20201138975 2. Bijlage A Ontwerp-Stedenbouwkundig Programma van Eisen Haarlemmer Stroom.

Haarlemmer Stroom

Ontwerp Stedenbouwkundig Programma van Eisen

december 2020

Colofon

Inhoudsopgave

Aan deze stedenbouwkundige visie hebben meegewerkt:

Colofon3 Evelien Zeelenberg (procesmanager, PCM) Sybren van der Busken (Stedenbouw, OMB) Roald van Splunter (Landschap, OMB) Kim Krijger (Stedenbouw, OMB) Levi Vlessing (Planologie, OMB) Laura Baas (planjurist, OMB)

Inleiding3 •

Planologisch kader

3

Historie4 Ontwikkeling5 Beleid6

Bij de totstandkoming is overleg gevoerd met de volgende partijen: Lingotto

• • • • • • • • • • • •

SPvE ‘Nieuwe Energie’ - Max van Aerschot Masterplan Spoorzone  Structuurplan  Bestemmingsplan  Nota Ruimtelijke Kwaliteit Structuurvisie Openbare Ruimte Convenant Waarderpolder Parapluplan parkeernormen Haarlem Gebiedsvisie Spaarndamseweg HIOR Oost & Waarderpolder Cultuurhistorische Hoofdstructuur Economische visie

Visie • •

Bijlage I - Stedenbouwkundige randvoorwaarden kaart

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

16

Ruimtelijke principes 16 Stedenbouwkundige randvoorwaarden 18 Omgevingsaspecten18

Randvoorwaarden duurzaamheid 

2

12

Ambitie12 Concept  13

Ruimtelijke uitgangspunten • • •

6 8 8 8 9 9 10 10 10 11 11 11

19

Inleiding Het gebied is eigendom van Lingotto en gemeente Haarlem. Er ligt een overeenkomst (Overeenkomst op hoofdlijnen Ontwikkeling plangebied Nieuwe Energie) met Lingotto om dit terrein verder te ontwikkelen en een optie tot koop van de gemeentelijke kavels. Deze wijkt op onderdelen af van het bestemmingsplan. Naast de aanleiding om dit gebied te herontwikkelen tot een schakel tussen de Waarderpolder en de stad, bevinden zich ook monumenten op het terrein waarvan het opknappen noodzakelijk is. Het terrein is gelegen in de Waarderpolder grenzend aan de Sportheldenbuurt, op het hoekpunt van het Spaarne en de Industriehaven. De Kick Smitweg verbindt het terrein met het centrum van Haarlem. Daarbij moet de drukke entreeroute Oudeweg worden overgestoken wat zorgt voor een barrière. De aanleg van de Figeebrug maakt het voor langzaam verkeer mogelijk om de route aan de oostkant van het Spaarne te vervolgen zoals in de SOR als recreatieve route is opgenomen. Dit zorgt voor meer beweging over het Haarlemmer Stroom terrein en aanleiding voor een aangenaam verblijfsgebied. Het bestemmingsplan uit 2010 ligt ten grondslag aan deze ontwikkeling. Met nieuwe inzichten wordt er met dit aanvullende Stedenbouwkundige

Programma van Eisen een aangepast kader geboden. Dit toetsingskader vormt het raamwerk voor deze vernieuwde stedelijke plek en zal het proces van de onafhankelijke ontwikkelingen op het terrein voortbrengen. Leeswijzer - Na een korte inventarisatie van het beleid volgt het concept wat in stappen is opgebouwd met de ruimtelijke principes. De stedenbouwkundige randvoorwaarden en beeldkwaliteitsregels vormen de toetsingscriteria. Planologisch kader Huidig toetsingskader is het bestemmingsplan Waarderpolder uit 2010. Door ontwikkelingen is er een nieuwe visie ontstaan op het gebied waaronder de visie van de ontwikkelaar, die is verwoord in het Onwikkelingsplan. Deze wijkt af van het bestemmingsplan, waardoor deze laatste niet volledig voldoet als toetsingskader. Dit SPvE anticipeert op de huidige tijdsgeest en is aanvullend op het bestaande beleid. Het SPvE vormt het toetsingskader voor de afzonderlijke ontwikkelingen (omgevingsvergunningen) op het terrein. Dit toetsingsdocument zorgt zo voor consistentie en voortgang in het proces.

Figeekade Spaarne

cke le rs

ck

M in weg

Ki

eg tw i Sm Sportheldenbuurt

O ud

Ligging Haarlemmer Stroom in Haarlem

g ewe

Plangebied

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

3

Historie Aan het Spaarne in de Veerpolder vinden we het complex van de voormalige Gemeentelijke Lichtfabrieken. Vanaf 1902 ontstond hier een monumentale gas- en elektriciteitsfabriek die Haarlem voorzag van licht en warmte. Een groot deel van de panden dateert uit deze ontstaansperiode, maar zoals bij vrijwel alle fabriekscomplexen is er constant verbouwd en uitgebreid in de loop der jaren. De fabriek heeft gefunctioneerd tot 1968, waarna delen van het complex zijn gesloopt. In 1999 is de Turbinehal aangewezen als rijksmonument. In 2009 zijn de volgende gebouwen aangewezen als gemeentelijk monument: Directiekantoor, Portiersloge, Beheerderswoning, Kleine Turbinehal en Ketelhuis, Meterhuis, Zuiveringshal en Oerkap. Haarelm 1858

Nadat de gebouwen op het EBH-terrein in onbruik waren geraakt, is gezocht naar een nieuwe functie voor dit gebied. Om het dreigende verval van de gebouwen te stuiten, zijn delen in gebruik gegeven bij een tweetal stichtingen, te weten de Nieuwe Vide en De Waakvlam. De overige gebouwen bleven in beheer van de gemeente en werden gebruikt door derden of stonden leeg. Door deze gebruikers ontstond een klein cultureel centrum, dat in de loop van de tijd uitgegroeid is tot een levendig cultureel bedrijventerrein met werkplaatsen en ondersteunende horeca. De aanwezigheid van ateliers en culturele bedrijven, de grote mate van publieke toegankelijkheid en de kwaliteit van het openbaar gebied maken dit cultureel bedrijventerrein duidelijk anders dan het overige bedrijventerrein. Het is een aantrekkelijk vestigingsmilieu voor bedrijven of activiteiten die een duidelijke relatie hebben met cultuur.

A

In 2002/2003 is er vergunning verleend voor de herontwikkeling van het complex tot voornamelijk kantoren. Architect hiervan was Max van Aerschot. Omdat de panden nog niet waren aangewezen als gemeentelijk monument is dit plan destijds niet getoetst op de gevolgen voor de monumentale waarden. Uitzondering hierop is de Turbinehal die sinds 1999 de status heeft van rijksmonument. B

eigendom Lingotto eigendom gemeente

4

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

Ontwikkeling Het voormalig complex van de gemeentelijke lichtfabrieken wordt onder de naam Haarlemmer Stroom herontwikkeld door Lingotto en KBK Bouwgroep. Restauratiearchitect is Pieter Sitsen van KOW. Een aantal jaren geleden zijn ook al plannen gemaakt om dit gebeid nieuw leven in te blazen. De bouwaanvraag die in het kader hiervan in 2003 is vergund is nooit uitgevoerd. Het complex was destijds nog niet aangewezen als monument en het plan is daarom ook niet getoetst aan de gevolgen voor de monumentale waarden. Deze vergunning is echter juridisch nog steeds geldig en wordt gebruikt als uitgangspunt. De vergunde toestand van 2003 moest dus worden beschouwd als de bestaande toestand. Turbinehal (Rijksmonument) De redelijk gaaf bewaard gebleven turbinehal uit 1902 is het meest interessant van de fabrieken met rode bakstenen, trapgevels en hoge ramen. Delen gebouwd na 1945 vallen buiten de bescherming als monument. Lichtfabriek incl. Oliehuis, Ketelhuis & Portiersloge (Gemeentelijk monument) Over renovatie, ontwikkeling van de gebouwen is verder nog niets bekend. Meterhuis / Zuiveringshal / Oerkap (Gemeentelijk monument) Het complex van Meterhuis, Zuiveringshal en Oerkap is onderdeel van een vrij gaaf bewaard gebleven groter complex van een voormalige gasfabriek uit de vroege 20ste eeuw. Het werd mogelijk ontworpen door stadsarchitect J.

