20201236265 2. Bijlage1 Monitoringsplan SOR
Tekst van het document
Monitoringsplan SOR 25-01-2021
1.
Inleiding
Aanleiding: De Haarlemse gemeenteraad heeft eind 2017 de Structuurvisie Openbare Ruimte [hierna genoemd SOR] Haarlem 2040: Groen en bereikbaar vastgesteld. De visie geeft richting aan hoe de gemeente Haarlem om wil gaan met de openbare ruimte in de periode tot en met 2040. Met een groeiend aantal inwoners en bezoekers is het belangrijk keuzes te maken over hoe de beperkte openbare ruimte wordt gebruikt. In totaal zijn in de SOR twaalf hoofdkeuzes gemaakt. Vanuit de filosofie meten is weten wil het college de twaalf hoofkeuzes monitoren. Monitoring gaat uit van een duidelijke vastgestelde uitgangssituatie (nulmeting), periodiek (jaarlijks) en systematisch verzamelen, ordenen, beheren en presenteren van gegevens van de strategische hoofdkeuzes. Dit om te kunnen bewaken of en in hoeverre gestelde doelen worden bereikt, en genomen maatregelen effectief zijn. Dit kan vervolgens dienen als beslisinformatie om vanuit beleid of projecten van de SOR bij te sturen. Doel: Dit document heeft als doel de inrichting van een krachtig monitoringsinstrument voor de SOR. 2. Hoofdkeuzes uit de SOR De SOR 2040 geeft richting aan hoe Haarlem wil omgaan met de openbare ruimte van de stad. De ambitie: “Het Haarlem van 2040 is groen en bereikbaar, een plek waar je graag thuiskomt.” De ambitie krijgt vorm via twaalf hoofdkeuzes: Hoofdkeuze Hoofdkeuze 1 Verblijfskwaliteit Hoofdkeuze 2 Recreatie
Omschrijving De kwaliteit van de openbare ruimte wordt behouden en waar dat kan verbeterd. In je vrije tijd kan je in Haarlem, lopen, fietsen, varen en spelen.
Hoofdkeuze 3: Stadsnatuur
Natuur krijgt meer ruimte binnen de bebouwde kom.
Hoofdkeuze 4 Gezonde straatbomen
Er is voldoende ruimte voor bomen om te groeien.
Hoofdkeuze 5 Klimaatadaptatie
Haarlem bereidt zich voor op wateroverlast, droogte en hittestress.
Hoofdkeuze 6 Ruimte voor voetgangers
Voetgangers kunnen zich makkelijk bewegen over stoepen en looproutes.
Hoofdkeuze 7 Fietsen in de stad:
Fietsen wordt gestimuleerd en er is extra aandacht voor fietsparkeren.
Hoofdkeuze 8 Duurzame mobiliteit
Haarlemmers maken in de stad minder gebruik van de auto.
Hoofdkeuze 9 Auto te gast
In Haarlem centrum komen voetgangers en fietsers eerst, de auto is te gast. Er zijn meer mogelijkheden om snel van en naar de stad te reizen.
Hoofdkeuze 10 Versterken hoofwaardig openbaar vervoer: Hoofdkeuze 11 Ketenmobiliteit
Snel en makkelijk overstappen van fiets naar OV en/of auto.
1/10
Hoofdkeuze 12: Bundelen van de regioring
3.
Doorgaand autoverkeer wordt gebundeld op de Randweg, A9 en zuidelijk tracé.
Hoe geven wij uitvoering aan de hoofdkeuzes
De gemeente onderneemt acties om de ambities in de hoofdkeuzes van de SOR te realiseren. De SOR is kaderstellend voor alle ruimtelijke ontwikkelingen en al het ruimtelijk beleid van de gemeente. Bij nieuwe projecten en bij beheer en onderhoud worden ambities van de SOR meegenomen en gewogen met de Afwegingsmethodiek SOR. Maatregelen specifiek gericht op SOR-doelen of om SOR-doelen te versnellen worden uitgevoerd vanuit het Uitvoeringsprogramma SOR 2020-2040. Er is behoefte aan informatie over het bereiken van de doelen van de SOR, om te kunnen beoordelen of activiteiten van de gemeente (waaronder het UVP SOR) bijdragen aan deze doelen. Naast het UVP SOR gaat het ook om nieuw ruimtelijk beleid en nieuwe ruimtelijke ingrepen, inclusief beheer en onderhoud. De vraag is of dit uitvoeringsprogramma bijdraagt aan het realiseren van de doelen van de SOR. Op basis van monitoring kan het programma jaarlijks worden bijgesteld door maatregelen toe te voegen of af te laten vallen. 4.
