2 Integriteitsjaarverslag 2025

Integriteitsjaarverslag 2025

18 maart 2026

Inhoud 1.

Voorwoord

3

2.

Beleid en activiteiten in 2025

4

2.1

Ambtseed

4

2.2

Film & Food

4

2.3

Dilemma van de maand

4

2.4

Lunchlezing Meldpunt integriteit

4

2.5

Leiderschapsbijeenkomst in de Koepel

5

2.6

Meerjarig traject bewustwording integriteit

5

2.7

Integriteit in de onboarding

5

2.8

Werkbelevingsonderzoek

5

Meldpunt integriteit in 2025

6

3.1

Aantal en aard van de meldingen

6

3.2

Stand van zaken nog niet afgedane meldingen 2024

7

3.

4.

5.

6.

Vertrouwenspersonen

8

4.1

Inleiding

8

4.2

Aard van de kwesties

8

4.3

Aanbevelingen van de vertrouwenspersonen

9

Ondermijnende criminaliteit en weerbare organisatie

11

5.1

Weerbare overheid

11

5.2

Lunchlezing Rijksrecherche

11

5.3

'Ondermijning' als onderwerp op Insite

11

5.4

Podcast 'Zuivere koffie'

11

Doorkijk

12

2

1.

Voorwoord Sinds in 2024 het meerjarige traject ter bevordering van de bewustwording van integriteit in de ambtelijke organisatie is gestart, staat het onderwerp nadrukkelijk op de agenda. Niet alleen neemt het aantal activiteiten rond het thema integriteit jaarlijks toe, ook geven medewerkers aan bewuster om te gaan met (mogelijke) integriteitsdilemma's. Dit laatste blijkt onder andere uit de reacties die medewerkers gaven in het werkbelevingsonderzoek uit september 2025. Integriteit is een breed begrip. Het reikt van ongewenste omgangsvormen tot schendingen, zoals fraude en belangenverstrengeling. In 2024 is in de workshops 'dilemma's op het werk' vooral aandacht besteed aan diverse vormen van ongewenst gedrag. Ook in 2025 lag de nadruk op deze vorm van niet integer gedrag, maar daarnaast is ook aandacht gevraagd voor het onderwerp ondermijning. Er is een podcast gemaakt die op Insite kon worden bekeken en de Rijksrecherche heeft een lunchlezing gehouden Integriteit is nooit klaar of afgerond. Het is en blijft een onderwerp dat in beweging is en mensen bezig houdt. In dit jaarverslag kunt u lezen welke inspanningen in 2025 zijn verricht om het bewustzijn in de organisatie op peil te houden en de integriteit van de organisatie te waarborgen. Na 2025 mag de aandacht voor integriteit niet verslappen. Ook in 2026 blijft het onderwerp op de agenda staan.

Een kleine doorkijk naar 2026 treft u in hoofdstuk 6 aan.

Koen Radstake Algemeen Directeur

3

2.

Beleid en activiteiten in 2025 2.1 Ambtseed Tijdens de introductiedag leggen nieuwe medewerkers de eed of belofte af. De eed of belofte wordt in een verklaring vastgelegd en beide partijen ondertekenen de verklaring. Tijdens de ceremonie wordt door de (algemeen) directeur de bijzondere positie van de ambtenaar toegelicht. Ook wordt besproken hoe de gemeente Haarlem met het onderwerp Integriteit omgaat. De introductiedag vindt eens per maand plaats met maximaal dertig nieuwe medewerkers. In 2025 is door 231 medewerkers de eed of belofte afgelegd.

2.2 Film & Food Regelmatig vindt het evenement 'Film & Food' plaats. Dit is een bijeenkomst waarbij collega's onder het nuttigen van een hapje en een drankje samen een film bekijken. Na de vertoning gaat men met elkaar in gesprek over de film. Op 30 januari 2025 stond 'Film & Food' in het teken van ongewenst gedrag. In deze documentaire vertellen vrouwen, van jong tot oud, over misplaatste grappen, handtastelijkheden, seksuele intimidatie en andere vormen van grensoverschrijdend gedrag. Op straat, bij het uitgaan, thuis of op het werk. De documentaire 'Belaagd' is gezamenlijk bekeken en bediscussieerd.