Leijh, en behoort dan tot zijn late oeuvre. Beide bouwdelen werden uitgevoerd in een voor industriële architectuur gebruikelijke historiserende stijl met bakstenen gevels met zorgvuldige detailleringen. Het interieur van het meterhuis bestaat deels uit een hoge hal met wanden in veelkleurige verblendsteen en groengeglazuurde steen. De zuiveringshal heeft een met de buitengevels vergelijkbare interieurafwerking. Van de bijbehorende oerkap is weinig bewaard gebleven met uitzondering van de gietijzeren kolommen. In 2019 is de omgevingsvergunning afgegeven voor het Meterhuis, Zuiveringshal en Oerkap. Beheerderswoning (Gemeentelijk monument) De beheerderwoning is een aantal jaar geleden grotendeels afgebrand. Voorstel is om het pand te restaureren en eventueel uit te breiden met een serre.

Directiekantoor (Gemeentelijk monument) Het directiekantoor verkeerd momenteel in slechte staat, maar is goed gedocumenteerd in een bouwhistorisch onderzoek. Restauratie is hier het uitgangspunt. Administratiekantoor/werkplaats De gebouwen zijn niet vastgelegd als monument maar wel waardevol en daarom in overleg met afdeling erfgoed van de gemeente ontwikkelen. Transformatorhuis en De Stokerij In 2007 zijn twee kantoren (transformatorhuis en De Stokerij) gerealiseerd op basis van het SPvE uit 2001.

Ketelhuis Oliehuis Turbinehal Zuiveringshal Oerkap Meterhuis Beheerderswoning

Portiersloge Administratiekantoor Werkplaats Directiekantoor De Stokerij Transformatorhuis

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

5

Beleid

SPvE - Max van Aerschot, 2001 Dit SPvE is in 2001 opgesteld door Max van Aerschot alwaar hij nog niet was aangesteld als stadsbouwmeester van Haarlem. Het geldend bestemmingsplan uit 2010 is gebaseerd op dit document. Deze samenvatting geeft de nog geldende randvoorwaarden weer. In ruimtelijk opzicht vormt het ensemble van gebouwen op de EBH locatie samen met Droste en Figee een aaneengesloten reeks monumentale industriële ontwikkeling langs het Spaame. De schaal van de bebouwing is wisselend. De ontsluitingsstrips (Harmenjansweg en Minckelersweg) bepalen in belangrijke mate de ruggengraat en de grens van het plangebied. Van het voormalige EBH-bedrijf is een groot deel van de gebouwen bewaard gebleven. De gebouwen zijn in verschillende periodes tot stand gekomen maar tonen niettemin een homogeen beeld.

•

van langgerekte gebouwen, waaronder de voormalige kolenloods en gasfabriek aan de noordoost zijde van het complex. De stedenbouwkundige compositie kan een grote diversiteit aan omsloten buitenruimtes opleveren met ieder een eigen afmeting en karakter. De bestaande EBH-panden krijgen een plaats in en om een hof. Deze hof wordt gevormd door de rand van nieuwe bedrijfsbebouwing om de bestaande gebouwen heen. De hof moet ruimte bieden aan divers gebruik. De hof krijgt derhalve één vloer die van gevel tot gevel loopt. Aan de waterrand, langs het Spaarne kan de schaal van het stedenbouwkundig ensemble exploderen. Relatie gebouwde parkeervoorziening / bedrijfsruimten - Gezien de ambitie om autovrije buitenruimten te realiseren moet een aanzienlijk deel van het totale aantal te realiseren parkeerplaatsen in gebouwde voorzieningen ondergebracht worden. Deze dienen op logische wijze in het totale ontwerp geïntegreerd te zijn en zijn van ondergeschikt belang. De uitstraling van de gebouwde parkeervoorzieningen op de omgeving is een belangrijk aandachtspunt, evenals de relatie tussen voornoemde voorziening en de bedrijfsruimten. Spaarne-oever / kade - In tegenstelling tot de beschutte pleinen en de hof is het karakter van de Spaarne-zijde ruig en stoer.

Uitgangspunten • Rooilijn - Door het bouwen in de rooilijn worden wanden gevormd als een continuïteit. Opgenomen in de straatwand en daarvan bewust deel uitmakend verliest het gebouw een deel van zijn individualiteit. • Bouwblokken worden d.m.v. rooilijnen op de plankaart gefixeerd in maatvoering ten opzichte van de oudbouw. • Bouwhoogte - De bouwhoogte bepaalt in samenhang met de fictieve Stedenbouwkundig Ontwerp straatbreedte in grote mate het karakter van de openbare ruimte. De • Concept - De gebouwen (nog te ontwerpen of reeds aanwezig) op het gemiddelde bouwhoogte bedraagt overeenkomstig masterplan ca. cultureel bedrijven complex wordt het gezin als metafoor gezien. Aan 12 meter. Richting oeverzijde / Spaarne kan bouwhoogte langs de het hoofd van het gezin de kern van de oude EBH-panden; Turbinehal/ Minckelersweg om stedenbouwkundige motieven gemaximaliseerd Oliehuis, Meter- en Pompenhuis e.a. Het stedenbouwkundig concept worden in aansluiting op de in het vigerende bestemmingplan tracht de banden te versterken. De jonge generatie (de nieuwbouw) aangegeven max. bouwhoogte aan Spaarne-zijden t.w. 20-24 meter ter omarmt en ondersteunt de ouderen. De relaties zijn sterk en hecht. gemetselde contour drie routes die het gebied ontsluiten plaatse van de Droste- en Figee-locatie.

drie routes die het gebied ontsluiten • Architectuur/stedenbouw - Rond de oude panden wordt er een gemetselde gordel / contour opgericht waarin de culturele bedrijfsbestemmingen plaats nemen. De contour kan bepaald worden door een reeks blokken of gebouwdelen waarbij het zicht op de oude panden continu uit wisselende perspectieven aanwezig zal zijn. De architectonische expressie van de gevel ontleent zijn vorm niet zozeer aan het achterliggende programma maar moet meer de reflectie zijn van de geboetseerde openbare buitenruimte. De gemetselde contour morfologie van het totale stedenbouwkundig ensemble dicteert aldus vloer gemetseldeéén contour één vloer drie routes die het gebied ontsluiten gemetselde eenduidige blokken ruimtelijk aaneengeregen binnen de gemetselde contour drie routes die het gebied ontsluiten gestelde contour. Architectonisch en stedenbouwkundig beschermt drie routes die het gebied ontsluiten vertrekpunt gemeente en omarmt de nieuwbouw de enigszins amorfe verzameling oude vertrekpunt gemeente Haarlem fabrieks- en kantoorgebouwen. De historische ruimtelijke context wordt bovendien hersteld omdat er oorspronkelijk ook sprake was

Openbare Ruimte • De openbare ruimte ais drager voor de ‘bouwblokkenstructuur’ waartussen dwarsstraten / passages zicht en/of toegang bieden op het water. Essentieel is de opgave om bij materialisering van het maaiveld rekening te houden met het industriële karakter van de openbare ruimte. De stedelijke binnenruimten worden gezien als kamers in de stad. De vloeren worden gestoffeerd overeenkomstig het karakter van de kamer (het plein / de hof / de cour). Er ontstaat een patchwork van verharde en halfverharde tapijten aan elkaar gekoppeld door de fijnmaziger dwarsstraten en passages. • De exacte materialisering wordt bepaald in het definitieve (landschappelijke) ontwerp, waarbij in een rijk palet aan materialen in verwante kleuren de inspiratiebron moet zijn. Kleur nuances tussen Stelconplaten in kleur en rode klinkers kunnen de gebouwen meer tot hun recht doen komen. ‘Lopers’ in felle rode klinkers kunnen de hoofdentrees introduceren, begeleiden, markeren. gemetselde contour • Tussen het Oliehuis en het Directiekantoor ligt een hof als resultaat van drie routes die het gebied ontsluiten

routes en toegangen

Haarlem

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid één vloer routes en toegangen

één vloer één vloer

één vloer

vertrekpunt

nr» o4-v\V*nilnr» o4-v\V*nil

nr»

6

•

leder gezinslid heeft zijn eigen leven en functioneert los maar ook samen en dankzij anderen. Volgens goede Hollandse traditie dragen de jongste de kleren van de al wat ouderen. Planbeschrijving - In het licht van het concept en de gehanteerde metafoor is de vertaalslag naar een stedenbouwkundige vocabulaire snel gemaakt. Een ensemble van gemetselde blokken met het industrieel erfgoed op stedenbouwkundig niveau centraal ten opzichte van de Droste-locatie en de nieuwbouw op de EBH locatie. De nieuwbouw als gemetselde contour opgebouwd uit varianten op het binnenstedelijke bouwblok.

routes en toegangen

gemeente

routes en toegangen

Haarlem

o4-v\V*nil

gemetselde co

•

een nadere bewerking van het fenomeen architectonisch landschap. Historische ingrediënten kunnen richting geven aan de subtiele parkachtige inrichting. De langzaamverkeersroute trekt een spoor door deze hof gemarkeerd door bijvoorbeeld wilgen, zilverpopulieren en wit bloeiende kastanjes en heesters. Oevers - De Spaameoever krijgt een functie als recreatief verblijfs- en wandelgebied. Tussen het (te handhaven) hoofdgebouw op de Drostelocatie en de geplande fietsers-, voetgangersbrug over het zijkanaal in het verlengde van de Minckelersweg liggen een aantal ruimtelijke en landschappelijke stempels: A. Het semi-openbare parkje rond de beheerderwoning. - Inrichting als locatie tussen Oliehuis en Directiekantoor. B. Het half omsloten gebied direct gekoppeld aan de oerkap. - De oever kan geleidelijk afdalen in het Spaarne. Op de plankaarten is locatie aangegeven voor ‘Piranesi- trappen’ in het water. De relatie water / kade wordt verhevigd. De totale ruimte vouwt zich om de Zuiveringshal met de kade als veranda. C. De brede passage / zichtas tussen Spaameoever, Centrale Hof, atelier / werkplaatsen, straten richting het grote bouwblok op de grens met de Nuon-locatie. - Tussenruimte / passages / front van de ontwerp/ studio’s/ateliers/werkplaatsen etc. Een levendig gebied met een fascinerend stedelijk klimaat. De materialisering dient aan te sluiten. D.