Elke hoofdkeuze wordt met een of enkele indicatoren gemeten
Via de reguliere P&C cyclus wordt al gerapporteerd over voortgang van doelen in de Programmabegroting op het gebied van de openbare ruimte. Het college vindt het daarom belangrijk om tot een kernselectie voor korte en krachtige monitoring van de SOR. De 12 hoofdkeuzes van de SOR zijn leidend als ordeningsprincipe voor de te monitoren indicatoren. Voor elk van de twaalf hoofdkeuzes van de SOR zijn een tot enkele indicatoren vastgesteld die inzicht geven in het doelbereik van de ambitie. Daarnaast zijn er voor de algemene hoofdkeuze groen en mobiliteit indicatoren opgesteld. In de selectie van indicatoren is gestreefd naar een mix van objectieve indicatoren (gebaseerd op feiten) en subjectieve indicatoren (gebaseerd op meningen, waarderingen en ervaringen c.q. de beleving van burgers). In de monitoring van de SOR gaat het om effectindicatoren, welke effect is bereikt met de geleverde prestaties van de gemeente Haarlem. Tabel 1: Indicatoren monitoring SOR Hoofdkeuze Indicatoren
Bron
1
Verblijfskwaliteit
Omnibus
2
Verblijfskwaliteit
3
Recreatie
4
Recreatie
5
Recreatie
6
Stadsnatuur
% Haarlemmers dat (zeer) tevreden is over het onderhoud van de openbare ruimte in hun wijk % Haarlemmers dat (zeer) tevreden is over de inrichting van de openbare ruimte in de wijk Rapportcijfer voor de mogelijkheden voor openluchtrecreatie in en om Haarlem % Haarlemmers dat (zeer) tevreden is over de speelmogelijkheden voor kinderen in de buurt Oordeel over de aanwezigheid van wandelen fietsroutes in en rondom Haarlem Extensief (volledig) beheerd groen in m2
Omnibus
Omnibus Omnibus
Omnibus Basiskaart Grootschalige Topografie (BGT) Gras Natuurlijke beplanting
2/10
1
7
Stadsnatuur
Wilde bijendichtheid
8
Stadsnatuur
Wilde bijendiversiteit
Geen meetbare indicator beschikbaar
9
Gezonde straatbomen Klimaatadaptatie
10
Klimaatadaptatie
Percentage verharde oppervlakte, inclusief erf, in relatie tot het gehele oppervlakte van de gemeente.
11
Klimaatadaptatie
Percentage onverharde oppervlakte, exclusief water, in relatie tot het gehele oppervlakte van de gemeente
12
Ruimte voor de voetgangers Fietsen in de stad
Oordeel over het totaal van het voorzieningenniveau voor de voetganger Oordeel Haarlemmers over het totaal van het voorzieningenniveau voor de fiets Parkeerdruk fietsparkeerplekken bij OV knooppunten (Station Haarlem, Station Haarlem Spaarnwoude en HOV haltes) Parkeerdruk fietsparkeerplekken in de binnenstad CO2 uitstoot wegverkeer Haarlem exclusief auto(snel)wegen Percentage Haarlemmers dat fiets, e-bike of OV gebruikt als belangrijkste vervoermiddel voor de grootste afstand in het woon-werkverkeer. Percentage Haarlemmers dat voeten, fiets, e-bike of OV gebruikt als belangrijkste vervoermiddel voor verplaatsingen binnen de stad Aandeel elektrische auto’s (op het totaal aantal personenauto’s)
13 14
Fietsen in de 3 stad
15
Fietsen in de 4 stad Duurzame mobiliteit Duurzame mobiliteit
16 17
18
Duurzame mobiliteit
19
Duurzame mobiliteit
2
Percentage oppervlaktewater in relatie tot het gehele oppervlakte van de gemeente
Wijk- en buurtindeling Gemeentegrens Beheerplannen - Externe bron EIS: Monitoring Ecologisch Beleidsplan - Externe bron EIS: Monitoring Ecologisch Beleidsplan
- Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT): waterdeel (vast peil c.q. zomer- en winterpeil) - Gemeentegrens - Basisregistratie Grootschalige Topografie: wegdeel, ondersteunende wegdeel, Panden. overige bouwwerken, overbruggingsdeel, onbegroeid terreindeel (erf) - Gemeentegrens - BGT: begroeid terreindeel - BGT: ondersteunend waterdeel (fluctuatie) - Gemeentegrens Omnibus Omnibus Meetel onderzoek
Meetel onderzoek Klimaatmonitor / Emissieregistratie Omnibus
Omnibus
CBS/RDW
1