2.3 Dilemma van de maand Integriteit is een onderwerp dat levend is en in de loop van de tijd aan verandering onderhevig is. Regelmatig in teamverband spreken over integriteit helpt om elkaars meningen én grenzen te leren kennen. Leidinggevenden initiëren deze gesprekken. Medewerkers leren zo gesprekken over integriteit te voeren. Zo groeien teams en afdelingen naar een situatie dat medewerkers elkaar durven aan te spreken op integriteitskwesties en -dilemma's. Om leidinggevenden te faciliteren in het voeren van de gesprekken binnen de teams en afdelingen wordt in de eerste managementnieuwsbrief van de maand steeds een dilemma opgenomen. Het dilemma bevat handvatten voor discussie en verwijst naar de relevante passages uit de ambtelijke gedragscode.

2.4 Lunchlezing Meldpunt integriteit Op 15 mei 2025 heeft Gert van Beek, het extern Meldpunt voor de gemeente Haarlem, zich voorgesteld aan de organisatie door middel van een lunchlezing. Hij heeft aan de hand van voorbeelden uit andere gemeenten uitgelegd wat het Meldpunt doet en hoe hij te werk gaat bij het wegen en verder onderzoeken van een melding.

4

2.5 Leiderschapsbijeenkomst in de Koepel Op 6 maart 2025 hebben alle leidinggevenden deelgenomen aan een leiderschapsbijeenkomst gericht op het onderwerp integriteit. Na een lezing van Caroline Koetsenruijter, expert op het gebied van agressiepreventie en sociale veiligheid en auteur van het boek "Giftig gedoe op de werkplek", gingen de deelnemers in groepjes uiteen om met acteurs het thema grensoverschrijdend gedrag uit te diepen.

2.6 Meerjarig traject bewustwording integriteit In 2024 is het meerjarig bewustwordingstraject integriteit gestart. Het doel van dit traject is het bewustzijn van medewerkers met betrekking tot integriteit te vergroten. In 2024 hebben alle medewerkers een fysieke workshop gevolgd waarin naast een uitleg over de meer theoretische kant van integriteit ook geoefend is met het bespreken van dilemma's. in 2025 hebben medewerkers in het kader van dit traject een online module gevolgd. In deze module kreeg men een aantal (meerkeuze) dilemma's en een tiental stellingen over integriteit voorgelegd. 54% van de medewerkers heeft de module gedaan. De bedoeling is dat deze module op een later moment wordt vervolgd met behulp van gesprekken binnen alle teams en afdelingen. Leidinggevenden krijgen hiervoor in het tweede kwartaal van 2026 een werkpakket aangereikt. Eind 2026 krijgen alle medewerkers nogmaals de uitnodiging deel te nemen aan een online module.

2.7 Integriteit in de onboarding In aansluiting op het meerjarige traject bewustwording integriteit is in de zogenoemde 'onboarding' van nieuwe medewerkers een workshop over dit onderwerp opgenomen. Deze workshop is gebaseerd op de workshop die zittende medewerkers in 2024 hebben gevolgd.

2.8 Werkbelevingsonderzoek In september 2025 is onder de medewerkers een werkbelevingsonderzoek gehouden. 1273 medewerkers hebben de vragenlijst ingevuld. In dit onderzoek waren ook enkele vragen over (aspecten van) integriteit opgenomen. Uit de antwoorden valt op te maken dat medewerkers de organisatie als veilig ervaren. De organisatie krijgt op dit punt gemiddeld het rapportcijfer 9,2. Inclusief leiderschap daarentegen scoort lager: 6,6. De inclusiviteit van het werkklimaat scoort 7,3.

5

3.