Binnenterreinen tussen Fase 1 en 4 nieuwbouw. - Het binnenterrein tussen fase 1 en 4 / nieuwbouw hecht aan het Spaarne / zijkanaal. Een open kade detaillering refereert aan de traditionele kaderanden in de historische binnenstad. E. De sprong over het zijkanaal middels fietsers-, voetgangersbrug. De profilering en materialisering van de Minckelersweg zet zich door

•

•

tot aan de oever. Verkeer - Door de hof lopen ook een paar routes die voor fietsers en voetgangers de toekomstige woongebieden aan het Spaarne verbindt met het bedrijventerrein Waarderpolder. Parkeren - Gezien de ambitie om autovrije buitenruimten te realiseren moet een aanzienlijk deel van het totale aantal te realiseren parkeerplaatsen in gebouwde voorzieningen ondergebracht worden. De overdekte fietsenberging is geprojecteerd in de zone tegen de nog te ontwikkelen woningbouw op de Droste-locatie tegen de zuidwest grens van de locatie. In de parkeergarage zullen ook fietsvoorzieningen worden opgenomen. Kabels & leidingen - De openbare ruimte in het plangebied is beperkt. Om de openbare ruimte overzichtelijk te houden worden voorzieningen als verdeelkasten, transformatorhuisjes, warmtekrachtvoorzieningen, verlichtingsarmaturen zo mogelijk geïntegreerd in de bebouwing. Indien dit niet mogelijk blijkt, worden deze zorgvuldig in de spaarzame openbare ruimte ingepast.

Architectonische spelregels • Het stedenbouwkundig plan vraagt om een heldere terughoudende en bijna vlakke architectuur die zeggingskracht in eerste instantie ontleent aan zijn eigen volume en materialisering: 0 metselwerk in één soort en beperkt aantal verwante tinten; 0 prefab-beton (met kwaliteit van natuursteen) als incidentele toevoeging daarop; 0 houten frames voor serres, galerijen en begane grond puien, terughoudend gebruik van kleuren; 0 gedisciplineerde uitwerking van de openbare buitenruimten. • Alle nieuwbouwvolumes bevinden zich in een nieuw vastgestelde

OPENBARE RUIMTE

S>F

|>D

f>C

PLAN KAAR!

RENVOOI bebouwing

RENVOOI

inrichting vlg Gemeente Haarlem

bestaande bebouwing (oudbouw, toevoegingen oudbouw

fijn+grofkorrelige verharding klinkerpatronen

pyj nieuwbouw j...... '1 overkraging nieuwbouw

] arch. landschap halfverharding

•

•

rooilijn matrix (zie sub 8.2) met uitzondering van fase 2 en 5 welke blokken terugliggen omwille van pleinvorming. Alle afzonderlijke programma’s worden ondergebracht binnen één maatstructuur en één type draagstructuur. Dit vergemakkelijkt de uitwisselbaarheid van programma’s onderling. De maatsystematiek is gebaseerd op een alle programma’s geschikte maatvoering van ca. 5,40 meter traveeën in de langsrichting en veelvouden van 6,00 meter traveeën in dwarsrichting. Nieuwbouw - Binnen de autonomie van de stedelijke bouwblokken kent elk bouwblok een eenduidige bewerking van het gevelvlak.

Programma van Eisen / Toetsingscriteria • Stedenbouwkundige randvoorwaarden 0 Toegevoegde nieuwbouw tussen en aan de oude gebouwen dient een hoge mate van transparantie te hebben. Het gedematerialiseerde karakter moet aansluiten op de filosofie en metafoor van ‘het kraakbeen tussen de botten’ 0 Uitzondering vormt de ‘serre-kas-constructie’ ten oosten van het voormalige Directiekantoor. Dit ‘follie’-paviljoen kan enerzijds programmatische koppeling met de herbestemmiing van het directiekantoor hebben, anderzijds kan het de ‘mega-etalage’ zijn. • Nieuwbouw - Van essentieel belang is de gedifferentieerde continue kwaliteit van de omarming. • Rooilijnen / pleinranden Rooilijnen van additionele nieuwbouw liggen in alle gevallen orthogonaal en gerelateerd aan gevelvlakken van gebouwcomponenten binnen het industriële erfgoed. • Bouwhoogten / profielen 0 De bouwhoogte, i.s.m. de breedte van de buitenruimte bepaalt in grote mate het karakter van de openbare ruimte. 0 De gemiddelde bouwhoogte bedraagt op hoofdlijnen ca. 12 m (5,0 m + 2x 3,5 m) gemeten in de rooilijnen. Aan de Spaarneoeverzijde is de bouwhoogte maximaal 23 m/ Drostelocatie maximaal 24 m.

o o c* langzaam verkeersroute

o o

grind in tegelpatronen

verkeersroute auto's

Q bomen • o------- plangrens

felrode klinkers

------------ erfgrens

I gekleurde fijnkorrelige

I

verharding in aansluiting

1 water plan Droste / Thorbeckebuurt

met Droste locatie o o c langzaam verkeersroute o o »> verkeersroute auto's ö bomen —— plangrens ------------ erfgrens paarne t

te amoveren trafo beh. tot Droste locatie

8C ' 0t> ' ' frfr ' S L r ±3

o

to

40

SPVE 2001

STEDENBOUWKUNDIG PROGRAMMA VAN EISEN VOOR VOORMALIGE LOCATIE GEMEENTELIJK ENERGIEBEDRIJF HAARLEM / WAARDERPOLDER TBV ONTWIKKELING CULTUREEL BEDRIJVENCENTRUM MAART 2001

SPVE 2001 STEDENBOUWKUNDIG PROGRAMMA VAN EISEN VOOR VOORMALIGE LOCATIE GEMEENTELIJK ENERGIEBEDRIJF HAARLEM /WAARDERPOLDER TBV ONTWIKKELING CULTUREEL BEDRIJVENCENTRUM MAART 2001

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

7

Hoogwaardig Openbaar Vervoer Trein

3 4

o

Hoofdzonering

Zuidtangent (vrije baan)

V

Stamlijnen bus halteplaatsen HOV

veranderg

nieuwe halteplaatsen HOV

V

nieuwe fietsverbindingen

V

Bestemmingsplan Waarderpolder, 2010

Masterplan Spoorzone, 2004

Structuurplan 2020, 2005

Het masterplan schetst een visie met randvoorwaardelijke ontwikkelingen voor de verbetering van de spoorzone. Meer kwaliteit genereren langs de (rail-)infrastructuur in oost-west richting. Hieronder de ambities die van invloed zijn voor de toekomstige ontwikkelingen op het terrein van Haarlemmer Stroom: • Kaderoute langs Spaarne en Industriehaven; • Harmenjansweg doortrekken; • Hoogwaardige bestemmingen en compacte bebouwing toevoegen; • Bouwhoogtes van ca. 6 lagen afgewisseld met hogere en lagere volumes; • Fietsroute langs Harmenjansweg; • Parkeergarage.

