2, Rapportage Benchmark Huishoudelijk Afval, peiljaar 2020
Tekst van het document
Haarlem
Inhoud Kernprestaties
3
Milieu
5
Kosten
10
Dienstverlening
11
Regievaardigheden
12
Basisgegevens
13
Corona
14
Over de benchmark
15
Datum: 13 oktober 2021 Status: definitief
De Benchmark Huishoudelijk Afval is een product van de NVRD, in samenwerking met Rijkswaterstaat en uitgevoerd door Cyclusmanagement.
Pagina 2 van 16
Hoe presteert Haarlem tov de benchmark?
Milieu
Restafval (kg/inw)
Haarlem
KLASSE A
233
255
194
226
232
279
20
19
.
Kosten Afvalbeheerkosten (€/ aansl)
Dienstverlening Dienstverleningsniveau (score)
Regie Regievaardigheid (score) Legenda
Toelichting Op de vier prestatiegebieden van de benchmarkdriehoek is weergegeven hoe Haarlem presteert ten opzichte van de benchmark. In de benchmark worden gemeenten vergeleken in hoogbouwklasses. Haarlem is ingedeeld in KLASSE A (50 100% hoogbouw).
Pagina 3 van 16
Hoe kosten-effectief is Haarlem? 315 310 Maassluis
305
Den Haag
300 Rotterdam Rijswijk
295 290 285 280 275 270
Amsterdam
265
Restafval incl. grof (kg/inw)
260
Leidschendam-V Diemen
255 Leiden
250 245 240
Capelle a/d IJssel
Delft
235
Haarlem
230 Utrecht
225 220 215 210
Schiedam
205 200 195 190 185 180
Amstelveen
175 170 120
140
160
180
200
220
240
260
280
300
Afvalbeheerkosten (€ per huish) Basis-systeem Servicedifferentiatie Tariefdifferentiatie Tarief- en servicedifferentiatie
Toelichting In dit figuur zijn alle gemeenten weergegeven uit KLASSE A (50 - 100% hoogbouw), onderscheiden naar toegepaste inzamelstrategie (kleur van de bol). Servicedifferentiatie = omgekeerd inzamelen en/of laagfrequent inzamelen van restafval. De stippellijnen geven de gemiddelden van alle strategieën gezamenlijk weer. De gemeenten die linksonder zijn weergegeven zijn het meest kosten-effectief: zij hebben de minste hoeveelheid restafval (kernprestatie Milieu) tegen de laagste afvalbeheerkosten (kernprestatie Kosten).
Pagina 4 van 16
Milieu Haarlem
KLASSE A
Huishoudelijk afval (kg/inw)
453
447
Afvalscheiding (%)
49
43
Restafval (kg/inw)
233
255
.
Huishoudelijk afval
Afvalscheiding
Restafval
kg per inwoner
%
kg per inwoner
500
50
300
400
40
250
300
30
200
20
100
10
50
0
0
0
200
Haarlem KLASSE A
Restafval kg per inwoner 294
296
301
305
Maassluis
179
267
Den Haag
200
260
Amsterdam
300
Leidschendam-V
400
Gemiddelde
Basis-systeem
Servicedifferentiatie
Tariefdifferentiatie
Rotterdam
Rijswijk
0
Amstelveen
100
Tarief- en servicedifferentiatie
Toelichting Huishoudelijk afval = de totale hoeveelheid aan afval en grondstoffen die bij huishoudens vrijkomt (inclusief grof afval). Afvalscheiding % = het aandeel van het van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt ten behoeve van hergebruik en nuttige toepassing. Restafval = de hoeveelheid afval die resteert na (na)scheiding en wordt afgevoerd naar de afvalverbranding (inclusief grof restafval en verbouwingsrestafval). Deze milieu-indicator kan worden vergeleken met de landelijke VANG-doelstelling.