Financiering van deze indicator vindt plaats via Uitvoeringsprogramma Ecologisch beleidsplan Financiering van deze indicator vindt plaats via Uitvoeringsprogramma Ecologisch beleidsplan 3 Tweejaarlijkse meting via Actieplan Fiets. Vanaf 2023 financiering noodzakelijk via andere bron 4 Tweejaarlijkse meting via Actieplan Fiets. Vanaf 2023 financiering noodzakelijk via andere bron 2
3/10
20
Auto te gast
21
Auto te gast
22
Versterken HOV
23
Ketenmobiliteit
24
Bundelen op de regioring Bereikbaarheid
25
Groen
26
Groen
Oppervlakte van centraal stedelijk gebied dat autoluw is. Aantal passerende auto’s op drie telpunten in het centraal stedelijk gebied (Kennemerplein, Lange Brug en Raaksbrug) Tevredenheid klanten over het hoogwaardig openbaar vervoer in de regio Haarlem-IJmond Parkeerdruk fietsparkeerplekken bij OV knooppunten (Station Haarlem, Station Haarlem Spaarnwoude en HOV haltes) Geen meetbare indicator beschikbaar
Autoluw gebied – open data set BBOR
Oordeel Haarlemmers over de bereikbaarheid van de stad (zowel met de auto, bus, trein als (brom)fiets/motor) % Haarlemmers dat vindt dat er (ruim) voldoende groen in hun wijk aanwezig is % Haarlemmers dat (zeer) tevreden is over de kwaliteit van het groen in hun wijk
Omnibus
Bestaande tellussen bij VRI’s – gemeente Haarlem OV klantenbarometer CROW-KpVV
Meetel
Omnibus Omnibus
In tabel 1 is de selectie van 26 indicatoren weergegeven die worden opgenomen in de monitor SOR. Dit zijn indicatoren die gebaseerd op tijdsbesteding en de kosten van het meten van de indicator als haalbaar worden bestempeld en die inzicht geven in de ambitie(s) van de hoofdkeuze. Het uitgangspunt voor de inrichting van de monitor is dat er per jaar maximaal 20.000,- euro beschikbaar is voor de monitoring van de doelen van de SOR vanuit het beschikbaar gestelde exploitatiebudget SOR. Daar waar mogelijk wordt aangesloten bij bestaande indicatoren uit de Programmabegroting. Monitoring moet immers doelmatig gebeuren en niet meten om het meten. Op dit moment is het niet mogelijk om binnen de beschikbaar gestelde kaders (jaarlijkse 20.000,- euro vanuit het Exploitatiebudget SOR) voor monitoring alle hoofdkeuzes te meten. Voor de hoofdkeuze gezonde straatbomen & bundeling op de regioring zijn geen meetbare indicator geselecteerd die binnen de huidige beschikbare technieken en systematiek kan worden gemeten. Het jaarlijkse uitvoeren van bijvoorbeeld een verkeersonderzoek regioring past niet binnen het budget. Ook het via remote sensing meten van boomkronen kost een veelvoud van het beschikbare budget.
4/10
5.
Hoe meten wij en wat doen wij met deze informatie?
Alle indicatoren worden opgenomen in het onderstaande format, welke jaarlijks wordt opgesteld en gezamenlijk met de voortgangsrapportage SOR rond april wordt verzonden aan de gemeenteraad. Dit format bestaat uit vijf elementen: (1) selecteren van indicatoren, (2) meten van indicatoren, (3) analyseren van scores, (4) inzichten opdoen, (5) vertalen inzichten naar keuzes. De keuzes zullen worden meegenomen in bijvoorbeeld het actualiseren van het UVP SOR. Tabel 2: Format Monitoringsinstrument SOR Indicator Waarde jaar Waarde meting (b.v. voorgaande jaren 5 20xx) (20xx t/m 20xx) 1
Inzichten & interpretatie score
Impact op het uitvoeringsprogramma SOR
Inhoudelijk interpretatie en waarde van de indicator. Ook ruimte voor duiding ontwikkeling waarde voorgaande jaren.
Overzicht van vervolgacties voor volgende fasen monitoring
2 3 4 Enz.
6.
Op welke momenten gaat er informatie naar de gemeenteraad?
De monitor SOR wordt jaarlijkse in april ter informatie naar de commissie beheer verzonden in combinatie met de Voortgangsrapportage UVP SOR. Eventueel kan dit gecombineerd worden met een gebundelde kredietaanvraag. Deze verzending is het moment van bespreking, inhoudelijke duiding van de scores en het meegeven van eventuele aandachtspunten aan het college. Na 3 jaar (2024) vindt er een eerste evaluatie van het monitoringsinstrument plaats door het college. 7.