Het gebied markeert de overgang tussen het bedrijventerrein en de Een ruimtelijke visie wat op hoofdlijnen de ambities en wensen weergeeft. Gemengde dynamische gebieden binnenstad. In de beleidsstukken neemt het gebied een belangrijke plaats Hieronder worden de ambities benoemd die relevant zijn voor Haarlemmer multifunctioneel knooppunt HOV transferium H hospitaal T S stadion in als het gaat om het speerpunt “vergrote binnenstad”. In die betekenis Stroom: o Ontwerp Structuurplan Haarlem 2020 centrumstedelijk gebied terrassen zone binnenspaarne vervult het EBH-terrein een aanvullende functie voor de binnenstad op het 4 • Uitbreiding van het aanbod culturele en toeristische voorzieningen o woonwerk-assen van culturele bedrijvigheid, de figuurlijke sprong over het voor Haarlemmers en bezoekers door uitbreiding van het vastgesteld door degebied gemeenteraad van Haarlem op 20 waarbij april 2005 Zone versterken met sociaalmaatschappelijke functies Spaarne wordt gemaakt. In het Masterplan Spoorzone-Oost is in dit gebied multifunctionele binnenstadsdomein richting de oostzijde van het functiemenging in woonwijken een langzaamverkeersroute aangegeven, die de verbindende schakel Spaarne met publiekstrekkende functies. Het cultureel centrum V functiemenging op lange termijn j wonen) tussen het EBH-terrein en de binnenstad aangeeft.

De stedenbouwkundige Nieuwe Energie (lees Haarlemmer Stroom) is hierbij een(exclusief belangrijke (geschikt voor functiemenging) opzet van het terrein maakt deze schaalsprong zichtbaar door middel van ontwikkeling. Dit is een goed voorbeeld van hergebruiksportparken van 3 Ontwerp Structuurplan Haarlem 2020 pleinen, oude en nieuwe gebouwen. De ontwikkeling aan de overzijde van afgeschreven gebouwen voor culturele functiesWonen en activiteiten: een 4 5 woongebied wijkgerichte verbeteringen de Minckelersweg moet ook deze entreefunctie gaan vervullen. Een grotere initiatief dat voor meer gebouwen in Haarlem navolging kan krijgen; vastgesteld door de gemeenteraad van Haarlem op 20 april 2005 hoogte en een opvallende architectuur zijn daarom op deze plek gewenst. • Beter benutten van het Spaarne en oevers; Netwerken Acties/activiteiten Themakaarten Om de representiviteit in dit gebied te waarborgen is parkeren in openbaar • Versterken van recreatieve routes. Schaal 1:50.000 Waternetwerk wonen gebied beperkt.extensief Parkeren dient op eigen terrein te worden opgelost. water nieuwe / te verbeteren waterverbindingen

Detailkaarten

uimte

Gebiedstypen

knooppun

Structuurplan Haarlem 2020

1 3

masterplan g

we ag en W

Structuurplan Haarlem 2020

g

herstructur o

1 5 3

1 vernieuwen woningvoorraad 2 herstructurering

overig

3 verbetering buurtgroen

4 meer speelvoorzieningen

5 meer voorzieningen voor jongeren

Schaal 1:10.000

3 4

Acties/activiteiten

landelijk gebied Zuidtangent (vrije baan) herstel zicht op Spaarne

T

g we and eR

spoor

S stadion

terrassen zone binnenspaarne stadscamping V

passantenhaven / aanlegsteiger nieuwe fietsverbindingen woonwerk-assen

wonen op water

P

V

P

st

sportparken (geschikt voor functiemenging) Overig transferium H hospitaal T S stadion

centrumstedelijk gebied

stedelijk gebied buiten Haarlem zone binnenspaarne e Wonenterrassen ew

3

P P

g

d

Ou

1 5 3

woongebied gemeente grens (tevens plangrens)

Zone versterken met sociaalmaatschappelijke functies

wijkgerichte verbeteringen

4

3 verbetering buurtgroen

functiemenging op lange termijn (exclusief wonen)

1 5 3

woongebied

P

4 meer speelvoorzieningen

ve st en er

e g n

3 Werken bedrijventerrein

4 5

o

parken, begraafplaatsen,

extensief wonen beschermd stadsgezicht intensief dagrecreatiegebied en stedelijke groenfuncties (overig)

1000

uitsnede bestemmingsplan Waarderpolder 2010

3 verbetering buurtgroen

1 3

en we

g

g

2 herstructurering

5 meer voorzieningen voor jongeren Groen zichtlijnen

P

intensiveren als bedrijventerrein

uitsnedeOverige structuurplan hoofdkaart waardevolle structuren

La

P

behoud werkgelegenheid (industrië le) voor produktie, bouw, reparatie e.d. 0 500

wijkgerichte verbeteringen De situering van alle op deze kaart aangeduide

1 vernieuwen woningvoorraad

3

P

T S

watergangen vlakken, lijnen en symbolen is indicatief te herstellen watergangen

H

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

transformatie tot kantorenpark

ag

Wonen

uitsnede masterplan Spoorzone 8

V

W

3 4

an

P

bedrijventerrein

rnh ardla

3 4

extensief wonen

routes

5 versterken relatie binnenstad - de hout V

uitbreiding beschermd stadsgezicht

2 5

landelijk gebied

waardevolle bebouwing

transformatie tot kantorenpark

ins B e

g

1 3

5 meer voorzieningen voor jongeren

sportparken (geschikt voor functiemenging) Cultuurhistorische basisstructuur Werken

P Spaarne Noord

P g

4 meer speelvoorzieningen

Stedelijke waarden 000al186 PlanVisualisering

P

3

g

2 herstructurering

g

functiemenging in woonwijken

V

P

ve

multifunctioneel knooppunt HOV

1 vernieuwen woningvoorraad

p

g

3 4

functiemenging op lange termijn (exclusief wonen)

woonwerk-assen

V

gemeente g

P

g

3 4

en we

p

3 4

P

oevertoegankelijkheid functiemenging in woonwijken Acties/activiteiten

Gemengde dynamische gebieden

P

V

en

Gebiedstypen

p

4

oevertoegankelijkheid + Zone versterken met sociaalwatergerichte functies maatschappelijke functies

o

P

ag

p

jachthaven nieuwe halteplaatsen HOV centrumstedelijk gebied

P

W

j

H

transferium windmolens

V hospitaal

3 4

er

halteplaatsen HOV

wonen op water

3 4

waterberging

volkstuinen bestaand en/of nieuw

te verplaatsen volkstuinen multifunctioneel knooppunt HOV

g

water o

spoor V

Gemengde dynamische gebieden gemeentegrens

uitsnede structuurplanV themakaart Dynamiek

Stamlijnen bus

nieuwe waterverbindingen

evenemententerrein Acties/activiteiten

H

zichtlijn/doorzicht

veenweide en stadsrandzone grootschalige detailhandel water

V

g e

g we and

o

Zuidtangent (vrije baan)

langzaam verkeersroute

nieuwe sport- en of onderwijsfuncties (lange temijn)

onderwijs (korte termijn) Gebiedstypen

Trein

markante punten

elij ke R

g

Hoogwaardig Openbaar Vervoer

V

lijk

stedelijk gebied

nieuwe wegverbindingen boomstructuur

nieuwe fietsverbindingen Zoekgebieden

Reserveringen nieuwe parkeergarages P

n

P

duinen / binnenduinrand

parkeergarages

P

nieuwe halteplaatsen HOV

P

V

ste

Zuidtangent + halte

halteplaatsen HOV nieuwe wegverbindingen

veenweide

g

3 wegverkeer 4 5

Stamlijnen bus

3 4 5

o

we

overig

beschermen en/of ontwikkelen als belangrijke natuurfunctie and

Verkeersnetwerk

4

beschermen als weidevogelgebied

herstructurering en vernieuwing

hoogwaardige openbare ruimte incl verkeersstructuur

We st

o

masterplan Spoorzone

integratie sport/park

Jan Gijzenzone

versterken relatie binnenstad - de hout

Oostweg

water

sport

o

We

Hoogwaardig Openbaar Vervoer parken, begraafplaatsen, intensief dagrecreatiegebied en knooppunten Trein stedelijke (overig) nieuwe / tegroenfuncties verbeteren waterverbindingen

groen

4

stedelijk ge

nieuwe parkeergarages

Groen verandergebieden

Waternetwerk

functie menging

P

duinen / bi eR

parkeergarages P Acties/activiteiten

Hoofdzonering

5

bedrijven

behoud werkgelegenheid (industrië le) voor produktie, bouw, reparatie e.d. nieuwe wegverbindingen intensiveren als bedrijventerrein

We

Netwerken 4

maatschappelijk

Sp

kantoren

P

lijk

am nd

Verkeersnetwerk wegverkeer Dynamiek

aar

wonen

herstel zicht op Spaarne transformatie tot kantorenpark

bedrijventerrein

La

sew

Werken

ste

eg

V

behoud profiel watergang

behoud werkgelegenheid (industrië le) voor produktie, bouw, reparatie e.d.

kennemerland (belvederegebied)

beschermen als weidevogelgebied

P

beschermen en/of ontwikkelen als belangrijke natuurfunctie

12 5 3 4

Nota Ruimtelijke Kwaliteit, 2012

Structuurvisie Openbare Ruimte, 2017

De Nota Ruimtelijke Kwaliteit bestaat uit een integrale stadsbrede Visie op Ruimtelijke Kwaliteit en een beoordelingskader voor de bebouwde en onbebouwde omgeving. De nota merkt het plangebied aan als onderdeel van de ‘stad in transformatie’. Dit deel van de stad is klaar voor een nieuw stedelijk milieu. Het beoordelingskader van transformatieregie bevat diverse criteria aan bouwkundige en architectonische ingrepen die meegenomen moeten worden in de ontwerpfase. De visie op het gebied is als volgt samengevat:

Eind 2017 is door de gemeenteraad de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR) vastgesteld. In de SOR wordt aan de hand van een aantal themakaarten een beeld geschetst van de situatie in 2040.