Pagina 5 van 16
2020
2019
2018
2017
Diemen
2016
259
2020
2018
251
2019
2017
Delft
241
Leiden
239
2016
233
100
Capelle a/d IJssel
2020
227
Haarlem
Utrecht
2019
2018 206
Schiedam
2017
2016
150
Fijn huishoudelijk kg per inwoner Haarlem
KLASSE A
Fijn restafval
217
226
Groente-, fruit- en tuinafval
43
33
Oud papier en karton
40
31
Plastic, metalen en drankenkartons
25
16
Glas verpakkingen
24
18
Textiel
4
3
Klein chemisch afval
1
1
Luiers
0
Frituurvet
0
0
Minerale stoffen
0
9
Metalen uit bodemas
3
7
Biogranulaat (onf)
2
37
Scheidings% fijn huishoudelijk afval
39
33
Grof (verbouwings-)restafval
16
29
Grof tuinafval
3
7
Kringloopgoederen
0
9
Oud IJzer
3
5
Elektr(on)ische apparatuur
4
4
Hout A en B
26
20
.
Grof huishoudelijk kg per inwoner
Hout C
1
2
Puin
18
17
Overig brongescheiden
4
7
Nagescheiden
20
25
Scheidings% grof huishoudelijk afval
83
71
453
447
Totaal kg per inwoner Huishoudelijk afval totaal
Toelichting Per materiaalstroom is weergegeven hoe Haarlem presteert ten opzichte van de benchmark. De hoeveelheid restafval (fijn en grof) is gecorrigeerd voor nascheiding. Minerale stoffen, metalen uit bodemas en biogranulaat zijn uit nascheiding verkregen stoffen.
Pagina 6 van 16
Groente-, fruit- en tuinafval
Oud papier en karton
kg per inwoner
kg per inwoner
50
40
40
30
30 20 20 10
10
2019
2020 2020
kg per inwoner
kg per inwoner
15
10
10
5
5
0
0
2016
15
2020
20
2019
20
2018
25
2017
25
2016
2019
Glas
2017
Plastic, metalen en drankenkartons
Haarlem KLASSE A
2018
2017
Haarlem KLASSE A
2018
Haarlem KLASSE A
2016
2020
2019
2018
2017
0
2016
0
Haarlem KLASSE A
Toelichting De trend geeft weer in welke mate de afvalscheidingsresultaten verbeteren danwel verslechteren in de tijd. Door de eigen trend te vergelijken met die van de benchmark, kan worden bepaald in hoeverre meer of minder progressie dan de benchmark wordt geboekt.
Pagina 7 van 16
Grondstoffen in het restafval kg per inwoner Haarlem
KLASSE A
Groente-, fruit- en tuinafval
77
88
Oud papier en karton
26
25
Plastic, metalen en drankenkartons
14
25
Glas verpakkingen
11
10
Textiel
12
8
Totaal
141
156
35% overig
.
36% gft
Haarlem heeft 141 kilogram per inwoner aan grondstoffen (gft, pmd, glas, papier en textiel) in het fijn restafval zitten. Dat is 65% van de totale hoeveelheid fijn restafval. 7% pmd
5% textiel
5% glas
12% opk
Toelichting Grondstoffen in het restafval = geeft een indicatie van het afvalscheidingspotentieel. Het geeft aan hoeveel kilogram aan gft, oud papier en karton, pmd, glas en textiel nog in het restafval zit. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyse van het fijn huishoudelijk restafval. Eventuele nagescheiden grondstoffen zijn hierop in mindering gebracht.
Pagina 8 van 16
CO2-reductie kg per inwoner Haarlem
KLASSE A
92
70
.