Toelichting op de 0-meting van 2021
Na vaststelling van dit monitoringplan, zal de nulmeting plaatsvinden. De nulmeting is een eerste meting van elke indicator zodat een baseline ontstaat van de huidige situatie. Dit maakt het mogelijk om de scores jaarlijks te vergelijken. Voor bestaande indicatoren geldt dat voor de nulmeting de juiste gegevens verzameld en geïnterpreteerd moeten worden. Voor zover het nieuw te verzamelen gegevens betreft zullen meer stappen genomen worden doordat het extra tijd vraagt om de indicator te meten en vervolgens de gegevens te verzamelen en te interpreteren 8.
Toelichting relatie monitoring SOR met Programmabegroting en de monitor Omgevingsvisie
Er bestaat een nauwe relatie tussen de indicatoren van de SOR en de indicatoren van de Programmabegroting van Programma 5 ‘Beheer & Onderhoud’. In de monitoring van de SOR wordt, waar mogelijk, gebruik gemaakt
5
Niet elke indicator is elk jaar beschikbaar. Indien deze indicator voor dit jaar niet beschikbaar is wordt dit aangegeven met XX.
5/10
van de dezelfde effect- en prestatie-indicatoren. Op deze manier hoeft een indicator maar één keer te worden opgehaald voor gebruik in zowel de SOR-monitor, de Jaarrekening en de Programmabegroting. Het is niet mogelijk om de volledige monitoring van de hoofdkeuzes van de SOR onder de Programmabegroting onder te brengen. Binnen het vaste format is er ruimte voor nadere interpretatie en dit format kan niet worden uitgebreid met de hoofdkeuzes van de SOR. In bijlage 1 van dit plan is de relatie met de indicatoren uit de Programmabegroting weergegeven en op welke wijze integratie heeft plaatsgevonden. De SOR is een belangrijk ingangsdocument voor de vast te stellen Omgevingsvisie Haarlem 2040. Waar mogelijk zal de monitoring van de SOR indicatoren aanleveren voor het op te stellen Monitoringsinstrument Omgevingsvisie. Dit zal op zijn vroegst in 2022 plaatsvinden.
6/10
Bijlage 1 Relatie indicatoren Programmabegroting en monitoring SOR Onderstaande tabel geeft de relatie tussen indicatoren voor de SOR en de Programmabegroting weer. Groen: Geel : Rood: Blauw:
Dezelfde indicator wordt voor zowel PBG als SOR gebruikt. Raakvlak met Programmabegroting, indicator meet op een andere manier effect/prestatie Niet opgenomen in monitoring SOR Niet van toepassing SOR
Doel De kwaliteit van de openbare ruimte op vastgesteld niveau houden. Toename van groen en ecologie in de stad.
Verbetering van de duurzame inzameling van het huishoudelijk afval. Verduurzamen mobiliteit: meer gebruik van schonere vervoersmiddelen
Verbeteren Verkeersveiligheid
Voldoende en goede fietsvoorzieningen
# 1
Effectindicator PBGR Percentage Haarlemmers dat (zeer) tevreden is over het onderhoud van de OR in hun wijk
Relatie met indicator SOR Komt overeen met indicator 1 SOR
Toelichting
2
Het groenoppervlak van de openbare ruimte
Niet opgenomen in monitoring SOR
3
Aantal bomen in de openbare ruimte.
Niet opgenomen in monitoring SOR
In de SOR wordt het extensief beheer groen gemeten (zie indicator 6). Het aantal bomen zegt niks over de kwaliteit van de straatbomen en meet dus niet het SOR-doel.
4
De biodiversiteit neemt toe
Komt overeen met indicator 6 SOR
5
Hoeveelheid huishoudelijk restafval
Niet van toepassing voor SOR
6
Percentage Haarlemmers dat de fiets als belangrijkste vervoersmiddel gebruik voor woon-werkverkeer. Percentage Haarlemmers dat regelmatig de fiets gebruikt
Komt overeen met indicator 17 SOR
7
8
Aandeel elektrische auto’s
9
Beleving verkeersveiligheid in de stad.
10 11
Aantal verkeersslachtoffers Tevredenheid over parkeerplekken voor fietsers
SOR indicator 17: % Autogebruik/OV / fiets/lopen als belangrijkste vervoermiddel voor verplaatsingen binnen de stad Komt overeen met indicator 19 SOR SOR indicator 13: Oordeel over het totaal van het voorzieningenniveau voor de voetganger/fiets Niet van toepassing voor SOR SOR indicator 13: Oordeel Haarlemmers over het totaal van het voorzieningenniveau voor de
7/10
Minder parkeeroverlast in woonwijken.
