een bodycam en leverancier. Vanaf 1 februari 2021 werken de handhavers met veertig aangeschafte bodycams van het merk Reveal. Voordat de handhavers de bodycams in gebruik namen zijn ze getraind en geïnstrueerd over het gebruik van de bodycams. Bescherming van de privacy Wettelijke grondslag Bij het gebruik van bodycams worden hoge eisen gesteld aan de bescherming van de privacy van handhavers en burgers. Omdat bodycamopnames gegevens bevatten over personen, vallen ze onder de privacywetgeving die geldt voor de verwerking van persoonsgegevens. Het belangrijkste juridische kader voor gemeentelijke bodycams is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie. [Kies adres]

Kenmerk: 2021/106642 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

1/4

grondslag voor de verwerking van persoonsgegevens van de bodycams in Haarlem en Zandvoort is artikel 6 lid 1 onder f AVG 'gerechtvaardigd belang'. Het gerechtvaardigde belang is dat de gemeente als werkgever de gevaren en risico's voor gezondheid en veiligheid van werknemers moet voorkomen en beperken. Proportionaliteit en subsidiariteit De gemeente heeft de noodzakelijkheid van de inzet van bodycams beoordeeld. De inzet van bodycams is proportioneel, want het is vanuit meerdere opzichten onacceptabel als handhavers slachtoffer worden van agressie en geweld. Bovendien is de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van zowel burgers als handhavers zoveel mogelijk beperkt door passende beschermingsmaatregelen. Het gebruik van de bodycams is subsidiair, want de inzet van lichtere instrumenten heeft er op zichzelf onvoldoende voor gezorgd dat de handhavers veilig kunnen werken. Alles overwegende zijn bodycams volgens de gemeente Haarlem noodzakelijk om handhavers een veilige werkplek te bieden.

Controle op naleving afspraken De gemeente heeft de privacyrisico's van de bodycams geïnventariseerd en passende beschermingsmaatregelen getroffen om de risico's weg te nemen ofte verkleinen. Op basis hiervan is een Data Protection Impact Assessment (DPIA) opgesteld in nauw overleg met de Privacy Officer en de Functionaris voor de Gegevensbescherming. De risico's en afspraken uit de DPIA worden periodiek gecontroleerd en - indien wenselijk - geüpdatet. Ervaringen van handhavers Om ervaringen met de bodycams in kaart te brengen, is de inzet van bodycams geanalyseerd en zijn gesprekken gevoerd met handhavers. Daarnaast is op twee verschillende momenten een enquête bij de handhavers afgenomen: vlak voor de start in september 2020 en vier maanden later in januari 2021.

• Inzet bodycams bij incidenten In de periode oktober tot en met december 2020 zijn in totaal 129 opnames gemaakt. In totaal zijn de bodycams 14 keer ingezet bij een gemeld incident. Eén keer betrof dit een aanhouding met geweld. Bij geen van deze incidenten is fysiek letsel ontstaan. Uit de gesprekken met handhavers blijkt dat opnames gemaakt zijn in gespannen situaties die gede-escaleerd zijn, al dan niet dankzij de inzet van de bodycam. De overige opnames zijn testopnames om bekend te worden met de werking van het apparaat. Op basis deze gegevens is de verwachting dat na de opstartfase gemiddeld 10 tot 20 opnames per maand zullen worden gemaakt.1

1 Uitgesplitst per maand zijn in oktober 2020 72 opnames gemaakt, maar waren dit er in november en december respectievelijk 41 en 16.

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Kenmerk: 2021/106642 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

2/4

• Draagvlak Er is veel draagvlak voor de bodycams onder de handhavers. De handhavers zijn bijna unaniem (97%) van mening dat de bodycams goed worden ontvangen door hun collega's. De overgrote meerderheid van de ondervraagde handhavers (89%) vindt de voordelen van de bodycams groter dan de nadelen. 95% van de ondervraagden vindt dat de bodycams onderdeel moeten zijn van de uitrusting. • Veiligheidsgevoel Het veiligheidsgevoel van de handhavers is na de introductie van de bodycams verbeterd. Bijna een kwart (23%) geeft drie maanden na invoering van de bodycam aan dat hun veiligheidsgevoel in de afgelopen drie maanden is verbeterd, ten opzichte van 6% in de drie maanden voor invoering van de bodycams. Voordat de bodycams er waren zei een kwart (27%) dat het veiligheidsgevoel in de afgelopen drie maanden juist was verslechterd, ten opzichte van 5% drie maanden na invoering vbn de bodycams. De overige handhavers geven aan dat hun veiligheidsgevoel gelijk is gebleven in de drie maanden voor en na invoering. • Preventie, de-escalatie en bewijsvoering Handhavers geven in de gesprekken aan dat de bodycams preventief en de-escalerend werken. Zo vertelt een handhaver dat sommige burgers de bodycams opmerken en zich hierdoor rustig lijken te houden. In dit geval werkt de bodycam preventief.

De bodycam heeft bovendien de-escalerend gewerkt in een situatie waarbij de verbale agressie sterk verminderde nadat een handhaver een opname startte. De handhaver maakt ook kenbaar aan de betreffende persoon dat de bodycam wordt aangezet. In het geval dat er toch een incident plaatsvindt, kan de opname worden gebruikt als bewijs in een strafzaak. Dit wordt door handhavers ervaren als een groot voordeel. Tot op heden heeft de politie bij 2 incidenten de beelden opgevraagd voor het strafproces.

• Agressie en geweld tegen handhavers Uit de enquête komt naar voren dat het merendeel van de handhavers in de tweede helft van 2020 agressie en/of geweld heeft ervaren. Dit kwam voor in de vorm van lastig gedrag, serieuze bedreiging of fysiek geweld. De hoeveelheid ervaren agressie en geweld lijkt door de inzet van bodycams niet te zijn afgenomen. Uit de enquête volgt zelfs dat handhavers een lichte toename van agressie en geweld hebben ervaren. Mogelijk komt dit door toegenomen bewustwording van handhavers van agressie en geweld dat tegen hen plaatsvindt.2 Concluderend Sinds 1 oktober 2020 zijn positieve ervaringen opgedaan met bodycams als onderdeel van de

uitrusting van handhavers. Er is veel aandacht voor de bescherming van privacy van medewerkers en burgers en het draagvlak voor de inzet van bodycams is onder handhavers zeer groot. Het veiligheidsgevoel van de handhavers is toegenomen en de bodycams hebben een preventief en deescalerend effect. Ondanks de inzet van bodycams vinden er nog steeds veel incidenten plaats. 2 Er zijn twee enquêtes gehouden, in september 2020 (n=52) en januari 2021 (n=42). Ervaren lastig gedrag steeg van 30 van de 52 respondenten naar 29 van de 42 respondenten, ervaren serieuze bedreiging steeg van 7 van de 52 respondenten naar 7 van de 42 respondenten en ervaren fysiek geweld steeg van 3 van de 52 respondenten naar 5 van de 42 respondenten. Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Kenmerk: 2021/106642 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

3/4

Mogelijk worden de handhavers zich door de bodycams meer bewust van agressie en geweld tegen henzelf. Alles overziend ervaren handhavers de bodycams als een meerwaarde voor hun eigen veiligheid. De verwachting is dat de bodycams ook in de toekomst een positieve bijdrage zullen leveren aan de veiligheid van de handhavers.

Met vriendelijke groet, De Burgemeester van Haarlem, V

rs. J. Wienen,

Graag ons kenmerk vermelden bij uw reactie.

Kenmerk: 2021/106642 Telefoonnummer: 14 023 | www.haarlem.nl

4/4