Gemiddelde
Basis-systeem
Tariefdifferentiatie
108
Capelle a/d IJssel
84
101
Amstelveen
78
Haarlem
Leiden
Servicedifferentiatie
65
92
Rotterdam
55
Diemen
49
Leidschendam-V
47
Amsterdam
46
48
Utrecht
39
Maassluis
0
38
Rijswijk
50
Delft
100
Den Haag
150
124
Schiedam
CO2-reductie (kg/inw)
Tarief- en servicedifferentiatie
Toelichting CO2-reductie = de gereduceerde hoeveelheid CO2 als gevolg van het recyclen van grondstoffen (gft, pmd, oud papier, glas, textiel, hout, grof tuinafval, frituurvet en luiers). Bij het bepalen van deze indicator is gebruik gemaakt van de geactualiseerde CO2-kentallen van adviesbureau CE-Delft (2021).
Pagina 9 van 16
Kosten € per aansluiting Haarlem
KLASSE A
Inzamelkosten
84
106
Overslag- en transportkosten
7
8
Verwerkingskosten
72
69
Overige kosten
48
45
Vergoedingen Afvalfonds
-17
-9
Totale afvalbeheerkosten
194
226
.
255
257
262
276
Den Haag
254
Maassluis
248
Schiedam
237
Rijswijk
234
Diemen
231
Amsterdam
194
222
Leidschendam-V
200
203
Capelle a/d IJssel
300
Rotterdam
Totale afvalbeheerkosten
151
143
Gemiddelde
Amstelveen
Delft
Haarlem
Leiden
0
Utrecht
100
Basis-systeem
Servicedifferentiatie
Tariefdifferentiatie
Tarief- en servicedifferentiatie
Kosten per materiaalstroom € per aansluiting Haarlem
KLASSE A
Fijn restafval
91
99
Groente-, fruit- en tuinafval
18
17
Oud papier en karton
6
7
Plastic, metalen en drankenkartons
18
11
Glas verpakkingen
3
3
Textiel
1
1
Grof huishoudelijk afval (incl. bijplaatsing)
25
46
Fijn restafval
186
196
Groente-, fruit- en tuinafval
203
235
Oud papier en karton
77
131
Plastic, metalen en drankenkartons
356
452
.
€ per ton
Glas verpakkingen
64
72
Textiel
129
219
Toelichting Totale afvalbeheerkosten = de kosten die gemoeid zijn met de gemeentelijke zorgplicht, bestaande uit de inzamelkosten, overslag- en transportkosten, verwerkingskosten, en overige afvalkosten (wo beleidskosten, voorlichting, handhaving en perceptiekosten). Kwijtscheldingsbeleid, btw-compensatie en kosten voor zwerfafval en bedrijfsafval maken geen deel uit van deze kosten. Om die reden kunnen de totale afvalbeheerkosten lager uitvallen dan de afvalstoffenheffing. De kosten per materiaalstroom zijn de kosten voor inzameling, overslag en transport, en verwerking.
Pagina 10 van 16
Dienstverlening Kernprestaties Haarlem
KLASSE A
Dienstverlening grondstoffen (score)
232
279
Dienstverlening restafval (score)
41
73
Groente-, fruit- en tuinafval
26
31
Oud papier en karton
26
14
Plastic-, metalen en drankenkartons
26
25
Glas verpakkingen
0
Textiel
0
Fijn restafval
26
36
Groente-, fruit- en tuinafval
90
118
Oud papier en karton
153
259
Plastic, metalen en drankenkartons
184
352
Glas verpakkingen
680
506
Textiel
1699
1858
Milieustraat
78171
39199
Fijn restafval
51
41
Aantal afvalstromen milieustraat
26
25
Openingsuren doordeweeks
39
40
Openingsuren zaterdag
8
8
.
Halen aan huis aantal ophaalrondes per jaar
Brengvoorzieningen aantal huishoudens per voorziening
Milieustraat
Toelichting Het dienstverleningsniveau wordt in de benchmark gekwantificeerd met behulp van een vragen-score methodiek. Afhankelijk van de intensiteit (inzamelfrequentie, voorzieningsdichtheid) en de omvang (% huishoudens dat gebruik kan maken van de service) worden scores toegerekend. Er worden twee scores berekend: één voor de dienstverlening op grondstoffen (inclusief milieustraat) en één voor de dienstverlening op (grof) restafval. Een lage score voor restafval hoeft niet per definitie slecht te zijn (ivm het stimuleren van afvalscheiding).