Meldpunt integriteit in 2025 3.1 Aantal en aard van de meldingen Het Meldpunt integriteit heeft in 2025 de onderstaande meldingen ontvangen. Om herleidbaarheid naar personen, afdelingen/teams of casussen te voorkomen wordt in algemene zin gerapporteerd. Omschrijving onderwerp melding 1. Vermoeden van intimidatie en grensoverschrijdend gedrag

2. Vermoeden van belangenverstrengeling, misbruik van bevoegdheden

3. Vermoeden van belangenverstrengeling

4. Vermoeden van arbeidstijdfraude

5. Vermoeden van (het uitlokken tot) omkoping en corruptie

6. Vermoeden van misdraging buiten werktijd, schending wetgeving 7. Vermoeden van belangenverstrengeling, misbruik bevoegdheden, intimidatie, schending (privacy)wetgeving/ interne regelgeving 8. Vermoeden van intimidatie, aanstootgevend gedrag

Behandeling Nader feitenonderzoek wordt disproportioneel geacht. Er is geen feitenonderzoek uitgevoerd. De melding is als onderzoekwaardig beoordeeld. De melder heeft de melding ingetrokken voordat het feitenonderzoek is gestart. De melding is als onderzoekwaardig beoordeeld. Er is een feitenonderzoek uitgevoerd. De melding is als onderzoekwaardig beoordeeld. Er is een feitenonderzoek uitgevoerd. De melding is als onderzoekwaardig beoordeeld. Er is op andere wijze opvolging aan gegeven. De melding is als onderzoekwaardig beoordeeld. Er is een feitenonderzoek uitgevoerd. De melding is als onderzoekwaardig beoordeeld. Er is een feitenonderzoek uitgevoerd. De melding is als onderzoekwaardig beoordeeld. Er is een

Aanvang melding Februari

Status op 31-12-2025 Afgerond. Er is geen feitenonderzoek uitgevoerd.

Februari

Ingetrokken door de melder.

Maart

Afgerond. De gemelde vermoedens zijn niet vastgesteld.

April

Afgerond. De gemelde vermoedens zijn niet vastgesteld.

Augustus

Afgerond.

Augustus

Nog niet afgerond.

September

Nog niet afgerond.

Oktober

Nog niet afgerond.

6

Omschrijving onderwerp melding

Behandeling

Aanvang melding

Status op 31-12-2025

feitenonderzoek uitgevoerd. De dossiers die op 31 december 2025 nog niet afgerond waren, hebben inmiddels die status bereikt. De vermoedelijke integriteitsschendingen in de dossiers 6 en 8 zijn in het feitenonderzoek niet vastgesteld. Het feitenonderzoek in dossier 7 bevestigde echter de vermoedens. Het bevoegd gezag heeft passende maatregelen genomen.

3.2 Stand van zaken nog niet afgedane meldingen 2024 In 2025 zijn twee meldingszaken afgerond die in 2024 waren gestart. Eén zaak betrof een vermoeden van intimidatie. Het feitenonderzoek heeft dit vermoeden bevestigd. De betreffende medewerker heeft de organisatie verlaten. In de zaak waarin een vermoeden van pestgedrag was gemeld, is in het feitenonderzoek geen integriteitschending geconstateerd.

7

4.

Vertrouwenspersonen 4.1 Inleiding In 2025 waren er vijf vertrouwenspersonen werkzaam, waarvan één externe vertrouwenspersoon. De vertrouwenspersonen zijn door 37 collega’s benaderd. (In 2024 zochten 32 medewerkers een vertrouwenspersoon op. De inzet van de vertrouwenspersonen wisselt per ondersteuningsvraag. In sommige gevallen bleef het contact tot één gesprek beperkt; in andere gevallen waren er meer gesprekken. De vertrouwenspersonen hebben op verschillende manieren steun geboden: • Zij voerden individuele gesprekken met medewerkers. • Indien gewenst waren zij aanwezig bij gesprekken met de bedrijfsarts, integriteitsonderzoeker en/of de leidinggevende. • Er hebben doorverwijzingen plaatsgehad naar de bedrijfsarts en de Arbo-adviseur voor preventieve maatregelen.