12
Percentage Haarlemmers dat overlast ondervindt van parkeren in eigen buurt
Verhogen waardering varende bezoekers Haarlemse waterwegen
13
Oordeel van (varende) Haarlemmers over de kwaliteit van waterwegen
Prestatie-indicatoren Doel # De kwaliteit van de openbare ruimte op vastgesteld niveau houden.
Toename van groen en ecologie in de stad.
Verbetering van de duurzame inzameling van het huishoudelijk afval.
Verduurzamen mobiliteit: meer gebruik van schonere vervoersmiddelen
Prestatie
fiets Niet opgenomen in monitoring SOR
Niet opgenomen in monitoring SOR
Prestatie indicator PBGR Percentage openbare ruimte waar dagelijks onderhoud voldoet aan de beeldkwaliteit
Relatie met indicator SOR SOR indicator 1: % Haarlemmers dat (zeer) tevreden is over het onderhoud van de openbare ruimte in hun wijk Komt overeen met indicator 6 SOR
Voorstel
Het aantal bomen zegt niks over de kwaliteit van de straatbomen en meet dus niet het SOR-doel.
14
Uitvoeren dagelijks onderhoud
15
Verminderen van verharding en aanbrengen groen Extra bomen worden toegevoegd
Extensief beheer groen in de wijk Aantal nieuw geplante bomen in de openbare ruimte
Niet opgenomen in indicatoren SOR
17
De biodiversiteit neemt toe
Komt overeen met indicator 6 SOR
18
Hoeveelheid huishoudelijk restafval
19
Het realiseren van een fietsstraat in de L. van Deyssellaan, voorrang voor fietsers bij de Stuyvesantbrug en Orionbrug, verbreden fietspad
Het oppervlak ecologisch beheerd groen Verbetering van de mogelijkheden voor huishoudens om afval gescheiden aan te leveren Tevredenheid Haarlemmers over totaalvoorzieningen fietsers
16
Verminderen parkeeroverlast is geen SOR hoofdkeuze maar kan binnen sectoraal beleid gemeten worden Meting vindt pas in 2023 weer plaats. Meenemen bij evaluatie monitoringsinstrument
Niet van toepassing voor SOR
Komt overeen met indicator 13 SOR
8/10
Zijlweg richting Westelijke Randweg 20
21
Verbeteren Verkeersveiligheid
X
Toegankelijk maken bushaltes en verbeteren OV knooppunten
Percentage scholen dat meedoet aan aanpak schoolthuisroutes
22 Realiseren extra fietsparkeerplekken bij OV knooppunten.
Voldoende en goede fietsvoorzieningen 23
24 Realiseren extra fietsparkeerplekken in de binnenstad. 25
26 Minder parkeeroverlast in woonwijken.
X
Niet opgenomen in indicatoren SOR
Tevredenheid reizigers over het gebruik van Openbaar Vervoer Percentage scholen dat meedoet aan aanpak schoolthuisroutes Aantal fietsplekken bij OV-knooppunten.
Komt overeen met indicator 22 SOR
Parkeerdruk van fietsplekken bij OVknooppunten. Aantal fietsplekken in de binnenstad.
Parkeerdruk van fietsplekken in de binnenstad. Verlagen parkeerdruk door invoeren parkeerregulering
27
Verhogen waardering varende bezoekers Haarlemse
Aantal toegankelijke bushaltes
Uitvoeren van gedeeltes van Ambitiekaart Haarlemse wateren
Niet opgenomen in indicatoren SOR
Het aantal bushaltes is geen SOR doel.
Schoolthuisroutes geen onderdeel van SOR doelstellingen
SOR: Bezettingsgraad fietsparkeerplekken bij Station Haarlem, Station Haarlem Spaarnwoude en HOV haltes Komt overeen met Indicator 14 SOR SOR: Bezettingsgraad fietsenstallingen in de binnenstad Komt overeen met Indicator 15 SOR
Parkeerdruk in gereguleerd gebied.
Niet opgenomen in indicatoren SOR
Parkeerdruk buiten gereguleerd gebied.
Niet opgenomen in indicatoren SOR
Geen prestatieindicator
Niet opgenomen in indicatoren SOR
Het verlagen van de parkeerdruk is geen SOR-doelstelling maar kan binnen sectoraal beleid gemeten worden. Het verlagen van de parkeerdruk is geen SOR-doelstelling maar kan binnen sectoraal beleid gemeten worden. Geen SOR doel
9/10
waterwegen
10/10