Pagina 11 van 16
Regie Kernprestatie
Score regievaardigheden
Haarlem
KLASSE A
20
19
.
Beleidsregie Haarlem Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerige beleidsevaluatie plaatsgevonden Er is een actueel afvalbeleidsplan voor huishoudelijk afval vastgesteld Kaders en ambities t.a.v. huishoudelijk afval zijn door de Raad vastgesteld Er worden regelmatig sorteeranalyses voor fijn restafval uitgevoerd Er worden regelmatig sorteeranalyses voor grof restafval uitgevoerd Er heeft de afgelopen 5 jaar een uitvoerig bewonersonderzoek plaatsgevonden
Burgerregie Gemeente onderhoudt actief contact met bewonersorganisaties Gemeente maakt gebruik van burgerpanels Op basis van bewonersconsultatie wordt de afvalinzameling geoptimaliseerd Er is een klachtenprotocol aanwezig Afvalklachten worden geregistreerd en regelmatig op soort geanalyseerd Kwaliteitseisen afvalinzameling zijn bekend bij de burgers
Informatiesturing Inzamelgegevens worden per deelstroom en inzamelwijze geregistreerd Er vindt registratie van aanbiedgedrag plaats (containermanagement) Er vindt registratie van milieustraatbezoekers plaats (aantal per dag) Prestatie-indicatoren maken deel uit van de Planning & Control cyclus Er vindt uren en kostenregistratie per inzamelactiviteit plaats Er bestaat goed inzicht in de doelmatigheid van de inzamelactiviteiten Gemeente voert actief contractmanagement met verwerkers en leveranciers
Circulariteit Er is een actueel beleidsplan Circulaire Economie opgesteld Er is binnen de organisatie een ketenregisseur aangesteld Er vindt registratie plaats op circulaire indicatoren Circulariteit maakt onderdeel uit van contracten met ketenpartners De inzameldienst doet aan circulaire inkoop De inzamelmiddelen zijn vervaardigd van circulair materiaal Toelichting Er worden drie soorten regievaardigheden onderscheiden: - Beleidsregie: de mate waarin beleid wordt geëvalueerd en geformuleerd op huishoudelijk afvalbeheer. - Burgerregie: de mate waarin de burger wordt betrokken bij de beleidsontwikkeling en uitvoering van het afvalbeheer. - Informatiesturing: de mate waarin wordt gestuurd op managementinformatie. - Circulariteit: de mate waarin invloed wordt uitgeoefend op de circulaire economie. De regiescore wordt bepaald door de som van de van toepassing zijnde regievaardigheden.
Pagina 12 van 16
Basisgegevens Algemeen Haarlem
KLASSE A
Aantal inwoners
162902
218795
Aantal aansluitingen
78171
108421
63
64
Aandeel hoogbouw (in %)
Beleid Doelstelling 2025 restafval (grof + fijn) (kg/inw) Doelstelling 2025 afvalscheiding (%) Tariefdifferentiatie Restafval op afstand Frequentieverlaging restafval Nascheiding PMD
Nascheiding bij zowel laag- als hoogbouw, in aanvulling op bronscheiding
Nascheiding grof huishoudelijk
Bij zowel gehaald als gebracht grof restafval
Tarieven Tariefsysteem Afvalstoffenheffing (gemiddeld vastrecht in €/ aansl)
Huishoudgrootte 340
314
Verwerkingstarief restafval (€/ton) incl. stortbelasting
105
103
Verwerkingstarief gft (€/ton)
69
53
Verwerkingstarief oud papier en karton (€/ton)
-59
-59
Verwerkingstarief glas (€/ton)
-9
-14
Diftar-tarief restafval (in €/100 liter) Diftar-tarief gft (in €/ 100 liter)
Pagina 13 van 16
Corona Welk effect heeft corona in 2020 gehad op het afval- en grondstoffenbeheer van Haarlem? En wat heeft Haarlem ondernomen om de negatieve effecten te beperken?