4.2 Aard van de kwesties Het onderstaand overzicht biedt inzicht in het aantal en aard van de kwesties waarbij de vertrouwenspersonen betrokken waren. Onderwerp Discriminatie

Aantal 0

Bejegening/onveilige werksfeer

22

Re-integratie

1

Pesten

0

Seksuele intimidatie

1

Arbeidsconflict

6

Integriteit

7

De vertrouwenspersonen werden vooral benaderd door medewerkers die ongelukkig zijn met een bepaalde bejegening of die het gevoel hebben dat zij worden gepest. Ook in voorgaande jaren was dit het geval. In de meeste gevallen is een leidinggevende (afdelingshoofd en/of teammanager) betrokken bij de ervaren bejegening/onveilige werksfeer. Medewerkers die moeite hebben met de door de leidinggevende noemen het volgende gedrag: - Zich onvoldoende gesteund voelen door leidinggevende/werkgever;

8

- Tegenstrijdige communicatie over een ingezet traject met een medewerker; - Taakeisen en de onduidelijkheid over wat er van iemand wordt verwacht. Hetgeen medewerkers aan de vertrouwenspersonen vertelden over dit laatstgenoemde punt zijn moeilijk in een specifieke rubriek onder te brengen. In bovenstaande tabel zijn zij aangemerkt als arbeidsconflict. De reden hiervoor is dat het ervaren gedrag van de leidinggevende bij de betreffende medewerkers heeft geleid tot gevoelens van (sociale) onveiligheid, stressklachten en/of uitval van werk. Bij een klein aantal gevallen gaat het overigens om ervaren wantrouwen en ongewenste bejegening jegens een directe collega.

4.3 Aanbevelingen van de vertrouwenspersonen Op basis van hun ervaringen in 2025 doen de vertrouwenspersonen de volgende mededelingen. De reactie van het bevoegd gezag is in cursief opgenomen. 1. Zorg ervoor dat medewerkers van HRM de rol van een vertrouwenspersoon duidelijk hebben en dat ondersteuning uit meer bestaat dan alleen aanwezigheid bij het gesprek. De vertrouwenspersoon kan zorgen voor het goed laten verlopen van het gesprek. Deze aanbeveling geldt met name de HR business partners. De rol van de vertrouwenspersonen is onder hun aandacht gebracht. 2. Laat HRM medewerkers met de functie business partner hun rol tijdens een werkoverleg op een afdeling goed uitleggen aan alle medewerkers. De HR business partners doen dit op verzoek. 3. Zorg dat de online dilemma-trainingen die de komende jaren gepland staan een verplicht karakter hebben voor leidinggevende en overige medewerkers. Laat de leidinggevende de medewerkers die de training niet doorlopen hierop aanspreken. De online-trainingen hebben een verplichtend karakter. De ingekochte software geeft echter geen inzicht in de deelname van individuele medewerkers. De mogelijkheid om de online-training te doen staat open tot september 2026. 4. Voer proactief onafhankelijke exitgesprekken met medewerkers die (naar aanleiding van een conflict) de organisatie verlaten en deel de resultaten hiervan om lering uit te trekken.

Exitgesprekken worden gewoonlijk met de leidinggevende gevoerd. Indien gewenst kan ook een ander dit gesprek voeren. Vertrekkende medewerkers krijgen daarnaast de 'exit enquête'. 5. Zorg dat minimaal één keer per jaar in een werkoverleg het thema integriteit besproken wordt door de leidinggevende en stuur hierop als directie; In het kader van het meerjarige bewustwordingstraject rond integriteit krijgen leidinggevenden een werkpakket aangereikt om ten minste één keer een gesprek over integriteit te voeren. Daarnaast staat in elke eerste managementnieuwsbrief van de maand het 'dilemma van de maand': een dilemma dat zich goed leent voor bespreking met medewerkers. Bij het 'dilemma van de maand'

9

worden handvaten voor het gesprek gegeven alsmede een verwijzing naar de relevante gedragsregels. 6. Zorg dat minimaal één keer per jaar in een werkoverleg de rol van vertrouwenspersonen besproken wordt door de leidinggevenden met de medewerkers. De vertrouwenspersonen bieden zich aan om een korte uitleg te geven tijdens een werkoverleg. Het aanbod van de vertrouwenspersonen wordt onder de aandacht van leidinggevenden gebracht.