Stad in transformatie De gemeente stuurt hier door middel van gebiedsvisies waarin de bestaande en de nieuwe kwaliteiten van bebouwing en de openbare ruimte in samenhang met de bredere context, worden verbeeld en toetsbaar gemaakt. Er zijn vrijheden in stratenpatroon, bouwbloktype of architectonische uitwerking. Bij transformatie is duurzaamheid (waterhuishouding, materiaalkeuze etc.) een nieuwe opgave.

Recreatieve routes voetgangers & fietsers De Structuurvisie Openbare Ruimte gaat uit van een aantal belangrijke recreatieve langzaamverkeersroutes, waar Haarlemmer Stroom deel van uit maakt. Door de komst van de Figeebrug kan de recreatieve route langs de oostoever van het Spaarne in de toekmst worden voortgezet. Het terrein is een belangrijke schakel in deze route.

Zonekaart Haarlemmer Stroom is gelegen in het Centraal stedelijk ondernemersgebied. Het gebied vormt de schakel tussen de binnenstad en de Waarderpolder.

Fietsroutekaart Het plangebied is daarnaast ook onderdeel van een kansrijke ontvlochten fietsroute. De afstand van een route, de tijd die het kost en ook de belevingswaarde spelen een rol bij de keuze voor een fietsroute. Aantrekkelijke fietsroutes die niet samenlopen met drukke autostraten dragen bij aan de gezondheid van de fietser. Deze aantrekkelijke fietsroutes bestaan voornamelijk uit solitaire fietspaden en woonstraten. Omdat ze niet langs hoofdwegen lopen zijn die routes bij uitstek autoluw. Dat maakt deze straten uitstekende alternatieve fietsroutes voor de hoofd- en regionale fietsroutes. Dergelijke prettige fietsroutes, noemen we ook wel ‘ontvlochten fietsroutes’. Gelet op de beoogde diverse functies, en de versterking van het voorzieningenpeil, moet rekening worden gehouden met voldoende fietsenstallingen voor bezoekers zonder dat het ten koste gaat van de kwaliteit van de openbare ruimte. Nieuwe projecten beschikken over voldoende fietsparkeerruimte op eigen terrein.

Het terrein is gelegen aan de belangrijkste dragende structuurlijn het Spaarne.

Uitsnede themakaart: Zones

Uitsnede themakaart: Recreatieve routes

Uitsnede themakaart: Fietsroutes

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

9

Convenant Waarderpolder, 2020

Parapluplan parkeernormen Haarlem, 2018

Gebiedsvisie Spaarndamseweg, 2019

Dit document is tot stand gekomen tussen gemeente Haarlem en Industrie Kring Haarlem (IKH). Het geeft meer focus op duurzame toekomstbestendige economische revitalisering en actieve inzet op een innovatieve, flexibele en circulaire economie.

Haarlemmer Stroom ligt in de nabijheid van het centrum en heeft als schakelfunctie tussen centrum en Waarderpolder een bijzondere omstandigheid. Het terrein is gelegen in de Waarderpolder en daarmee in de zone ‘Rest bebouwde kom’.

De grote druk op de Haarlemse woningmarkt maakt de bouw van extra woningen een belangrijke opgave voor de stad. De gemeente heeft de ambitie om ca. 10.000 woningen te bouwen in de periode tot 2025. Ontwikkelzone Spaarndamseweg is onderdeel van 8 zones die aangewezen zijn om meerendeel van de woningen te realiseren. Deze zone aan het Spaarne heeft volop potentie om een stedelijke en hoogwaardige uitstraling te krijgen. De visie richt zich voornamelijk op de ontwikkelingen aan de westoever met een doorkijk naar de oostoever.

De hoofddoelstelling is de versterking van het ondernemingsklimaat op een aantrekkelijk duurzaam bedrijventerrein Waarderpolder met meer ruimte voor economische vernieuwing, nieuwe banen en bedrijven in samenwerking met ondernemers, werkgevers, opleidingsinstituten en talloze andere partijen in de stad en de regio. Zowel ruimtelijke intensivering als versterking van de functiemenging. Bij nieuwe functies ligt de prioriteit bij het creëren van ruimte voor vernieuwende, innovatieve, creatieve en economische concepten, het bevorderen van de werkgelegenheid en de versterking van de verbinding tussen onderwijs, arbeidsmarkt, duurzaamheid, circulaire economie en technologie.

De hele Spaarndamseweg van Prinsenbrug tot Schoterbrug wordt één sterke eenheid, waarbinnen de zuid-noord zonering - van binnenstad naar buitengebied - voelbaar is. Hiertegenover staat de meer pleksgewijze inrichting van de oostoever. Ook de oostoever wordt grotendeels toegankelijk. Hier komt een informele fiets- en voetroute. Waar deze niet op het land te realiseren is, loopt de route op het water (door rietkraag) of over of achter een (bedrijfs)terrein. In het verlengde van de Paul Krugerkade is een nieuwe brug gedacht voor voetgangers en fietsers. Deze brug is essentieel voor het benutten van de recreatieve potentie van de oostoever. In de SOR staat deze brug als missende schakel in het fietsnetwerk weergegeven.

Gebiedsvisie Spaarndamseweg - vergezicht oostzijde Spaarne

10

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

HIOR Oost & Waarderpolder, 2019

Cultuur Historische Hoofdstructuur, 2019

Economische visie, 2020

Het terrein is een bijzondere plek in de stad, uniek voor Haarlem. De inrichting van de openbare ruimte geeft gestalte aan het erfgoed. Haarlemmer Stroom mag afwijken van de regels uit het HIOR.

De Cultuurhistorische Hoofdstructuur laat in hoofdlijnen zien wat de belangrijkste waarden zijn in Haarlem en biedt daarmee argumenten die kunnen bijdragen aan besluitvorming binnen de gemeente. Wat betreft het plangebied is het volgende opgenomen:

De Economische visie Haarlem geeft richting aan het economisch beleid op de lange termijn en is leidend voor de versterking van het ondernemingsen vestigingsklimaat. Het doel is het behouden, stimuleren en aantrekken van werkgelegenheid.

De grootschalige bedrijvigheid is geleidelijk en zonder overheidssturing tot stand gekomen. Industriëlen bepaalden zelf waar ze hun bedrijf vestigden, en vaak was dat langs de belangrijke transportader het Spaarne. De Drostefabriek en de werkplaatsen van de spoorwegen (HIJSM) werden eind 19de eeuw gebouwd, de Gemeentelijke Gas- en Lichtfabriek rond 1900 en meer naar het noorden de Figeemachinefabriek (huidige bedrijfshal circa 1914).

Ruimte - Werk draagt bij aan een inclusieve samenleving, economische weerbaarheid en innovatiekracht, als ook aan een stedelijke dynamiek en kwaliteit van leven. We willen daarom dat Haarlem ook in de toekomst een woon-werkstad blijft. De Economische visie streeft naar het behoud van de woonwerkbalans van minimaal 0,43 baan per inwoner met als ambitie zelfs 0,5. De daarmee benodigde ruimtevraag moet zowel kwalitatief als kwantitatief worden gefaciliteerd. Voor Haarlemmer Stroom worden intensievere vormen van werken met een hoog aantal arbeidsplaatsen gestimuleerd.

Kernkwaliteiten: • De Figee-machinefabriek, de Drostefabriek, de Lichtfabriek en de spoorwerkplaatsen op de oostoever en hergebruik hiervan in de 21ste eeuw. • Karakteristieke architectuur van historische fabrieksgebouwen, gebouwd van baksteen en met een verfijnde detaillering. • De Industriehaven is nog als haven in gebruik en houdt de herinnering levend aan het belang van de scheepvaart voor het transport van en naar het gebied. De Industriehaven kan bij eventuele latere ontwikkelingen de oorsprong van het gebied afleesbaar houden.