Effecten Haarlem Aantal bezoekers milieustraat
Grote toename
Hoeveelheid gebracht grof restafval milieustraat
Grote toename
Hoeveelheid gebrachte grondstoffen milieustraat
Grote toename
Hoeveelheid gehaald grof afval
Grote toename
Hoeveelheid bijgeplaatst (grof)restafval
Grote toename
Hoeveelheid bijgeplaatst karton
Grote toename
Aanpassingen Extra personele inzet op milieustraat?
Ja, inzet is verhoogd met 10 tot 30%
Extra personele inzet ledigen (ondergrondse) papiercontainers
Ja, inzet is verhoogd met 10 tot 30%
Extra personele inzet ledigen (ondergrondse) restcontainers
Ja, inzet is verhoogd met 10 tot 30%
Inzet handhavers op milieustraat Maximaal aantal bezoekers op startbordes milieustraat Openingsuren milieustraat aangepast?
Nee, de openingstijden zijn onveranderd
Pagina 14 van 16
Over de benchmark Benchmarken is een vorm van prestatiemeting waarbij gemeenten en inzamelbedrijven aan de hand van vooraf vastgestelde indicatoren hun prestaties vergelijken. Doel van de benchmark is het inzicht in eigen functioneren en presteren te vergroten om op die manier handvatten voor verbetering te bieden. Zowel op beleids-strategisch gebied als op operationeel gebied. Gezocht wordt naar de factoren die van invloed zijn op de prestatie. Dit kan een strategie zijn (tarifering, acceptatie, etc.) of de keuze voor een inzamelwijze of inzamelmiddel. In deze rapportage worden de prestaties zoveel mogelijk in samenhang met de (prestatiebepalende) factoren weergegeven.
Methodiek In onderstaande driehoek en nevenstaande tabel is weergegeven welke prestatiegebieden en kernindicatoren centraal staan in de benchmark. De benchmark gebruikt de methodiek van de benchmarkdriehoek. De driehoek benoemt de belangrijkste stuurgebieden (MILIEU, KOSTEN, SERVICE en VAARDIGHEDEN) en symboliseert hun onderlinge afhankelijkheid: verandering op het ene gebied heeft gevolgen voor andere gebieden en vice versa. Per stuurgebied is een aantal prestatie-indicatoren benoemd. Deze indicatoren geven per stuurgebied snel en gestructureerd inzicht in een gemeentelijke beheer/beleidssituatie. Zo wordt het mogelijk om consequenties van gemeentelijk beleid en beheer te vergelijken en wanneer nodig gericht bij te sturen. (Zie voor uitgebreide toelichting en definities het handboek van de benchmark).
Vergelijkingsbasis De gemeenten en bedrijven die aan de benchmark meedoen worden zoveel mogelijk vergeleken op basis van dezelfde omstandigheden. Omdat het aandeel hoogbouw in een verzorgingsgebied zeer prestatiebepalend blijkt te zijn, en hierop nauwelijks kan worden gestuurd, zijn de deelnemende organisaties gegroepeerd naar hoogbouwklasse. De volgende hoogbouwklasses zijn gedefinieerd: Klasse A 50 t/m 100% hoogbouw Klasse B 30 t/m 49% hoogbouw Klasse C 20 t/m 29% hoogbouw Klasse D 0 t/m 19% hoogbouw
Deelnemersveld en dekking Aan de benchmark peiljaar 2020 hebben 98 deelnemers meegedaan die in totaal 169 gemeenten vertegenwoordigen (sommige inzamelbedrijven doen voor meerdere gemeenten mee). Daarmee beslaat de benchmark 48% van de Nederlandse gemeenten.
Pagina 15 van 16
.
Pagina 16 van 16