10

5.

Ondermijnende criminaliteit en weerbare organisatie 5.1 Weerbare overheid Eind 2024 heeft de provincie Noord-Holland de norm 'Weerbare Overheid' gelanceerd en deze aangeboden aan alle gemeenten binnen de provincie. Zowel Haarlem als Zandvoort onderschrijven de norm en hebben de bijhorende weerbaarheidsscan uitgevoerd. Deze scan heeft inzicht gegeven in verbeterpunten ten aanzien van de weerbaarheid. De punten zijn in de loop van 2025 opgepakt.

5.2 Lunchlezing Rijksrecherche Op 16 september 2025 hebben medewerkers van de afdeling Preventie van de Rijksrecherche een presentatie gegeven over de 'signalenkaart betrouwbare overheid'. Tijdens deze lezing hebben ze uitgelegd waarom ambtenaren een interessant doelwit voor criminelen zijn en hoe signalen herkend kunnen worden. De signalenkaart is te vinden op de website van de Rijksrecherche. Naar aanleiding van de presentatie is op Insite een link gezet naar de signalenkaart.

5.3 'Ondermijning' als onderwerp op Insite Het Meldpunt 'ondermijning' heeft in 2025 een eigen pagina op Insite gekregen. Op de startpagina van Insite staat een permanente link naar het Meldpunt ondermijning. De pagina van het Meldpunt is voorzien van informatie over ondermijning en andere praktische zaken zoals een toolbox voor leidinggevenden en een link naar een (interne, online) opleiding.

5.4 Podcast 'Zuivere koffie' De trainees hebben in 2025 als gezamenlijke opdracht een podcast gemaakt over ondermijning. Naast een introductie waarin wordt uitgelegd wat ondermijning is, wordt ingegaan op diverse vormen van ondermijning alsmede de persoonlijke impact van ondermijning. Voor deze podcast zijn experts geïnterviewd waaronder medewerkers van de Rijksrecherche, diverse medewerkers uit de eigen organisatie alsmede de algemeen directeur. De podcast is te beluisteren via Spotify of via Insite.

11

6.

Doorkijk In 2026 staat een paar acties op de rol. Ten eerste loopt in 2026 het meerjarige bewustwordingstraject voor integriteit af. Aandacht voor integriteit blijft echter nodig. Daarom wordt in 2026 een plan ontwikkeld hoe de komende jaren de aandacht voor integriteit in de organisatie kan worden geborgd. Inbreng voor dit plan wordt onder andere geleverd door een onderzoek onder leidinggevenden over hoe men het gesprek over integriteit voert alsmede de tools die men daarvoor nodig heeft. De bekendheid van de vertrouwenspersonen blijft in 2026 op de agenda staan. Het aantal medewerkers dat jaarlijks een vertrouwenspersoon opzoekt stijgt jaarlijks. Desondanks ervaren de vertrouwenspersonen nog steeds bij zowel medewerkers als leidinggevenden een onbekendheid met hun rol en mogelijke inzet. Aandacht hiervoor is daarom ook in 2026 noodzakelijk. Tenslotte zijn er enkele acties gepland vanuit security, zoals de toegang tot gebouwen. Hoewel de initiële aanleiding voor deze acties een andere is, leveren deze acties een bijdrage aan de preventie van integriteitsschendingen waaronder ondermijning.

12

Dit is een uitgave van gemeente Haarlem,

________________________________ Postbus 511 2003 PB Haarlem Tel. 14 023 haarlem.nl 13