Talent & ondernemerschap - Haarlem streeft naar het versterken van de aansluiting tussen onderwijs en beroepspraktijk en de kwalitatieve match tussen beroepsbevolking en banen. Innovatie & profileren - Haarlem is dé creatieve stad van toegepaste innovatie. Er wordt ingezet op het versnellen van de circulaire transitie, energietransitie en digitale transitie. Dit doen we door het stimuleren en faciliteren van innovatie en het verbinden van partijen. Hierbij zien wij een fundamentele rol voor het ontwikkelen en toepassen van creativiteit en technologie.

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

11

Visie Ambitie Hernieuwd brandpunt in de stad Het industriële erfgoed is de drager bij de (her)ontwikkeling van het terrein en transformatie naar een plek voor culturele en creatieve bedrijvigheid. Beleving, ontmoeting en verblijf, zijn de thema’s die daarbij centraal staan. Het gebied gaat fungeren als aanvulling en overloop vanuit de binnenstad. Intensivering en verbreding van het werkaanbod dragen bij aan een multifunctioneel werkgebied. Haarlemmer Stroom zal niet alleen voorzien in werkgelegenheid. Om een centrale positie te bekleden in de Waarderpolder als poort naar het centrum maken verblijfsfuncties zoals horeca en hotel het terrein aantrekkelijk en zorgen daarnaast voor 24-uurs beleving. Activiteit en levendigheid niet alleen doordeweeks maar ook ‘s avonds en in de weekenden. Juist de verscheidenheid van verschillende werkvelden maken hotspots/ hubs interessant om zowel te werken als ontmoeten en verblijven. Veel vormen en combinaties zijn mogelijk, de juiste symbiose moet worden gezocht om onder andere nieuwe werkverbanden mogelijk te maken.

Duurzame ontwikkeling Gemeente Haarlem werkt aan een duurzame, groene, schone stad. De ambitie van Haarlem is om in 2040 aardgasvrij en in 2050 klimaatbestendig te zijn. We zien kansen voor Haarlemmer Stroom om daar substantieel aan bij te dragen. Verschillende mogelijkheden kunnen worden onderzocht bijvoorbeeld op het gebied van materiaalgebruik, duurzame energiebronnen, klimaatbestendige maaiveldinrichting wat onder andere zorgt voor de absorptie van hittestress et cetera. Het industrieel erfgoed op het terrein wordt gerestaureerd en hergebruikt. Het behoud van erfgoed is op zich al een duurzame ambitie naast dat continuïteit van de identiteit de waarde van de plek koestert. Een kanttekening zijn de beperkingen voor duurzaam bouwen die het behouden van monumenten met zich mee kunnen brengen. De ambities op het gebied van klimaat en energie bieden kansen voor het in stand houden van erfgoed op deze vernieuwde stedelijke plek. Aangenaam werken, ontmoeten en verblijven op het terrein van Haarlemmer Stroom kan hierdoor nog meer worden versterkt.

12

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

Concept

Waarderpolder

Haarlem Station

Haarlemmer Stroom

Haarlem Spaarnwoude

Grote Markt

Centrum

1. Schakel Het voormalig energieterrein maakt de historie van deze plek en is nu volledig opengesteld. In de toekomst zullen centrum en de Waarderpolder verbinden door de ontwikkelingen rondom de Koepel (Spaarnesprong) en Haarlemmer Stroom.

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

13

2. Waterstructuur Het meanderende Spaarne is de ruggengraat van Haarlem waarlangs de stad is gegroeid. De Industriehaven is een industriële aftakking ten diensten van de bedrijven die in de Waarderpolder zijn gevestigd. De insteekhaven op het Haarlemmer Stroom terrein is een derde orde. Het haventje heeft een recreatieve functie met in de toekomst de mogelijkheid om daar aan te meren en aangenaam te verblijven.

14

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

3. Podium Het terrein wordt opgevat als een helder afgebakend gebied in de Waarderpolder met een eigen karakter en sfeer, afwijkend van de aangrenzende Sportheldenbuurt en Waarderpolder. Dit gegeven van eigen sfeer en identiteit wordt versterkt door het volledige terrein (oud- en nieuwbouw) een eenduidige stadsvloer te geven met een heldere contour en overgang. Het podium vormt de centrale plek van het terrein. Er grenzen ook de meeste toegangen aan en er vindt de meeste interactie tussen gebouw en buitenruimte plaats.

4. Bebouwingswand met entreepleinen De nieuwbouw omarmt de oudbouw. Door de nieuwbouw in een schil aan de randen toe te voegen ontstaat er een centraal gebied met de twee belangrijkste monumenten in het midden. Door deze prominente ligging komen de monumenten in het middelpunt te staan, ze worden op een ‘podium’ gezet. Dit wordt versterkt door de nieuwbouw op de monumenten te oriënteren (voorkanten naar de monumenten toe). Op juiste plekken worden in deze nieuwbouwschil openingen gelaten om belangrijke entreeruimtes te vormen en bezoekers of voorbijgangers te verwelkomen.

5. Zichtlijnen De orthogonale zichtlijnen lopen over het hele terrein en zijn structurerend voor het raamwerk. Deze worden op sommige plekken onderbroken door (alleen) de monumentale panden. Naar het Spaarne toe verbreedt het zicht op het water. Interne assen verbinden de monumentale panden onderling met elkaar.

6. Doorwaardbaarheid Het terrein heeft geen formele voor- of achterkant en is vanaf meerdere kanten te benaderen. Juist de doorwaardbaarheid met informele toegangen verankert het terrein met zijn omgeving. Wat de functie als schakel tussen stad en Waarderpolder ten goede komt. Het terrein is vanuit de binnenstad te bereiken langs het water en het verlengde van de Harmenjansweg voor langzaam verkeer, daar grenst direct ook het podium aan. Haarlemmer Stroom is vanuit de Waarderpolder per auto te bereiken aan de oost- en zuidzijde. Het is direct gelegen langs de Minckelersweg en de Figeebrug, een doorgaande langzaamverkeersroute door de Waarderpolder.

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

15

overgangsplekken omgeving naar terrein

7. Overgang naar terrein Aan de rand van het terrein wordt de bezoeker en fietser verwelkomd op plekken waar het profiel verbreedt. De alzijdige blokken hebben een actieve gevel aan de Minckelersweg, Carl von Auerweg en de tussenstraatjes. Aan de westzijde komen er twee verkeersstromen op het terrein. Er vindt een overgang plaats tussen de woonomgeving van de Sportheldenbuurt en het Haarlemmer Stroom terrein.

centrale plekken op terrein

8. Centrale plekken De Lichtfabriek staat in het middelpunt, daaromheen ontstaat er een raamwerk van plekken op het terrein. Door versmallingen en verbredingen die elkaar afwisselen ontstaan er gevarieerde plekken waaraan de hoofdentrees zich bevinden. De eenduidige vloer met plekken zal in sfeer van elkaar verschillen zonder af te doen aan de herkenbare, eenduidige vloer. De doorgaande langzaamverkeersroutes lopen over de verblijfsgebieden rondom de Lichtfabriek. De ruimte westelijk gelegen van de Lichtfabriek grenst aan een woongebouw. De inrichting moet aansluiten op de verschillende functies. De twee pleinen zijn een vergroting van de Lichtfabriek voor evenementen en dergelijke. Aan het Spaarne is de kade een aangenaam verblijfsgebied met horeca.

16

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

werken horeca logies mobiliteit

9. Functies De horeca bevindt zich centraal op het terrein waar de stedelijke activiteit zich in het gebied afspeelt. De werkfuncties bevinden zich met name langs de randen. Deze functies bestaande uit kantoren en creatieve bedrijvigheid dragen bij aan de sfeer van de plek.

Haarlemmer Stroom

Drostegebouw

Fabrillo

Dantuma

Spaarne

10. Prominente gebouwen in het water Het hotelgebouw staat, net als de Fabrillo en het Drostegebouw, met zijn voet in het water op een kruispunt van wateren. Het hotelgebouw verdient een hoogwaardig architectonisch ontwerp om onderdeel uit te maken van deze reeks aan het water.

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

17

Ruimtelijke uitgangspunten Ruimtelijke principes Het voorgaande concept in stappen is bodem voor de ruimtelijke principes geldend voor Haarlemmer Stroom. Bebouwing • Het orthogonale grid is structurerend voor de stedenbouwkundige opzet; • De vaste rooilijn langs de Minckelersweg en Carl von Auerweg zorgt voor de aansluiting met de context. Op het bedrijventerrein worden vaste rooilijnen gehanteerd om speciale plekken of hoofdlijnen aan te duiden; • De gebouwen op het terrein, zowel transformatie van het erfgoed als (bestaande) nieuwbouw, hebben geen duidelijke voor- of achterkant en zijn dan ook alzijdig. Er wordt wel een gradatie aangegeven in gevels. De activiteit vindt met name centraal op het terrein plaats. De hoofdzijden richten zich naar de centrale plekken en actieve gevels naar de omgeving en naar tussengelegen straatjes; • De oud- en nieuwbouw maken zichtbaar deel uit van Haarlemmer Stroom. In uitstraling contrasteren de tijdslagen van elkaar. De bestaande en toekomstige nieuwbouw contrasteren ook, maar in mindere mate meer als neef en nicht; • Het gezin als metafoor voor de bebouwing: ouderen met jongere generatie (gemetseld) eromheen;

•

Het gebouw aan de Industriehaven / Spaarne verdient hoogwaardige architectuur als iconische gebouw naast en net als het Drostegebouw en de Fabrillo die toonaangevend zijn in Haarlem;

Openbare ruimte • Haarlemmer Stroom is als schakel tussen centrum en Waarderpolder. Dit stedenbouwkundig ensemble met eigen identiteit mag afwijken van het HIOR Oost & Waarderpolder; • De stadsvloer biedt ruimte voor verblijf, verplaatsing en activiteiten gerelateerd aan de bedrijfsvoering wat plaatsvindt op Haarlemmer Stroom en omgeving. Een flexibele inrichting sluit hierop aan; • Het meest centrale deel van het terrein biedt podium voor de monumenten. De specificatie van de stadsvloer en het podium worden verder uitgewerkt in het inrichtingsplan; • Het terrein is autoluw (laden & lossen mogelijk) en een gedeelde ruimte voor fiets, voetganger en gebruiker; • Op het terrein, rondom de Lichtfabriek, ontstaan er centrale plekken waar verbijzonderingen in de openbare ruimte een eigen identiteit kunnen geven zonder af te doen aan de continuïteit van de inrichting. • Klimaatadaptatie & hittestress moeten in acht worden genomen voor een duurzame inrichting van de openbare ruimte.

Toegankelijkheid Om te komen tot sociale interactie en onderlinge ontmoetingen wordt ernaar gestreefd om de bebouwing en de open ruimte zo veel mogelijk multifunctioneel in te zetten en toegankelijk te maken voor verschillende (doel)groepen. Het terrein is flexibel door: • de mix van verschillende functies en voorzieningen; • het gebruik als doorgaande langzaamverkeersroute en verblijfsgebied; • mogelijkheid tot het houden van evenementen. Met dit gedeelde gebruik van ruimtes en faciliteiten wordt er voor gezorgd dat de beschikbaarheid hiervan optimaler benut wordt en het gebruik ervan over een groter deel van de dag verspreid is.

27 m

16 m 13 m

Carl von Auerweg reeds gerealiseerd gepland omgeving Industriehaven Mogelijke schematische gevelwand

18

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

22-30

Legenda plangrens

16

oudbouw bestaande nieuwbouw 13

ontwikkelgebied zoekgebied verkeersruimte verbetering openbare ruimte (autoluw / shared space)

13 17 17

centrale pleinruimte zoekgebied water 16

maximale bouwhoogte

1:2000

1:1000

Stedenbouwkundige randvoorwaardenkaart

Stedebouwkundig Programma van Eisen - Haarlemmer Stroom

19

Stedenbouwkundige randvoorwaarden De randvoorwaarden vormen de criteria waaraan de afzonderlijke plannen getoetst gaan worden. Functionele randvoorwaarden Haarlemmer Stroom vormt de schakel tussen het centrum en bedrijventerrein Waarderpolder. Het voormalig energieterrein is in uitstraling en qua functiemix afwijkend ten opzichte van de rest van het bedrijventerrein. Door de beoogde groei van Haarlem en een toekomstbestendige doorontwikkeling van de Waarderpolder, is verbreding en intensivering van de werkgelegenheid wenselijk. Culturele functies en de creatieve industrie kunnen goed mengen en stimuleren de beoogde verblijfsplek. Op deze manier dragen genoemde sectoren bij aan de verbinding tussen industrie in de Waarderpolder en de woonomgeving van de stad. (Nieuwe) functies op het gebied van cultuur, ontspanning, creatieve industrie en enkele ondersteunende voorzieningen zoals horeca of printshop zijn daarom ook passend. Denk aan de sectoren theater, muziek, ICT (software ontwikkeling), evenementen, ambachten en ontwerp. Zelfstandige sportfunctie is bijvoorbeeld niet wenselijk. De symbiose van verschillende bedrijven maakt Haarlemmer Stroom tot een hotspot en geen eenzijdig kantorenterrein. Wonen blijft uitgesloten. Logiesfuncties zoals hotel of shortstay als ondergeschikte functie van de ontwikkeling zijn denkbaar.

Shortstay heeft een verblijfsduur van minimaal één week tot maximaal 6 maanden. Voor de hotelfunctie valt te denken aan een multifunctioneel gebouw waar een centrale baliefunctie gedeeld wordt tbv werken, overnachten en functies die deze hoofdfunctie mogelijk kunnen ondersteunen. De logiesfunctie moet daarin wel enige maat hebben, geen kleinschalig stadshotel met acht kamers. In het kader van duurzaam ontwikkelen is het gebouw zo ontworpen dat in het gebruik de functies eenvoudig uitwisselbaar zijn en kunnen meebewegen met de marktvraag. De ontwikkelaar en de gemeente onderzoeken de gewenste volumeverhoudingen tussen de diverse functies. Beeldkwaliteit De hieronder genoemde randvoorwaarden zijn specifiek geldend als aanvulling op de ruimtelijke criteria uit de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. Daartoe wordt aansluiting gezocht bij het voor deze gebieden geldende regieniveau (transformatieregie) en gebiedstype (bedrijventerrein) uit de Nota Ruimtelijke Kwaliteit.

20

Gemeente Haarlem - Afdeling Omgevingsbeleid

Bebouwing • Het orthogonale grid is structurerend voor de stedenbouwkundige opzet; • De vaste rooilijn langs de Minckelersweg en Carl von Auerweg zorgt voor de aanlsuiting met de context. Op het bedrijventerrein worden vaste rooilijnen gehanteerd om speciale plekken of hoofdlijnen aan te duiden. Het bouwvolume aan de noordoost grens van het plangebied (Minckelersweg) is onderverdeeld in drie semi-gesloten dan wel homogene, binnenstedelijke bouwblokken; • De gebouwen op het terrein, zowel transformatie van het erfgoed als (bestaande) nieuwbouw, hebben geen duidelijke voor- of achterkant en zijn dan ook alzijdig. Er wordt wel een gradatie aangegeven in gevels. De activiteit vindt met name centraal op het terrein plaats. De hoofdzijden richten zich naar de centrale plekken en actieve gevels naar de omgeving en naar tussen gelegen straatjes; • De bebouwing is overwegend uit twee tijdsperioden: oudbouw versus nieuwbouw. Daarbinnen is er een onderverdeling van bestaande en toekomstige nieuwbouw; • Aan de centrale plekken is er maximale interactie mogelijk en zijn de plinten opengewerkt; • Het gebouw aan de Industriehaven / Spaarne verdient hoogwaardige architectuur, naast het Drostegebouw en de Fabrillo die toonaangevend zijn in Haarlem; • Het parkeergebouw heeft een prominente plek op het terrein. Het gebouw moet, net als de andere panden, ingepast worden op het terrein.

Het gebouw krijgt een aantrekkelijke, hoogwaardige, gevel met duurzaam materiaalgebruik (bijv. gevel met groene uitstraling) waardoor geparkeerde auto’s aan het zicht worden onttrokken en geen achterkanten ontstaan. Mogelijke functies in de plint en zorgvuldig gekozen entrees zorgen voor interactie tussen het stedelijk leven en het gebouw. Daarnaast grenst het parkeergebouw aan het Transformatorhuis waar het in ruimtelijke zin en in uitstraling een ensemble mee vormt; • De materialisering van de bestaande bebouwing op het terrein bestaat overwegend uit baksteen met glas en houten accenten. Het terrein moet één identiteit uitstralen waarin de twee tijdslagen en twee sublagen binnen de nieuwbouw (licht) contrasterend zijn ten opzichte van elkaar.

Openbare ruimte • Haarlemmer Stroom is als schakel tussen centrum en Waarderpolder. Dit resulteert in een uniek, autoluw verblijfsgebied met eigen identiteit. Het terrein mag afwijken van het HIOR Oost & Waarderpolder. In het vervolg wordt er een inrichtingsplan opgesteld; • Naast een aangenaam verblijfsgebied resulteert het ook in een fietsverbinding over het terrein tussen centrum en Waarderpolder over de Figeebrug; • Het terrein bestaat uit één coherente vloer met eigen sfeer. Vanuit de directe omgeving stap je het terrein op. Op de centrale plekken zijn verbijzonderingen mogelijk waarmee uitgenodigd wordt om te verblijven zonder af te doen aan de herkenbaarheid van het terrein. De vloer is het raamwerk en zorgt voor continuïteit van het karakter op het gehele terrein; • De openbare ruimte is terughoudend qua materialisering om niet de aandacht af te leiden van de bebouwing maar een natuurlijke samenhang te vormen. De gebouwen zijn de acteurs op het podium. • Gelet op klimaatadaptatie en hittestress moet er een groenplan komen. Gedacht moet worden aan het toevoegen van bomen en het terrein inrichten voor waterafvoer: hemelwater bergen, vasthouden op eigen terrein en afvoeren. Dit moet worden uitgewerkt in een inrichtingsplan; • Het meest centrale deel van het terrein biedt podium voor de monumenten.

De specificatie van de stadsvloer en het podium worden verder uitgewerkt in het inrichtingsplan; • Technische voorzieningen zoals trafo’s e.d. bij voorkeur inpandig oplossen en kwalitatief inpassen. Parkeren • De ‘Beleidsregels Parkeren Haarlem 2015’ en het ‘Parapluplan Parkeernormen Haarlem 17-05-2018’ zijn van toepassing op deze planontwikkeling. Parkeernorm zone ‘Restgebied’ geldt voor Haarlemmer Stroom. De beleidsregels binnen deze zone zijn leidend en kunnen optimaal benut worden. • Het autoparkeren voor de bestaande en nieuwe functies moet op eigen terrein worden opgelost in een gebouwde parkeergarage; • De fietsparkeervoorziening op het terrein wordt voor het grote deel gebouwd opgelost. Op maaiveld worden daarvoor bestemde plekken aangewezen en kwalitatief ingepast. • De te realiseren parkeerplaatsen en het mobiliteitsplan voor Haarlemmer Stroom moeten een integrale oplossing bieden voor het gehele gebied in de vorm van een gebouwde parkeervoorziening ongeacht de eigendomssituatie van de gronden.

Omgevingsaspecten Onderdeel van het SPvE is dat er ook al gekeken wordt naar de milieuen omgevingsaspecten, die van belang zijn voor de haalbaarheid van de beoogde ontwikkeling. Hierbij wordt dus een onderscheid gemaakt tussen onderzoeken die in het kader van de ruimtelijke procedure (bestemmingsplan of omgevingsvergunning) moeten worden opgesteld en onderzoeken die in deze fase al uitgevoerd moeten worden om de haalbaarheid aan te tonen. Voor de ontwikkeling van Haarlemmer Stroom zijn een drietal milieu- en omgevingsaspecten van belang: Geluid, Mobiliteit (parkeren) en Stikstof (Wet natuurbescherming). Geluid Onderdeel van de ontwikkeling van het terrein van Haarlemmer Stroom is de realisatie van een hotel en een gebouw ten behoeve van shortstay. Voor deze functies zal in het bijzonder aandacht moeten worden besteed aan het aspect ‘geluid’, omdat de hotel- en logiesontwikkeling plaatsvindt op een gezoneerd industrieterrein en waar in de directe omgeving van het terrein zware bedrijvigheid plaatsvindt. Beide functies zijn geen geluidgevoelige functies als bedoeld in de Wet geluidhinder en shortstay worden in beginsel niet aangemerkt als een woonfunctie, omdat hieraan een duurzaam woonkarakter moet worden ontzegd.

In het kader van de ruimtelijke procedure zal echter aangetoond moeten worden dat de betreffende ontwikkeling in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. Het is van belang om in deze fase een akoestisch onderzoek te verrichten om in een vroeg stadium te kunnen beoordelen of een hotel en shortstay in overeenstemming zal zijn met een goede ruimtelijke ordening. Het is aan de ontwikkelaar om een akoestisch onderzoek uit te laten voeren. Mobiliteit (parkeren) Om de haalbaarheid van de algehele ontwikkeling binnen het projectgebied aan te tonen, moet voldaan worden aan het geldende parkeerbeleid van Haarlem. Aan de hand van een mobiliteitsplan zal de ontwikkelaar moeten aantonen dat hieraan voldaan kan worden. Stikstof (Wet natuurbescherming) Vanwege de aard en omvang van de ontwikkeling en de locatie ten opzichte van het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied “Kennemerland - Zuid”, is een onderzoek naar stikstofdepositie vereist in het kader van de Wet natuurbescherming. Idealiter wordt dit onderzoek in een vroeg stadium verricht vanwege de mogelijke gevolgen voor de ruimtelijke procedure. In een worst-case scenario volgt uit het onderzoek dat er sprake is van een te hoge stikstofdepositie op het natuurgebied als gevolg van de ontwikkeling en dat daardoor een passende beoordeling moet worden opgesteld.

In het geval een passende beoordeling moet worden opgesteld vloeit uit de Wet milieubeheer voort dat een m.e.r.- plicht geldt en dus een milieueffectrapportage moet worden opgesteld.

Op basis van het SPvE kan door de ontwikkelaar een indicatieve stikstofberekening (AERIUS-berekening) worden uitgevoerd om helderheid te verschaffen over de te volgen ruimtelijke procedure en de mogelijke extra onderzoeksrapporten die opgesteld moeten worden. Overige In het kader van de ruimtelijke onderbouwing - wat onderdeel is van de ruimtelijke procedure in een latere fase - zullen de overige milieu- en omgevingsaspecten zoals luchtkwaliteit, externe veiligheid, bodem etc. onderzocht moeten worden. Op voorhand is de inschatting gemaakt dat deze aspecten niet een belemmering zullen vormen voor de haalbaarheid van de ontwikkeling. Water Het watersysteem wordt robuust ingericht met waterbergings- en afvoermogelijkheden conform de watertoets. Een ontwikkeling mag niet leiden tot verslechtering van de waterhuishouding of een versnelde toename van de af- en aanvoer van water. Er mag geen afwenteling plaatsvinden op naastgelegen percelen /gebieden en er wordt rekening gehouden met de gewenste stroombaan van het hemelwater. De watertoets wat wordt uitgevoerd door HH Rijnland is een wettelijke verplichting bij planvorming en moet uitwijzen of/hoeveel gecompenseerd dient te worden.

(Richtlijn : 100% van het verlies wateroppervlak en 15% van de toename van verhard oppervlak.) De watertoets is geen toets achteraf, maar een proces waarmee de waterbeheerder vroegtijdig wordt betrokken bij het ontwerp. Ondergrond De situatie van de ondergrond is zeker zo belangrijk als bovengronds. De ontwikkelaar draagt zorg voor alle noodzakelijke onderzoek om de gewenste ruimtelijke ontwikkeling te kunnen realiseren. Waar nodig, neemt hij vervolgens maatregelen. Voor het terrein van Haarlemmer Stroom gaat dat in elk geval om: • Bestaand en toekomstige kabels, leidingen en riolering • Archeologie via een waardestellend rapport • Niet-gesprongen explosieven via een risico-analyse • Bodemonderzoek

Duurzaamheid In 2040 wil Haarlem aardgasvrij en circulair zijn. Daarnaast moet in 2050 de openbare ruimte zo zijn ingericht dat deze klimaatbestendig is. Er zijn beleidsdoelstellingen gesteld ten aanzien van duurzaamheid. Om deze doelstellingen daadwerkelijk te halen zijn eisen en wensen uit bestaand beleid verzameld in de Praktijkrichtlijn Duurzame Stedenbouw. Deze richtlijn formuleert op concrete wijze wat de gemeente vraagt aan bouwende partijen. Het gaat daarbij om alle plannen die een relevante omvang hebben en/of waarbij de gemeente in een vroeg stadium is betrokken. Met deze beleidsnota kan duurzaamheid op het juiste moment een plek krijgen in het planproces. Door eenduidige eisen te stellen om zo op de juiste manier maatwerk te verrichten. Hieronder volgen uitgangspunten die gewenst zijn om als randvoorwaarde op te nemen voor de herontwikkeling en transformatie van Haarlemmer Stroom. Energie en Warmte • Aardgasvrij bouwen Aardgasvrij bouwen wordt reeds als voorwaarde gesteld. Gemeente heeft de ‘routekaart naar aardgasvrij 2040’ vastgesteld. Het Rijk heeft per 1 juli 2018 de gaswet gewijzigd waardoor nieuwe gebouwen in principe geen gasaansluiting meer krijgen. Dit komt door een wijziging van de gasaansluitplicht. De wetswijziging heeft invloed op alle nieuwe gebouwen met een kleinverbruikersaansluiting.